Ιστιοφόρα – φαντάσματα με πλώρη για Ιταλία – H επικίνδυνη διαδρομή των διακινητών

Παρα­δο­μένο στους ισχυ­ρούς ανέμους το λευκό ιστιο­φόρο με την επι­γραφή «Just Time» και μια λεπτή μπλε γραμμή στις παρειές του προ­σά­ραξε ακυ­βέρ­νητο σε βραχώδη ακτή των Κυθήρων το πρωί της 17ης Αυγού­στου. Είχε απο­πλεύ­σει από τα τουρ­κικά παράλια με 97 ανθρώ­πους, εκ των οποίων οι 55 ήταν παιδιά, με προ­ο­ρι­σμό τις ιτα­λι­κές ακτές. Δεν ήταν το μόνο. Λίγες ώρες αργό­τερα παρό­μοιο σκάφος με 73 επι­βαί­νο­ντες εντο­πί­στηκε στον μώλο Καψα­λίου, ενώ τα ξημε­ρώ­ματα ακόμη ένα ιστιοφόρο-φάντασμα σημαίας ΗΠΑ, δίχως άλλα στοι­χεία στην πλώρη και την πρύμνη του, βρέθηκε στον Λιμνιώνα Κυθήρων. Και σε αυτό είχαν στρι­μω­χτεί 71 άτομα, κου­λου­ρια­σμένα στην καμπίνα του.

Είχαν δια­σχί­σει το Αιγαίο στο επι­κίν­δυνο δρο­μο­λό­γιο που χαράσ­σουν όλο και πιο συχνά τον τελευ­ταίο χρόνο τα κυκλώ­ματα των δια­κι­νη­τών, απο­κα­λού­μενο και ως «η δια­δρομή της Καλα­βρίας». Σύμφωνα με τα στοι­χεία της Υπατης Αρμο­στείας του ΟΗΕ για τους πρό­σφυ­γες, τους πρώτους επτά μήνες του 2022 έφτασαν στις ιτα­λι­κές ακτές 6.468 άνθρω­ποι απευ­θείας από την Τουρκία σε 83 περι­στα­τικά ανα­χω­ρή­σεων σκαφών. Την αντί­στοιχη περίοδο πέρυσι όσοι είχαν απο­βι­βα­στεί στις ιτα­λι­κές ακτές με σημείο εκκί­νη­σης τα τουρ­κικά παράλια ανήλθαν σε 3.295. Τον φετινό Ιούλιο εκτι­μά­ται ότι το 58% όσων πραγ­μα­το­ποί­η­σαν επι­τυ­χώς αυτό το ταξίδι είναι Αιγύ­πτιοι και Σύροι. Αντί να προ­σεγ­γί­σουν τις πιο κοντι­νές ακτές στην Ελλάδα προ­σπα­θούν να τις προ­σπε­ρά­σουν, για να απο­φύ­γουν πιθανή απο­τροπή.

Αρκετά υπερ­φορ­τω­μένα σκάφη, όμως, όπως συνέβη και πρό­σφατα στα Κύθηρα, είτε λόγω μηχα­νι­κής βλάβης είτε εξαι­τίας έλλει­ψης επαρκών γνώσεων ναυ­σι­πλο­ΐας από άτομα που συνήθως τοπο­θε­τού­νται από τα κυκλώ­ματα ως ανα­λώ­σι­μοι τιμο­νιέ­ρη­δες, προ­σα­ρά­ζουν ή ναυα­γούν προτού καλύ­ψουν τα μισά του δρόμου. Μελε­τώ­ντας δικα­στι­κούς φακέ­λους από τις υπο­θέ­σεις παρό­μοιων σκαφών, τα οποία ακο­λού­θη­σαν τους τελευ­ταί­ους έξι μήνες αντί­στοιχο δρο­μο­λό­γιο, η «Κ» παρου­σιά­ζει πώς λει­τουρ­γούν οι δια­κι­νη­τές στα τουρ­κικά παράλια.

Το ναυάγιο

Ηταν 22.15 της 18ης Ιουνίου 2022, όταν κυβερ­νή­της ιδιω­τι­κού σκάφους ανα­ψυ­χής που ήταν αγκυ­ρο­βο­λη­μένο νότια της θαλάσ­σιας περιο­χής της νήσου Ρήνειας ενη­μέ­ρωσε το Λιμε­ναρ­χείο Μυκόνου για εκπομπή σήματος κιν­δύ­νου μέσω VHF από ιστιο­φόρο που έπλεε ακυ­βέρ­νητο με περισ­σό­τε­ρους από 100 επι­βά­τες. Τρία ταχύ­πλοα και το ρυμουλκό «Καρα­πι­πε­ρής» έσπευ­σαν στο σημείο και στη μία τα ξημε­ρώ­ματα ξεκί­νησε η προ­σπά­θεια ρυμούλ­κη­σης. Τρεις ώρες αργό­τερα, όμως, έσπασε ο κάβος ρυμούλ­κη­σης βόρεια της νησίδας Αγιος Γεώρ­γιος Μπάος. Βόρειοι άνεμοι τοπικής έντασης 7 μποφόρ και με ισχυρές ριπές μαστί­γω­ναν το σκάφος. «Το ιστιο­φόρο είχε κολ­λή­σει στα βράχια, τα κύματα το χτυ­πού­σαν ακα­τά­παυ­στα, μέχρι που λίγα λεπτά μετά δια­λύ­θηκε σε μικρά κομ­μά­τια», ανέφερε στην κατά­θεσή του ένας λιμε­νι­κός. Με τον προ­βο­λέα τους φώτιζαν το σημείο προ­σά­ρα­ξης για να διευ­κο­λύ­νουν την απο­βί­βαση των δια­κι­νού­με­νων. Η κατα­μέ­τρηση έδειξε ότι υπήρχαν οκτώ αγνο­ού­με­νοι, εκ των οποίων οι τρεις ανή­λι­κοι. Είχαν προη­γη­θεί τον Δεκέμ­βριο του 2021 τρία πολύ­νε­κρα αντί­στοιχα ναυάγια στις Κυκλά­δες.

«Χάλασε ο καιρός, είπαμε να μην πάμε Ιταλία, αλλά να πλη­σιά­σουμε κάποιο ελλη­νικό νησί. Αλλά­ξαμε πορεία, είδα το πανί του σκάφους σκι­σμένο, μείναμε ακυ­βέρ­νη­τοι», ανέφερε ένας από τους δια­σω­θέ­ντες της Μυκόνου. «Επειδή δεν ξέρω κολύμπι και δεν φορούσα σωσίβιο φοβή­θηκα ότι θα πεθάνω. Το σκάφος ήταν πολύ μικρό και ήμασταν ο ένας πάνω στον άλλον. Βγήκα από ένα παρά­θυρο με τη βοήθεια άλλου επιβάτη, ανέβηκα στα βράχια και σώθηκα», είπε μία δια­σω­θείσα. «Είδα δύο ή τρία παιδιά να πνί­γο­νται την ώρα που χτυ­πή­σαμε τα βράχια, αλλά ήταν πολύ μακριά και δεν μπόρεσα να τα σώσω. Μια γυναίκα τραυ­μα­τί­στηκε θανά­σιμα την ώρα της σύγκρου­σης, την έκοψε το πτε­ρύ­γιο που βρί­σκε­ται κάτω από το σκάφος», κατέ­θεσε άλλος δια­σω­θείς.

Η μετα­φορά

Στο σκάφος επέ­βαι­ναν, μεταξύ άλλων, μια οικο­γέ­νεια που είχε εγκα­τα­λεί­ψει το Αφγα­νι­στάν πριν από επτά μήνες, μια γυναίκα από την ίδια χώρα που εργα­ζό­ταν ως νοση­λεύ­τρια δήλωσε ότι την κακο­ποιούσε και την απει­λούσε ο αρρα­βω­νια­στι­κός της και σκόπευε να μεταβεί στη Γερ­μα­νία, και μια ακόμη γυναίκα από το Ιράν που είχε φύγει από την πατρίδα της πριν από τέσ­σε­ρις μήνες. Πλή­ρω­σαν έως 9.000 ευρώ έκαστος για τη μετα­φορά.

Ορι­σμέ­νοι τοπο­θε­τή­θη­καν αρχικά σε φορτηγό στην Κων­στα­ντι­νού­πολη και παρέ­δω­σαν τα κινητά τους στους δια­κι­νη­τές. Τα φύλαξαν σε ένα αυτο­σχέ­διο κουτί, τυλιγ­μένα με κάποιο υλικό που τους είπαν ότι εμπο­δί­ζει τον εντο­πι­σμό και κόβει το σήμα. Δεν είναι ξεκά­θαρο το σημείο του απόπλου. Μια μαρ­τυ­ρία τον τοπο­θε­τεί στο Τσεσμέ, άλλη στο Καρα­μπου­ρούν. Στην παραλία οι δια­κι­νη­τές χώρισαν από τη μια μεριά τους άντρες που θα ταξί­δευαν μόνοι και από την άλλη τις οικο­γέ­νειες. Δύο άτομα με καλυμ­μένα χαρα­κτη­ρι­στικά ανέ­φε­ραν ότι το πλοίο είναι έτοιμο, είπαν ότι θα τους έπαιρνε μία με δύο ημέρες για να φτάσουν Ιταλία. Από τις δια­θέ­σι­μες μαρ­τυ­ρίες προ­κύ­πτει ότι όσοι πλη­ρώ­θη­καν για τη δια­κί­νηση δεν επι­βι­βά­στη­καν στο σκάφος.

Υπήρξαν δια­σω­θέ­ντες που κατο­νό­μα­σαν ένα από τα βασικά μέλη του κυκλώ­μα­τος στην Τουρκία, αφγα­νι­κής κατα­γω­γής. Ενας μάλιστα ανέφερε στις λιμε­νι­κές αρχές και τον αριθμό κινητού τηλε­φώ­νου του δια­κι­νητή που έχει βρε­τα­νικό κωδικό κλήσης. Δια­σω­θείσα κατέ­θεσε ότι μετά το ναυάγιο η μητέρα της επι­κοι­νώ­νησε με τον ίδιο δια­κι­νητή στην Τουρκία και ζήτησε να επι­στρα­φούν οι 9.000 ευρώ που είχε πλη­ρώ­σει. «Δεν υπάρχει περί­πτωση, έχει δύο επι­λο­γές, ή να γυρίσει Τουρκία και να προ­σπα­θή­σει ξανά για Ιταλία, ή να μείνει στην Ελλάδα», φέρεται εκείνος να απά­ντησε. Συνε­λή­φθη­σαν έξι επι­βά­τες για τη δια­κυ­βέρ­νηση του σκάφους, εκ των οποίων προ­φυ­λα­κί­στη­καν τρεις. Ολοι τους υπο­στη­ρί­ζουν ότι ήταν δια­κι­νού­με­νοι, είχαν πλη­ρώ­σει για τη μετα­φορά τους και δεν είχαν σχέση με το κύκλωμα. Στις απο­λο­γίες τους έχει ανα­φερ­θεί ότι υπήρχε και ένας Τούρκος κυβερ­νή­της που φέρεται να εγκα­τέ­λειψε με βοη­θη­τική λέμβο το σκάφος όταν ξεκί­νησε η θαλασ­σο­τα­ραχή.

Οι πλη­ρο­φο­ρίες

Ο δικη­γό­ρος Αλέ­ξαν­δρος Γεωρ­γού­λης που έχει χει­ρι­στεί αντί­στοι­χες υπο­θέ­σεις, επι­ση­μαί­νει ότι οι πραγ­μα­τι­κοί υπαί­τιοι της δια­κί­νη­σης, οι επι­κε­φα­λής και μεσά­ζο­ντες των κυκλω­μά­των στην Τουρκία, δια­φεύ­γουν της σύλ­λη­ψης, παρότι σε διά­φο­ρες περι­πτώ­σεις υπάρ­χουν πλη­ρο­φο­ρίες από μαρ­τυ­ρίες που θα μπο­ρού­σαν να αξιο­ποι­η­θούν. Στις 13 Μαρτίου 2022 δια­σώ­θη­καν 101 άτομα από ακυ­βέρ­νητο ιστιο­φόρο στην Πάρο. Συνε­λή­φθη­σαν τρεις επι­βαί­νο­ντες, κατη­γο­ρού­με­νοι για την πλο­ή­γησή του. Στην απο­λο­γία του ένας εξ αυτών περι­γρά­φει με ακρί­βεια πρόσωπα του κυκλώ­μα­τος. Δίνει τον τηλε­φω­νικό αριθμό, το πραγ­μα­τικό όνομα, καθώς και το προφίλ στο Facebook ενός Τούρκου που φέρεται να έχει κεντρικό ρόλο. Λέει ότι αυτός ο άντρας είχε ζητήσει από τον ίδιο 9.000 ευρώ για το ταξίδι και του είχε δείξει στο Κου­σά­ντασι δύο ιστιο­φόρα ιδιο­κτη­σίας του. Δεν προ­κύ­πτει από τον σχετικό δικα­στικό φάκελο εάν έγινε ποτέ κάποια περαι­τέρω ενέρ­γεια για τον εντο­πι­σμό του.

6.468 άνθρω­ποι έφτασαν στις ιτα­λι­κές ακτές το επτά­μηνο του 2022 απευ­θείας από την Τουρκία, ενώ πέρυσι την αντί­στοιχη περίοδο ανήλθαν σε 3.295.

83 σκάφη υπο­λο­γί­ζε­ται ότι ανα­χώ­ρη­σαν από τουρ­κι­κές ακτές και οι επι­βά­τες τους έφτασαν στην Ιταλία το πρώτο επτά­μηνο του 2022.

16% είναι το ποσοστό των φετινών θαλάσ­σιων αφίξεων στην Ιταλία που προ­έρ­χο­νται απευ­θείας από την Τουρκία, το 55% των αντί­στοι­χων αφίξεων έχει ως αφε­τη­ρία τη Λιβύη.

58% όσων έφτασαν από την Τουρκία στην Ιταλία τον Ιούλιο ήταν Αιγύ­πτιοι και Σύροι.

Πηγή kathimerini.gr