Mικρές Νησίδες – Mικρά Διαμάντια του Αιγαίου – Ερευνα από το «Αρχιπέλαγος» και καναδικό Πανεπιστήμιο

Οι μικρές νησίδες του Αιγαίου είναι μικρά δια­μά­ντια που παλαιό­τερα έλαμψαν ως κύτταρα πολι­τι­σμού και πρότυπα αυτάρ­κειας. Σήμερα, έπειτα από την πλήρη απα­ξί­ωσή τους και καθώς αγνο­ούμε την ιστορία τους (που ποτέ δεν μπήκαμε στον κόπο να ανα­ζη­τή­σουμε), είναι ευάλωτα όχι μόνο σε εξω­τε­ρι­κές απειλές, αλλά και στους επεν­δυ­τές της συμ­φο­ράς.

Αξιο­ση­μεί­ωτο είναι ότι αυτές οι μικρές ακα­τοί­κη­τες πλέον νησίδες, όπου στις μέρες μας μετά βίας επι­βιώ­νουν λίγοι θάμνοι, για πολλούς αιώνες όχι μόνο κατοι­κού­νταν, αλλά εκεί παρή­γα­γαν και εμπο­ρευό­ντου­σαν τυρο­κο­μικά προ­ϊ­ό­ντα, κρέας, σιτηρά (όπως η φημι­σμένη φάβα του Αιγαίου) και άλλα. Στις μέρες μας που με τόσα σύγ­χρονα μέσα δυσκο­λευό­μα­στε να επι­βιώ­σουμε ακόμα και στα πιο παρα­γω­γικά και γόνιμα οικο­συ­στή­ματα, οι παρα­δο­σια­κές μορφές δια­χεί­ρι­σης που επί αιώνες ακο­λου­θού­σαν οι τοπικές κοι­νω­νίες του Αιγαίου, απο­τε­λούν αντι­κεί­μενο διε­θνούς επι­στη­μο­νι­κής έρευνας, ανε­κτί­μη­της αξίας.Στο πλαίσιο της συνερ­γα­σίας του Ινστι­τού­του Αρχι­πέ­λα­γος με την Αρχι­τε­κτο­νική Σχολή του Πανε­πι­στη­μίου του Τορόντο (John H. Daniels Faculty of Architecture, Landscape and Design) ανα­πτύσ­σουμε τη δράση «Απο­τύ­πωση του ανθρω­πο­γε­νούς και φυσικού τοπίου και της οικο­λο­γι­κής ταυ­τό­τη­τας των μικρών νησίδων του Αιγαίου».Είναι η τελευ­ταία μας ευκαι­ρία να προ­λά­βουμε τους λίγους επι­ζώ­ντες που έχουν βιώματα και μπορούν να μας μετα­δώ­σουν κάποιες από αυτές τις τόσο χρή­σι­μες και τόσο επί­και­ρες πλη­ρο­φο­ρίες. Αντι­κεί­μενο μελέτης είναι η ιστορία και στα­διακή μετα­μόρ­φωση του κάθε τόπου με βάση τοπικές μαρ­τυ­ρίες και αφη­γή­σεις, καθώς και η οικο­λο­γική ταυ­τό­τητα της κάθε νησίδας σε σχέση με τα διάφορα είδη που τις κατοι­κούν και τις επι­πτώ­σεις της εντα­τι­κής κτη­νο­τρο­φίας.Κατά τη διάρ­κεια της έρευνας με τη χρήση ειδικών drone και σε συν­δυα­σμό με επι­τό­πια κατα­γραφή, γίνεται απο­τύ­πωση του ανθρω­πο­γε­νούς και φυσικού τοπίου (κτίρια, κατα­σκευές, ξερο­λι­θιές, υπο­δο­μές δια­χεί­ρι­σης υδάτων, καλ­λιέρ­γειες, παρα­δο­σια­κές οικο­δο­μι­κές λεπτο­μέ­ρειες και τεχνι­κές κατα­σκευής).Ο σκοπός της κοινής δράσης του Ινστι­τού­του «Αρχι­πέ­λα­γος» και της Αρχι­τε­κτο­νι­κής Σχολής του Πανε­πι­στη­μίου του Τορόντο, για την οποία θα εργα­στούμε εντα­τικά τους επό­με­νους μήνες, είναι όχι μόνο να αντλή­σουμε γνώση, αλλά και να εξά­γουμε τη γνώση και την κατα­νό­ηση των σοφών πρα­κτι­κών δια­χεί­ρι­σης, με βάση τις οποίες επι­βί­ω­σαν οι κοι­νω­νίες επί χιλιά­δες χρόνια στα μικρά νησιά του Αιγαίου, με υπο­δειγ­μα­τική αυτάρ­κεια.

Για το Ινστι­τούτο Θαλάσ­σιας Προ­στα­σίας Αρχι­πέ­λα­γος

Θοδωρής Τσι­μπί­δης [email protected]