ΕΙΔΗΣΕΙΣ

Γιώργος Γεραπετρίτης: Το Σύνταγμα και η άρση απορρήτου των επικοινωνιών – Απάντηση στον Βενιζέλο

news room 5 λεπτά ανάγνωση
ΓΕΡΑΠΕΤΡΙΤΗΣ

Ο υπουρ­γός Επι­κρα­τείας Γιώργος Γερα­πε­τρί­της παρου­σιά­ζει τη νομική σκοπιά της κυβέρ­νη­σης, απα­ντώ­ντας στον Ευάγ­γελο Βενι­ζέλο σχετικά με το ζήτημα συνταγ­μα­τι­κό­τη­τας που έθεσε για την παρα­κο­λού­θηση του κινητού τηλε­φώ­νου του Νίκου Ανδρου­λάκη.

Θυμί­ζουμε πως ο Ευάγ­γε­λος Βενι­ζέ­λος έκανε μία αιχμηρή δήλωση μετά το διάγ­γελμα του Κυριά­κου Μητσο­τάκη και σημεί­ωνε κατη­γο­ρη­μα­τικά πως “δεν μπορεί να παρα­κο­λου­θεί­ται βου­λευ­τής ή ευρω­βου­λευ­τής και κατά μείζονα λόγο αρχηγός κόμ­μα­τος για λόγους «εθνικής ασφα­λείας» ενδο­γε­νείς ή πολύ περισ­σό­τερο «εισα­γό­με­νους»”.

Το άρθρο του κ. Γερα­πε­τρίτη έχει ως εξής:

Το θεσμικό πλαίσιο της νόμιμης άρσης απορ­ρή­του θα πρέπει να βελ­τιω­θεί ακο­λου­θώ­ντας τις βέλ­τι­στες πρα­κτι­κές αλλο­δα­πών εννόμων τάξεων. Σε μια εύλογη ισορ­ρο­πία μεταξύ της δια­σφά­λι­σης των δικαιω­μά­των των πολιτών και της απο­τε­λε­σμα­τι­κής υπο­στή­ρι­ξης της εθνικής ασφά­λειας. Στη δύσκολη αυτή εξίσωση απαι­τεί­ται δημιουρ­γικό και καθαρό πνεύμα. Και σε καμία περί­πτωση πολι­τι­κοί συμ­ψη­φι­σμοί και προ­κρού­στεια θεώρηση του Συντάγ­μα­τος.

Σε κείμενο που ανήρ­τησε ο καθη­γη­τής Ευάγ­γε­λος Βενι­ζέ­λος χαρα­κτή­ρισε αντι­συ­νταγ­μα­τική την άρση απορ­ρή­του του κινητού τηλε­φώ­νου του Νίκου Ανδρου­λάκη, η οποία έγινε από την Εθνική Υπη­ρε­σία Πλη­ρο­φο­ριών για λόγους εθνικής ασφά­λειας. Για την πλήρη κατα­νό­ηση, επι­ση­μαίνω ότι ο κ. Βενι­ζέ­λος δεν χαρα­κτή­ρισε παρά­νομη την επι­σύν­δεση επειδή δεν ακο­λου­θή­θηκε η προ­βλε­πό­μενη δια­δι­κα­σία ή επειδή δεν συνέ­τρε­χαν εν προ­κει­μένω οι ουσια­στι­κές προ­ϋ­πο­θέ­σεις εθνικής ασφά­λειας. Επι­κα­λέ­στηκε ότι βου­λευ­τές και ευρω­βου­λευ­τές απα­γο­ρεύ­ε­ται εκ του Συντάγ­μα­τος γενικά και καθ’ ολο­κλη­ρίαν να παρα­κο­λου­θού­νται για οποιον­δή­ποτε λόγο.

Με τον τρόπο αυτό απο­κλεί­ε­ται η συζή­τηση για τις (ανα­γκαίες) πρό­σθε­τες ασφα­λι­στι­κές δικλεί­δες, πέρα από την εισαγ­γε­λική έγκριση και τον έλεγχο της αρμό­διας συνταγ­μα­τι­κής αρχής. Αν κάτι δεν επι­τρέ­πε­ται γενικά, καμία ασφα­λι­στική δικλείδα δεν μπορεί να νομι­μο­ποι­ή­σει μια αντι­συ­νταγ­μα­τική ενέρ­γεια. Ας απο­μο­νώ­σουμε, όμως, τη συζή­τηση από τα πολι­τικά της χαρα­κτη­ρι­στικά και ας δούμε μόνο τα τεχνικά νομικά. Ο κ. Βενι­ζέ­λος στη­ρί­ζει το επι­χεί­ρημα του περί καθο­λι­κής εξαί­ρε­σης βου­λευ­τών (και κατ’ επέ­κταση ευρω­βου­λευ­τών λόγω της ενω­σια­κής διά­τα­ξης του άρθρου 343 της Συν­θή­κης για τη Λει­τουρ­γία της Ευρω­παϊ­κής Ενωσης σε συν­δυα­σμό με το άρθρο 9 του Πρω­το­κόλ­λου 7) στον συν­δυα­σμό δύο συνταγ­μα­τι­κών δια­τά­ξεων. Διάταξη πρώτη: Ο βου­λευ­τής δεν έχει υπο­χρέ­ωση μαρ­τυ­ρίας για πλη­ρο­φο­ρίες που έλαβε κατά την άσκηση των καθη­κό­ντων του (άρθρο 61 παρ. 3). Διάταξη δεύτερη: Νόμος ορίζει τις εγγυ­ή­σεις υπό τις οποίες η δικα­στική αρχή δεν δεσμεύ­ε­ται από το απόρ­ρητο για λόγους εθνικής ασφά­λειας (άρθρο 19 παρ. 1).

Στον συλ­λο­γι­σμό ελλο­χεύ­ουν, κατά την άποψη μου, λογικά και ερμη­νευ­τικά σφάλ­ματα που καθι­στούν το συμπέ­ρα­σμα μη υπο­στη­ρί­ξιμο. Πρώτον, υφί­στα­ται ερμη­νευ­τικό άλμα από την εξαί­ρεση βου­λευ­τών από την υπο­χρέ­ωση μαρ­τυ­ρίας στην καθ’ ολο­κλη­ρίαν εξαί­ρεση από τη νόμιμη άρση απορ­ρή­του. Η σύνδεση των δύο είναι εντελώς αυθαί­ρετη: η εξαί­ρεση από την υπο­χρέ­ωση μαρ­τυ­ρίας είναι ένα υπο­κει­με­νικό/προ­σω­πικό δικαί­ωμα περιο­ρι­σμέ­νης έκτασης και αφορά, κατά τη γραμ­μα­τική της δια­τύ­πωση, απο­κλει­στικά και μόνο τη μαρ­τυ­ρία. Η επέ­κταση ώστε να κατα­λά­βει οποια­δή­ποτε άρση απορ­ρή­του είναι πέρα από κάθε έννοια αιτιώ­δους συνά­φειας. Και, επι­πλέον, ενόσω το Σύνταγμα θέλει η προ­στα­σία από τη μαρ­τυ­ρία να αφορά μόνο πλη­ρο­φο­ρίες που περι­ήλ­θαν σ’ αυτόν ή δόθηκαν από αυτόν κατά την άσκηση των καθη­κό­ντων του, δηλαδή στο πλαίσιο της πολι­τι­κής και δημό­σιας δρα­στη­ριό­τη­τάς του σύμφωνα με τον ίδιο τον κ. Βενι­ζέλο, με την αναι­τιώδη επέ­κταση θα φτάναμε στην απόλυτη στε­γα­νο­ποί­ηση για οποια­δή­ποτε πλη­ρο­φο­ρία, την οποία όμως το Σύνταγμα δεν ήθελε να προ­στα­τεύ­σει.

Δεύ­τε­ρον, υφί­στα­ται ερμη­νευ­τικό άλμα στην καθο­λική απα­γό­ρευση μιας ολό­κλη­ρης κατη­γο­ρίας πολιτών από την άρση απορ­ρή­του για λόγους εθνικής ασφά­λειας. Το άρθρο 19 παρ. 1, το οποίο είναι αυτο­νο­ή­τως ειδικό ως προς την άρση απορ­ρή­του έναντι οποιασ­δή­ποτε άλλης διά­τα­ξης, δεν εξου­σιο­δο­τεί τον νόμο να εξαι­ρέ­σει υπο­κεί­μενα αλλά μόνο να θέσει τις «εγγυ­ή­σεις» υπό τις οποίες η δικα­στική αρχή δεν δεσμεύ­ε­ται από το απόρ­ρητο. Οι εγγυ­ή­σεις αυτές μπορεί να είναι δια­βαθ­μι­σμέ­νες ανά κατη­γο­ρία (για παρά­δειγμα να προ­βλέ­πο­νται πρό­σθε­τες εγγυ­ή­σεις για κρα­τι­κούς λει­τουρ­γούς), αλλά δεν μπορεί να συνε­πά­γο­νται την παροχή καθο­λι­κής εξαί­ρε­σης. Αυτό θα ήταν εκτός του γράμ­μα­τος του Συντάγ­μα­τος και θα συνι­στούσε παρέκ­κλιση από την αρχή της ίσης μετα­χεί­ρι­σης χωρίς συνταγ­μα­τικό έρεισμα, παρέ­χο­ντας μια αδι­καιο­λό­γητη προ­νο­μία έναντι των υπο­λοί­πων πολιτών.

Τρίτον, κατα­γρά­φε­ται η λαν­θά­νουσα παρα­δοχή ότι εξ ορισμού ένας βου­λευ­τής ή ευρω­βου­λευ­τής δεν μπορεί να λει­τουρ­γεί επί ζημία της εθνικής ασφά­λειας και άρα δεν πλη­ρού­ται η τελο­λο­γία της συνταγ­μα­τι­κής πρό­βλε­ψης για την άρση του απορ­ρή­του. Πιστεύω ότι αυτή η σκέψη δεν μπορεί με κανένα τρόπο να περάσει τη συνταγ­μα­τική δοκι­μα­σία. Οχι μόνο διότι θα έπληττε ουσιω­δώς το ωφέλιμο απο­τέ­λε­σμα της άρσης του απορ­ρή­του αλλά κυρίως διότι οι προ­νο­μίες που χορηγεί το Σύνταγμα στο πολι­τικό προ­σω­πικό δεν διευ­ρύ­νο­νται κατά βούληση για να επι­φέ­ρουν μια αενάως ανοιχτή προ­στα­σία. Ισχύει το ακριβώς αντί­θετο. Εξαι­ρέ­σεις από γενικώς ισχύ­ο­ντες συνταγ­μα­τι­κούς κανόνες, κατε­ξο­χήν υπέρ μελών της εκτε­λε­στι­κής και της νομο­θε­τι­κής λει­τουρ­γίας, θα πρέπει να ερμη­νεύ­ο­νται στενά. Αυτό δεν συνιστά μόνο ερμη­νευ­τική αρχή του Συντάγ­μα­τος αλλά και δικαιο­πο­λι­τική ανάγκη. Δια­φο­ρε­τικά δημιουρ­γεί­ται ένας χώρος από­λυ­της έλλει­ψης λογο­δο­σίας και ευθύνης. Και, όπως δυστυ­χώς απέ­δειξε η πράξη στο πρό­σφατο παρελ­θόν, η ιδιό­τητα του βου­λευτή δεν σημαί­νει άνευ ετέρου και πίστη στη δημο­κρα­τία και τους θεσμούς.

Τέταρ­τον, λαν­θά­νει επίσης η παρα­δοχή ότι το νομικό ερώτημα εάν βου­λευ­τές και ευρω­βου­λευ­τές απο­λαύ­ουν από­λυ­της προ­στα­σίας απορ­ρή­του υπό οποιαν­δή­ποτε συνθήκη προ­έ­κυψε το πρώτον σήμερα. Οι δύο συνταγ­μα­τι­κές δια­τά­ξεις περί άρσης απορ­ρή­του και προ­στα­σίας βου­λευ­τών από μαρ­τυ­ρία ισχύουν αυτού­σιες από το 1975. Εάν πράγ­ματι υπήρχε η αντί­ληψη ότι υφί­στα­ται ασάφεια ως προς το εύρος της προ­στα­σίας του πολι­τι­κού προ­σω­πι­κού, ο νομο­θέ­της θα το είχε επι­λύ­σει, όπως πάντοτε συμ­βαί­νει σε κάθε συνταγ­μα­τική αμφι­ση­μία. Εντού­τοις, ο εκτε­λε­στι­κός νόμος 2225/1994 προ­βλέ­πει ειδικά στο άρθρο 3 τις εγγυ­ή­σεις για την άρση του απόρ­ρη­του των επι­κοι­νω­νιών χωρίς να δια­λαμ­βά­νει καμία απο­λύ­τως εξαί­ρεση για οποια­δή­ποτε κατη­γο­ρία πολιτών.

Ο νόμος αυτός, τον οποίο υπέ­γραψε ως συναρ­μό­διος υπουρ­γός ο κ. Βενι­ζέ­λος, ισχύει περίπου με το ίδιο περιε­χό­μενο έως σήμερα. Ούτε, βεβαίως, στο σύγ­γραμμά του ανα­φέ­ρει οτι­δή­ποτε σχετικά με την επέ­κταση της προ­στα­σίας των βου­λευ­τών πέρα από την μη υπο­χρε­ω­τική μαρ­τυ­ρία. Εάν, όπως δια­τεί­νε­ται ο κ. Βενι­ζέ­λος, δεν υπάρχει καν νομι­μο­φά­νεια στην άρση απορ­ρή­του ενός βου­λευτή επειδή αυτός αυτο­νο­ή­τως προ­στα­τεύ­ε­ται συνο­λικά, είναι απορίας άξιο πως δεν είχε μνη­μο­νευ­θεί η εξαί­ρεση αυτή στον νόμο και στο σύγ­γραμμα του. Το θεσμικό πλαίσιο της νόμιμης άρσης απορ­ρή­του θα πρέπει να βελ­τιω­θεί ακο­λου­θώ­ντας τις βέλ­τι­στες πρα­κτι­κές αλλο­δα­πών εννόμων τάξεων. Σε μια εύλογη ισορ­ρο­πία μεταξύ της δια­σφά­λι­σης των δικαιω­μά­των των πολιτών και της απο­τε­λε­σμα­τι­κής υπο­στή­ρι­ξης της εθνικής ασφά­λειας. Στη δύσκολη αυτή εξίσωση απαι­τεί­ται δημιουρ­γικό και καθαρό πνεύμα. Και σε καμία περί­πτωση πολι­τι­κοί συμ­ψη­φι­σμοί και προ­κρού­στεια θεώρηση του Συντάγ­μα­τος.

Πηγή protagon.gr

Πώς σας φάνηκε το άρθρο;

Ένα πάτημα, χωρίς λογαριασμό. Μία ψήφος ανά συσκευή.

Σχολιασμός άρθρου

Προσθέστε ένα σχόλιο

Εμφανίζεται μετά από έγκριση · το e-mail δεν δημοσιεύεται0 / 2000

Τα σχόλια εκφράζουν τον σχολιαστή, όχι τη Δημοκρατική. Όροι σχολιασμού

Τα σχόλια εκφράζουν αποκλειστικά τον εκάστοτε σχολιαστή. Η Δημοκρατική δεν υιοθετεί αυτές τις απόψεις. Διατηρούμε το δικαίωμα να διαγράψουμε όποια σχόλια θεωρούμε προσβλητικά ή περιέχουν ύβρεις, χωρίς καμία προειδοποίηση. Χρήστες που δεν τηρούν τους όρους χρήσης αποκλείονται. Τα σχόλια δημοσιεύονται μετά από έγκριση· το e-mail δεν δημοσιεύεται.

Γίνετε ο πρώτος που θα σχολιάσει.