Τουρισμός και εστίαση: Πώς θα εφαρμοστεί η νέα Συλλογική Σύμβαση Εργασίας – Διευκρινίσεις από το υπουργείο Εργασίας

Διευ­κρι­νί­σεις σχετικά με τον τρόπο που θα εφαρ­μο­στεί η νέα  Συλ­λο­γική Σύμβαση Εργα­σίας   (ΣΣΕ) στους εργα­ζό­με­νους  των κατα­στη­μά­των του Του­ρι­σμού και της εστί­α­σης δίνει με εγκύ­κλιο  του το υπουρ­γείο Εργα­σίας και Κοι­νω­νι­κών Υπο­θέ­σεων, ύστερα από σχετικά ερω­τή­ματα  που έλαβε.

Συγκε­κρι­μένα: γνω­στο­ποιού­νται τα εξής:

Σε συνέ­χεια ερω­τη­μά­των που τίθε­νται ενώπιον των Υπη­ρε­σιών του Υπουρ­γείου Εργα­σίας και Κοι­νω­νι­κών Υπο­θέ­σεων και αφορούν την εφαρ­μογή της από 24.5.2021 Συλ­λο­γι­κής Σύμ­βα­σης Εργα­σίας (ΣΣΕ), «Για τους όρους αμοιβής και εργα­σίας του προ­σω­πι­κού των πάσης φύσεως Του­ρι­στι­κών και Επι­σι­τι­στι­κών κατα­στη­μά­των όλης της χώρας για το 2021 – 2023», με Πράξη Κατά­θε­σης 14/9.6.2021 και διάρ­κεια ισχύος από 22.2.2021 έως 22.2.2023, ενη­με­ρώ­νουμε τους ενδια­φε­ρο­μέ­νους για τα κάτωθι:

1. Η ανα­φε­ρό­μενη ως άνω ΣΣΕ έχει συνα­φθεί μεταξύ αφενός της Πανελ­λή­νιας Ομο­σπον­δίας Εργα­ζο­μέ­νων στον Επι­σι­τι­σμό – Του­ρι­σμό (ΠΟΕΕΤ) και αφε­τέ­ρου των εργο­δο­τι­κών οργα­νώ­σεων: «Πανελ­λή­νια Ομο­σπον­δία Εστια­το­ρι­κών και Συναφών Επαγ­γελ­μά­των» (ΠΟΕΣΕ), «Ομο­σπον­δία Επαγ­γελ­μα­το­βιο­τε­χνών Ζαχα­ρο­πλα­στών Ελλάδας» (ΟΕΖΕ) και «Γενική Συνο­μο­σπον­δία Επαγ­γελ­μα­τιών, Βιο­τε­χνών, Εμπόρων Ελλάδας» (ΓΣΕΒΕΕ)1, οι ρυθ­μί­σεις της περι­λαμ­βά­νο­νται σε επτά (7) άρθρα και η διάρ­κεια ισχύος της, σύμφωνα με το άρ. 7 παρ. 2 αυτής, αρχίζει την 22/02/2021 και λήγει την 22/02/20232. Στο πεδίο εφαρ­μο­γής της3, κατά τα ανα­φε­ρό­μενα στα άρ. 1 και 2 αυτής, υπά­γο­νται οι εργα­ζό­με­νοι στα του­ρι­στικά και επι­σι­τι­στικά κατα­στή­ματα όλης της χώρας4, τα οποία (κατα­στή­ματα) κατα­τάσ­σο­νται σε δύο (2) ευρείες κατη­γο­ρίες: στα κατα­στή­ματα της περί­πτω­σης i (εστια­τό­ρια, ταβέρ­νες, μπαρ, νυκτε­ρινά κέντρα δια­σκέ­δα­σης, οβε­λι­στή­ρια, κτλ) και στα κατα­στή­ματα της περί­πτω­σης ii (καφε­νεία, καφέ-σνακ μπαρ, ουζερί, ανα­ψυ­κτή­ρια, καφε­ζα­χα­ρο­πλα­στεία, κτλ). Οι δεσμευό­με­νες ειδι­κό­τη­τες των εργα­ζο­μέ­νων στα κατα­στή­ματα των περι­πτώ­σεων i και ii προσ­διο­ρί­ζο­νται τόσο στο άρ. 2 όσο και στα επόμενα, όπου περιέ­χο­νται ρυθ­μί­σεις ανα­φο­ρικά με την ελά­χι­στη αμοιβή αυτών καθώς και τους ιδιαί­τε­ρους όρους εργα­σίας τους.

Σύμφωνα με το άρθρο 8 του ν.1876/1990 όπως τρο­πο­ποι­ή­θηκε και ισχύει σήμερα, οι ΣΣΕ (και οι όμοιας έκτασης Απο­φά­σεις Διαι­τη­σίας του άρθρου 16 του ιδίου νόμου), δεσμεύ­ουν τους εργα­ζό­με­νους και εργο­δό­τες που είναι μέλη των συμ­βαλ­λο­μέ­νων συν­δι­κα­λι­στι­κών οργα­νώ­σεων του κλάδου ή του επαγ­γέλ­μα­τος εντός του τοπικού, επαγ­γελ­μα­τι­κού και χρο­νι­κού πεδίου τους (ή των εν διε­νέ­ξει αντί­στοιχα), εκτός αν κηρυ­χθούν γενικώς υπο­χρε­ω­τι­κές με απόφαση του Υπουρ­γού Εργα­σίας και Κοι­νω­νι­κών Υπο­θέ­σεων, κατά τις δια­τά­ξεις των παρ. 2 και 3 του άρθρου 11 του ν.1876/1990 όπως ισχύει. Στην τελευ­ταία περί­πτωση, η επέ­κταση ισχύει από την ημε­ρο­μη­νία δημο­σί­ευ­σης της από­φα­σης του Υπουρ­γού Εργα­σίας και Κοι­νω­νι­κών Υπο­θέ­σεων στην Εφη­με­ρίδα Κυβερ­νή­σεως και η ισχύς της λήγει τρεις (3) μήνες μετά την πάροδο ισχύος της συλ­λο­γι­κής ρύθ­μι­σης (άρ. 11 παρ. 3 του ίδιου νόμου).

2. Εν προ­κει­μένω, στο ΦΕΚ Β/3354/29-06-2022 δημο­σιεύ­θηκε η 59438/22-06-2022 ΥΑ με την οποία κηρύσ­σε­ται γενικώς υπο­χρε­ω­τική για όλους τους εργο­δό­τες και εργα­ζό­με­νους του κλάδου, που αυτή αφορά, η ανα­φε­ρό­μενη παρα­πάνω ΣΣΕ. Κατά συνέ­πεια, από την ημε­ρο­μη­νία δημο­σί­ευ­σής της σε ΦΕΚ και για τρεις (3) μήνες μετά τη συμ­βα­τική – συμ­φω­νη­μένη λήξη της (δηλαδή έως 22/05/2023), η εφαρ­μογή της ΣΣΕ στους εργα­ζό­με­νους και εργο­δό­τες, οι οποίοι ανα­φέ­ρο­νται στο πεδίο εφαρ­μο­γής της, καθί­στα­ται υπο­χρε­ω­τική, ανε­ξαρ­τή­τως της συμ­με­το­χής των εργα­ζο­μέ­νων και των εργο­δο­τών που αφορά, στις αντί­στοι­χες συν­δι­κα­λι­στι­κές οργα­νώ­σεις εργα­ζο­μέ­νων και οργα­νώ­σεις εργο­δο­τών.

Διευ­κρι­νί­ζε­ται, επο­μέ­νως, ότι η επέ­κταση της ΣΣΕ με την έκδοση της σχε­τι­κής υπουρ­γι­κής από­φα­σης, μετα­βάλ­λει το προ­σω­πικό και μόνο πεδίο ισχύος αυτής, ώστε να μην δεσμεύει μόνο τους εργα­ζό­με­νους και εργο­δό­τες που είναι μέλη των οργα­νώ­σεων που την υπέ­γρα­ψαν αλλά το σύνολο αυτών, ανε­ξαρ­τή­τως της συμ­με­το­χής τους ή μη στις οργα­νώ­σεις αυτές.

Κατά τα λοιπά, το επαγ­γελ­μα­τικό, τοπικό και χρονικό πεδίο ισχύος παρα­μέ­νουν αμε­τά­βλητα.

3. Με την κήρυξη της ΣΣΕ ως γενικώς υπο­χρε­ω­τι­κής, κάθε επι­χεί­ρηση – εργο­δό­της του αυτού κλάδου οφείλει να εφαρ­μό­σει το περιε­χό­μενο των μισθο­λο­γι­κών και άλλων ρυθ­μί­σεών της στο σύνολο του προ­σω­πι­κού που απα­σχο­λεί, δηλαδή σε κάθε ατομική σύμβαση-σχέση εργα­σίας, με την προ­ϋ­πό­θεση ότι το προ­σω­πικό αυτό απα­σχο­λεί­ται σε μία εκ των εκεί ανα­φε­ρο­μέ­νων ειδι­κο­τή­των. Υπεν­θυ­μί­ζε­ται ότι οι ΣΣΕ κάθε είδους καθο­ρί­ζουν κατώ­τατα όρια απο­δο­χών και λοιπών όρων εργα­σίας για τους εργα­ζό­με­νους και εργο­δό­τες που αφορούν, χωρίς να απο­κλεί­ε­ται, σύμφωνα με την αρχή της ευνοϊ­κό­τε­ρης ρύθ­μι­σης, η συμ­φω­νία με ατομική σύμβαση υψη­λό­τε­ρων συνο­λι­κών απο­δο­χών ή ευνοϊ­κό­τε­ρων, κατά περί­πτωση, λοιπών ρυθμίσεων5.

Κατά συνέ­πεια, όπως σε κάθε περί­πτωση αμφί­πλευ­ρης δέσμευ­σης από ισχύ­ουσα συλ­λο­γική ρύθμιση εργα­σίας, η επι­χεί­ρηση – εργο­δό­της θα προ­χω­ρή­σει, για κάθε εργα­ζό­μενο, σε υπο­λο­γι­σμό του συνόλου των (οφει­λο­μέ­νων) μηνιαίων τακτι­κών απο­δο­χών, λαμ­βά­νο­ντας υπόψη τόσο το βασικό μισθό της ΣΣΕ όσο και τυχόν επι­μέ­ρους επι­δό­ματα, εκ των προ­βλε­πο­μέ­νων στη ΣΣΕ, σύμφωνα με τους όρους και τις προ­ϋ­πο­θέ­σεις που οι συμ­βλη­θεί­σες οργα­νώ­σεις προσ­διό­ρι­σαν στο κείμενο της σύμ­βα­σής τους. Ακο­λού­θως, σε περί­πτωση που οι έως τότε κατα­βαλ­λό­με­νες μηνιαίες τακτι­κές απο­δο­χές υπο­λεί­πο­νται των απο­δο­χών που προ­κύ­πτουν δυνάμει της εφαρ­μο­γής της υπο­χρε­ω­τι­κής ΣΣΕ, αυτές οφεί­λουν να ανα­προ­σαρ­μο­στούν προς τα πάνω, ώστε να μην υπο­λεί­πο­νται των απο­δο­χών που προ­κύ­πτουν από τη ΣΣΕ.

Διευ­κρι­νί­ζε­ται ότι, καθώς κατά το χρόνο σύναψης της συγκε­κρι­μέ­νης ΣΣΕ, ο νομο­θε­τη­μέ­νος κατώ­τα­τος μισθός υπο­λει­πό­ταν των συμ­βα­τι­κών βασικών μισθών των επι­μέ­ρους ειδι­κο­τή­των, ο συνο­λι­κός μισθός (βασικός και τυχόν επι­δό­ματα) που προ­έ­κυ­πτε, βάσει της ΣΣΕ, υπε­ρέ­βαινε τον, ισχύ­ο­ντα τότε, κατώ­τατο μισθό. Ωστόσο, έπειτα από τη διπλή εφετινή αύξηση του νομο­θε­τη­μέ­νου κατώ­τα­του μισθού/ημερομισθίου6, παρα­τη­ρεί­ται το φαι­νό­μενο ορι­σμέ­νοι βασικοί μισθοί ειδι­κο­τή­των (π.χ. Μάγειρα γ’, μπου­φε­τζή) να υπο­λεί­πο­νται του εν ισχύ νομο­θε­τη­μέ­νου κατώ­τα­του μισθού. Στις περι­πτώ­σεις αυτές, ακο­λου­θεί­ται η ως άνω περι­γρα­φό­μενη μέθοδος υπο­λο­γι­σμού του συνόλου των (οφει­λο­μέ­νων) μηνιαίων τακτι­κών απο­δο­χών βάσει της ΣΣΕ (βασικός μισθός και τυχόν επι­δό­ματα). Εφόσον το προ­κύ­πτον συνο­λικό ποσό εξα­κο­λου­θεί να υπο­λεί­πε­ται του εν ισχύ νομο­θε­τη­μέ­νου κατώ­τα­του (π.χ. σε περί­πτωση μη συμπλή­ρω­σης των προ­ϋ­πο­θέ­σεων για την κατα­βολή επι­μέ­ρους επι­δο­μά­των), τότε οι κατα­βαλ­λό­με­νες μηνιαίες τακτι­κές απο­δο­χές δεν θα πρέπει να υπο­λεί­πο­νται αυτού, αλλά να ανα­προ­σαρ­μο­στούν ανα­λό­γως.

4. Σε όσες περι­πτώ­σεις η σύμβαση – σχέση εργα­σίας ενός ή περισ­σο­τέ­ρων εργα­ζο­μέ­νων εμπί­πτει στο πεδίο εφαρ­μο­γής (τοπικό, προ­σω­πικό, χρονικό και επαγ­γελ­μα­τικό) περισ­σο­τέ­ρων ΣΣΕ, θα τύχουν εφαρ­μο­γής οι δια­τά­ξεις του άρθρο 10 του ν.1876/1990 περί συρροής.

5. Σε όσες περι­πτώ­σεις επι­χει­ρή­σεων – εργο­δο­τών προ­κύ­ψει, κατά τα ως άνω, υπο­χρέ­ωση μετα­βο­λής απο­δο­χών (για όλους ή ορι­σμέ­νους εκ των εργα­ζο­μέ­νων τους) ή άλλων στοι­χείων, ακο­λου­θεί­ται η υφι­στά­μενη δια­δι­κα­σία κατά­θε­σης συμπλη­ρω­μα­τι­κών/τρο­πο­ποι­η­τι­κών πινάκων στο ΠΣ ΕΡΓΑΝΗ, κατά τα ορι­ζό­μενα στην ΥΑ 40331/Δ1.13521/2019 «Επα­να­κα­θο­ρι­σμός όρων ηλε­κτρο­νι­κής υπο­βο­λής εντύπων αρμο­διό­τη­τας Σώματος Επι­θε­ώ­ρη­σης Εργα­σίας (ΣΕΠΕ) και Οργα­νι­σμού Απα­σχο­λή­σεως Εργα­τι­κού Δυνα­μι­κού (Ο.Α.Ε.Δ.)», όπως ισχύει7.

6. Υπεν­θυ­μί­ζε­ται ότι, με τις δια­τά­ξεις της παρ. 2 του άρθρου 38 του ν.1892/1990, όπως ισχύουν, οι οποίες εντάσ­σο­νται στον πυρήνα των ρυθ­μί­σεων ανα­γκα­στι­κού δικαίου, προ­βλέ­πε­ται ρητώς ότι οι εργα­ζό­με­νοι με σύμβαση ή σχέση εργα­σίας μερικής απα­σχό­λη­σης απο­λαμ­βά­νουν ίσης μετα­χεί­ρι­σης και δεν επι­τρέ­πε­ται να αντι­με­τω­πί­ζο­νται δυσμε­νώς σε σχέση με τους αντί­στοι­χους εργα­ζό­με­νους με πλήρη απα­σχό­ληση στην επι­χεί­ρηση. Ως εκ τούτου, ευνόητο είναι, σύμφωνα με το ανωτέρω θεσμικό πλαίσιο, ότι το σύστημα της πεν­θή­με­ρης εβδο­μα­διαίας εργα­σίας που προ­βλέ­πε­ται στην παρούσα ΣΣΕ, εφαρ­μό­ζε­ται υπο­χρε­ω­τικά και για τους εργα­ζό­με­νους με σύμβαση μερικής απα­σχό­λη­σης της οικείας επι­χεί­ρη­σης.

7. Περαι­τέρω, σύμφωνα και με το άρθρο 7 παρ. 2 του ν. 1876/1990) δύναται ο εργα­ζό­με­νος να ζητήσει με αίτησή του στο ΠΣ ΕΡΓΑΝΗ, τον επι­με­ρι­σμό των σαράντα (40) ωρών εργα­σίας εβδο­μα­διαίως σε έξι (6) ημέρες αντί για πέντε (5), για προ­σω­πι­κούς ή και για οικο­γε­νεια­κούς λόγους, μέχρι και πριν την ανάληψη της υπη­ρε­σίας του. Το ως άνω αίτημα θα υπο­βάλ­λε­ται ηλε­κτρο­νικά και θα εγκρί­νε­ται (ή θα απορ­ρί­πτε­ται) από τον εργο­δότη.

1 Προ­σω­πικό πεδίο ισχύος της ΣΣΕ.

2 Χρονικό πεδίο ισχύος της ΣΣΕ.

3 Επαγ­γελ­μα­τικό πεδίο ισχύος της ΣΣΕ, ήτοι κατη­γο­ρίες επι­χει­ρή­σεων – εργο­δο­τών και συγκε­κρι­μέ­νες ανα­φε­ρό­με­νες ειδι­κό­τη­τες εργα­ζο­μέ­νων.

4 Τοπικό πεδίο ισχύος της ΣΣΕ.

5 Ατο­μι­κές συμ­βά­σεις εργα­σίας και συλ­λο­γι­κές συμ­βά­σεις εργα­σίας κάθε είδους δεν επι­τρέ­πε­ται να ορίζουν μηνιαίες τακτι­κές απο­δο­χές ή ημε­ρο­μί­σθιο πλήρους απα­σχό­λη­σης, υπο­λει­πό­με­νες από το νομο­θε­τι­κώς καθο­ρι­σμένο κατώ­τατο μισθό και ημε­ρο­μί­σθιο ή της αντί­στοι­χης προ­κύ­πτου­σας ανα­λο­γίας για τις συμ­βά­σεις μερικής απα­σχό­λη­σης (άρθρο 103, παρ. ιβ’ του ν.4172/2013). Οι όροι ατο­μι­κών συμ­βά­σεων εργα­σίας, που απο­κλί­νουν από τους κανο­νι­στι­κούς όρους συλ­λο­γι­κών συμ­βά­σεων εργα­σίας, είναι επι­κρα­τέ­στε­ροι, εφ’ όσον παρέ­χουν μεγα­λύ­τερη προ­στα­σία στους εργα­ζό­με­νους (άρθρο 7, παρ. 2 του ν.1876/1990)·

6 Υπεν­θυ­μί­ζε­ται ότι από 1.5.2022, ο νόμιμος κατώ­τα­τος μισθός και το νόμιμο κατώ­τατο ημε­ρο­μί­σθιο, σύμφωνα με την υπ’ αρ. 38866/21.4.2022 Υ.Α., έχουν ως εξής:

α) Για τους υπαλ­λή­λους ο κατώ­τα­τος μισθός ορί­ζε­ται στα επτα­κό­σια δεκα­τρία ευρώ (713,00 €).

β) Για τους εργα­το­τε­χνί­τες το κατώ­τατο ημε­ρο­μί­σθιο ορί­ζε­ται στα τρια­ντα­ένα ευρώ και ογδόντα πέντε λεπτά (31,85 €).

7 Επι­ση­μαί­νε­ται ότι στο άρ. 5 της ανα­φε­ρό­με­νης από­φα­σης, όπως ισχύει, καθο­ρί­ζο­νται οι προ­θε­σμίες υπο­βο­λής εκάστου στοι­χείου στο ΠΣ ΕΡΓΑΝΗ («5.18 Ο εργο­δό­της ή ο κατά περί­πτωση υπό­χρεος υπο­βάλ­λει το έντυπο Ε4 συμπλη­ρω­μένο μόνο ως προς τα στοι­χεία αλλαγής ή τρο­πο­ποί­η­σης του ωραρίου ή της οργά­νω­σης του χρόνου εργα­σίας το αργό­τερο έως και την ίδια ημέρα αλλαγής ή τρο­πο­ποί­η­σης του ωραρίου ή της οργά­νω­σης του χρόνου εργα­σίας και σε κάθε περί­πτωση πριν την ανάληψη υπη­ρε­σίας από τους εργα­ζο­μέ­νους…5.19 Ο εργο­δό­της υπο­βάλ­λει το έντυπο Ε4 συμπλη­ρω­μένο μόνο με τα στοι­χεία της μετα­βο­λής των απο­δο­χών εντός δεκα­πέ­ντε (15) ημερών από τη μετα­βολή»).