Γιώργος Χατζημάρκος: Τα νησιά του Νοτίου Αιγαίου γίνονται φάρος αειφορίας για ένα πράσινο μέλλον

Για τα πρω­το­πόρα προ­γράμ­ματα βιώ­σι­μης ανά­πτυ­ξης που «τρέχουν» σε Ρόδο, Αστυ­πά­λαια, Τήλο και Χάλκη, μίλησε στο Act for Earth ο περι­φε­ρειάρ­χης Νοτίου Αιγαίου.

Ο κ. Γιώργος Χατζη­μάρ­κος ανα­φέρ­θηκε ανα­λυ­τικά όχι μόνο στην ηλε­κτρο­κί­νηση της Αστυ­πά­λαιας, τη zero waste δια­χεί­ριση απορ­ριμ­μά­των στην Τήλο, τη λεγό­μενη «Πρω­το­βου­λία GR-Eco islands» στη Χάλκη αλλά και το «THE RHODES CO-LAB», μια πρω­το­βου­λία για την ανά­πτυξη του βιώ­σι­μου του­ρι­σμού, που ξεκινά από τη Ρόδο.

«Ανέ­κα­θεν οι νησιώ­τες ήταν ανοι­κτοί στις αλλαγές, εξω­στρε­φείς ως κοι­νω­νίες και οικο­νο­μίες. Τα νησιά υπήρξαν δια­χρο­νικά κοι­τί­δες εξέ­λι­ξης και προόδου», σημειώ­νει ο περι­φε­ρειάρ­χης και προ­σθέ­τει πως «τα νησιά μας είναι το περι­βάλ­λον τους. Το περι­βάλ­λον τους είναι η πηγή ζωής, η πηγή δημιουρ­γίας και η πηγή κοι­νω­νι­κής και οικο­νο­μι­κής τους ευη­με­ρίας».

Ο κ. Χατζη­μάρ­κος, τέλος, θεωρεί πως μέσω συνερ­γα­σιών σε όλα τα επίπεδα μπορεί η ελλη­νική περι­φέ­ρεια και ειδικά μια νησιω­τική περι­φέ­ρεια, όπως είναι το Νότιο Αιγαίο, να προ­χω­ρή­σει στο μέλλον με αλμα­τώ­δεις ρυθμούς, ανα­βαθ­μί­ζο­ντας την ποιό­τητα ζωής των κατοί­κων και τις παροχές των επι­σκε­πτών.

Ακο­λου­θεί ολό­κληρη η συνέ­ντευξη του περι­φε­ρειάρχη Νοτίου Αιγαίου Γιώργου Χατζη­μάρ­κου στο Act for Earth του CNN Greece:

Κ. Χατζη­μάρκο, στην περι­φέ­ρεια Νοτίου Αιγαίου, που απο­τε­λεί­ται από νησιά, πολλά εκ των οποίων από τα πιο δημο­φιλή της χώρας μας, έχετε κατα­γρά­ψει σημα­ντι­κές πρωτιές, όσον αφορά στον περι­βαλ­λο­ντικό τομέα. Θα θέλαμε να μας εξη­γή­σετε τι συμ­βαί­νει στη Χάλκη, την Τήλο και την Αστυ­πά­λαια, για παρά­δειγμα.

Στο Νότιο Αιγαίο έχουμε μια θεμε­λιώδη αρχή που δια­περνά όλες τις πολι­τι­κές μας. Έχουμε απο­φα­σί­σει να δια­μορ­φώ­νουμε οι ίδιοι τις εξε­λί­ξεις. Δεν τις ακο­λου­θούμε. Την τελευ­ταία δεκα­ε­τία, αντι­με­τω­πί­σαμε τερά­στιες δυσκο­λίες, αλλά είμαστε περή­φα­νοι που τα νησιά της Περι­φέ­ρειάς μας βγήκαν πιο δυνατά, πιο σίγουρα και απο­φα­σι­σμένα να πετύ­χουν.

Το μέλλον στο Νότιο Αιγαίο ξεκί­νησε. Χθες. Από την Αστυ­πά­λαια και το πρό­γραμμα ηλε­κτρο­κί­νη­σης, το οποίο απο­τε­λεί μια πρω­το­πο­ριακή κοινή πρω­το­βου­λία της Κυβέρ­νη­σης, της Περι­φέ­ρειας Νοτίου Αιγαίου και του Ομίλου Volkswagen, με στόχο την προ­ώ­θηση των ηλε­κτρο­νι­κών οχη­μά­των, την εισα­γωγή και­νο­τό­μων υπη­ρε­σιών κινη­τι­κό­τη­τας κατά παραγ­γε­λία και την προ­ώ­θηση της χρήσης ανα­νε­ώ­σι­μων πηγών ενέρ­γειας στο νησί. Ακόμα, το μικρο­σκο­πικό νησί της Τήλου «διδά­σκει» ένα νέο υπό­δειγμα ολο­κλη­ρω­μέ­νης δια­χεί­ρι­σης στερεών απο­βλή­των. Το πιλο­τικό πρό­γραμμα που υλο­ποιεί­ται με τη συνερ­γα­σία του Δήμου Τήλου, της εται­ρείας – χορηγού POLYGREEN και του ΦοΔΣΑ Ν. Αιγαίου (του Περι­φε­ρεια­κού Φορέα Δια­χεί­ρι­σης Στερεών Απο­βλή­των) έχει στόχο να το μετα­τρέ­ψει σε νησί μηδε­νι­κών απο­βλή­των, ενώ την ίδια στιγμή λει­τουρ­γεί ευφυές και και­νο­τόμο υβρι­δικό σύστημα με χρήση ηλιακής και αιο­λι­κής ενέρ­γειας, μέσω μηχα­νι­σμού απο­θή­κευ­σης μπα­τα­ριών, καλύ­πτο­ντας τις ανάγκες ηλε­κτρι­κής ενέρ­γειας των κατοί­κων του χωριού Λιβάδια (περίπου 500 ατόμων). Το «πρα­σί­νι­σμα» ξεκί­νησε και στο νησί της Χάλκης, με τη λεγό­μενη «Πρω­το­βου­λία GR-Eco islands», η οποία στο­χεύει να συν­δέ­σει τον ιδιω­τικό τομέα με τις τοπικές κοι­νω­νίες, ενθαρ­ρύ­νο­ντάς τους να συνερ­γα­στούν και να βρουν κοινές λύσεις που προ­ω­θούν νέες τεχνο­λο­γίες και ενερ­γεια­κές πρα­κτι­κές χαμηλών εκπο­μπών άνθρακα. Οι πρω­το­βου­λίες δεν στα­μα­τούν. Η αυγή του 2022 βρήκε τη Ρόδο να οδηγεί το δρόμο προς το μέλλον του βιώ­σι­μου Του­ρι­σμού, σε μια στρα­τη­γική συνερ­γα­σία με τον ηγέτη της αγοράς, Tui.

Θεω­ρείτε ότι ο βιώ­σι­μος του­ρι­σμός είναι το μέλλον; Και πώς προ­ε­τοι­μά­ζο­νται τα νησιά μας σχετικά; Πείτε μας τι σημαί­νει το «THE RHODES CO-LAB».

Ο βιώ­σι­μος Του­ρι­σμός δεν είναι απλά το μέλλον. Είναι ο μόνος δρόμος που υπάρχει. Η στρα­τη­γική συμ­μα­χία της Περι­φέ­ρειας Νοτίου Αιγαίου με τον όμιλο TUI και το ίδρυμα TUI CARE απο­δει­κνύει ότι η βιω­σι­μό­τητα δεν είναι ουτοπία. Είναι ένα ρεα­λι­στικό σχέδιο και μια πρό­σκληση για συμ­με­τοχή και δράση. Είναι ένας δρόμος ανά­πτυ­ξης. Είναι ο τρόπος για να αντα­πο­κρι­θούμε ολο­κλη­ρω­μένα στα μεγάλα ζητή­ματα της εποχής μας, όπως η ποιό­τητα ζωής, η ανά­πτυξη των υπο­δο­μών, η δια­τή­ρηση του μονα­δι­κού περι­βάλ­λο­ντος και της βιο­ποι­κι­λό­τη­τας, ο πολι­τι­σμός και ο πολι­τι­σμός, η ευη­με­ρία, η κοι­νω­νική συνοχή.

Το «THE RHODES CO-LAB» είναι μια δημιουρ­γική συνερ­γα­σία που συγκε­ντρώ­νει στο ίδιο τραπέζι όλους τους φορείς ενός προορισμού-Ξενοδοχεία και Κατα­λύ­ματα, Εστίαση, Μετα­φο­ρές και κινη­τι­κό­τητα, Εμπει­ρίες, Κρουα­ζιέρα, Αερο­δρό­μια, Υπο­δο­μές και μέσα από τη συνερ­γα­σία, θα συν­δη­μιουρ­γή­σουμε λύσεις που ουσια­στικά ανα­δια­μορ­φώ­νουν και επα­να­σχε­διά­ζουν ένα Ολι­στικό Αειφόρο Επι­χει­ρη­μα­τικό Μοντέλο για Του­ρι­στι­κούς Προ­ο­ρι­σμούς παγκο­σμίως. Ήδη μέχρι σήμερα, έχει ολο­κλη­ρω­θεί η δια­βού­λευση μεταξύ όλων των φορέων και οδεύ­ουμε στην ορι­στι­κο­ποί­ηση του ανα­λυ­τι­κού χάρτη προς τον βιώσιμο και ψηφιακό μετα­σχη­μα­τι­σμό του προ­ο­ρι­σμού. Αυτό που μπορώ με σιγου­ριά να απο­κα­λύψω είναι ότι προ­τε­ραιό­τητα θα δώσουμε στις ευκαι­ρίες εκπαί­δευ­σης και κατάρ­τι­σης των ανθρώ­πων του του­ρι­σμού.

Η απά­ντηση στο εύλογο ερώτημα γιατί επι­λέ­χθηκε η Ρόδος ως φάρος για τη βιώσιμη μετα­μόρ­φωση των του­ρι­στι­κών προ­ο­ρι­σμών παγκο­σμίως βρί­σκε­ται στο υψηλό επίπεδο συνερ­γα­σίας που δια­κρί­νει τη σχέση τόσο μεταξύ του Α’ και Β’ βαθμού της Τοπικής Αυτο­διοί­κη­σης όσο και της τελευ­ταίας με όλους τους φορείς του Του­ρι­σμού, της τοπικής οικο­νο­μίας και της κοι­νω­νίας που ανέ­δειξε την Ρόδο ως την κορυ­φαία επιλογή. Η επιλογή της είναι πρω­τί­στως μία ψήφος εμπι­στο­σύ­νης προς τη Ρόδο, προς τα νησιά της Περι­φέ­ρειας Νοτίου Αιγαίου αλλά και προς την Ελλάδα για την επιτυχή δια­χεί­ριση της παν­δη­μίας και την ανά­δειξή τους σε ώριμους, σοβα­ρούς και αξιό­πι­στους προ­ο­ρι­σμούς.

Η δια­χεί­ριση των απορ­ριμ­μά­των είναι για τα νησιά μας ένα πολύ σημα­ντικό ζήτημα. Ποια είναι η θέση σας σχετικά;

Τα νησιά μας είναι το περι­βάλ­λον τους. Το περι­βάλ­λον τους είναι η πηγή ζωής, η πηγή δημιουρ­γίας και η πηγή κοι­νω­νι­κής και οικο­νο­μι­κής τους ευη­με­ρίας. Με την υπο­βάθ­μισή του, δεν υπο­βαθ­μί­ζε­ται μόνο η ζωή, η υγεία και η καθη­με­ρι­νό­τητα των πολιτών. Υπο­βαθ­μί­ζε­ται και ο του­ρι­σμός τους, το 97,1% του παρα­γό­με­νου προ­ϊ­ό­ντος τους. Η απραξία του χθες δεν μπο­ρούσε να συνε­χι­σθεί άλλο.

Η με νομο­θε­τική πρω­το­βου­λία του Υπουρ­γείου Περι­βάλ­λο­ντος σύσταση του Ειδικού Περι­φε­ρεια­κού Δια­βαθ­μι­δι­κού ΦοΔΣΑ Νοτίου Αιγαίου Α.Ε., το 2020, σε συνερ­γα­σία και με τη σύμπραξη των 34 νησιω­τι­κών δήμων της Περι­φέ­ρειας Νοτίου Αιγαίου, δίνει τέλος στην αδρά­νεια και τη στα­σι­μό­τητα του παρελ­θό­ντος και επι­χει­ρεί ένα σημα­ντικό βήμα προς ένα ολο­κλη­ρω­μένο σύστημα δια­χεί­ρι­σης απορ­ριμ­μά­των στα νησιά, με σύγ­χρονα ανα­πτυ­ξιακά έργα.

Ξέρετε, η απο­τε­λε­σμα­τική αντι­με­τώ­πιση της δια­χεί­ρι­σης των απορ­ριμ­μά­των καθιστά ανα­γκαία το σχε­δια­σμό και την υλο­ποί­ηση ενός σύγ­χρο­νου στρα­τη­γι­κού σχε­δια­σμού προ­σαρ­μο­σμέ­νου στις ιδιαι­τε­ρό­τη­τες κάθε περιο­χής.

Απαιτεί όραμα, σχε­δια­σμό και απο­φα­σι­στική δράση. Προ­ϋ­πο­θέ­τει επεν­δύ­σεις στην και­νο­το­μία και την έρευνα και επι­βάλ­λει συναί­νεση, ευρείες συνέρ­γειες και κινη­το­ποί­ηση δημό­σιων και ιδιω­τι­κών πόρων. Με τον νέο φορέα, προ­χω­ράμε στην υλο­ποί­ηση μέτρων και έργων που προ­ω­θούν την ιεράρ­χηση των δράσεων και των εργα­σιών δια­χεί­ρι­σης απο­βλή­των, σύμφωνα με το Εθνικό Σχέδιο Δια­χεί­ρι­σης Απο­βλή­των και το Περι­φε­ρειακό Σχέδιο Δια­χεί­ρι­σης Απο­βλή­των (ΠΕΣΔΑ) Νοτίου Αιγαίου.

Το μονα­δικό περι­βάλ­λον του Νότιου Αιγαίου δεν μας ανήκει. Είναι δάνειο από τις επό­με­νες γενιές που οφεί­λουμε να επι­στρέ­ψουμε με φρο­ντίδα. Ο νέος Φορέας σημα­το­δο­τεί το ξεκί­νημα μίας νέας εποχής υπεύ­θυ­νης δια­χεί­ρι­σης των απο­βλή­των.

Ποια είναι η μεγα­λύ­τερη πρό­κληση που αντι­με­τω­πί­ζετε όσον αφορά στα περι­βαλ­λο­ντικά ζητή­ματα σε επίπεδο περι­φέ­ρειας;

Ως η μεγα­λύ­τερη πολυ­νη­σιακή Περι­φέ­ρεια στην Ελλάδα και την Ευρώπη, γνω­ρί­ζουμε ότι ανα­δει­κνύ­ο­νται κρίσιμα εμπόδια με τη νησιω­τι­κό­τητα. Ωστόσο, εμείς τη νησιω­τι­κό­τητα τη βλέ­πουμε ως ευκαι­ρία και ως αντα­γω­νι­στικό πλε­ο­νέ­κτημα, αν αξιο­ποι­η­θεί με προ­σαρ­μο­σμέ­νες πολι­τι­κές και ισχυρά πολι­τικά αντα­να­κλα­στικά.

Ένας από τους λόγους, αν θέλετε, που ιδρύ­θηκε ο ΦΟΔΣΑ Ν. Αιγαίου, είναι η ανάγκη να παρθούν «χθες» οι απο­φά­σεις που το περι­βάλ­λον έχει ανάγκη, χωρίς τον φόβο του «πολι­τι­κού κόστους» και χωρίς την πρόταξη της «ατο­μι­κό­τη­τας» να κυριαρ­χούν. Οι κατα­στρο­φι­κές αντι­λή­ψεις, λοιπόν, είναι το πρώτο μεγάλο εμπόδιο ανάμεσα στην ανάγκη και τις σωστές απο­φά­σεις, που για πάρα πολλά χρόνια δεν πάρ­θη­καν.

Η άλλη κορυ­φαία πρό­κληση απέ­να­ντι στην αντι­με­τώ­πιση της κλι­μα­τι­κής αλλαγής είναι η συνερ­γα­σία που απαι­τεί­ται. Οι συναι­νέ­σεις και ο κοινός βημα­τι­σμός. Πάρτε το παρά­δειγμα του Φο.Δ.Σ.Α. Νοτίου Αιγαίου: Βασί­ζε­ται στη συνερ­γα­σία 50 νησιών και 34 δήμων και προ­ϋ­πο­θέ­τει ότι οι δήμοι μπορούν να δουν πέρα από τα στενά, για τις παγκό­σμιες προ­κλή­σεις που έχουμε να αντι­με­τω­πί­σουμε, όρια του κάθε δήμου. Δύσκολο και απαι­τη­τικό το εγχεί­ρημα, όμως, στον ΦΟΔΣΑ Ν. Αιγαίου, όλες οι απο­φά­σεις μας μέχρι σήμερα υπήρξαν ομό­φω­νες.

Το «THE RHODES CO-LAB» βασί­ζε­ται επίσης εξο­λο­κλή­ρου στη συνερ­γα­σία και την ανταλ­λαγή. Οι μικρές αλλαγές μπορούν να έχουν μεγάλο αντί­κτυπο, μόνο εάν όλοι οι συμ­μέ­το­χοι συνερ­γα­στούν. Το περι­βάλ­λον που θα κλη­ρο­νο­μή­σουμε στις επό­με­νες γενιές αξίζει κάθε προ­σπά­θεια και η σύνθεση των απόψεων, η συνεν­νό­ηση και η συνερ­γα­σία είναι προ­ϋ­πό­θεση προόδου.

Πιστεύ­ετε πως οι κάτοι­κοι των νησιών είναι έτοιμοι να προ­χω­ρή­σουν στις αλλαγές που απαιτεί η πορεία προς την πράσινη μετά­βαση, την πράσινη ενέρ­γεια και τις πρά­σι­νες μετα­κι­νή­σεις;

Ανέ­κα­θεν οι νησιώ­τες ήταν ανοι­κτοί στις αλλαγές, εξω­στρε­φείς ως κοι­νω­νίες και οικο­νο­μίες. Τα νησιά υπήρξαν δια­χρο­νικά κοι­τί­δες εξέ­λι­ξης και προόδου. Στις αλλαγές που μας πάνε μπροστά, προς την πράσινη μετά­βαση, οι κάτοι­κοι των νησιών είναι από καιρό έτοιμοι. Με μία σημα­ντική προ­ϋ­πό­θεση. Πρέπει εμείς να τους απο­δεί­ξουμε ότι δεν πρό­κει­ται για λόγια και εξαγ­γε­λίες. Είναι δικό μας χρέος να τους παρέ­χουμε τα απα­ραί­τητα εργα­λεία και να τους πεί­σουμε γι’ αυτό. Στην πολι­τική, καμία αλλαγή δεν συντε­λεί­ται και δεν μπορεί να καρ­πο­φο­ρή­σει, αν δεν στη­ρί­ζε­ται στην συναί­νεση και τη συμ­με­τοχή των πολιτών. Στο μέλλον που ξεκί­νησε για τα νησιά του Νοτίου Αιγαίου, εμείς πορευό­μα­στε με την αξία ότι η κοι­νω­νική συνοχή είναι η υψη­λό­τερη κατά­κτηση κάθε ιστο­ρι­κής περιό­δου και με μήνυμα τις πράξεις μας.

Πηγή cnn.gr