Ζαούτης: Γιατί τα παιδιά είναι ευάλωτα στην οξεία ηπατίτιδα – Είμαστε προετοιμασμένοι;

Σε απόλυτη εγρή­γορση είναι ο ΕΟΔΥ για τα μυστη­ριώδη κρού­σματα οξείας ηπα­τί­τι­δας στα παιδιά, δια­βε­βαιώ­νει ο πρό­ε­δρος του Οργα­νι­σμού και καθη­γη­τής Παι­δια­τρι­κής του ΕΚΠΑ Θεοκλής Ζαούτης σε συνέ­ντευξή του στο «Βήμα», προ­σθέ­το­ντας πως η υπο­κεί­μενη αιτία παρα­μέ­νει επί του παρό­ντος άγνωστη.

Ερω­τώ­με­νος για την  υποψία ότι τα παιδιά κατέ­στη­σαν πιο ευάλωτα λόγω της περιο­ρι­στι­κών μέτρων, υπο­γραμ­μί­ζει πως «το σενάριο δεν θεω­ρεί­ται ως το πιο πιθανό».

Ανα­φε­ρό­με­νος δε στην παν­δη­μία, επι­μέ­νει ότι η ανάδυση νέας μετάλ­λα­ξης δεν μπορεί να προ­βλε­φθεί ενώ παράλ­ληλα αναλύει το σχέδιο για την αντι­με­τώ­πιση των ενδο­νο­σο­κο­μεια­κών λοι­μώ­ξεων.

 

Τα περι­στα­τικά οξείας ηπα­τί­τι­δας ανά τον κόσμο σε μικρά παιδιά αιφ­νι­δί­α­σαν, προ­κα­λώ­ντας παράλ­ληλα ένα νέο κύμα αγωνίας. Πόσο προ­ε­τοι­μα­σμένη είναι η χώρα μας; Ποιες οι οδηγίες που έχει δώσει ο ΕΟΔΥ στην επι­στη­μο­νική κοι­νό­τητα;

«Στη χώρα μας μέχρι στιγμής δεν έχει ανα­φερ­θεί αύξηση των κρου­σμά­των ηπα­τί­τι­δας στα παιδιά. Οι κλι­νι­κοί γιατροί ωστόσο καλού­νται να είναι σε εγρή­γορση για την έγκαιρη διά­γνωση παιδιών ηλικίας έως 16 ετών που παρου­σιά­ζουν συμ­πτώ­ματα οξείας ηπα­τί­τι­δας χωρίς σαφή αιτιο­λο­γία, και την άμεση δήλωση των περι­στα­τι­κών στον ΕΟΔΥ.

Στις 22 Απρι­λίου 2022 αναρ­τή­θηκε στην ιστο­σε­λίδα του ΕΟΔΥ ο ορισμός του πιθανού κρού­σμα­τος της οξείας ηπα­τί­τι­δας, όπως και ο ορισμός της επαφής με πιθανό κρούσμα, μαζί με συνοδές οδηγίες προς τους επαγ­γελ­μα­τίες υγείας για τη συλλογή βιο­λο­γι­κού υλικού από τα πιθανά κρού­σματα. Η δια­χεί­ριση των δειγ­μά­των βιο­λο­γι­κού υλικού θα πραγ­μα­το­ποιεί­ται από το Κεντρικό Εργα­στή­ριο Δημό­σιας Υγείας (ΚΕΔΥ).

Ο ΕΟΔΥ είναι σε εγρή­γορση και παρα­κο­λου­θεί στενά την εξέλιξη της κατά­στα­σης, είναι σε συστη­μα­τική επι­κοι­νω­νία με τους  ευρω­παϊ­κούς φορείς Δημό­σιας Υγείας, το Ευρω­παϊκό Κέντρο Πρό­λη­ψης και Ελέγχου Νοση­μά­των (ECDC) και τον Παγκό­σμιο Οργα­νι­σμό Υγείας (WHO) και, επίσης, έχει ήδη ενη­με­ρώ­σει σχετικά όλες τις Υγειο­νο­μι­κές Περι­φέ­ρειες της χώρας, τον Πανελ­λή­νιο Ιατρικό Σύλλογο καθώς και τις σχε­τι­κές Επι­στη­μο­νι­κές Εται­ρείες».

Το “ανώριμο” ανο­σιακό σύστημα σε συν­δυα­σμό με άλλους παρά­γο­ντες που ακόμα δεν έχουν διευ­κρι­νι­στεί, καθιστά τα παιδιά ευάλωτα στη νόσο

Ακόμη κι αν απο­δει­χθεί πως ο «ένοχος» για τα κρού­σματα αυτά είναι κάποιος αδε­νο­ϊός, εκτι­μά­ται πως η παν­δη­μία του SARS-CoV-2 έχει συμ­βά­λει;

«Από τον εργα­στη­ριακό έλεγχο που έχει έως τώρα πραγ­μα­το­ποι­η­θεί με σκοπό την ανεύ­ρεση της αιτίας αυτών των κρου­σμά­των οξείας ηπα­τί­τι­δας, έχουν απο­κλει­στεί οι κλα­σι­κοί ιοί ηπα­τί­τι­δας (Α έως Ε), ενώ σε κάποιες περι­πτώ­σεις έχει εντο­πι­στεί ιός SARS-CoV-2 ή και ο αδε­νο­ϊός, χωρίς όμως ακόμα να μπορεί να προσ­διο­ρι­στεί ο σαφής ρόλος των παρα­πάνω λοι­μώ­ξεων για τα περι­στα­τικά οξείας ηπα­τί­τι­δας. Συνεπώς, η υπο­κεί­μενη αιτία των περι­στα­τι­κών ηπα­τί­τι­δας παρα­μέ­νει, επί του παρό­ντος, άγνωστη. Σε εξέλιξη βρί­σκε­ται περαι­τέρω εργα­στη­ριακή διε­ρεύ­νηση των κρου­σμά­των για παρου­σία παθο­γό­νων, χημικών παρα­γό­ντων και τοξινών. Υπάρχει η υποψία ότι τα παιδιά κατέ­στη­σαν πιο ευάλωτα λόγω της περιο­ρι­στι­κών μέτρων που εφαρ­μό­στη­καν στο πλαίσιο της αντι­με­τώ­πι­σης της παν­δη­μίας COVID-19, καθώς το διά­στημα της καρα­ντί­νας δεν εκτέ­θη­καν σε συνή­θεις λοι­μο­γό­νους παρά­γο­ντες. Παρ’ όλα αυτά αυτό το σενάριο δεν θεω­ρεί­ται ως το πιο πιθανό για να εξη­γή­σει τα περι­στα­τικά οξείας ηπα­τί­τι­δας στα παιδιά».

Πώς εξη­γείτε το γεγονός ότι η οξεία ηπα­τί­τιδα εκδη­λώ­νε­ται κατά κανόνα σε μικρό­τερα παιδιά, ηλικίας 3-5 ετών;

«Ενδε­χο­μέ­νως αυτό οφεί­λε­ται στο «ανώριμο» ανο­σιακό σύστημα σε αυτές τις ηλικίες και σε συν­δυα­σμό με άλλους παρά­γο­ντες που ακόμα δεν έχουν διευ­κρι­νι­στεί, καθιστά τα παιδιά ευάλωτα στη νόσο».

Μήπως ήρθε η στιγμή να βγουν τα παιδιά από το «απο­στει­ρω­μένο» περι­βάλ­λον; Ή οι γονείς θα πρέπει να είναι ακόμη πιο προ­σε­κτι­κοί;

«Τα παιδιά θα πρέπει να επα­νέλ­θουν στη φυσιο­λο­γική κοι­νω­νική τους δρα­στη­ριό­τητα, πάντα σύμφωνα με τις οδηγίες του ΕΟΔΥ. Παράλ­ληλα ωστόσο οι γονείς θα πρέπει να είναι ενη­με­ρω­μέ­νοι για τα πιθανά συμ­πτώ­ματα της οξείας ηπα­τί­τι­δας, που περι­λαμ­βά­νουν τα παρα­κάτω: ίκτερο, αλλαγή στο χρώμα των ούρων και των κοπρά­νων, κόπωση, απώλεια όρεξης, ναυτία, έμετο και πόνο στην κοιλιά. Σε περί­πτωση εμφά­νι­σης των ανωτέρω συμ­πτω­μά­των θα πρέπει να ανα­ζη­τούν άμεσα παι­δια­τρική φρο­ντίδα».

Ο ιός SARS-CoV-2 θα συνε­χί­σει να εξε­λίσ­σε­ται, αλλά η βαρύ­τητα της νόσου θα είναι όλο και πιο ήπια με την πάροδο του χρόνου

Ομως παράλ­ληλα υπάρχει και ο κίν­δυ­νος του SARS-CoV-2 και της long Covid…

«Θα πρέπει να τονι­στεί ότι η long COVID δεν φαί­νε­ται να σχε­τί­ζε­ται με την έξαρση των κρου­σμά­των οξείας ηπα­τί­τι­δας στα παιδιά. Η απο­κλι­μά­κωση των δεικτών της παν­δη­μίας προς το παρόν επέ­τρεψε τη χαλά­ρωση των περιο­ρι­στι­κών μέτρων στη χώρα μας, ενώ η παν­δη­μία περνάει σε μια φάση συνύ­παρ­ξης με τον ιό. Σε κάθε περί­πτωση παρα­μέ­νουμε σε εγρή­γορση  έχοντας ως οδηγό τα τρέ­χο­ντα επι­δη­μιο­λο­γικά δεδο­μένα».

Πόσο πιθανό είναι τους επό­με­νους θερι­νούς μήνες να εντο­πι­στεί μία νέα μετάλ­λαξη, όπως έγινε το καλο­καίρι του 2021 με τη Δέλτα;

«Η πιθα­νό­τητα ανά­δυ­σης νέας παραλ­λα­γής δεν μπορεί να προ­βλε­φθεί με βεβαιό­τητα. Σύμφωνα με το στρα­τη­γικό πλάνο ετοι­μό­τη­τας που δημο­σί­ευσε ο ΠΟΥ στις 30 Μαρτίου 2022 υπάρ­χουν τρία πιθανά σενάρια για το μέλλον της παν­δη­μίας: το πιο πιθανό (base case), το πιο ευνοϊκό (best case) και το χει­ρό­τερο (worst case) σενάριο, που θα πρέπει να ληφθούν υπόψη ώστε το σύστημα υγείας κάθε χώρας να δια­θέ­τει ετοι­μό­τητα και ευε­λι­ξία να για να είναι σε θέση να αντε­πε­ξέλ­θει σε καθένα από αυτά τα σενάρια.

Βάσει της υπάρ­χου­σας εμπει­ρίας και γνώσης, το πιο πιθανό σενάριο (base case) είναι ότι ο ιός SARS-CoV-2 θα συνε­χί­σει να εξε­λίσ­σε­ται, αλλά η βαρύ­τητα της νόσου θα είναι όλο και πιο ήπια με την πάροδο του χρόνου, καθώς η ανοσία θα αυξά­νε­ται μέσω του εμβο­λια­σμού ή μέσω της φυσικής νόσησης. Σε αυτή την περί­πτωση, ο ιός θα προ­κα­λεί λιγό­τερο σοβαρά κύματα με περιο­δι­κές εξάρ­σεις στις φάσεις μείωσης της ανοσίας του πλη­θυ­σμού, ενδε­χο­μέ­νως ακο­λου­θώ­ντας παρό­μοιο πρότυπο επο­χι­κό­τη­τας με τον ιό της γρίπης».

Εκτι­μάτε ότι θα είναι απα­ραί­τητη η 4η δόση στον γενικό πλη­θυ­σμό; Αντί­στοιχα, τα υγιή παιδιά θα υπο­βλη­θούν σε τρίτη δόση;

«Πρω­ταρ­χι­κής σημα­σίας είναι η ολο­κλή­ρωση του βασικού εμβο­λια­σμού του συνόλου του ενή­λι­κου πλη­θυ­σμού με τις τρεις δόσεις εμβο­λίου COVID-19. Η 4η δόση εμβο­λίου συστή­νε­ται προς το παρόν μόνο για άτομα άνω των 60 ετών. Το όφελος μεγι­στο­ποιεί­ται για τα άτομα άνω των 70 ετών καθώς και για όσους έχουν ηλικία άνω των 60 ετών και πάσχουν από συνοδά χρόνια νοσή­ματα. Ως προς την 3η δόση σε παι­δια­τρικό πλη­θυ­σμό, προς το παρόν αυτή συστή­νε­ται για παιδιά 12-17 ετών που δια­τρέ­χουν αυξη­μένο κίνδυνο για σοβαρή νόσηση από COVID-19. Τα δεδο­μένα για 4η δόση στον γενικό πλη­θυ­σμό ή 3η δόση σε παι­δια­τρικό πλη­θυ­σμό ενδε­χο­μέ­νως να αλλά­ξουν ανάλογα με τα τρέ­χο­ντα επι­δη­μιο­λο­γικά δεδο­μένα».

Πρό­σφατα ανα­φερ­θή­κατε εκ νέου στην υπο­κα­τα­γραφή των θανάτων λόγω COVID-19 στην υπό­λοιπη Γηραιά Ηπειρο σε σχέση με την Ελλάδα. Μάλιστα, επι­κα­λε­στή­κατε  μελέτη στο «Lancet», σύμφωνα με την οποία η υπερ­βάλ­λουσα θνη­σι­μό­τητα στη χώρα μας βρί­σκε­ται σε χαμη­λό­τερα επίπεδα από εκείνη άλλων ευρω­παϊ­κών χωρών. Αρα, θα αλλάξει άμεσα και η κατα­γραφή τους;

«Η κατα­γραφή των θανάτων λόγω COVID-19 στη χώρα μας από την αρχή της παν­δη­μίας μέχρι και σήμερα γίνεται με βάση τον ορισμό του Παγκό­σμιου Οργα­νι­σμού Υγείας (WHO) και θα συνε­χί­σει βάσει του ίδιου  ορισμού. Η υπερ­βάλ­λουσα θνη­σι­μό­τητα είναι ένας δείκτης που μας επι­τρέ­πει να συγκρί­νουμε τη θνη­σι­μό­τητα μεταξύ δια­φο­ρε­τι­κών κρατών, που μπορεί να ακο­λου­θούν δια­φο­ρε­τι­κούς ορι­σμούς για τους θανά­τους λόγω COVID-19 σε σχέση με την Ελλάδα».

«Κοινή βάση ηλε­κτρο­νι­κής κατα­χώ­ρι­σης δεδο­μέ­νων»

Οι νοσο­κο­μεια­κές λοι­μώ­ξεις και η μικρο­βιακή αντοχή βρί­σκο­νται στο επί­κε­ντρο του ερευ­νη­τι­κού σας ενδια­φέ­ρο­ντος. Παράλ­ληλα όμως απο­τε­λούν και μείζον θέμα στη χώρα μας. Ποιες είναι οι ενέρ­γειες που δρο­μο­λο­γεί ο ΕΟΔΥ;

«Εχει καταρ­τι­στεί και υλο­ποιεί­ται ήδη από το Τμήμα Νοση­λευ­τι­κής του Εθνικού και Καπο­δι­στρια­κού Πανε­πι­στη­μίου Αθηνών (ΕΚΠΑ), σε συνερ­γα­σία με το Κέντρο Κλι­νι­κής Επι­δη­μιο­λο­γίας και Εκβασης Νοση­μά­των (CLEO), τον Οργα­νι­σμό Δια­σφά­λι­σης της Ποιό­τη­τας στην Υγεία (ΟΔΙΠΥ) και τον ΕΟΔΥ, κατόπιν δωρεάς του Ιδρύ­μα­τος Σταύρος Νιάρχος, Πρό­γραμμα Εκπαί­δευ­σης/Δια­πί­στευ­σης των Νοση­λευ­τών Επι­τή­ρη­σης Λοι­μώ­ξεων (ΝΕΛ) στις Βασικές Αρχές Πρό­λη­ψης και Ελέγχου Λοι­μώ­ξεων.

Το πρό­γραμμα είναι δωρεάν και απευ­θύ­νε­ται στους ΝΕΛ που εργά­ζο­νται στα ελλη­νικά νοσο­κο­μεία, ενώ μέχρι σήμερα έχουν πιστο­ποι­η­θεί συνο­λικά 72 ΝΕΛ. Μεγάλο στόχο της προ­σπά­θειάς μας απο­τε­λεί η χρήση μιας κοινής βάσης ηλε­κτρο­νι­κής κατα­χώ­ρι­σης δεδο­μέ­νων επι­τή­ρη­σης νοσο­κο­μεια­κών λοι­μώ­ξεων στα νοσο­κο­μεία της ελλη­νι­κής επι­κρά­τειας.

Η βάση αυτή έχει ήδη δημιουρ­γη­θεί μέσω της προ­α­να­φερ­θεί­σας συνερ­γα­σίας, ενώ εφαρ­μό­ζε­ται ήδη επι­τή­ρηση μέσω αυτής πιλο­τικά σε δέκα ελλη­νικά νοσο­κο­μεία (πρό­γραμμα “GRIPP-SNF”) και σχε­διά­ζε­ται η στα­διακή επέ­κταση της εγκα­τά­στα­σής της και στα υπό­λοιπα νοσο­κο­μεία της επι­κρά­τειας. Επι­πλέον, αρχικά μέσω του πιλο­τι­κού προ­γράμ­μα­τος που ανα­φέρ­θηκε, γίνεται προ­σπά­θεια εκτί­μη­σης των βέλ­τι­στων πρα­κτι­κών πρό­λη­ψης των συχνό­τε­ρων και σημα­ντι­κό­τε­ρων νοσο­κο­μεια­κών λοι­μώ­ξεων, μέσω της εφαρ­μο­γής των επι­τυ­χη­μέ­νων δεσμών μέτρων πρό­λη­ψης (τα λεγό­μενα “bundles”).

Στο πλαίσιο αυτό υπάρχει υπο­στή­ριξη μέσω του Institute of Healthcare Improvement (IHI) των ΗΠΑ, το οποίο έχει εφαρ­μό­σει παγκο­σμίως απο­τε­λε­σμα­τικά προ­γράμ­ματα πρό­λη­ψης νοσο­κο­μεια­κών λοι­μώ­ξεων σε χώρες με συν­θή­κες περί­θαλ­ψης παρό­μοιες με τη χώρα μας. Ως προς τη μικρο­βιακή αντοχή, σχε­διά­ζε­ται η δια­σύν­δεση των δεδο­μέ­νων νοσο­κο­μεια­κών λοι­μώ­ξεων και μικρο­βια­κής αντοχής που λαμ­βά­νει ο ΕΟΔΥ, μέσω δια­σύν­δε­σης του πλη­ρο­φο­ρια­κού συστή­μα­τος του Μικρο­βιο­λο­γι­κού Εργα­στη­ρίου του νοσο­κο­μείου και του Γρα­φείου Κίνησης Ασθενών, έργο υπό υλο­ποί­ηση σε συνερ­γα­σία με το υπουρ­γείο Ψηφια­κής Πολι­τι­κής.

Τέλος, επι­χει­ρεί­ται η συμ­μόρ­φωση όλων των Μικρο­βιο­λο­γι­κών Εργα­στη­ρίων των δημό­σιων νοσο­κο­μείων της χώρας με τις ευρω­παϊ­κές οδηγίες EUCAST, που αφορούν την ταυ­το­ποί­ηση των παθο­γό­νων μικρο­ορ­γα­νι­σμών και τον έλεγχο της ευαι­σθη­σίας τους στα αντι­βιο­τικά, οδηγίες στις οποίες είμαστε υπο­χρε­ω­μέ­νοι από την Ευρω­παϊκή Ενωση ήδη από το 2018 να ακο­λου­θούμε έτσι ώστε όλοι να μιλάμε την ίδια γλώσσα σε σχέση με την αντοχή των μικρο­βίων εντός της Ελλάδας και της Ευρώπης».

Πηγή tovima.gr