Περιφερειακό Συμβούλιο: «Καταιγιστική μορφή» προσέλαβε το φαινόμενο της αυθαίρετης δόμησης

Το θέμα της προ­στα­σίας του Δημό­σιου Χώρου και των επι­πτώ­σεων του δια­χρο­νι­κού φαι­νο­μέ­νου της κατά­λη­ψής του στην οικο­νο­μία, στο περι­βάλ­λον και στην κοι­νω­νία, με φόντο το πρό­βλημα της αυθαί­ρε­της δόμησης που υπάρχει σε όλα τα νησιά (όπως αντί­στοιχα σε όλη τη χώρα), απα­σχό­λησε την χθεσινή συνε­δρί­αση του Περι­φε­ρεια­κού Συμ­βου­λίου Νοτίου Αιγαίου.

Το Περι­φε­ρειακό Συμ­βού­λιο προ­τεί­νει την ίδρυση Ειδικού Σώματος Προ­στα­σίας Δημό­σιου Χώρου, στο επίπεδο του Α’ βαθμού Αυτο­διοί­κη­σης, με την ταυ­τό­χρονη μετα­φορά σε αυτόν των ανα­γκαίων πιστώ­σεων, που για το σκοπό αυτό, έχουν σήμερα στη διάθεσή τους οι Απο­κε­ντρω­μέ­νες Διοι­κή­σεις και των ποσών που προ­κύ­πτουν από την επιβολή των σχε­τι­κών προ­στί­μων. Η λει­τουρ­γία του προ­τει­νό­με­νου σώματος θα πρέπει να εξε­τα­στεί στο πλαίσιο λει­τουρ­γίας είτε των Υπη­ρε­σιών Δόμησης είτε της Δημο­τι­κής Αστυ­νο­μίας που ανήκουν στον Α’ βαθμό Αυτο­διοί­κη­σης. Τέλος το Περι­φε­ρειακό Συμ­βού­λιο προ­τεί­νει να γίνει κωδι­κο­ποί­ηση της σχε­τι­κής νομο­θε­σίας, με στόχο την απλού­στευσή της και τη συντό­μευση των σχε­τι­κών δια­δι­κα­σιών, για την υλο­ποί­ηση των ορι­στι­κών πρω­το­κόλ­λων κατε­δά­φι­σης με την απά­λειψη κάθε συναρ­μο­διό­τη­τας και την μετα­φορά του συνόλου των ενερ­γειών σε απο­κλει­στικά ένα επίπεδο διοί­κη­σης, που για τους λόγους που ανα­λύ­θη­καν παρα­πάνω μπορεί να είναι μόνο ο Α’ βαθμός Αυτο­διοί­κη­σης. Ιδιαί­τερα αιχ­μη­ρός ήταν κατά την τοπο­θέ­τησή του ο Περι­φε­ρειάρ­χης Ν. Αιγαίου κ. Χατζη­μάρ­κος, κατά όλων όσοι «στο­χο­ποιούν» την περι­φε­ρειακή αρχή, τονί­ζο­ντας ότι:

«Καμία κυβέρ­νηση δεν νομο­θέ­τησε κάτι δια­φο­ρε­τικό από δια­τά­ξεις νομι­μο­ποί­η­σης αυθαί­ρε­των, γεγονός που οδήγησε σε εμπέ­δωση ενός αισθή­μα­τος ατι­μω­ρη­σίας με απο­τέ­λε­σμα το …φαι­νό­μενο (της αυθαί­ρε­της δόμησης) να έχει πάρει καται­γι­στική μορφή και να βάλλει τη ζωή όλων. Ο δημό­σιος χώρος που βάλ­λε­ται στα νησιά είναι κυρίως ο αιγια­λός ως ελκυ­στι­κός χώρος άσκησης διά­φο­ρων δρα­στη­ριο­τή­των. Όμως ο δημό­σιος χώρος απει­λεί­ται με παρά­νο­μες κατα­λή­ψεις και σε δάση ή μνημεία–βλ. Μεσαιω­νική Πόλη Ρόδου-κοκ

Ντρο­πιά­ζει την πολι­τική ζωή σε τοπικό επίπεδο η προ­σπά­θεια στο­χο­ποί­η­σης της περι­φε­ρεια­κής αρχής από μία συγκε­κρι­μένη ομάδα δημο­σιο­λο­γού­ντων… Η Περι­φέ­ρεια καμία αρμο­διό­τητα δεν έχει σχετικά με την σε αυθαί­ρετη δόμηση. Τη χυδαιό­τητα της πολικής όπου τα πάντα είναι εμπο­ρεύ­σιμα, όπου επι­κρα­τεί η μαφιό­ζικη αντί­ληψη επί­λυ­σης δια­φο­ρών, σας την επι­στρέ­φουμε και μένουμε στην ουσία που είναι η προ­στα­σία του δημό­σιου χώρου από την αυθαί­ρετη δόμηση, η προ­στα­σία του περι­βάλ­λο­ντος που στο Νότιο Αιγαίο εκτός από σπίτι μας, απο­τε­λεί και πηγή εισο­δή­μα­τος που πρέπει να προ­στα­τεύ­σουμε για τις επό­με­νες γενιές».

Ο κ. Χατζη­μάρ­κος τόνισε ότι θα πρέπει ένας οργα­νι­σμός (σε επίπεδο Α’ βαθμού τοπικής αυτο­διοί­κη­σης) να είναι υπεύ­θυ­νος για την αυθαί­ρετη δόμηση και την προ­στα­σία του περι­βάλ­λο­ντος. Ότι θα πρέπει ο οργα­νι­σμός αυτός να έχει το απαι­τού­μενο προ­σω­πικό, τους ανα­γκαί­ους πόρους και αρμο­διό­τη­τες.

Τα φτηνά τρικ, τα κόλπα όλων των πικρα­μέ­νων που προ­σπα­θούν να ρίξουν ευθύνες στην Περι­φέ­ρεια, όπως είπε ο κ. Χατζη­μάρ­κος, δεν έχουν απήχηση παρά μόνο στο περιο­ρι­σμένο και μικρό ακρο­α­τή­ριο των ανθρώ­πων που επι­δί­δο­νται σε μία απέλ­πιδα προ­σπά­θεια στο­χο­ποί­η­σης της Περι­φε­ρεια­κής αρχής, ενώ αφήνουν στο απυ­ρό­βλητο την Απο­κε­ντρω­μένη Διοί­κηση Αιγαίου, στην οποία ανήκει η αρμο­διό­τητα, που δια­θέ­τει τους πόρους και το προ­σω­πικό. Το ζήτημα, όπως είπε ο κ. Χατζη­μάρ­κος, απαιτεί ξεκά­θα­ρες λύσεις και όχι …πατέ­ντες οι οποίες εξυ­πη­ρε­τούν τελικά την ατι­μω­ρη­σία και την ασυ­δο­σία.

Ειση­γή­τρια του θέματος το οποίο ψηφί­στηκε ομο­φώ­νως από το περι­φε­ρειακό συμ­βού­λιο, ήταν η κυρία Έλλη Χωρια­νο­πού­λου, Έπαρχος Π.Ε. Μήλου και Εντε­ταλ­μένη Περι­βάλ­λο­ντος Κυκλά­δων, η οποία ανέφερε ανα­λυ­τικά τα εξής: «Επι­βάλ­λε­ται η προ­στα­σία του Δημό­σιου Χώρου και οι επι­πτώ­σεις του δια­χρο­νι­κού φαι­νο­μέ­νου της κατά­λη­ψης του στην οικο­νο­μία, στο περι­βάλ­λον και στην κοι­νω­νία. Η έλλειψη αρμο­διό­τη­τας στον Β’ βαθμό Αυτο­διοί­κη­σης στο ζήτημα της προ­στα­σίας του Δημό­σιου χώρου και ειδι­κό­τερα στην υλο­ποί­ηση Πρω­το­κόλ­λων Κατε­δά­φι­σης Αυθαί­ρε­των Κατα­σκευών, αλλά και της επι­βο­λής των σχε­τι­κών ποινών (διοι­κη­τι­κών, οικο­νο­μι­κών ή κατε­δα­φί­σεων), σε συν­δυα­σμό με την γιγά­ντωση του φαι­νο­μέ­νου, μας οδηγεί στο να απαι­τή­σουμε την ανα­θε­ώ­ρηση του σχε­τι­κού θεσμι­κού πλαι­σίου. Επι­πλέον, η Αυτο­διοί­κηση του Β’ βαθμού, δεν μπορεί να συνε­χί­σει να λει­τουρ­γεί ως εύκολος πολι­τι­κός στόχος ή άλλοθι κατά περί­πτωση, ανάλογα με τις γνώσεις, ορέξεις ή κίνητρα των πάσης φύσεως καταγ­γελ­λό­ντων. Ο Δημό­σιος χώρος απο­τε­λεί κοινό αγαθό για όλους και συνεπώς κρί­νε­ται απα­ραί­τητο να σχε­διά­ζε­ται, να χρη­σι­μο­ποιεί­ται και να συντη­ρεί­ται, βάσει προ­δια­γρα­φών και κανο­νι­σμών που απα­ντούν στις ανάγκες και τα χαρα­κτη­ρι­στικά όλων των χρηστών του (δια­φο­ρε­τι­κές κοι­νω­νι­κές ομάδες όπως πχ. παιδιά, ηλι­κιω­μέ­νοι, ΑΜΕΑ, δια­φο­ρε­τι­κές χρήσεις όπως πχ. πρά­σι­νοι χώροι, τοπικές επι­χει­ρή­σεις, ιδιαι­τε­ρό­τη­τες συγκε­κρι­μέ­νων περιο­χών, κινη­τι­κό­τητα κ.α.). Αυτό είναι απαί­τηση μίας βιώ­σι­μης και καθο­λικά προ­σβά­σι­μης, ανθε­κτι­κής κοι­νω­νίας, που σέβεται τους πολίτες της και προνοεί για όλες τις ανάγκες τους. Σήμερα η κατα­πά­τηση του Δημό­σιου χώρου από ευκαι­ρια­κές και τυχαίες εμπο­ρι­κές χρήσεις ή παρά­νο­μες συμπε­ρι­φο­ρές, από κατα­πά­τηση αιγια­λού, κατά­ληψη πλα­τειών και πεζο­δρο­μίων, οδο­στρώ­μα­τος, κατα­πά­τηση δασών, έως αγνόηση κυκλο­φο­ρια­κών μέτρων και παρά­νομη στάθ­μευση, απειλεί την ισάξια χρήση και πρό­σβαση από όλους σε έναν ευχά­ρι­στο Δημόσιο χώρο δια­βί­ω­σης, εκπαί­δευ­σης και ανα­ψυ­χής. Επι­πλέον των υπο­λοί­πων, οι επι­πτώ­σεις της άναρχης αυτής κατά­λη­ψης του Δημό­σιου χώρου, υπο­βαθ­μί­ζουν την ποιό­τητα και συνεπώς την αξία και του του­ρι­στι­κού προ­ϊ­ό­ντος που προωθεί η τοπική κοι­νω­νία. Συχνά προ­κύ­πτουν αντι­κρουό­με­νες χρήσεις γης – ειδικά σε περιο­χές φυσικού πλούτου – που οδηγεί στην υπο­βάθ­μιση της περιο­χής.

Η μελε­τη­μένη και οργα­νω­μένη χρήση του Δημό­σιου χώρου απαιτεί ένα σαφές πλαίσιο δια­χεί­ρι­σης το οποίο θα έχει ανα­πτυ­χθεί με βάση τα χαρα­κτη­ρι­στικά της περιο­χής.

Το πλαίσιο αυτό θα πρέπει

• να είναι προ­σαρ­μο­σμένο στα συγκε­κρι­μένα χαρα­κτη­ρι­στικά της κάθε περιο­χής (φυσικά, εμπο­ρικά και κοι­νω­νικά),

• να επι­τρέ­πει χρήσεις γης που σέβο­νται τον φυσικό πλούτο χωρίς ταυ­τό­χρονα να γίνο­νται τρο­χο­πέδη στην ανά­πτυξη,

• να προάγει την μονα­δική (αυθε­ντική) ταυ­τό­τητα της περιο­χής, με στόχο να προ­σελ­κύ­σουν του­ρι­στικό ενδια­φέ­ρον (πέραν των κλασ­σι­κών προ­σεγ­γί­σεων μαζικού του­ρι­σμού),

• να ακο­λου­θεί τις σύγ­χρο­νες προ­δια­γρα­φές βιώ­σι­μου σχε­δια­σμού ανθε­κτι­κών πόλεων με την συνεχή και μεθο­δική συμ­με­τοχή των πολιτών

Ο επι­τυ­χη­μέ­νος σχε­δια­σμός αλλά και η επι­τυ­χη­μένη δια­χεί­ριση του Δημό­σιου χώρου, θα έπρεπε να προ­κύ­πτει από μία πολύ-επίπεδη και συνεχή συνερ­γα­σία μεταξύ όλων των εμπλε­κο­μέ­νων αρμο­δίων φορέων, κοι­νω­νι­κών οργα­νώ­σεων και πολιτών έτσι ώστε, να εξα­σφα­λί­ζε­ται η ισορ­ρο­πη­μένη κάλυψη των αναγκών των χρηστών αλλά και η βέλ­τι­στη αξιο­ποί­ησή του για την τοπική οικο­νο­μία, χωρίς να αγνο­ού­νται οι αρχές του αστικού σχε­δια­σμού για βιώ­σι­μες και ανθε­κτι­κές σύγ­χρο­νες πόλεις. Η τεκ­μη­ριω­μένη και μεθο­δικά δομη­μένη συμ­με­τοχή δια­φο­ρε­τι­κών κοι­νω­νι­κών ομάδων και φορέων, στα διάφορα στάδια σχε­δια­σμού και δια­χεί­ρι­σης του Δημό­σιου χώρου, θα έπρεπε να απο­τε­λεί βασικό εργα­λείο για την παρα­γωγή υψηλής ποιό­τη­τας Δημό­σιου χώρου και συνεπώς καλύ­τε­ρης ποιό­τη­τας ζωής.

Μέχρι σήμερα, ο παρω­χη­μέ­νος σχε­δια­σμός του Δημό­σιου χώρου στις περισ­σό­τε­ρες περιο­χές της χώρας και δη στις του­ρι­στι­κές (με άξονα κυρίως την πρό­σκαιρη ωφέλεια και την εξυ­πη­ρέ­τηση περιο­δι­κών αναγκών, με ταυ­τό­χρονη άγνοια μόνιμων λύσεων), επι­δει­νώ­νει την χωρική ποιό­τητα (του συχνά άναρχα) δομη­μέ­νου περι­βάλ­λο­ντος, καθώς αφενός, δεν παρέχει ανέσεις και ποιό­τη­τες ενός ευχά­ρι­στου χώρου δια­βί­ω­σης και ανα­ψυ­χής και αφε­τέ­ρου αδυ­να­τεί να ανα­κου­φί­σει το περι­βάλ­λον σε κατα­στά­σεις έκτα­κτης ανάγκης όπως πυρ­κα­γιές, καύ­σω­νες ή πλημ­μύ­ρες.

Η έλλειψη σύγ­χρο­νου σχε­δια­σμού, καθώς επίσης η αδυ­να­μία των ελεγ­κτι­κών μηχα­νι­σμών, κυρίως λόγω υπο­στε­λέ­χω­σης, σε συν­δυα­σμό με μία νομο­θε­σία η οποία είναι δαι­δα­λώ­δης, έχει οδη­γή­σει στο δια­χρο­νικό πλέον φαι­νό­μενο, της ανέ­γερ­σης κατα­σκευών χωρίς αδειο­δό­τηση, εντός δημό­σιων εκτά­σεων ή της κατά­λη­ψης εν γένει δημο­σίου χώρου. Το φαι­νό­μενο αυτό το εντο­πί­ζουμε καθη­με­ρινά, με απο­τέ­λε­σμα να δυσχε­ραί­νε­ται ή και να είναι αδύνατη κάποιες φορές η διέ­λευση, από αρκετές κοι­νω­νι­κές ομάδες (παιδιά, ηλι­κιω­μέ­νοι, ΑΜΕΑ), ενώ ιδιαί­τερα έντονο είναι τις τελευ­ταίες ημέρες το φαι­νό­μενο δια­τή­ρη­σης αυθαί­ρε­των κατα­σκευών σε Δημό­σιους χώρους, μέσω της ανα­στο­λής κατε­δά­φι­σης αυτών, που επα­να­λαμ­βά­νε­ται.

Τον Νοέμ­βριο του 2017 ψηφί­στηκε ο νόμος 4495, που προ­έ­βλεπε τη δημιουρ­γία Διεύ­θυν­σης Ελέγχου Δομη­μέ­νου Περι­βάλ­λο­ντος και Εφαρ­μο­γής Σχε­δια­σμού στο Υπουρ­γείο Περι­βάλ­λο­ντος και Ενέρ­γειας, με Περι­φε­ρεια­κές Διευ­θύν­σεις Ελέγχου Δόμησης και Περι­φε­ρειακά Παρα­τη­ρη­τή­ρια και Τμήματα Ελέγχου Δόμησης στην έδρα κάθε Περι­φέ­ρειας καθώς και Τοπικά Παρα­τη­ρη­τή­ρια ανά Περι­φε­ρειακή Ενότητα. Παρά τη ρητή πρό­βλεψη στο Νόμο πως εντός 6 μηνών επρό­κειτο να εκδοθεί Προ­ε­δρικό Διά­ταγμα (ΠΔ) που θα καθό­ριζε τη στε­λέ­χωση των Παρα­τη­ρη­τη­ρίων με το ανα­γκαίο προ­σω­πικό, την κατάρ­τισή του, το θέμα της υλι­κο­τε­χνι­κής υπο­δο­μής κλπ, αυτό ουδέ­ποτε πραγ­μα­το­ποι­ή­θηκε. Αυτό είναι μία ακόμα από­δειξη της έλλει­ψης πολι­τι­κής βού­λη­σης σε κεντρικό επίπεδο, δια­χρο­νικά και δια­κομ­μα­τικά. Λαμ­βά­νο­ντας υπόψη το γεγονός ότι, ο πολυ­νη­σια­κός χαρα­κτή­ρας της Περι­φέ­ρειας Νοτίου Αιγαίου δημιουρ­γεί ιδιαί­τε­ρες συν­θή­κες σε δύο επίπεδα:

• Σε πρώτο επίπεδο, λει­τουρ­γεί ως μαγνή­της για την ανά­πτυξη αυθαί­ρε­των κατα­σκευών,

• και δεύ­τε­ρον σε διοι­κη­τικό επίπεδο καθιστά δυσχε­ρέ­στατο τον έλεγχο από πλευράς των κεντρι­κών υπη­ρε­σιών.

Σε συν­δυα­σμό με τη διοι­κη­τική διάρ­θρωση των υπη­ρε­σιών:

• την υπαγωγή των ΥΔΟΜ στον Α’ Βαθμό Αυτο­διοί­κη­σης

• τη δυνα­τό­τητα ίδρυσης και λει­τουρ­γίας δημο­τι­κής αστυ­νο­μίας μόνο στον Α’ βαθμό Αυτο­διοί­κη­σης. Και κυρίως, με δεδο­μένο τον εδαφικό κατα­κερ­μα­τι­σμό, λόγω του νησιω­τι­κού χαρα­κτήρα της Περι­φέ­ρειας Νοτίου Αιγαίου, σε συν­δυα­σμό με την απουσία υπη­ρε­σιών της Απο­κε­ντρω­μέ­νης Διοί­κη­σης Αιγαίου αλλά και της Περι­φέ­ρειας Νοτίου Αιγαίου, στην συντρι­πτική πλειο­ψη­φία των νησιών,

Π ρ ο τ ε ί ν ο υ μ ε :

1. Την ίδρυση Ειδικού Σώματος Προ­στα­σίας Δημό­σιου Χώρου, στο επίπεδο του Α’ βαθμού Αυτο­διοί­κη­σης, με την ταυ­τό­χρονη μετα­φορά σε αυτόν α) των πιστώ­σεων, που για το σκοπό αυτό, έχουν σήμερα στη διάθεσή τους οι Απο­κε­ντρω­μέ­νες Διοι­κή­σεις και β) των ποσών που προ­κύ­πτουν από την επιβολή των σχε­τι­κών προ­στί­μων.

2. Η λει­τουρ­γία του ανωτέρω προ­τει­νό­με­νου σώματος να εξε­τα­στεί στο πλαίσιο λει­τουρ­γίας είτε των ΥΔΟΜ είτε της Δημο­τι­κής Αστυ­νο­μίας (αμφό­τε­ρες υπη­ρε­σίες της Α’θμιας Αυτο­διοί­κη­σης).

3. Να γίνει κωδι­κο­ποί­ηση της σχε­τι­κής νομο­θε­σίας, με στόχο την απλού­στευσή της και τη συντό­μευση των σχε­τι­κών δια­δι­κα­σιών, για την υλο­ποί­ηση των ορι­στι­κών πρω­το­κόλ­λων κατε­δά­φι­σης με την απά­λειψη κάθε συναρ­μο­διό­τη­τας και την μετα­φορά του συνόλου των ενερ­γειών σε απο­κλει­στικά ένα επίπεδο διοί­κη­σης, που για τους λόγους που ανα­λύ­θη­καν παρα­πάνω μπορεί να είναι μόνο ο Α’ βαθμός Αυτο­διοί­κη­σης».