Έξι προτάσεις Μητσοτάκη για την ενεργειακή κρίση – Επιστολή στην Κομισιόν

Επι­στολή με πρόταση έξι σημείων για την αντι­με­τώ­πιση του ενερ­γεια­κού σοκ απέ­στειλε χθες ο Κυριά­κος Μητσο­τά­κης στην πρόεδρο της Ευρω­παϊ­κής Επι­τρο­πής, Ούρ­σουλα φον ντερ Λάιεν. Ο Έλληνας πρω­θυ­πουρ­γός εστιά­ζει στη χον­δρική αγορά φυσικού αερίου, σημειώ­νο­ντας ότι «καθο­ρι­στικό ρόλο πλέον στη δια­μόρ­φωση των τιμών δια­δρα­μα­τί­ζουν πολι­τι­κές δηλώ­σεις και φόβοι που πηγά­ζουν από τη ρωσική εισβολή στην Ουκρα­νία, που οδηγούν σε αβε­βαιό­τητα, τερά­στιες δια­κυ­μάν­σεις τιμών και κερ­δο­σκο­πία».

Ο κ. Μητσο­τά­κης προ­τεί­νει μεταξύ άλλων πλαφόν στις τιμές στη χον­δρική αγορά, πλαφόν στα κέρδη και ανώτατο ημε­ρή­σιο όριο δια­κύ­μαν­σης. «Το Σχέδιο Έξι Σημείων έχει σχε­δια­στεί για να προ­στα­τεύ­σει και να επα­να­ρυθ­μί­σει [reset] τις αγορές χον­δρι­κής φυσικού αερίου και ηλε­κτρι­κής ενέρ­γειας, καθώς και να δια­σφα­λί­σει ότι η Ευρω­παϊκή Ένωση, οι πολίτες και οι οικο­νο­μίες των κρατών-μελών της, αλλά και η παγκό­σμια οικο­νο­μία, δεν θα υπο­φέ­ρουν αδι­καιο­λό­γητα σε μια περίοδο που ήδη χαρα­κτη­ρί­ζε­ται από μεγάλες προ­κλή­σεις», κατα­λή­γει η επι­στολή του πρω­θυ­πουρ­γού.

Ανα­λυ­τικά, η επι­στολή ανα­φέ­ρει:

«Αγαπητή Πρόεδρε,

Σας γράφω αυτή την επι­στολή σχετικά με την αυξα­νό­μενη οικο­νο­μική απειλή που αφορά την χον­δρική αγορά φυσικού αερίου, την οποία πιστεύω πως θα πρέπει άμεσα και απο­φα­σι­στικά να αντι­με­τω­πί­σουμε, ώστε να απο­τρέ­ψουμε  να επι­φέ­ρει επι­πλέον κόστος στις ζωές των πολιτών της Ευρω­παϊ­κής Ένωσης, στις οικο­νο­μίες των κρατών-μελών και στην επιτυχή εφαρ­μογή της Ευρω­παϊ­κής Πρά­σι­νης Συμ­φω­νίας.

Η εξέλιξη των τιμών ανα­φο­ράς στη χον­δρική αγορά φυσικού αερίου τους τελευ­ταί­ους μήνες, και ειδικά από τον Δεκέμ­βριο του 2021, δεν καθο­δη­γεί­ται πια από τις κανο­νι­κές δυνά­μεις της προ­σφο­ράς, όπως προ­κύ­πτει από πρό­σφατη έρευνα του Οργα­νι­σμού Συνερ­γα­σίας των Ρυθ­μι­στι­κών Αρχών Ενέρ­γειας (ACER) και της Ομάδας Συντο­νι­σμού για το Φυσικό Αέριο της Ευρω­παϊ­κής Επι­τρο­πής. Στην πραγ­μα­τι­κό­τητα, καθο­ρι­στικό ρόλο πλέον στη δια­μόρ­φωση των τιμών δια­δρα­μα­τί­ζουν πολι­τι­κές δηλώ­σεις και φόβοι που πηγά­ζουν από τη Ρωσική εισβολή στην Ουκρα­νία που οδηγούν σε αβε­βαιό­τητα, τερά­στιες δια­κυ­μάν­σεις τιμών και κερ­δο­σκο­πία.

Η κρίση που είναι σε εξέλιξη στην Ουκρα­νία έχει ουσια­στικά παρα­κάμ­ψει τους φυσι­κούς μηχα­νι­σμούς δια­μόρ­φω­σης των τιμών και δυστυ­χώς κάθε προ­σπά­θεια εκ μέρους της Ένωσής μας μέχρι τώρα, προ­κει­μέ­νου να αντι­με­τω­πί­σουμε αυτό το ζήτημα, δεν κατέστη δυνατόν να αντι­σταθ­μί­σει το τερά­στιο βάρος που επω­μί­ζο­νται τα νοι­κο­κυ­ριά και οι επι­χει­ρή­σεις. Το παρά­δοξο είναι πως ούτε η παρα­γω­γική δυνα­τό­τητα ούτε οι εφο­δια­στι­κές αλυ­σί­δες φυσικού αερίου έχουν επη­ρε­α­στεί από την τρέ­χουσα κρίση. Αυτό σημαί­νει πως δεν έχουμε πρό­βλημα ποσό­τη­τας, αλλά έχουμε πρό­βλημα στις τιμές.

Σε μεσο­μα­κρο­πρό­θε­σμο ορί­ζο­ντα αυτό μπορεί να αμβλυν­θεί, μειώ­νο­ντας την εξάρ­τηση της Ένωσης από το Ρωσικό φυσικό αέριο. Σε βρα­χυ­πρό­θε­σμο ορί­ζο­ντα, ωστόσο, πιστεύω ότι μία στο­χευ­μένη και χρονικά περιο­ρι­σμένη παρέμ­βαση στην αγορά είναι απα­ραί­τητη προ­κει­μέ­νου να ομα­λο­ποι­ή­σουμε την κατά­σταση. Όλα αυτά τα μέτρα θα πρέπει να εστιά­ζουν στις τιμές του φυσικού αερίου και όχι στις ποσό­τη­τες, θα πρέπει να εφαρ­μο­στούν για συγκε­κρι­μένο χρονικό διά­στημα, και να έχουν σαφώς προσ­διο­ρι­σμέ­νες προ­ϋ­πο­θέ­σεις ενερ­γο­ποί­η­σης, αλλά και ρήτρες εξόδου. Με μία τέτοιου είδους παρέμ­βαση στην αγορά, η Ένωσή μας μπορεί να προ­στα­τεύ­σει τα μέλη της, στα­μα­τώ­ντας την “εργα­λειο­ποί­ηση” του φυσικού αερίου σε βάρος των οικο­νο­μιών μας και απο­συν­δέ­ο­ντας την γεω­πο­λι­τική απο την ενερ­γειακή κρίση, χωρίς να επη­ρε­ά­ζε­ται η παρα­γωγή και η προ­σφορά του φυσικού αερίου βρα­χυ­πρό­θε­σμα.

Πρέπει να σημειω­θεί ότι είναι απίθανο το πρό­βλημα αυτό να εκλεί­ψει μόλις υπο­χω­ρή­σει η ζήτηση για αέριο θέρ­μαν­σης. Αν δεν δρά­σουμε τώρα,το πρό­βλημα θα συνε­χι­στεί στις τιμές του ηλε­κτρι­κού ρεύ­μα­τος -που συν­δέ­ο­νται με τις τιμές του φυσικού αερίου στις αγορές χονδρικής- τους επό­με­νους μήνες της άνοιξης και του καλο­και­ριού, θέτο­ντας ένα τερά­στιο βάρος στα νοι­κο­κυ­ριά και τις επι­χει­ρή­σεις.

Κατόπιν προ­σε­κτι­κής αξιο­λό­γη­σης των δια­θέ­σι­μων επι­λο­γών, θα ήθελα να σας προ­τείνω ένα «Σχέδιο Έξι Σημείων. Κάθε στοι­χείο του Σχεδίου έχει ως στόχο να αντι­με­τω­πί­σει την υφι­στά­μενη κλι­μά­κωση που παρα­τη­ρεί­ται στη χον­δρική αγορά του φυσικου αερίου.

Πλαφόν Τιμών: Πλαφόν στις τιμές του Ταμείου Μετα­φο­ράς Τίτλων, το οποίο θα έχει ως σημείο ανα­φο­ράς την ιστο­ρικά υψη­λό­τερη τιμή αερίου πριν από την κρίση

Ημε­ρή­σιο Όριο Τιμών ως Προ­στα­τευ­τικό Μέτρο: Ένα εύρος δια­κύ­μαν­σης στις τιμές του Ταμείου Μετα­φο­ράς Τίτλων, για παρά­δειγμα της τάξεως του +/- 10%

Καθο­ρι­σμός Τιμών σε περί­πτωση Έκτα­κτης Ανάγκης: Καθο­ρι­σμός τιμών στο Ταμείο Μετα­φο­ράς Τίτλων, ως μέτρο έκτα­κτης ανάγκης στην περί­πτωση που υπάρ­ξουν ανα­κοι­νώ­σεις που αφορούν τις ροές φυσικού αερίου μέσω αγωγών από τη Ρωσία

Πλαφόν στο Κέρδος: Πλαφόν στο μικτό περι­θώ­ριο κέρδους στην χον­δρική αγορά ηλε­κτρι­κής ενέρ­γειας, για παρά­δειγμα της τάξεως του 5%, βάσει της παρα­κο­λού­θη­σης του κόστους παρα­γω­γής από τους ρυθ­μι­στές της αγοράς και το Σταθ­μι­σμένο Κόστος Παρα­γω­γής Ενέρ­γειας (LCOE) στις μονάδες παρα­γω­γής.

Εμπόριο με Φυσική Παρά­δοση: Θα πρέπει να εξε­τα­στεί το ενδε­χό­μενο να επι­τρα­πεί, η επιλογή για συγκε­κρι­μένο χρονικό διά­στημα, που θα επι­τρέ­πει τις συναλ­λα­γές μόνο με φυσική παρά­δοση.

Ενί­σχυση Ρευ­στό­τη­τας: Αύξηση της ρευ­στό­τη­τας στην αγορά φυσικού αερίου συν­δέ­ο­ντας τις αγορές ΗΠΑ/ ΕΕ/ Ασίας. Για παρά­δειγμα, ενι­σχύ­ο­ντας τη συνερ­γα­σία με την Κίνα όσον αφορά τα φορτία Υγρο­ποι­η­μέ­νου Φυσικού Αερίου (LNG), με πιθανό πλαφόν στο κόστος μετα­φο­ράς για να εξου­δε­τε­ρω­θούν κίνητρα κερ­δο­σκο­πίας.

Όλες αυτές οι επι­λο­γές απο­τε­λούν σημα­ντι­κές παρεμ­βά­σεις στην αγορά που έχουν χρη­σι­μο­ποι­η­θεί και στο παρελ­θόν σε έκτα­κτες περι­πτώ­σεις σε άλλες αγορές, με στόχο την εξι­σορ­ρό­πησή τους, ενώ σε κάποιες άλλες αγορές συνι­στούν πάγια χαρα­κτη­ρι­στικά. Πιστεύω ακρά­δα­ντα πως οι ασυ­νή­θι­στες εποχές επι­βάλ­λουν ασυ­νή­θι­στα μέτρα. Οι ενέρ­γειες αυτές απο­βλέ­πουν μόνο στην προ­στα­σία της εύρυθ­μης λει­τουρ­γίας της χον­δρι­κής αγοράς αερίου, η οποία έχει υποστεί μεγάλη  πίεση εξαι­τίας της διαρκώς εντει­νό­με­νης κρίσης στην Ουκρα­νία, με σοβαρές συνέ­πειες και στην ηλε­κτρική ενέρ­γεια που παρά­γε­ται από το αέριο.

Ενώ ο μεσο­μα­κρο­πρό­θε­σμος στόχος θα πρέπει να είναι η επι­στροφή σε μια αγορά που λει­τουρ­γεί κανο­νικά, είναι υπο­χρέ­ωση των κυβερ­νή­σεων και των ρυθ­μι­στών να παρεμ­βαί­νουν όταν έκτα­κτες περι­στά­σεις δια­τα­ράσ­σουν κατά τα άλλα υγιείς μηχα­νι­σμούς της αγοράς.

Το Σχέδιο Έξι Σημείων έχει σχε­δια­στεί για να προ­στα­τεύ­σει και να επα­να­φέ­ρει τις αγορές χον­δρι­κής φυσικού αερίου και ηλε­κτρι­κής ενέρ­γειας, καθώς και να δια­σφα­λί­σει ότι η Ευρω­παϊκή Ένωση, οι πολίτες και οι οικο­νο­μίες των κρατών-μελών της, αλλά και η παγκό­σμια οικο­νο­μία, δεν θα υπο­φέ­ρουν αδι­καιο­λό­γητα σε μια περίοδο που ήδη χαρα­κτη­ρί­ζε­ται από μεγάλες προ­κλή­σεις.

Ελπίζω ότι θα βρείτε το σκε­πτικό μου και την πρότασή μου επί­καιρα και παρα­μένω στη διάθεσή σας για μια πιο λεπτο­μερή ανταλ­λαγή απόψεων πάνω στο ζήτημα».

Πηγή kathimerini.gr