Τα σχολικά βιβλία περνούν στην ψηφιακή εποχή – Στα θρανία με podcast και e-παιχνίδια

Τα podcasts και τα ψηφιακά παι­χνί­δια μπαί­νουν στα ελλη­νικά σχολεία. Και όχι μόνον. Ο κώδικας γρή­γο­ρης από­κρι­σης –Quick Responce Code– που μας επι­τρέ­πει την πρό­σβαση στις ψηφια­κές εφαρ­μο­γές, μπαίνει στα νέα σχολικά βιβλία που θα συγ­γρα­φούν. Μέσω της σάρωσής του οι μαθητές θα κατευ­θύ­νο­νται σε συμπλη­ρω­μα­τικό ψηφιακό υλικό για ένα θέμα. Εκτι­μά­ται πως σε ένα μέσο βιβλίο 150 σελίδων θα υπάρ­χουν 80 παρα­πο­μπές, καθώς έχει δοθεί οδηγία να υπάρχει μία παρα­πο­μπή σε ψηφιακό υλικό ανά δύο σελίδες. Συγκε­κρι­μένα, το αμέσως προ­σε­χές διά­στημα θα δημο­σιο­ποι­η­θεί η προ­κή­ρυξη για τα νέα βιβλία που θα συγ­γρα­φούν με βάση τα 166 νέα προ­γράμ­ματα σπουδών –123 που εκπο­νή­θη­καν εκ νέου και 43 επι­και­ρο­ποι­η­μένα– για το νηπια­γω­γείο, το δημο­τικό, το γυμνά­σιο και το λύκειο της γενικής εκπαί­δευ­σης.

Κάθε βιβλίο θα δια­συν­δέ­ε­ται με συμπλη­ρω­μα­τικό ψηφιακό υλικό, το οποίο θα εμπλου­τί­ζει το περιε­χό­μενό του με συγκε­κρι­μέ­νους μαθη­σια­κούς πόρους, που θα αντι­στοι­χούν σε σημεία του κυρίως περιε­χο­μέ­νου ή των δρα­στη­ριο­τή­των του για τους μαθητές. Το συμπλη­ρω­μα­τικό αυτό υλικό μπορεί να περι­λαμ­βά­νει εικόνες, κείμενα, αρχεία ήχου, βίντεο, podcast/broadcast, παρου­σιά­σεις, χάρτες, 3D χάρτες, παρ­τι­τού­ρες, προ­σο­μοιώ­σεις, οπτι­κο­ποι­ή­σεις, πει­ρά­ματα, επι­δεί­ξεις, μοντε­λο­ποι­ή­σεις, στα­τι­κές και δυνα­μι­κές ανα­πα­ρα­στά­σεις δεδο­μέ­νων, εκπαι­δευ­τικά παι­χνί­δια, δρα­στη­ριό­τη­τες πρα­κτι­κής και εξά­σκη­σης, ασκή­σεις, τρισ­διά­στα­τες εικο­νι­κές περι­η­γή­σεις, εικο­νικά αντι­κεί­μενα επαυ­ξη­μέ­νης πραγ­μα­τι­κό­τη­τας, ανοι­χτές εκπαι­δευ­τι­κές δρα­στη­ριό­τη­τες, εφαρ­μο­γές λογι­σμι­κού, ιστο­σε­λί­δες με εκπαι­δευ­τικό περιε­χό­μενο που εξυ­πη­ρε­τεί συγκε­κρι­μένο διδα­κτικό/μαθη­σιακό στόχο κ.ά.

Ειδικά, θα υπάρ­χουν δια­φο­ρε­τι­κοί τύποι μαθη­σια­κού αντι­κει­μέ­νου. Για παρά­δειγμα, θα υπάρ­χουν φωτο­γρα­φίες, σκίτσα, συλ­λο­γές εικόνων, απει­κο­νί­σεις έργων τέχνης (π.χ. πίνακα, αγάλ­μα­τος). Επίσης, θα υπάρ­χουν QR που θα παρα­πέ­μπουν σε αρχεία ήχου, όπως ο ήχος κάποιου μου­σι­κού οργάνου, ένα από­σπα­σμα μου­σι­κού έργου, μιας αφή­γη­σης ή συνέ­ντευ­ξης, ένας διά­λο­γος κ.λπ., καθώς και αρχεία βίντεo, όπως βίντεο παρου­σί­α­σης κάποιου φαι­νο­μέ­νου ή πει­ρά­μα­τος, βίντεο οπτικής ανα­πα­ρά­στα­σης οδηγιών, από­σπα­σμα από μια συνέ­ντευξη ή διάλεξη. Θα υπάρ­χουν επίσης αντι­κεί­μενα τρισ­διά­στα­της μορφής, που δίνει τη δυνα­τό­τητα στους μαθητές να τα δουν στε­ρε­ο­σκο­πικά ή τρισ­διά­στατα εξο­μοιω­μένο, αντι­κεί­μενα εικο­νι­κής πραγ­μα­τι­κό­τη­τας που δίνουν τη δυνα­τό­τητα στον χρήστη να αλλη­λε­πι­δρά­σει με αυτό σε πραγ­μα­τικό χρόνο για την απει­κό­νιση ή τη μετα­κί­νησή του. Στην κατη­γο­ρία αυτήν εντάσ­σο­νται 3d designs, 3d drawings, 3d shapes κ.λπ.

Μέσα στις δυνα­τό­τη­τες που θα προ­σφέ­ρει ο συν­δυα­σμός του εντύπου με τις νέες τεχνο­λο­γίες, με βάση πάντα τα νέα προ­γράμ­ματα σπουδών, είναι ότι οι μαθητές θα έχουν πρό­σβαση σε παι­χνί­δια που θα εξυ­πη­ρε­τούν εκπαι­δευ­τι­κούς στόχους. Στα εκπαι­δευ­τικά παι­χνί­δια περι­λαμ­βά­νο­νται ολο­κλη­ρω­μένα περι­βάλ­λο­ντα, όπως παι­χνί­δια προ­σο­μοιώ­σεων (game-based simulations), επι­στη­μο­νικά παι­χνί­δια (epistemicgames) καθώς και δρα­στη­ριό­τη­τες με παι­γνιώδη χαρα­κτήρα, όπως παζλ και παι­χνί­δια μνήμης. Μέσω του QR οι μαθητές θα έχουν πρό­σβαση σε εφαρ­μο­γές και εργα­λεία όπως μία εφαρ­μογή λογι­σμι­κού που προ­σο­μοιώ­νει ή/και μπορεί να χρη­σι­μο­ποι­η­θεί ως διδα­κτικό εργα­λείο, όπως μικρο­σκό­πια, τηλε­σκό­πια, υπο­λο­γι­στές τσέπης μαθη­μα­τι­κών υπο­λο­γι­σμών κ.ά.

Σημα­ντικό κρί­νε­ται ότι οι μαθητές μέσω του συμπλη­ρω­μα­τι­κού υλικού θα μαθαί­νουν πώς να αξιο­ποιούν τα βιβλία, καθώς και άλλες πηγές. «Οι μαθητές οικο­δο­μούν νέα γνώση με δια­δι­κα­σία διε­ρεύ­νη­σης μέσω καθο­δη­γού­με­νης ανα­κά­λυ­ψης. Κάνουν εικα­σίες, δια­τυ­πώ­νουν και ελέγ­χουν υπο­θέ­σεις, λύνουν προ­βλή­ματα, κάνουν πει­ρά­ματα, επι­κε­ντρώ­νο­νται σε δια­δι­κα­σίες ανα­κά­λυ­ψης – εξή­γη­σης, απο­κτούν μετα­γνω­στι­κές δεξιό­τη­τες. Δίνεται έμφαση στην έρευνα, στον πει­ρα­μα­τι­σμό, στην ανα­κά­λυψη και στην αμφι­σβή­τηση», λέει το Ινστι­τούτο Εκπαι­δευ­τι­κής Πολι­τι­κής, περι­γρά­φο­ντας τα νέα εκπαι­δευ­τικά εγχει­ρί­δια που έχουν στόχο να συναρ­πά­σουν μικρούς και μεγά­λους.

Ενεργός εμπλοκή των μαθητών

Ο μαθητής διδά­σκε­ται ή μαθαί­νει; Επί δεκα­ε­τίες η διδα­σκα­λία από την έδρα, χωρίς ουσια­στικό διάλογο με τους μαθητές που οδηγεί στην απο­στή­θιση, στοι­χειώ­νει το ελλη­νικό σχολείο και η ανα­τροπή της απο­τε­λεί στόχο των ηγεσιών υπουρ­γείου Παι­δείας. Το ίδιο επι­χει­ρεί και το φιλό­δοξο πρό­γραμμα της νυν ηγεσίας του υπουρ­γείου Παι­δείας μέσω των νέων προ­γραμ­μά­των σπουδών που κατήρ­τισε το Ινστι­τούτο Εκπαι­δευ­τι­κής Πολι­τι­κής (ΙΕΠ). «Υπάρχει μία μετά­θεση από τη διδα­κτέα ύλη στο περιε­χό­μενο, από το teaching στο learning για τους μαθητές», παρα­τη­ρεί, μιλώ­ντας στην «Κ», η κ. Πολυ­ξένη Μπίλλα, Σύμ­βου­λος Α΄ στο Ινστι­τούτο.

«Σκοπός είναι να καταρ­τι­σθούν προ­γράμ­ματα μαθη­το­κε­ντρικά, λει­τουρ­γικά και ανοικτά στην ανά­δειξη δια­χρο­νι­κών αξιών, τα οποία ενερ­γο­ποιούν τους μαθητές, έτσι ώστε να βιώσουν με αυθε­ντικό τρόπο την παιδική και εφηβική ζωή τους. Να κατα­στούν, εντέλει, δημιουρ­γι­κοί άνθρω­ποι και συνει­δη­τοί πολίτες του τόπου τους, του έθνους τους, της Ευρώπης και της οικου­μέ­νης», ανέφερε το ΙΕΠ προς τις ομάδες που ανέ­λα­βαν και ολο­κλή­ρω­σαν την κατάρ­τιση των νέων προ­γραμ­μά­των σπουδών, τα οποία εφαρ­μό­ζο­νται ήδη πει­ρα­μα­τικά σε σχολεία της χώρας. «Υπάρχει άλλη φιλο­σο­φία στη μελέτη», λέει η κ. Μπίλλα. «Αυτό που θα διδά­σκε­ται τώρα θα είναι το περιε­χό­μενο του προ­γράμ­μα­τος σπουδών. Σήμερα το ελλη­νικό σχολείο είναι “βιδω­μένο” γύρω από το ένα και μονα­δικό βιβλίο», τονίζει στην «Κ» υψη­λό­βαθμο στέ­λε­χος του υπ. Παι­δείας.

Αυτό θα αλλάξει και με την εισα­γωγή του πολ­λα­πλού βιβλίου. Δηλαδή για κάθε πρό­γραμμα σπουδών το ΙΕΠ θα εγκρί­νει πάνω από ένα βιβλίο. Από αυτά κάθε διδά­σκων θα επι­λέ­γει ένα, αλλά τα υπό­λοιπα θα μπορούν να χρη­σι­μο­ποιού­νται συμπλη­ρω­μα­τικά.

Αλλωστε, η Ελλάδα είναι από τις ελά­χι­στες χώρες στην Ευρώπη με το σύστημα του ενός σχο­λι­κού εγχει­ρι­δίου.

Στο ίδιο πλαίσιο, σύμφωνα με το Ινστι­τούτο, τα νέα προ­γράμ­ματα έχουν ως αφε­τη­ρία τα μαθη­σιακά απο­τε­λέ­σματα. Επι­διώ­κε­ται στην ουσία μια αντί­στροφη πορεία σχε­δια­σμού, όπου η βάση του είναι τα μαθη­σιακά απο­τε­λέ­σματα και όλες οι υπό­λοι­πες παρά­με­τροι εξαρ­τώ­νται από τον καθο­ρι­σμό αυτών.

Αυτή η προ­σέγ­γιση στη­ρί­ζε­ται στην προ­σα­να­το­λι­σμένη στα απο­τε­λέ­σματα εκπαί­δευση, που απο­τε­λεί μια φιλο­σο­φία εκπαι­δευ­τι­κού σχε­δια­σμού όπου όλες οι απο­φά­σεις εκκι­νούν από τα επι­διω­κό­μενα απο­τε­λέ­σματα και η τελική «επι­δί­ωξη» καθο­ρί­ζει όλη τη δια­δι­κα­σία.

Η κατάρ­τιση των νέων προ­γραμ­μά­των σπουδών συν­δυά­ζε­ται με σειρά από άλλες δράσεις. Αυτές είναι, σύμφωνα με το υπουρ­γείο Παι­δείας, «η υιο­θέ­τηση ενός ευέ­λι­κτου και υπο­στη­ρι­κτι­κού συστή­μα­τος διαρ­κούς επι­μόρ­φω­σης των εκπαι­δευ­τι­κών με κέντρο την ενδο­σχο­λική επι­μόρ­φωση σε ομάδες σχο­λείων, η επι­μόρ­φωση των εκπαι­δευ­τι­κών στα νέα προ­γράμ­ματα και η εφαρ­μογή των Εργα­στη­ρίων Δεξιο­τή­των στα νηπια­γω­γεία, δημο­τικά και γυμνά­σια της χώρας σε τέσ­σε­ρις κύκλους δεξιο­τή­των».

Βεβαίως μετρούν και οι μέθοδοι διδα­σκα­λίας. Οι εκπαι­δευ­τι­κοί καλού­νται να δημιουρ­γή­σουν ένα υπο­στη­ρι­κτικό περι­βάλ­λον μάθησης, ενθαρ­ρύ­νο­ντας την ενεργό εμπλοκή των μαθητών, και να επι­διώ­ξουν τη δια­σύν­δεση της νέας γνώσης με τις προ­ϋ­πάρ­χου­σες γνώσεις των μαθητών μέσω πολ­λα­πλών προ­σεγ­γί­σεων ανάλογα με τις ανάγκες και τις δυνα­τό­τη­τές τους.

Τέλος, ζητού­μενο είναι να υιο­θε­τή­σουν στρα­τη­γι­κές δια­φο­ρο­ποι­η­μέ­νης διδα­σκα­λίας, να αξιο­ποιούν εναλ­λα­κτι­κές πρα­κτι­κές, θεα­τρι­κές τεχνι­κές και ποικίλα διδα­κτικά εργα­λεία και δημιουρ­γικά παι­χνί­δια, και να χρη­σι­μο­ποιούν κατάλ­ληλα τις νέες τεχνο­λο­γίες στην καθη­με­ρινή διδα­κτική τους πρα­κτική.

Συνά­ντηση με μαθητές

«Δεν μπαί­νουμε σε άγνωστα sites, είμαστε υπό την επι­τή­ρηση της μητέρας ή του πατέρα, δεν αναρ­τούμε προ­σω­πι­κές πλη­ρο­φο­ρίες και μυστικά φίλων μας, δεν απο­δε­χό­ματε από άγνωστα άτομα αιτή­ματα φιλίας». Αυτές ήταν ορι­σμέ­νες από τις απα­ντή­σεις που έδωσαν οι μαθητές στην υπουργό Παι­δείας Νίκη Κερα­μέως, η οποία επι­σκέ­φθηκε δημο­τικό σχολείο στην Αγία Παρα­σκευή χθες, Παγκόσμια Ημέρα Ασφαλούς Πλοήγησης στο Διαδίκτυο. Η κ. Κερα­μέως μετείχε στο μάθημα των Εργα­στηρίων Δεξιοτήτων, όταν οι μαθητές ασχο­λή­θη­καν με αυτή τη θεμα­τική. Πώς επιλέγουμε ασφαλείς κωδικούς, πώς κατα­λα­βαίνουμε ότι μια ιστο­σελίδα μπορεί να είναι κακόβουλη, τι κάνουμε σε περίπτωση cyberbullying, ήταν ανάμεσα στα θέματα που συζητήθηκαν, ενώ οι μαθητές ανέ­φε­ραν ότι θεωρούν πως υπάρχει δια­δι­κτυα­κός εκφο­βι­σμός όταν βλέπουν απειλές, προ­σβο­λές, βρισιές, ή όταν τους ζητού­νται προ­σω­πι­κές φωτο­γρα­φίες και βίντεο. Αλλά και οι μαθητές ρώτησαν την κ. Κερα­μέως σχετικά θέματα. Για παρά­δειγμα τη ρώτησαν εάν, π.χ., έχει ξεγε­λα­στεί από ψεύτικα links ή εάν έχει πέσει κάποιος από το περι­βάλ­λον της θύμα δια­δι­κτυα­κού εκφο­βι­σμού. Η ίδια φέρεται να απά­ντησε αρνη­τικά, καθώς είναι καλά δια­βα­σμένη στα σχετικά θέματα.

Πηγή kathimerini.gr