ΟΟΣΑ: Ένας στους τρεις δεν μπορεί να παρακολουθήσει το μάθημα

Η 24η Ιανουα­ρίου καθιε­ρώ­θηκε από τη Γενική Συνέ­λευση του ΟΗΕ ως Διεθνής Ημέρα της Εκπαί­δευ­σης, με σκοπό την ανά­δειξη της συμ­βο­λής της Εκπαί­δευ­σης στην ειρήνη και την ανά­πτυξη. Με την ευκαι­ρία της ημέρας ας δούμε πού βρι­σκό­μα­στε. Οδηγός μας το πρό­γραμμα PISA. Πρό­κει­ται για μία έρευνα του ΟΟΣΑ στους μαθητές της Α Λυκείου στις χώρες μέλη του.

Εξε­τά­ζο­νται οι γνώσεις των μαθητών στην κατα­νό­ηση κει­μέ­νου, τα μαθη­μα­τικά και τις φυσικές επι­στή­μες. Τα θέματα έχουν τη λογική τι μπορούν να χρη­σι­μο­ποι­ή­σουν οι μαθητές από αυτά που γνω­ρί­ζουν, στην προ­σπά­θεια των ερευ­νη­τών να υπερ­βούν τα δια­φο­ρε­τικά εκπαι­δευ­τικά συστή­ματα που εφαρ­μό­ζο­νται στις χώρες του ΟΟΣΑ. Η έρευνα γίνεται κάθε τρία χρόνια. Η τελευ­ταία φορά που διε­ξή­χθη ήταν το 2018· το 2021 δεν έγινε, λόγω κορο­νοϊού, και μετα­τέ­θηκε για την άνοιξη του 2022.

Συνήθως στα απο­τε­λέ­σματα του προ­γράμ­μα­τος PISA μένουμε στους μέσους όρους των χωρών, με την Ελλάδα να βρί­σκε­ται κάθε φορά κάτω από το μέσο όρο των χωρών του ΟΟΣΑ που συμ­με­τέ­χουν στο πρό­γραμμα PISA, από το 2000 που ξεκί­νησε η έρευνα. Υπάρχει, όμως, και κάτι άλλο που πρέπει να δούμε. Πόσα παιδιά δεν είναι σε θέση να παρα­κο­λου­θή­σουν το μάθημα στην Α Λυκείου, την ηλικία στην οποία διε­ξά­γε­ται ο δια­γω­νι­σμός PISA. Για να το δούμε αυτό πρέπει να ανα­λύ­σουμε τα επίπεδα που κατα­τάσ­σουν τους μαθητές στο δια­γω­νι­σμό. Τα απο­τε­λέ­σματα χωρί­ζο­νται σε 6 επίπεδα με το 6ο επίπεδο να απει­κο­νί­ζει το ποσοστό των μαθητών που έχουν τις υψη­λό­τε­ρες επι­δό­σεις και το 1ο επίπεδο να απει­κο­νί­ζει το ποσοστό των μαθητών που δεν έχουν ούτε τις στοι­χειώ­δεις γνώσεις για να αντα­πο­κρι­θούν στην εξέταση.

Στον πίνακα βλέ­πουμε το ποσοστό των μαθητών μας που κατα­τάσ­σο­νται κάτω από το επίπεδο 2, δηλαδή στο επίπεδο 1, που έχει και υπο­διαι­ρέ­σεις, 1a, 1b κτλ. Τα ποσοστά των μαθητών μας που βρί­σκο­νται κάτω από το επίπεδο 2 είναι για την κατα­νό­ηση κει­μέ­νου 30,5%, για τα Μαθη­μα­τικά 35,8% και για τις Φυσικές Επι­στή­μες 31,7%. Το Ισραήλ μας συνα­γω­νί­ζε­ται στην απο­τυ­χία. Ξεπερ­νάμε την Κύπρο και είμαστε χει­ρό­τε­ροι από την Τουρκία στην κατα­νό­ηση κει­μέ­νου και στις Φυσικές Επι­στή­μες. Ο μέσος όρος των μαθητών των χωρών του ΟΟΣΑ που βρί­σκο­νται κάτω από το επίπεδο 2 είναι από 22 έως 24%.

Το ποσοστό των μαθητών που κατα­τάσ­σε­ται κάτω από το επίπεδο 2 στις προηγ­μέ­νες χώρες είναι 15 έως 20%. Δηλαδή ένας στους έξι έως ένας στους πέντε. Σ’ αυτή την κατη­γο­ρία ανήκουν η Φιν­λαν­δία, η Γαλλία, η Γερ­μα­νία, η Πορ­το­γα­λία, η Ιρλαν­δία, η Πολωνία και η Σλο­βε­νία από τις χώρες της ΕΕ· Ιαπωνία και Κορέα από την Άπω Ανατολή. Αυτό σημαί­νει ότι στη νέα γενιά θα έχουμε τους διπλά­σιους λει­τουρ­γικά αναλ­φά­βη­τους από τις περισ­σό­τε­ρες χώρες της ΕΕ. Το χάσμα μας με την ΕΕ μεγα­λώ­νει αντί να μικραί­νει. Είναι αξιο­ση­μεί­ωτο το γεγονός ότι πριν 15 χρόνια κάναμε τη σύγκριση με τους ισχυ­ρούς της ΕΕ, προ­σπα­θώ­ντας να τους φτά­σουμε, ενώ τώρα συγκρι­νό­μα­στε με την Πορ­το­γα­λία (που μας ξεπερ­νάει σε όλα) και την Τουρκία (που μας ξεπερνά σε μερικά). Μάλλον πλη­ρώ­νουμε τη δια­χεί­ριση της δεκα­ε­τίας του 2000, που εκτός από την οικο­νο­μική κρίση δημιούρ­γησε και πολλά άλλα προ­βλή­ματα, σε πολλούς τομείς.

Στον αντί­ποδα, στις υψηλές επι­δό­σεις στο επίπεδο 6 δηλαδή, στα Μαθη­μα­τικά η Κορέα έχει το 6,9% των μαθητών και η Ιαπωνία το 4,3%. Οι χώρες της Ευρώπης βρί­σκο­νται από 1,8 έως 4%. Η Τουρκία είναι στο 0,9%, ενώ η Ελλάδα στο 0,5%. Έχουμε δηλαδή τους μισούς αρι­στού­χους στα Μαθη­μα­τικά από την Τουρκία. Στις Φυσικές Επι­στή­μες έχουμε 0% και στην κατα­νό­ηση κει­μέ­νου 0,3%. Δεν είναι, λοιπόν, ότι αδια­φο­ρούμε για τους αδύ­να­τους μαθητές. Αδια­φο­ρούμε για όλους τους μαθητές, αδύ­να­τους ή δυνα­τούς, αφού όλοι δυνατοί και αδύ­να­τοι είναι λιγό­τε­ροι από των προηγ­μέ­νων χωρών.

Το πρό­γραμμα PISA αμφι­σβη­τεί­ται από αρκε­τούς στην Ελλάδα. Πέρα από τις όποιες αντιρ­ρή­σεις μπορεί να έχει ο καθένας η δια­πί­στωση του μεγέ­θους της άγνοιας των μαθητών μας δεν χωράει, πια, καμία αμφι­σβή­τηση. Το δια­πι­στώ­νουν καθη­με­ρινά οι εκπαι­δευ­τι­κοί στην τάξη. Το δια­πι­στώ­νουμε όταν ανα­κοι­νώ­νο­νται οι βαθ­μο­λο­γίες των Πανελ­λα­δι­κών. Τα πράγ­ματα έγιναν πολύ χει­ρό­τερα με την τηλεκ­παί­δευση που έφερε η παν­δη­μία και δημιούρ­γησε απί­στευτα κενά στους μαθητές· αυτό βέβαια είναι παγκό­σμιο φαι­νό­μενο και όχι μόνο ελλη­νικό.

Δεν έχει κανένα νόημα να προ­σπα­θούμε να κρυ­φτούμε πίσω από το δάχτυλό μας. Το κάνουμε τόσα χρόνια τώρα. Βαφτί­ζουμε αρι­στού­χους τους μέτριους μαθητές και τους βρα­βεύ­ουμε κάθε 28η Οκτω­βρίου και κάνουμε ότι δεν βλέ­πουμε. Το απο­τέ­λε­σμα είναι ο συνεχής κατή­φο­ρος, η συνεχής χει­ρο­τέ­ρευση των επι­δό­σεων των μαθητών μας.

Πρώτο βήμα είναι, λοιπόν, να κοι­τά­ξουμε κατά­ματα την πραγ­μα­τι­κό­τητα. Δεύτερο βήμα η συνεν­νό­ηση των πολι­τι­κών δυνά­μεων, ώστε να ληφθούν απο­φά­σεις που δεν θα αλλά­ζουν με την αλλαγή του Υπουρ­γού Παι­δείας ή της Κυβέρ­νη­σης. Μακρο­πρό­θε­σμο σχέδιο λέγεται. Βάζουμε στόχους και προ­γραμ­μα­τί­ζουμε τη βρα­χυ­πρό­θε­σμη, αλλά και τη μακρο­πρό­θε­σμη εφαρ­μογή τους. Έτσι ελπί­ζουμε ότι σε μία δεκα­ε­τία θα έχει αντι­στρα­φεί το κλίμα και θα έχουμε βελ­τί­ωση των επι­δό­σεων. Δεν γίνεται δια­φο­ρε­τικά. Δεν υπάρχει άλλος τρόπος.

Πηγή naftemporiki.gr