ΟΟΣΑ: Με δεξιότητες 10χρονου ο ένας στους τέσσερις ενήλικες στην Ελλάδα

Απο­γοη­τευ­τικά είναι τα ευρή­ματα της νέας έρευνας του ΟΟΣΑ για τις δεξιό­τη­τες των ενη­λί­κων, που διε­ξά­γε­ται σχεδόν ανά δεκα­ε­τία, και φέτος περι­λαμ­βά­νει 31 χώρες του ανε­πτυγ­μέ­νου κόσμου.  Ο εγγρα­μα­τι­σμός των ενη­λί­κων στον δυτικό κόσμο, όχι μόνο δεν βελ­τιώ­νε­ται,  αλλά σε παγκό­σμιο επίπεδο χει­ρο­τε­ρεύει.  Σχεδόν ο ένας στους πέντε ενή­λι­κες στις ανε­πτυγ­μέ­νες χώρες έχει ικα­νό­τη­τες ανά­γνω­σης, γραφής και απλών πράξεων αριθ­μη­τι­κής ίσες ή και χει­ρό­τε­ρες από αυτές ενός μαθητή πέμπτης δημο­τι­κού. Στην Ελλάδα τα αντί­στοιχα ποσοστά – σε παλιό­τερη έρευνα  – ξεπερ­νού­σαν το 26%.

Στόχος της έρευνας «Αdult Skills» είναι να αξιο­λο­γή­σει την επάρ­κεια ενη­λί­κων και νέων ατόμων σε εργά­σιμη ηλικία (16-65 ετών) σε τρεις βασικές δεξιό­τη­τες: Εγγραματισμός-αλφαβητισμός (literacy), αριθ­μη­τι­κός εγγρα­μα­τι­σμός ή «αριθ­μη­τι­σμός»(numeracy) και ικα­νό­τητα επί­λυ­σης προ­βλη­μά­των, ιδίως σε περι­βάλ­λο­ντα που απαι­τούν τη χρήση τεχνο­λο­γίας. Ο αλφα­βη­τι­σμός αφορά τις ικα­νό­τη­τες ανά­γνω­σης και γραφής και κατ’επέκταση την κατα­νό­ηση, ερμη­νεία και χει­ρι­σμό του γραπτού και προ­φο­ρι­κού λόγου. Ο «αριθ­μη­τι­κός αλφα­βη­τι­σμός», εκτός από την ικα­νό­τητα να κάνεις απλές αριθ­μη­τι­κές πράξεις, έχει να κάνει με την κατα­νό­ηση μαθη­μα­τι­κών εννοιών και την αξιο­ποί­ησή τους στην καθη­με­ρι­νό­τητα.

Κύριος στόχος της έρευνας είναι να δείξει πώς οι ενή­λι­κες αξιο­ποιούν τις γνώσεις τους στην αγορά εργα­σίας, στην κοι­νω­νία αλλά και την συμ­με­τοχή στην πολι­τική ζωή. Με βάση τα ευρή­ματα, να παρέχει αξιό­πι­στα δεδο­μένα για τους υπεύ­θυ­νους χάραξης εργα­σια­κής και εκπαι­δευ­τι­κής πολι­τι­κής.

Στην Ελλάδα, παρα­τη­ρεί­ται το εξής παρά­δοξο, σε ό,τι αφορά τις δεξιό­τη­τες των ενη­λί­κων: Από τη μία όπως γράφει ο ΟΟΣΑ, δια­θέ­τουμε ένα ολοένα πιο μορ­φω­μένο εργα­τικό δυνα­μικό, που απο­τε­λεί σημα­ντικό πλε­ο­νέ­κτημα για τις δυνα­τό­τη­τες ανά­πτυ­ξης των επι­χει­ρή­σεων.

Ένα σχετικά υψηλό ποσοστό νέων απο­φοί­των της τρι­το­βάθ­μιας εκπαί­δευ­σης κατέχει πτυχία στις φυσικές επι­στή­μες, τα μαθη­μα­τικά, τις τεχνο­λο­γίες πλη­ρο­φο­ρι­κής και επι­κοι­νω­νίας, και τις επι­στή­μες μηχα­νι­κών, ιδίως μεταξύ των γυναι­κών. Επίσης,  έχουμε υψηλά επίπεδα επάρ­κειας στις ξένες γλώσσες, ιδίως στα αγγλικά.

Από την άλλη, τα ποσοστά ενη­λί­κων που βρί­σκο­νται στην κατώ­τερη και κατώ­τατη βαθμίδα δεξιο­τή­των είναι σημα­ντικά υψη­λό­τερα από τον μέσο όρο των χωρών του ΟΟΣΑ.  Πάνω από ένας στους τέσ­σε­ρις  ενή­λι­κες στην Ελλάδα (26,5%), ανήκει στην κατώ­τερη βαθμίδα αλφα­βη­τι­σμού ή και ακόμα πιο χαμηλά, έναντι 18,9% στον ΟΟΣΑ (18% στη νέα έρευνα). Ακόμα χει­ρό­τε­ρες είναι οι επι­δό­σεις στον αριθ­μη­τικό εγγρα­μα­τι­σμό, με σχεδόν τρεις στους δέκα ενή­λι­κες (28,5%) να «σκο­ρά­ρει» στη βάση ή κάτω από αυτήν (έναντι 22,7% στον ΟΟΣΑ).

Επι­πλέον, υπάρχει υστέ­ρηση στην αξιο­ποί­ηση των γνώσεων των εργα­ζο­μέ­νων, με υψηλό βαθμό ανα­ντι­στοι­χίας δεξιο­τή­των. Γι’αυτό όμως δεν φταίνει απα­ραί­τητα οι εργα­ζό­με­νοι. Όπως σημειώ­νει η έκθεση, οι επι­χει­ρή­σεις στην Ελλάδα «τείνουν να βασί­ζο­νται σε σχετικά χαμηλές δεξιό­τη­τες και σε λίγες υπη­ρε­σίες έντασης γνώσης σε σύγκριση με άλλες χώρες του ΟΟΣΑ». Με άλλα λόγια, η ελλη­νική οικο­νο­μία προ­τι­μάει να απα­σχο­λεί τους νέους της ως «γκαρ­σό­νια της Ευρώπης» ή ως φθηνό εργα­τικό δυνα­μικό,  δυνα­μικό (και ας είναι «υπερ­προ­σο­ντού­χοι»), με απο­τέ­λε­σμα να παρα­τεί­νε­ται το brain drain.

Μήπως χαζεύ­ουμε;

Τα πράγ­ματα δεν είναι ρόδινα, σε ό,τι αφορά τον εγγρα­μα­τι­σμό, ούτε στις πιο ισχυρές οικο­νο­μίες. Από τις 31 χώρες που συμ­με­τεί­χαν στη νέα έρευνα του ΟΟΣΑ, μόνο η Φιν­λαν­δία και η Δανία σημεί­ω­σαν σημα­ντική βελ­τί­ωση στην επάρ­κεια εγγρα­μα­τι­σμού. Σε όλες τις υπό­λοι­πες χώρες τα ποσοστά έμειναν σχεδόν στάσιμα ή χει­ρο­τέ­ρε­ψαν. Λίγο καλύ­τε­ρες ήταν οι επι­δό­σεις στον «αριθ­μη­τι­σμό», ο οποίος βελ­τιώ­θηκε αισθητά σε οχτώ χώρες, με πρώτη τη Φιν­λαν­δία και τη Σιγκα­πούρη, ενώ σε 11 χώρες χει­ρο­τέ­ρεψε.

Οι περισ­σό­τε­ρες χώρες σημεί­ω­σαν χει­ρο­τέ­ρευση των δεξιο­τή­των εγγρα­μα­τι­σμού σε όλες τις ηλικίες. Το στε­νά­χωρο είναι ότι ενώ θεω­ρη­τικά βελ­τιώ­νε­ται το επίπεδο εκπαί­δευ­σης του πλη­θυ­σμού, η επάρ­κεια δεξιο­τή­των ανάμεσα στους πτυ­χιού­χους είτε μένει στάσιμη είτε υπο­χω­ρεί.

Χάσμα δεξιο­τή­των

Επίσης ανη­συ­χη­τική είναι η διεύ­ρυνση του χάσμα­τος δεξιο­τή­των. Η επι­δεί­νωση στην επάρ­κεια του αλφα­βη­τι­σμού και του αριθ­μη­τι­σμού είναι πιο έντονη ανάμεσα στα λιγό­τερο μορ­φω­μένα τμήματα που πλη­θυ­σμού. Έτσι εντεί­νο­νται οι ανι­σό­τη­τες και στη γνώση, δημιουρ­γώ­ντας ενή­λι­κες πολλών ταχυ­τή­των: Αυτούς που απο­κτούν υψηλές δεξιό­τη­τες, και μπορούν να βρί­σκουν καλύ­τε­ρες δου­λειές (εφόσον υπάρ­χουν), και εκεί­νους των οποίων οι ήδη χαμηλές γνώσεις συνεχώς «χει­ρο­τε­ρεύ­ουν» και μένουν πίσω από τις εξε­λί­ξεις.

Eπίπεδα εγγρα­μα­τι­σμού ενη­λί­κων – Με κόκκινο όσοι έχουν δεξιό­τη­τες παιδιού δημο­τι­κού – πηγή ΟΟΣΑ-Economist

Ξεχά­σαμε να δια­βά­ζουμε

«Μήπως οι ενή­λι­κες ξεχνάμε πώς να δια­βά­ζουμε;» είναι το ερώτημα που θέτει ο Εconomist, σχο­λιά­ζο­ντας τα απο­τε­λέ­σματα της έρευνας.

«Είστε εξυ­πνό­τε­ροι από ένα δεκά­χρονο παιδί; Νέα στοι­χεία δεί­χνουν ότι ένα συγκλο­νι­στικά μεγάλο μέρος των ενη­λί­κων στον πλούσιο κόσμο μπορεί να μην είναι», σημειώ­νει το ρεπορ­τάζ, θυμί­ζο­ντας τον τίτλο ενός κάποτε δημο­φι­λούς τηλε­παι­χνι­διού.

Πάνω από το ένα πέμπτο των ατόμων ηλικίας 16 έως 65 ετών δεν έχει καλύ­τε­ρες επι­δό­σεις στα τεστ μαθη­μα­τι­κών και ανάγνωσης-κατανόησης κει­μέ­νου από αυτές που θα ανα­μέ­νο­νταν από έναν μαθητή πέμπτης δημο­τι­κού.

Ενώ η Φιν­λαν­δία, η Ολλαν­δία, η Νορ­βη­γία και η Ιαπωνία σημειώ­νουν επι­δό­σεις ανώ­τε­ρες από το μέσο όρο σε όλους τους τομείς, οι περισ­σό­τε­ρες χώρες δεν έχουν λόγους να χαί­ρο­νται. Η γενική εικόνα δείχνει επι­δεί­νωση των βασικών δεξιο­τή­των, ιδίως σε ό,τι αφορά τον γλωσ­σικό εγγρα­μα­τι­σμό, παρά την αύξηση του ποσο­στού των πτυ­χιού­χων

Μία εξήγηση που δίνεται είναι η αύξηση της μετα­νά­στευ­σης και της κινη­τι­κό­τη­τας του πλη­θυ­σμού. Οι ενή­λι­κες που δεν είναι «φυσικοί ομι­λη­τές» μιας γλώσσας τείνουν να τα πηγαί­νουν χει­ρό­τερα σε γλωσ­σικά τεστ. Μία άλλη αιτία πιθανόν να είναι η γήρανση του πλη­θυ­σμού, καθώς έρευνες δεί­χνουν ότι οι ικα­νό­τη­τές μας κορυ­φώ­νο­νται περίπου στα 30 έτη. Όμως αυτοί οι δύο παρά­γο­ντες δεν επαρ­κούν για να δικαιο­λο­γή­σουν την πτωτική πορεία, ιδίως στη γλωσ­σική επάρ­κεια. Ο Andreas Schleicher, επι­κε­φα­λής εκπαί­δευ­σης και δεξιο­τή­των στον ΟΟΣΑ, εικάζει ότι πολλοί ενή­λι­κες εξα­σκού­νται πλέον πολύ λιγό­τερο από ό,τι παλαιό­τερα στην ανά­γνωση μεγάλων και πολύ­πλο­κων κει­μέ­νων.

Πηγή: in.gr