Μετάλλαξη Όμικρον: Εννέα ερωταπαντήσεις και ένα συμπέρασμα

Η ευκαι­ρία που μας δίνει η όμικρον ας μην πάει ανεκ­με­τάλ­λευτη.

1) Η όμικρον παραλ­λαγή προ­κα­λεί ηπιό­τερη νόσο; ΝΑΙ.

Τα δεδο­μένα από Αγγλία μιλάνε για 50% (47% για την ακρί­βεια) μικρό­τερη πιθα­νό­τητα να οδη­γή­σει κάποιον στο νοσο­κο­μείο και 70% (67% για την ακρί­βεια) πιθα­νό­τητα να εισα­χθεί στο νοσο­κο­μείο. Αν πάλι καποιος παρα­τη­ρή­σει τις καμπύ­λες των νέων περι­πτώ­σεων (cases) θα δει ότι ενώ έχουν 4 πλα­σια­στεί στην Αγγλία (εβδο­μα­διαίος μέσος όρος 186.000 στις 04-01-22από 43.000 στις 26-11-21, Ιταλία 115000 στις 04-01-22 από 11.000 στις 26-11-21) αντί­θετα οι νοση­λείες και οι θάνατοι παρα­μέ­νουν σταθερά χαμηλά (πχ Αγγλία 10189 νοση­λείες από 7864 στα αντί­στοιχα δια­στή­ματα και δια­σω­λη­νω­μέ­νοι 862 έναντι 921 προ μηνός) ενδε­χο­μέ­νως και μειω­μέ­νοι όπως συμ­βαί­νει πχ στην Σκωτία.

2) Η όμικρον συμπε­ρι­φέ­ρε­ται το ίδιο σε εμβο­λια­σμέ­νους και ανεμ­βο­λί­α­στους; ΟΧΙ

Δεδο­μένα από την ίδια αναφορά μιλάνε για 80% μείωση της πιθα­νό­τη­τας νοση­λείας σε αυτούς που έχουν κάνει τρεις δόσεις εμβο­λίου συγκρι­τικά με τους ανεμ­βο­λί­α­στους. Σε δεύτερη μελέτη τα ποσοστά είναι λίγο χαμη­λό­τερα και μιλάνε για 68% απο­τε­λε­σμα­τι­κό­τητα των τριων δόσεων του εμβο­λίου έναντι της συμ­πτω­μα­τι­κής νόσου.

3) Μπορεί να εξη­γη­θεί γιατί η όμικρον παραλ­λαγή κάνει ηπιό­τερη νόσο; ΝΑΙ.

Μελέτες από ερευ­νη­τές Hong Kong- Chan Chi-wai et al- έχουν δείξει ότι το όμικρον στέ­λε­χος έχει τα εξής παθο­γε­νε­τικά χαρα­κτη­ρι­στικά: α) Πολ­λα­πλα­σιά­ζε­ται 70 φορές περισ­σό­τερο στο ανώτερο ανα­πνευ­στικό και στους μεγά­λους αερα­γω­γούς (βρόγ­χους) – εξού και η μεγα­λύ­τερη μετα­δο­τι­κό­τητα του (έως και 5πλασια της δέλτα παραλ­λα­γής) αλλά 10 φορές λιγό­τερο από την δέλτα στις κυψε­λί­δες των πνευμόνων- εξού και η μειω­μένη λοι­μω­το­ξι­κό­τητα του ή αλλιώς η ικα­νό­τητα του να κάνει βαριά νόσηση (70% περίπου) β) Άλλες μελέτες έχουν δείξει ότι το όμικρον στέ­λε­χος μπαίνει λιγό­τερο εύκολα στις κυψε­λί­δες των πνευ­μό­νων (μειω­μέ­νος τρο­πι­σμός) από ότι η δέλτα, ενώ προ­κα­λεί λιγό­τερο απο­τε­λε­σμα­τική σύντηξη των κυτ­τα­ρι­κών μεμ­βρα­νών από την δέλτα, ένα φαι­νό­μενο που φέρνει τα κύτταρα το ένα δίπλα στο άλλο και έτσι επι­τρέ­πει στον ιό να μολύνει ολοένα και περισ­σό­τερα κύτταρα και να επάγει εντο­νό­τερη κυτ­τα­ρική βλάβη.

4) Τα δικά μας (ελλη­νικά) δεδο­μένα τι πλη­ρο­φο­ρίες μας δίνουν;

Ότι παρά την τρο­μα­κτική αύξηση των νέων περι­πτώ­σεων ο αριθμός των εισα­γω­γών και θανάτων είναι στα­θε­ρός. Μέχρι στιγμής έχουμε 34.148 νέες περι­πτώ­σεις (τελευ­ταίος εβδο­μα­διαίος μέσος όρος) έναντι 6.161 στις 02/12/21 (ημε­ρο­μη­νία ταυ­το­ποί­η­σης της πρώτης περί­πτω­σης όμικρον στην Ελλάδα) ενώ οι νοση­λείες ήταν 458 στις 02/12/21 (εβδο­μα­διαίος μέσος όρος) και 429 στις 04/01/22, ενώ μέχρι στιγμής κανένας δια­σω­λη­νω­μέ­νος με όμικρον παραλ­λαγή. Tα ποσοστά αυτά δεί­χνουν ότι με την παραλ­λαγή όμικρον περίπου ο 1 στους 100 θετι­κούς (429/34.148) θα νοση­λευ­θεί. Θα αυξηθεί αυτό το ποσοστό? Δεν το γνω­ρί­ζουμε ακόμα.

5) Τα μονο­κλω­νικά αντι­σώ­ματα είναι απο­τε­λε­σμα­τικά έναντι της όμικρον; ΟΧΙ.

Όταν έχεις ένα ιό που παρα­λάσ­σε­ται/μετα­λάσ­σε­ται με τέτοια ταχύ­τητα και εσύ προ­σπα­θείς να δώσεις στο­χευ­μένη θερα­πεία τότε αυτή είναι κατα­δι­κα­σμένη να απο­τύ­χει. Αυτό έχουν δείξει και αξιό­πι­στες μελέτες που σας τις παρα­θέτω. https://www.medrxiv.org/content/10.1101/2021.12.07.21267432v1.full.pdf, https://www.medrxiv.org/content/10.1101/2021.12.14.21267772v1

Μόνο το sotrovimab φάνηκε να είναι σχετικά απο­τε­λε­σμα­τικό αλλά χρειά­στη­καν 4πλάσιες δόσεις για να γίνει αυτό.

6) Τα και­νού­ρια αντι-ιικά φάρμακα (Molnupiravir, nirmatrelvir) αλλά και τα παλαιά/ήδη σε χρήση (remdesivir) είναι απο­τε­λε­σμα­τικά έναντι της όμικρον; ΝΑΙ εν μέρει.

Εργα­στη­ρια­κές μελέτες έδειξαν ότι τόσο τα νεότερα αντι-ιικά όσο και τα παλαιό­τερα είναι απο­τε­λε­σμα­τικά έναντι της νέας παραλ­λα­γής. Όμως ειδικά τα νεότερα αντι-ιικά οφεί­λουν να δοκι­μα­στούν σε αλη­θι­νές συν­θή­κες και να φανεί η απο­δο­τι­κό­τητα τους (effectiveness) και όχι μόνο η απο­τε­λε­σμα­τι­κό­τητα τους (efficacy) εντός ενός «απο­στει­ρω­μέ­νου», και αυστηρά ελεγ­χό­με­νου, περι­βάλ­λο­ντος κλι­νι­κής μελέτης. Άρα ας είμαστε προ­σε­κτι­κοί στις δηλώ­σεις μας.

7) Ποιοι είναι ο μεγα­λύ­τε­ροι κίν­δυ­νοι με την όμικρον;

Η υπερ­φόρ­τωση των νοσο­κο­μείων και οι άσκοποι συνω­στι­σμοί συναν­θρώ­πων μας στα επεί­γο­ντα για συμ­πτώ­ματα κοινού κρυο­λο­γή­μα­τος. Εδώ μεγάλο ρόλο θα δια­δρα­μα­τί­σει η πρω­το­βάθ­μια φρο­ντίδα υγείας αλλά και η συν­δρομή των ιδιωτών ιατρών (που πολλοί συνά­δελ­φοι μας αγνοούν την τερά­στια συνει­σφορά τους σε όλα τα κύματα της παν­δη­μίας αλλά αντί­θετα περιο­ρί­ζο­νται στις ανα­φο­ρές τους (σκο­πί­μως) στον ιδιω­τικό τομέα των μεγάλων νοσο­κο­μείων. Άλλος φόβος είναι η υπερ­φόρ­τωση του υγειο­νο­μι­κού συστή­μα­τος λόγω μαζικών απου­σιών/καρα­ντί­νων θετικών, ηπίως συμ­πτω­μα­τι­κών υγειο­νο­μι­κών, όπως συμ­βαί­νει στην Ιρλαν­δία με 3800 εργα­ζό­με­νους σε καρα­ντίνα με ήπια συμ­πτώ­ματα. Ίσως η περαι­τέρω βρά­χυνση της καρα­ντί­νας σε αυτές τις περι­πτώ­σεις να περιο­ρί­σει τις δυσμε­νείς συνέ­πειες ενός τέτοιου σενα­ρίου. Σημα­ντικό λοιπόν να τονι­στεί ότι φαί­νε­ται ότι με την όμικρον παραλ­λαγή για την πλειο­ψη­φία των μολυν­θέ­ντων και νοσού­ντων η νοση­λεία οίκοι ενδε­χο­μέ­νως να έχει την ίδια θετική έκβαση με την νοσο­κο­μειακή περί­θαλψη ειδικά σε εμβο­λια­σμέ­νους. Τέλος ο μεγα­λύ­τε­ρος κίν­δυ­νος είναι μέσα από συν­θή­κες υπερ­με­τα­δο­τι­κό­τη­τας να έχουμε πρό­σφορο έδαφος για δημιουρ­γία νέας παραλ­λα­γής με παρό­μοια μετα­δο­τι­κό­τητα (λοι­μο­γο­νι­κό­τητα) αλλά μεγα­λύ­τερη λοι­μω­το­ξι­κό­τητα (πιο θανα­τη­φό­ρος).

8) Είναι η όμικρον το τέλος της παν­δη­μίας; ΟΧΙ.

Αρχή σοφίας η των ονο­μά­των επί­σκε­ψις, έλεγε ο Αντι­σθέ­νης. Τι σημαί­νει τέλος; Αν το τέλος είναι η εξα­φά­νιση του ιού και η επι­στροφή στην πρότερη μας κανο­νι­κό­τητα, τότε πλα­νό­μα­στε οικτρά. Αν το τέλος σημαί­νει ενδη­μι­κό­τητα του ιού, δλδ ήπια νόσηση σε εμβο­λια­σμέ­νους και ευρύ κλινικό φάσμα από ήπια έως βαριά νόσηση για τους ανεμ­βο­λί­α­στους ή βαριά νόσηση για τους ανεμ­βο­λί­α­στους που ανήκουν σε ευπα­θείς ομάδες, τότε ίσως η όμικρον είναι η αρχή.

9) Είναι η όμικρον ένα φως στο τούνελ, ένα ψεγάδι αισιο­δο­ξίας έστω; ΝΑΙ.

Aλλά όπως όλα τα μεγάλα ΝΑΙ στη ζωή μας έτσι και αυτό ακο­λου­θεί­ται από ένα εξίσου μεγάλο ΑΛΛΑ που καθο­ρί­ζε­ται από προ­ϋ­πο­θέ­σεις. Και αυτές οι πρου­πό­θέ­σεις είναι συγκε­κρι­μέ­νες; Καθο­λι­κός εμβο­λια­σμός (και των τρίτων χωρών φυσικά) γιατί δεν είναι μόνο η βαριά νόσος που μας απα­σχο­λεί αλλά και η μείωση της δια­σπο­ράς και η αποφυγή δεξα­με­νών υπερ­με­τά­δο­σης και υπερ-πολλαπλασιασμού του ιού (τόσο το δέλτα στέ­λε­χος όσο και το όμικρον εμφα­νί­στη­καν σε χώρες με χαμηλή εμβο­λια­στική κάλυψη – Ινδία όταν είχε κάλυψη 4% και Νότιος Αφρική όταν αυτή δεν ξεπερ­νούσε το 25%). Μέχρι τότε, τα φαρ­μα­κευ­τικά μέτρα πρό­λη­ψης οφεί­λουν να επεν­δυ­θούν με μη φαρ­μα­κευ­τικά μέτρα όπως λένε στην παρα­κάτω μελέτη https://www.medrxiv.org/content/10.1101/2021.12.12.21267673v1

10) Τέλος ένα μικρό σχόλιο: Δεν είμαι υπε­ραι­σιό­δο­ξος απλά ρεα­λι­στής και επου­δενί όχι τρο­μο­λά­γνος. Όμως αυτό που βλέπω τον τελευ­ταίο μήνα με την όμικρον πραγ­μα­τικά χρήζει ψυχο­λο­γι­κής (του­λά­χι­στον) ανά­λυ­σης. Από τη μία οι γνωστοί (πλέον) αρνητές της πραγ­μα­τι­κό­τη­τας (ότι αυτή περιλαμβάνει- ιός, μετα­δο­τι­κό­τητα, θνη­τό­τητα, εμβόλια, μέτρα πρό­λη­ψης) για τους οποίους έχουμε ήδη ανα­λύ­σει τους λόγους της άρνησης και του σκε­πτι­κι­σμού τους΄; αλλά από την άλλη η παραλ­λαγή Όμικρον έβγαλε στην επι­φά­νεια μια ενδια­φέ­ρουσα ομάδα επι­στη­μό­νων που μοι­ρά­ζο­νται ένα κοινό γνώ­ρι­σμα: την επι­θυ­μία να συντη­ρη­θεί η παν­δη­μία, επι­θυ­μία τόσο ισχυρή, από­το­κος προ­φα­νώς ισχυρών ενδό­μυ­χων κινή­τρων, που φτάνει στο σημείο άρνησης της πραγ­μα­τι­κό­τη­τας (ότι η όμικρον πχ προ­κα­λεί ηπιό­τερη νόσο) και ανα­ζή­τη­σης εφιαλ­τι­κών σενα­ρίων. Η συμ­βουλή μου προς αυτούς τους κυρίους είναι ότι αυτή η εμμονή κάνει κακό τόσο στη δική τους εικόνα όσο και στο γενι­κό­τερο κοι­νω­νικό καλό. Ειδικά όταν η επι­θυ­μία αυτή επεν­δύ­ε­ται με τον μανδύα της προ­ά­σπι­σης της δημό­σιας υγείας μέσω του καναπέ και του επι­στη­μο­νι­κού μηρυ­κα­σμού (όρος που σημαί­νει ότι δεν έχω την παρα­μι­κρή επαφή με τον real world/αληθινό κόσμο, την κλινική, τον ασθενή, την έρευνα στο εργα­στή­ριο παρά μόνο με τα site και το google, δεν ασκώ κλινική, δεν παράγω πρω­το­γενή έρευνα-όποια και να είναι αυτή) τότε αυτό με ξεπερνά. Στην τελική ανάλυση όλοι όσοι είναι στην πρώτη γραμμή της παν­δη­μίας, ο καθένας από το δικό του πόστο, υγιώς σκε­πτό­με­νος επι­θυ­μεί να λήξει αυτός ο εφιάλ­της που έχει οδη­γή­σει στη βιο­λο­γική εξό­ντωση του υγειο­νο­μι­κού προ­σω­πι­κού, πρω­τί­στως των ιατρών και νοση­λευ­τών. Άρα, με πολύ φιλική διάθεση τονίζω ότι, είναι επι­τα­κτικό να δούμε ρεα­λι­στικά τα πράγ­ματα όπως παρα­τί­θε­νται πιο πάνω και να σεβα­στούμε την αγωνία του απλού κόσμου αλλά και την αγωνία και τον αγώνα των εργα­ζο­μέ­νων στον χώρο της υγείας. Δεν εφη­συ­χά­ζουμε, δεν χαλα­ρώ­νουμε αλλά αντί­θετα προ­σαρ­μο­ζό­μα­στε (όπως άλλωστε έχουν κάνει περίπου τα 2/3 των συμπο­λι­τών μας ως τώρα) στην νέα νόρμα, την νέα πραγ­μα­τι­κό­τητα και κανο­νι­κό­τητα. Εμβο­λια­σμός, μάσκες, αποφυγή συνω­στι­σμών, αυτό-ιχνηλάτηση με rapid tests και γενικώς εφαρ­μογή κάθε μέτρου ώστε να απο­φύ­γουμε την έκθεση ή τη μετά­δοση υψηλού ιικού φορτίου. Ο στόχος είναι να φτά­σουμε στο «τέλος» με τις λιγό­τε­ρες δυνατές απώ­λειες και η όμικρον μας δίνει χρόνο να προ­ε­τοι­μα­στούμε και να συμπε­ρι­φερ­θούμε ανα­λό­γως. Διότι περισ­σό­τερα από 1.5 εκ παιδιά έχουν ορφα­νέ­ψει από πατέρα, μητέρα, παππού ή γιαγιά από την αρχή της παν­δη­μίας.

Πηγή kathimerini.gr

ΑΡΓΥΡΗΣ ΤΖΟΥΒΕΛΕΚΗΣ*

*O Αργύρης Τζου­βε­λέ­κης είναι καθη­γη­τής Πνευ­μο­νο­λο­γίας στο Πανε­πι­στή­μιο Πατρών και διευ­θυ­ντής κλι­νι­κής COVID.