«…βρίσκεται πάλι έξω από το σπίτι μου και περιμένει να βγω για να με χτυπήσει»

Γυναίκα στη Ρόδο προ­σέ­φυγε 18 φορές με μήνυση και ασφα­λι­στικά μέτρα κατά του πρώην συζύγου της, απο­φα­σι­σμένη να μην του επι­τρέ­ψει, ποτέ ξανά, να παρει­σφρή­σει στη ζωή της. Τελικά, μετά απ’ όλο αυτό τον αγώνα, η γυναίκα έχοντας τη σωστή καθο­δή­γηση κατά­φερε να κρα­τή­σει τον κακο­ποι­ητή μακριά της· για πάντα. Ο κακο­ποι­η­τής όμως κυκλο­φο­ρεί ελεύ­θε­ρος στους δρόμους και οι ειδικοί θεωρούν ότι ο βίαιος χαρα­κτή­ρας του θα βγει ξανά στην επι­φά­νεια, με την πρώτη ευκαι­ρία, στην επόμενή του σχέση. Το ίδιο ισχύει με όλους εκεί­νους τους άντρες – πρώην συζύ­γους κατά των οποίων έγινε καταγ­γε­λία για σωμα­τική, ή άλλης μορφής κακο­ποί­ηση. Από το σημείο αυτό ξεκινά το κατά σειρά τρίτο και τελευ­ταίο για φέτος ρεπορ­τάζ της «δημο­κρα­τι­κής» στο πλαίσιο του αφιε­ρώ­μα­τος για την κακο­ποί­ηση κατά των γυναι­κών.

Ποια είναι η επόμενη μέρα για τους κακο­ποι­η­τές; Ο Νόμος τους χαρα­κτη­ρί­ζει ως εγκλη­μα­τίες, όμως οι πράξεις τους τιμω­ρού­νται με φυλά­κιση μόνο εάν το θύμα υποστεί βαριά σωμα­τική βλάβη ή ακόμα χει­ρό­τερα εάν το θύμα δολο­φο­νη­θεί. Σε όλες τις άλλες περι­πτώ­σεις οι μηνύ­σεις και τα ασφα­λι­στικά μέτρα απλώς περιο­ρί­ζουν τον θύτη να μένει μακριά από το θύμα. Μάλιστα, είναι σύνηθες, ο θύτης να παρα­βιά­ζει την απόφαση της Δικαιο­σύ­νης και να συνε­χί­ζει την παρε­νό­χληση της πρώην συντρό­φου του, όπως έγινε στην περί­πτωση του περι­στα­τι­κού στην αρχή του ρεπορ­τάζ. Αντί­στοι­χες περι­πτώ­σεις υπάρ­χουν δεκάδες στη Ρόδο, προ­φα­νώς και σε όλη την Ελλάδα.

Στη γραμμή Άμεσης Δράσης «100» οι αξιω­μα­τι­κοί της Ελλη­νι­κής Αστυ­νο­μίας στη Ρόδο γνω­ρί­ζουν καλά το τι συμ­βαί­νει και έχουν να διη­γη­θούν ατε­λεί­ω­τες ιστο­ρίες με τηλε­φω­νή­ματα αγωνίας. «…αυτή τη στιγμή βρί­σκε­ται έξω από το σπίτι μου. Του έχω κάνει ασφα­λι­στικά μέτρα. Έχω κλει­δώ­σει και φοβάμαι. Βοη­θή­στε με!». Σε αυτό το τηλε­φώ­νημα (πραγ­μα­τικό περι­στα­τικό) ο Αξιω­μα­τι­κός Υπη­ρε­σίας της ΕΛ.ΑΣ αμέσως έδωσε εντολή να ξεκι­νή­σει αστυ­νο­μι­κός από το οικείο Αστυ­νο­μικό Τμήμα και να παρέμ­βει. Τέτοιου είδους αγω­νιώδη τηλε­φω­νή­ματα προς το «100» γίνο­νται καθη­με­ρινά. Η υπο­στε­λέ­χωση δεν επι­τρέ­πει στις αστυ­νο­μι­κές αρχές να επέμ­βουν σε όλα. Είναι αδύνατο. Ο Αξιω­μα­τι­κός Υπη­ρε­σίας καλεί­ται εκείνη τη στιγμή να αξιο­λο­γή­σει τη σοβα­ρό­τητα της κάθε περί­πτω­σης και να ενερ­γή­σει ανάλογα. Μια δουλειά τόσο δύσκολη, όσο και υπεύ­θυνη. Οι επι­πτώ­σεις από μια λάθος απόφαση μπορεί να είναι ολέ­θριες τόσο για το εν δυνάμει θύμα, όσο και για τον Αξιω­μα­τικό Υπη­ρε­σίας.

Λείπουν οι δομές για θύτες

«Ο βίαιος χαρα­κτή­ρας του θύτη θα παρα­μεί­νει βίαιος εάν δεν υπάρξει θερα­πεία της ψυχικής του υγείας» εξή­γη­σαν στη «δ» επι­στη­μο­νικά στελέχη του Συμ­βου­λευ­τι­κού Κέντρου Γυναι­κών Ρόδου.

Σήμερα στο νησί δεν υπάρχει δομή με συμ­βού­λους ψυχικής υγείας, ψυχο­λό­γους και ψυχί­α­τρους στην οποία θα παρα­πέ­μπο­νται οι θύτες για υπο­χρε­ω­τική συμ­βου­λευ­τική δια­χεί­ρι­σης του βίαιου χαρα­κτήρα τους. Τέτοιου είδους δομές υπάρ­χουν σε όλο τον κόσμο και μάλιστα με ανα­λο­γία ένα κέντρο συμ­βου­λευ­τι­κής ανδρών, για κάθε ένα κέντρο συμ­βου­λευ­τι­κής κακο­ποι­η­μέ­νων γυναι­κών. Οι επι­στή­μο­νες προ­σεγ­γί­ζουν τον θύτη ως θύμα των αδυ­να­μιών του και με γνώμονα αυτό τον οδηγούν στο να θελήσει ο ίδιος να ξεκι­νή­σει την παρα­κο­λού­θηση ομα­δι­κών ή ατο­μι­κών συνε­δριών. Στα Κέντρα αυτά οι συνε­δρίες για τους θύτες παρέ­χο­νται δωρεάν.

Τέτοιου είδους δομές σε ολό­κληρη την Ελλάδα υπάρ­χουν μόνο δύο. Η ανάγκη θέλει να υπάρ­χουν του­λά­χι­στον 200 τέτοιες δομές (τέσ­σε­ρις ανά νομό). Η λει­τουρ­γία τους συνήθως χρη­μα­το­δο­τεί­ται από κον­δύ­λια της Ευρω­παϊ­κής Ένωσης, ωστόσο μέρος του λει­τουρ­γι­κού τους κόστους καλύ­πτε­ται από εθνι­κούς πόρους.

Σήμερα στη Ρόδο και γενι­κό­τερα στην Ελλάδα, εάν ένας θύτης στη φάση της μετά­νοιας των κακο­ποι­η­τι­κών του πράξεων, σε μια προ­σπά­θεια να προ­λά­βει τη μελ­λο­ντική επα­νά­ληψη του μοτίβου της βίαιης συμπε­ρι­φο­ράς του, θελήσει να ξεκι­νή­σει τη δια­χεί­ριση της ψυχικής του υγείας, τότε θα πρέπει να απο­γυ­μνω­θεί οικο­νο­μικά. Οι ομα­δι­κές και οι ατο­μι­κές συνε­δρίες κοστί­ζουν όσο ένα μερο­κά­ματο και πρέπει να γίνουν πολλές. Ποιος θα βρει το κου­ρά­γιο και την απο­φα­σι­στι­κό­τητα να ξεκι­νή­σει κάτι τέτοιο;

Η περί­πτωση της Ρόδου απο­τε­λεί πρότυπο επι­χει­ρη­μα­τι­κής ανά­πτυ­ξης για ολό­κληρη την Ευρώπη, ωστόσο η πρωτιά αυτή δεν βρί­σκε­ται σε αντι­στοι­χία με τον τρόπο δια­χεί­ρι­σης των προ­σώ­πων (ανδρών ή γυναι­κών) που ασκούν σωμα­τική, ψυχο­λο­γική ή λεκτική βία κατά των συναν­θρώ­πων τους. Υπεν­θυ­μί­ζε­ται ότι στο νησί από τον περα­σμένο Σεπτέμ­βριο βρί­σκε­ται σε ισχύ η λει­τουρ­γία του Δικτύου κατά όλων των μορφών βίας (ενδο­οι­κο­γε­νειακή, έμφυλη κλπ). Το Δίκτυο στην πλήρη του ανά­πτυξη θα λει­τουρ­γεί κατα­σταλ­τικά απο­κα­λύ­πτο­ντας τα κρυμ­μένα περι­στα­τικά, όμως σε αυτή την περί­πτωση η πρόληψη θα επι­τευ­χθεί μόνο κατά το ήμισυ, διότι οι θύτες θα εξα­κο­λου­θή­σουν να παρα­μέ­νουν χωρίς δια­χεί­ριση.

Λείπει η Νομική  Συμ­βου­λευ­τική  κατά της βίας

«Οι μορφές κακο­ποί­η­σης είναι πολλές και καθη­με­ρι­νές. Αυτό ίσχυε από πάντα, απλώς τώρα με τη διά­σταση που πήρε το θέμα και την προβολή του από τα μέσα ενη­μέ­ρω­σης, έχουν παρο­τρυν­θεί τα θύματα στο να μιλή­σουν», δηλώ­θηκε προς τη «δ» από τους και τις ειδι­κούς της συμ­βου­λευ­τι­κής ψυχικής υγείας.

Κακο­ποί­ηση στο σπίτι, έμφυλη βία, άσκηση ψυχο­λο­γι­κής βίας στο χώρο εργα­σίας, εκμε­τάλ­λευση, άσκηση παι­δι­κής βίας. Το κάθε ένα από αυτά τα περι­στα­τικά είναι σοβαρά και για τη δια­χεί­ρισή τους απαι­τεί­ται τόσο η συμ­βου­λευ­τική ψυχικής υγείας, όσο και η νομική συμ­βου­λευ­τική. Σε κανένα από τα Κέντρα αυτής της κατη­γο­ρίας που λει­τουρ­γούν σήμερα στη Ρόδο δεν παρέ­χε­ται νομική συμ­βου­λευ­τική προς τα θύματα. Οι επι­στή­μο­νες και οι επι­στη­μό­νισ­σες των Κέντρων έχουν κατ’ επα­νά­ληψη ζητήσει με υπο­μνή­ματά τους τη στε­λέ­χωση των δομών τους με νομι­κούς συμ­βού­λους. Ο ρόλος τους θα είναι να εξηγούν στα θύματα τα δικαιώ­ματά τους, να απα­ντούν υπεύ­θυνα για το εάν είναι βάσιμος ο φόβος να χάσουν την επι­μέ­λεια των παιδιών τους ή ακόμα και για να υπε­ρα­σπι­στούν ένα πρόσωπο έναντι του κακο­ποι­η­τι­κού εργο­δότη τους.

Ο νομικός σύμ­βου­λος στα Κέντρα Συμ­βου­λευ­τι­κής κατά της βίας απο­τε­λεί σήμερα έναν από τους βασι­κούς κρίκους που λείπουν από τη μακριά αλυσίδα της δια­χεί­ρι­σης των περι­στα­τι­κών βίας. Πρό­κει­ται για ένα αίτημα ασύλ­λη­πτης σπου­δαιό­τη­τας, το οποίο όμως επί χρόνια παρα­μέ­νει στα συρ­τά­ρια των αρμο­δίων. Ποιος θα είναι ο/η πολι­τι­κός που θα το ικα­νο­ποι­ή­σει;