Γιώργος Καββαθάς: «Η αγορά θα πρέπει να αντιμετωπίσει τις αυξήσεις ως ένα φαινόμενο που ήρθε για να μείνει»!

Κύριε Καββαθά να ξεκι­νή­σουμε από το ‘ράλι’ των αυξή­σεων στις τιμές της ενέρ­γειας και του αερίου καθώς και στις αυξή­σεις σε υπη­ρε­σίες και αγαθά. Πώς θα πρέπει να τις αντι­με­τω­πί­σουν η αγορά και τα νοι­κο­κυ­ριά και τι πρέπει να κάνει η κυβέρ­νηση;

Η αγορά θα πρέπει να αντι­με­τω­πί­σει τις αυξή­σεις ως ένα φαι­νό­μενο που ήρθε για να μείνει. Να σας υπεν­θυ­μίσω ότι σε λίγες εβδο­μά­δες συμπλη­ρώ­νουμε έναν ολό­κληρο χρόνο που ακούμε ότι οι αυξή­σεις είναι ένα φαι­νό­μενο πρό­σκαιρο… Ας μην πορευ­τούμε λοιπόν ως επι­χει­ρη­μα­τίες με ανά­λο­γες εφη­συ­χα­στι­κές δηλώ­σεις!

Η έκταση των αυξή­σεων μάλιστα υπερ­βαί­νει κατά πολύ τα ενερ­γειακά αγαθά. Βάσει ανα­κοί­νω­σης της ΕΛΣΤΑΤ στις 10 Δεκεμ­βρίου 2021, ο ετήσιος πλη­θω­ρι­σμός το Νοέμ­βριο του 2021 δια­μορ­φώ­θηκε στο 4,8%. Πρω­τα­γω­νι­στικό ρόλο στις αυξή­σεις είχε η στέγαση κατά 18% (όπου πέραν των ενοι­κίων ενσω­μα­τώ­νο­νται επίσης οι αυξή­σεις σε ηλε­κτρι­σμό, φυσικό αέριο και πετρέ­λαιο), οι μετα­φο­ρές κατά 9,3%, η ένδυση – υπόδηση κατά 3,9%, η δια­τροφή και τα μη αλκο­ο­λούχα κατά 3,5%, κ.λπ. Και φυσικά μην ξεχνούμε ότι οι τιμές του φυσικού αερίου τετρα­πλα­σιά­στη­καν σε ένα χρόνο, απο­δει­κνύ­ο­ντας πόσο πρό­χει­ρος ήταν ο ενερ­γεια­κός σχε­δια­σμός που πρό­κρινε την στήριξη στο φυσικό αέριο!

Στο πεδίο της ενέρ­γειας είναι απο­γοη­τευ­τική η στάση της ΔΕΗ. Ακόμη κι αυτή η ενα­πο­μεί­νασα συμ­με­τοχή του δημο­σίου κατά 34% στο μετο­χικό της κεφά­λαιο έπρεπε να αξιο­ποι­η­θεί στην κατεύ­θυνση τιθά­σευ­σης των τιμών λια­νι­κής. Έτσι δεν έπρεπε να λει­τουρ­γεί ο αντα­γω­νι­σμός, προς όφελος των κατα­να­λω­τών; Αντί όμως η ΔΕΗ να βάζει φρένο στις αυξή­σεις είδαμε τον Αύγου­στο να καταρ­γεί και η ΔΕΗ τη σταθερή τιμή της κιλο­βα­τώ­ρας, ακο­λου­θώ­ντας τις ιδιω­τι­κές εται­ρείες παροχής ρεύ­μα­τος στην κερ­δο­σκο­πία.

Η κυβέρ­νηση πρέπει άμεσα να μειώσει τον Ειδικό Φόρο Κατα­νά­λω­σης ώστε να επι­βρα­δυν­θεί η μετά­δοση των αυξή­σεων σε όλο το μήκος της οικο­νο­μίας. Πρέπει επίσης να εφαρ­μό­σει και στα επαγ­γελ­μα­τικά τιμο­λό­για τα μέτρα ανα­κού­φι­σης που (πολύ ορθά) εφαρ­μό­ζει και στα νοι­κο­κυ­ριά. Το επι­χεί­ρημά της, ότι έτσι νοθεύ­ε­ται ο αντα­γω­νι­σμός, βάλ­λε­ται από παντού. Κατ’ αρχήν επειδή θα ωφε­λη­θούν όλες οι επι­χει­ρή­σεις κι όχι ένα μέρος τους σε βάρος κάποιου άλλου. Επίσης, επειδή τα τελευ­ταία χρόνια έχουμε δει πλήθος κρα­τι­κών ενι­σχύ­σεων: σε τρά­πε­ζες, αερο­πο­ρι­κές εται­ρείες, κ.α. Εκεί γιατί δε νοθεύ­τηκε ο αντα­γω­νι­σμός και θα νοθευ­τεί αν επι­δο­τη­θεί το ρεύμα;

Η κυβέρ­νηση μιλάει για ανοδική πορεία στους ρυθμούς ανά­πτυ­ξης. Αυτό πώς μετα­φρά­ζε­ται επί του πρα­κτέου κατά την άποψή σας;

Οι ρυθμοί μεγέ­θυν­σης είναι βέβαιο ότι θα κατα­γρά­ψουν ανοδική πορεία κατά την επόμενη περίοδο, ιδίως μετά την παρα­τε­τα­μένη και σφοδρή οικο­νο­μική καθί­ζηση που κατα­γρά­φηκε στους τελευ­ταί­ους 20 μήνες περίπου.

Εντού­τοις, επι­βάλ­λε­ται να σημειώ­σουμε ορι­σμέ­νες παρα­μέ­τρους που δεν πρέπει να μας δια­φύ­γουν. Κατ’ αρχάς, η σωρευ­τική ανοδική πορεία των ρυθμών μεγέ­θυν­σης δεν μετα­φρά­ζε­ται αυτό­ματα σε βελ­τί­ωση των συν­θη­κών για το σύνολο των επι­χει­ρή­σεων σε επίπεδο κύκλου εργα­σιών και ρευ­στό­τη­τας ούτε επιδρά σε άμεση βελ­τί­ωση των ευρύ­τε­ρων δεικτών οικο­νο­μι­κής και κοι­νω­νι­κής ευη­με­ρίας.

Συνεπώς, η σημα­ντική πλευρά στη σωρευ­τική βελ­τί­ωση των ρυθμών μεγέ­θυν­σης αφορά σε αλλη­λέν­δε­τες δια­στά­σεις που δεν είναι τόσο εμφα­νείς στους συνο­λι­κούς δείκτες και περι­λαμ­βά­νουν την ευρύ­τερη, κοι­νω­νικά κατα­νε­μη­μένη, δίκαιη και συμπε­ρι­λη­πτική διάχυση της παρα­γό­με­νης προ­στι­θε­μέ­νης αξίας σε επίπεδο οικο­νο­μίας και κοι­νω­νίας.

Επι­πλέον, μια εξαι­ρε­τικά κρίσιμη διά­σταση αφορά στο «περιε­χό­μενο της μεγέ­θυν­σης». Η ενί­σχυση της εγχώ­ριας παρα­γό­με­νης προ­στι­θέ­με­νης αξίας πρέπει να συν­δυά­ζε­ται με στρα­τη­γι­κές ενί­σχυ­σης της εγχώ­ριας τεχνο­λο­γι­κής εξει­δί­κευ­σης και των ενδο­γε­νών παρα­γω­γι­κών, τεχνο­λο­γι­κών και επι­χει­ρη­σια­κών ικα­νο­τή­των των επι­χει­ρή­σεων. Η ενδυ­νά­μωση των εγχώ­ριων παρα­γω­γι­κών ικα­νο­τή­των προ­ϋ­πο­θέ­τει με τη σειρά του την οικο­δό­μηση κρί­σι­μων θεσμι­κών προ­ϋ­πο­θέ­σεων της κοινωνικο-οικονομικής ανά­πτυ­ξης μέσω ενός εύρυθ­μου και ευνοϊ­κού επι­χει­ρη­μα­τι­κού και χρη­μα­το­δο­τι­κού περι­βάλ­λο­ντος.

Τα παρα­πάνω σημεία οδηγούν στη διά­σταση της βιω­σι­μό­τη­τας της μεγέ­θυν­σης. Οι στρα­τη­γι­κές οικο­νο­μι­κές και παρα­γω­γι­κές επι­λο­γές μιας κοι­νω­νίας μπορούν να καθο­ρί­σουν την ανα­πτυ­ξιακή της πορεία μακρο­πρό­θε­σμα. Κατ’ επέ­κταση, η προ­ώ­θηση στρα­τη­γι­κών που βελ­τιώ­νουν το θεσμικό επι­χει­ρη­μα­τικό και χρη­μα­το­δο­τικό περι­βάλ­λον, δια­σφα­λί­ζουν ίσους όρους πρό­σβα­σης των επι­χει­ρή­σεων σε ανα­γκαί­ους πόρους (π.χ. χρη­μα­το­δό­τηση), βελ­τιώ­νουν τους όρους ανά­πτυ­ξης της επι­χει­ρη­μα­τι­κής δρα­στη­ριό­τη­τας και ενι­σχύ­ουν τις κρί­σι­μες συνι­στώ­σες παρα­γω­γής προ­στι­θέ­με­νης αξίας, δια­μορ­φώ­νουν τις προ­ϋ­πο­θέ­σεις ανο­δι­κής αλλά και βιώ­σι­μης μακρο­πρό­θε­σμα μεγέ­θυν­σης.

Πρό­σφατα παρου­σιά­στηκε η ετήσια έκθεση ΙΜΕ ΓΣΕΒΕΕ 2021 «Ο αντί­κτυ­πος της παν­δη­μίας στις επι­χει­ρή­σεις». Μπο­ρείτε να συνο­ψί­σετε τα συμπε­ρά­σματα για τις επι­πτώ­σεις της παν­δη­μίας σε όρους οικο­νο­μίας και μικρών επι­χει­ρή­σεων καθώς και τις δομικές αλλαγές που προ­κά­λεσε η υγειονομικο-οικονομική κρίση στην ελλη­νική οικο­νο­μία;

Είναι απα­ραί­τητο να μετα­φέρω πολύ επι­λε­κτικά στους ανα­γνώ­στες σας ορι­σμένα από τα πολύ­τιμα συμπε­ρά­σματα της έκθεσης, που απο­τέ­λεσε καρπό πολύ­μη­νης και συλ­λο­γι­κής προ­σπά­θειας.

Το 2020 η ελλη­νική οικο­νο­μία κατέ­γραψε την δεύτερη μεγα­λύ­τερη ύφεση σε όλη την Ευρω­παϊκή Ένωση, μετά την Ισπανία: 9,6% μειώ­θηκε το ΑΕΠ! Εστιά­ζο­ντας στην κατα­νά­λωση των νοι­κο­κυ­ριών, η δαπάνη για αναψυχή – πολι­τι­σμό μειώ­θηκε κατά 36,4%, σε εστίαση – κατα­λύ­ματα κατά 35,4%, σε είδη ένδυσης – υπό­δη­σης κατά 27,4%, κοκ. Οι δε επεν­δύ­σεις μειώ­θη­καν κατά 0,84% σε σχέση με το 2019, με απο­τέ­λε­σμα οι καθαρές επεν­δύ­σεις στην ελλη­νική οικο­νο­μία να είναι αρνη­τι­κές για δέκατο συνεχή χρόνο. Αρνη­τι­κές ήταν και οι καθαρές ροές χρη­μα­το­δό­τη­σης από τις τρά­πε­ζες κι ας βγάλει ο καθένας και η κάθε μια τα ανα­γκαία συμπε­ρά­σματα για το ρόλο των τρα­πε­ζών στην επα­νεκ­κί­νηση της ελλη­νι­κής οικο­νο­μίας…

Σε ό,τι αφορά στις επι­πτώ­σεις της παν­δη­μίας στις επι­χει­ρή­σεις ξεχω­ρί­ζει μια νέα διά­κριση των επι­χει­ρή­σεων, με κρι­τή­ριο την εγγύ­τητα του πελάτη κατά την ολο­κλή­ρωση της συναλ­λα­γής. Αυτό το σύνολο των επι­χει­ρή­σεων θα βρί­σκε­ται διαρκώς στο μάτι του κυκλώνα της ψηφιο­ποί­η­σης και πρέπει να υπο­στη­ρι­χθεί από το κράτος ποι­κι­λο­τρό­πως. Η δεινή θέση στην οποία βρέ­θη­καν οι μικρο­με­σαίες επι­χει­ρή­σεις υπο­γραμ­μί­ζε­ται από την εξέλιξη κερδών και ζημιών: Το 2020 σχεδόν διπλα­σιά­στη­καν οι επι­χει­ρή­σεις που κατέ­γρα­ψαν ζημιές (από 28% το 2019 σε 48% το 2020), ενώ υπο­δι­πλα­σιά­στη­καν οι επι­χει­ρή­σεις που κατέ­γρα­ψαν κέρδη (από 55% το 2019 σε 27% το 2020). Το συμπέ­ρα­σμα που προ­κύ­πτει κι επι­βε­βαιώ­νε­ται από τον αδι­καιο­λό­γητα μεγάλο αριθμό νεκρών κάθε μέρα και το άτυπο λοκ ντάουν στο οποίο βρί­σκο­νται κλάδοι όπως η εστίαση, είναι πώς η στήριξη πρέπει να παρα­τα­θεί. Απαι­τεί­ται η εφαρ­μογή στο­χευ­μέ­νων μεν αλλά γεν­ναιό­δω­ρων μέτρων ώστε η κρίση της παν­δη­μία να μην οδη­γή­σει στα Τάρταρα χιλιά­δες μικρές επι­χει­ρή­σεις.

Κατά την εκτί­μησή σας, πότε θα μπο­ρέ­σουν η αγορά και η οικο­νο­μία της χώρας μας, να αρχί­σουν να ανα­κάμ­πτουν και να επα­νέλ­θουν στην κανο­νι­κό­τητα;

Η στα­διακή ανά­καμψη που παρα­τη­ρεί­ται, μέχρι στιγμής, φαί­νε­ται ότι δεν απο­τε­λεί μια ισόρ­ροπη και ισο­κα­τα­νε­μη­μένη δια­δι­κα­σία. Περισ­σό­τερο θα έλεγα ότι παρα­τη­ρούμε μια «άνιση ανά­καμψη». Για παρά­δειγμα, ορι­σμέ­νοι κλάδοι, υπο-κλάδοι ή επι­χει­ρή­σεις ανα­κάμ­πτουν με ταχύ­τερο ρυθμό από άλλους, προ­σαρ­μό­ζο­νται στις εξε­λί­ξεις ταχύ­τερα και δια­τη­ρούν ενι­σχυ­μένη πρό­σβαση σε ανα­γκαί­ους πόρους (π.χ. επεν­δυ­τικά εργα­λεία χρη­μα­το­δό­τη­σης) ως προς την περαι­τέρω ανά­πτυξη επι­χει­ρη­μα­τι­κής και επεν­δυ­τι­κής δρα­στη­ριό­τη­τας. Στον αντί­ποδα, ένα μεγάλο μέρος των μικρών επι­χει­ρή­σεων που επλή­γη­σαν από τις αλλε­πάλ­λη­λες κρίσεις και συχνά στε­ρού­νται των απα­ραί­τη­των εργα­λείων υπο­στή­ρι­ξης (π.χ. πρό­σβαση σε χρη­μα­το­δό­τηση), αντι­με­τω­πί­ζει ισχυρές προ­κλή­σεις και εμπόδια ως προς την παρα­γω­γική του προ­σαρ­μογή στα νέα οικο­νο­μικά, παρα­γω­γικά και τεχνο­λο­γικά δεδο­μένα. Το ερώτημα λοιπόν δεν είναι μόνον πότε θα μπο­ρέ­σει να ανα­κάμ­ψει η οικο­νο­μία της χώρας αλλά και ποια τμήματα θα μπο­ρέ­σουν να ανα­κάμ­ψουν και σε ποιο βαθμό. Αντί­στοιχα, η στα­διακή επι­στροφή στην κανο­νι­κό­τητα δεν απο­τε­λεί μια μονό­δρομη δια­δι­κα­σία που θα έρθει ως συνέ­χεια της κοινωνικο-οικονομικής δια­τα­ρα­χής των τελευ­ταίων ετών. Η ιστορία ωθεί τις εξε­λί­ξεις ταχύ­τατα σε νέες αχαρ­το­γρά­φη­τες περιο­χές, ιδιαί­τερα από την σκοπιά των μικρών επι­χει­ρή­σεων, τόσο σε επίπεδο διε­θνούς και εγχώ­ριου αντα­γω­νι­σμού όσο και σε επίπεδο μετα­βο­λών στην κατα­να­λω­τική ζήτηση, τις νέες τεχνο­λο­γι­κές και ψηφια­κές εξε­λί­ξεις και τα σύγ­χρονα επι­χει­ρη­μα­τικά μοντέλα. Η νέα κανο­νι­κό­τητα θα συγκρο­τη­θεί μέσα από δια­στά­σεις που έχουν πλέον υποστεί ισχυρή μετα­βολή (π.χ. περαι­τέρω επι­τά­χυνση ηλε­κτρο­νι­κού εμπο­ρίου) αλλά και αμιγώς νέες παρα­μέ­τρους που θα δημιουρ­γή­σουν νέες ευκαι­ρίες, νέες προ­κλή­σεις αλλά και νέα πεδία αντα­γω­νι­σμού