Οι γρίφοι και το…Καστελλόριζο!

Η ζωή, ο κόσμος, εμείς οι ίδιοι, απο­τε­λούμε έναν γρίφο. Άλλοτε αυτός ο γρίφος είναι εύκολος, άλλοτε δυσ­νό­η­τος. Ενώ τις περισ­σό­τε­ρες φορές μένει άλυτος…Για τον Πανταζή Χούλη, τον Καστελ­λο­ρι­ζιό Γρι­φο­λόγο – Μαθη­μα­τικό, όπως χαρα­κτη­ρι­στικά απο­κα­λεί τον εαυτό του, οι Γρίφοι είναι τρόπος ζωής. Έχει δημιουρ­γή­σει μια τερά­στια συλλογή, με περίπου 4.000 δια­φο­ρε­τι­κούς τρισ­διά­στα­τους γρίφους. Όνειρο του, να γεμίσει όλα τα σχολεία με τρισ­διά­στατα αντι­κεί­μενα που διδά­σκουν από μαθη­μα­τικά και φυσική, έως ιστορία και γεω­γρα­φία. Το μάθημα να γίνει παι­χνίδι, και όλα τα παιδιά να μη θέλουν να χάσουν ούτε ένα λεπτό από το σχολείο…

Ο Παντα­ζής Χούλης Γεν­νή­θηκε το 1970 στο Περθ της Δυτικής Αυστρα­λίας. Οι γονείς του είχαν παντρευ­τεί στη Ρόδο το 1969. Ο πατέρας του Καστελ­λο­ρι­ζιός και η μητέρα του από το Σουφλί. «Ο πατέρας μου είχε μείνει πολλά χρόνια στην Αυστρα­λία, όπου έκανε περιου­σία και κέρδισε πολλούς τίτλους σε ποδό­σφαιρο και υδα­το­σφαί­ριση. Λόγω νοσταλ­γίας όμως, επι­στρέ­ψαμε όλοι μαζί το 1977 στο Καστελ­λό­ριζο, μαζί με τον αδελφό και την αδελφή μου. Ήμουν μόλις εξίμισι χρονών. Δυστυ­χώς ο πατέρας μου, κατα­στρά­φηκε οικο­νο­μικά, από ένα κράτος που πολε­μούσε κάθε βιο­μη­χα­νική προ­σπά­θεια». Μας λέει ο Παντα­ζής και συνε­χί­ζει. «Τότε το Καστελ­λό­ριζο είχε μόνο 70 κατοί­κους, και ήταν μία όαση ηρεμίας. Ο μικρός σταθμός της ΔΕΗ έκανε ότι μπο­ρούσε για να μας δίνει ρεύμα (αν και η εναλ­λαγή τάσης είχε κατα­στρέ­ψει πολλές συσκευές!). Ενώ κάθε πρωί σε ξυπνούσε με «ευγε­νικό τρόπο» το μικρό καΐκι κάποιου ψαρά που πήγαινε να ρίξει παρα­γάδι».

Η ζωή στο Καστελ­λό­ριζο…Η μεγα­λο­πρε­πής Σχολή, το ποδό­σφαιρο στην αυλή του σχο­λείου με τα ψηφι­δωτά, η ορθο­γρα­φία, οι δια­κο­πές και τα δύσβατα μονο­πά­τια του νησιού… «Στο σχολείο μας, τη Σαντρα­πεία Σχολή, έκανα μόνο την Α’ Δημο­τι­κού. Μια μεγα­λο­πρε­πής Σχολή, δίπλα ακριβώς στο ναό του Αγίου Κων­στα­ντί­νου και Ελένης. Η αυλή μας, ήταν γεμάτη ψηφι­δωτά, και παίζαμε ακόμα και ποδό­σφαιρο. Θα είμα­σταν τέσσερα παιδιά στην τάξη μου, όχι όλοι της ίδιας ηλικίας. Μάλιστα θυμάμαι ότι τότε έβγαζα νέα δόντια και κατάπια ένα παλιό!».

«Υπήρξε πάντως κι ένα γεγονός που μου χάραξε τη ζωή. Ενώ στο προ­σχο­λικό πρό­γραμμα της Αυστρα­λίας είχα κερ­δί­σει πολλά βραβεία, στο Καστελ­λό­ριζο έλαβα ένα σοκα­ρι­στικό και στρογ­γυ­λό­τατο μηδέν στην ορθο­γρα­φία. Από τότε έγινα αυστη­ρός με τον εαυτό μου, κάνο­ντας σίγουρο, πως δε θα μου διέ­φευγε ποτέ ξανά οποιο­δή­ποτε λάθος όταν έγραφα ελλη­νικά…»

Σήμερα, σαράντα χρόνια μετά, στο σχολείο έχει συνο­λικά 40 μαθητές και το δημο­τικό περίπου 16.

Η εσω­τε­ρική μετα­νά­στευση…Λόγω έλλει­ψης πολλών ανα­γκαίων αγαθών, ειδικά δασκά­λων στο σχολείο, πολλοί Καστελ­λο­ρι­ζιοί ανα­γκα­στή­καν να πάνε στη Ρόδο. «Στη Ρόδο τελεί­ωσα όλες τις υπό­λοι­πες τάξεις, μέχρι το Λύκειο. Αλλά πάντα, κάθε Πάσχα, το περισ­σό­τερο καλο­καίρι (αν όχι ολό­κληρο), καθώς και Χρι­στού­γεννα, γιορτή Αγίου Κων­στα­ντί­νου, εκλογές, κτλ., βρι­σκό­μουν στο Καστελ­λό­ριζο και έτρεχα παντού. Ήταν σχεδόν αδύνατο να με βρει κάποιος όταν ήμουν εκεί. Μέχρι σήμερα έχω πάει σε πολλά μέρη πάνω στο βουνό, που λίγοι έχουν πάει (αν έχουν πάει). Και πάντα μου αρέσει να συγκε­ντρώνω μια παρέα και να τους ξεναγώ στα δύσβατα ή μη σημεία του νησιού».

Στις Γενικές Εξε­τά­σεις, ο Παντα­ζής δεν πέρασε με την πρώτη. Αλλά όταν ξανα­έ­δωσε πέρασε σε Σχολή της αρε­σκείας του. Πρώτα πήγε στην Ηλε­κτρο­νι­κών Μηχα­νι­κών στα Χανιά, αλλά στη συνέ­χεια τον κέρδισε το Μαθη­μα­τικό και τελικά οι γρίφοι, με απο­τέ­λε­σμα να έχει επι­νο­ή­σει 700 περίπου γρίφους και να θεω­ρεί­ται ένας από τους πιο γνω­στούς γρι­φο­λό­γους στον κόσμο.

Τι είναι όμως οι γρίφοι και πώς συν­δέ­ο­νται με τα Μαθη­μα­τικά; Οι γρίφοι έχουν σχέση με τη λογική. Όλα είναι θέμα στρα­τη­γι­κής και υπο­μο­νής… «Όταν ήμουν μικρός υπήρχαν δύο τηλε­ο­πτικά κανάλια, η ΕΡΤ και η ΥΕΝΕΔ. Είχε μια εκπομπή σαν τηλε­παι­χνίδι με το μαγικό τετρά­γωνο. Αυτό το 3 επί 3 τετρά­γωνο, όπου τοπο­θε­τούμε τους αριθ­μούς από το 1 έως το 9 ώστε τα ορι­ζό­ντια, κάθετα και δια­γώ­νια αθροί­σματα να είναι ίσα. Μπόρεσα να το λύσω σχετικά εύκολα και με δια­φο­ρε­τι­κούς τρόπους… Ήταν η πρώτη φορά που συνα­ντή­θηκα με τους γρίφους. Ουσια­στικά όλοι οι γρίφοι, ακόμα κι αν δεν έχουν άμεση σχέση με τα μαθη­μα­τικά, έχουν σχέση με λογική. Οπότε, ήταν πάντα θέμα στρα­τη­γι­κής και υπο­μο­νής».

Ο πρώτος γρίφος στον κόσμο ήταν το Οστο­μά­χιον , «η Μάχη των Οστών», του Αρχι­μήδη. Είναι ο αρχαιό­τε­ρος κατα­γε­γραμ­μέ­νος γρίφος της ανθρω­πό­τη­τας. «Δυστυ­χώς, ενώ αυτό το γνω­ρί­ζουν πολλοί ξένοι, εμείς στην Ελλάδα το αγνο­ούμε. Ο γρίφος αυτός απο­τε­λεί­ται από 14 κομ­μά­τια μέσα σε ένα τετρα­γω­νικό πλαίσιο. Σκοπός είναι η ανα­διά­ταξη των κομ­μα­τιών μέσα στο ίδιο τετρά­γωνο. Πρό­σφατα βρέθηκε (με τη βοήθεια υπο­λο­γι­στών) πως υπάρ­χουν 536 τρόποι. Βέβαια, υπάρ­χουν και άλλοι πολλοί γρίφοι, που είναι ελλη­νι­κοί από την αρχαιό­τητα, ενώ άλλοι έχουν ονόματα που παρα­πέ­μπουν στην Ελλάδα. Για παρά­δειγμα, υπάρ­χουν πολλοί γρίφοι με ονόματα όπως το Κουτί της Παν­δώ­ρας, Λαβύ­ριν­θος, Γόρδιος Δεσμός, Δού­ρειος Ίππος, κ.α.. Ακόμη και τα αινίγ­ματα (όπως αυτό της Σφίγγας), τα παρά­δοξα (Επι­με­νίδη, Αρι­στο­τέλη, κτλ.), αλλη­γο­ρίες (Σπηλιά του Πλάτωνα), διάσημα προ­βλή­ματα (βοεικόν, τετρα­γω­νι­σμός κύκλου) και άλλες πολλές φιλο­σο­φι­κές σκέψεις, θεω­ρού­νται γρίφοι».

Συλλογή με 4.000 δια­φο­ρε­τι­κούς τρισ­διά­στα­τους γρίφους… «Έχω τερά­στια συλλογή, περίπου 4.000 δια­φο­ρε­τι­κούς τρισ­διά­στα­τους γρίφους. Από αυτούς, περίπου το 15% με 20% είναι δικές μου εφευ­ρέ­σεις, τελικά μοντέλα ή και πρω­τό­τυπα. Ο δύο πιο πρό­σφα­τοι γρίφοι είναι το «Βυζά­ντιο» (Νοέμ­βριος 2016, ένας γρίφος που για να λυθεί απαιτεί και πολύ… πίστη!), και η «Εντρο­πία» (Δεκέμ­βριος 2016, ένας γρίφος που απο­τε­λεί­ται από μικρό­τερα άτομα και πρέπει να τα βάλουμε σε… τάξη). Ο κάθε γρίφος είναι δια­φο­ρε­τι­κός, και απαιτεί ιδιαί­τερη προσοχή. Υπάρ­χουν γρίφοι που λύνο­νται με πολλούς τρόπους, και αυτό πολλές φορές εξαρ­τά­ται και από την ευρη­μα­τι­κό­τητα του λύτη».

Ο πιο απο­τε­λε­σμα­τι­κός και δια­σκε­δα­στι­κός τρόπος μάθησης είναι χρη­σι­μο­ποιώ­ντας τρισ­διά­στατα αντι­κεί­μενα… «Όταν μιλάμε, επι­κοι­νω­νούμε με μονο­διά­στατα φωνη­τικά σήματα. Όταν δια­βά­ζουμε ή γρά­φουμε, χρη­σι­μο­ποιούμε τη δισ­διά­στατη γραφή. Αλλά είμαστε τρισ­διά­στατα πλά­σματα που ζουν μέσα σε ένα τρισ­διά­στατο κόσμο. Οπότε ο καλύ­τε­ρος, ο πιο απο­τε­λε­σμα­τι­κός, και πιο δια­σκε­δα­στι­κός τρόπος εκμά­θη­σης, είναι χρη­σι­μο­ποιώ­ντας τρισ­διά­στατα αντι­κεί­μενα».

Το σχολείο σήμερα εγκλω­βί­ζει τη μάθηση και τη φαντα­σία του μαθητή. «Είναι αλήθεια, πως η μεγάλη πλειο­ψη­φία δασκά­λων, δεν αγαπά αυτό που διδά­σκει. Και πως μπορεί κάποιος που δεν αγαπά ένα μάθημα να εμπνεύ­σει ένα μαθητή;».

Ο Παντα­ζής έχει ταξι­δέ­ψει σε όλο τον κόσμο, έζησε πολλά χρόνια στη Δυτική Αυστρα­λία, όπου τελεί­ωσε Μάστερ-Διδακτορικό και έπειτα έμεινε άλλα έξι χρόνια ως καθη­γη­τής… η Ελλάδα είναι για τον Πανταζή η ομορ­φό­τερη χώρα στον Κόσμο όλο. Απο­τε­λεί πηγή έμπνευ­σης για τους γρίφους του και δε θα μπο­ρούσε να ζήσει μακριά από τη μεγάλη του αγάπη…το Καστελ­λό­ριζο. «Η ομορ­φό­τερη χώρα είναι (με τερά­στια διαφορά) η Ελλάδα. Δεν μπορώ να δια­νοηθώ να βρί­σκο­μαι μόνιμα οπου­δή­ποτε αλλού. Θα υπέφερα! Κι αν δεν είναι η Ελλάδα μας η μεγα­λύ­τερη πηγή έμπνευ­σης, ποια άλλη χώρα θα μπο­ρούσε να είναι; Μα καμία άλλη. Δεν είναι τυχαίο που και ο πρώτος γρίφος (το Οστο­μά­χιο) είναι ελλη­νι­κός. Όμορφα τα μαθη­μα­τικά, δε λέω, αλλά ακόμα πιο όμορφοι οι γρίφοι. Κι όμορφη χώρα η Αυστρα­λία, αλλά χωρίς ψυχή (ίσως αν πάνε πολλοί Έλληνες να αλλάξει αυτό). Πάντα έψαχνα τρόπο να επι­στρέψω στην Ελλάδα και ευτυχώς τα κατά­φερα…»

Ο Παντα­ζής είναι θερμός υπο­στη­ρι­κτής του Καστελ­λό­ρι­ζου με δύο λάμδα. Έχει δημιουρ­γή­σει σελίδα στο Fb, Το Καστελ­λό­ριζο γρά­φε­ται με δύο λάμδα όπως η Ελλάδα , και τις ιστο­σε­λί­δες, www.kastellorizo.net , www.castellorizo.net, και www.megisti.net που οδηγούν όλα στην ίδια κεντρική ιστο­σε­λίδα. «Είναι πέρα από τη λογική να υπάρχει ένας τερά­στιος αριθμός βιβλίων του νησιού που να γράφει σωστά το όνομα (με δύο λάμδα), και ξαφνικά, μια χούφτα άσχετοι (που όμως γράφουν λεξικά, είναι δημο­σιο­γρά­φοι, κ.α.) να προ­σπα­θούν να το αλλοιώ­σουν. Η λέξη Καστελ­λό­ριζο (πάντα σύμφωνα με το βιβλίο-βίβλος του Χατζη­φώτη) είναι οχτώ αιώνων και κατά το ήμισυ ελλη­νική: Καστέλλο και (βουνο-)ριζο. Αυτά θα έπρεπε να τα ξέρουν οι «σοφοί» γλωσ­σο­λό­γοι ή του­λά­χι­στον να δια­βά­σουν το άλλο βιβλίο (1970) του Ιωάννη Θωμό­που­λου (του Ιδρυτή της Ονο­μα­το­λο­γι­κής Εται­ρείας) αφιε­ρω­μένο στα τοπω­νύ­μια του νησιού μας. Υπάρ­χουν βέβαια και άλλα ονόματα (η ονο­μα­σία Μεγίστη είναι η πιο σημα­ντική από όλες, αλλά κάθε ονο­μα­σία έχει τη σημα­ντι­κό­τητα της). Μας πολε­μούν όλοι αυτοί, διότι ακόμα κι όταν τους το λέμε, επι­μέ­νουν στις εγω­ι­στι­κές επι­λο­γές τους. Βέβαια δεν τους ξέρουν καλά τους ακρίτες (και το πείσμα τους), και μια μέρα όλα αυτά που κάνουν θα απο­κα­λυ­φθούν στο ευρύ­τερο κοινό και θα εκτε­θούν ανε­πα­νόρ­θωτα. Είναι θέμα χρόνου…».

Το Καστελ­λό­ριζο, είναι ένας μικρός επί­γειος παρά­δει­σός…Ένα μικρό νησί στα Δωδε­κά­νησα με τερά­στια ιστορία και πολι­τι­σμική κλη­ρο­νο­μιά… «Το Καστελ­λό­ριζο έχει να επι­δεί­ξει τερά­στια πολι­τι­στική ιστορία. Υπάρ­χουν πολλά παρα­δείγ­ματα, αλλά θα τονίσω πως στο μουσείο του νησιού υπάρχει περιο­δικό με αινίγ­ματα του 19ου αιώνα! Το θέμα είναι να επα­να­φέ­ρουμε την ποιό­τητα της παι­δείας που θα έπρεπε να υπάρχει στο νησί. Εξαι­τίας πολέμων χάσαμε του­λά­χι­στον δύο γενεές, και τώρα χρειά­ζο­νται του­λά­χι­στον άλλες δύο για να αντι­στρα­φεί η κατά­σταση. Όμως κάπου πρέπει να υπάρξει μια νέα αρχή, που να διδά­σκει το ότι προη­γεί­ται ο ψυχικός και νοη­τι­κός πλούτος, πέρα από τον ματαιό­δοξο πλούτο των χρη­μά­των. Δυστυ­χώς στην Ελλάδα, οι περισ­σό­τε­ροι σύγ­χρο­νοι πολι­τι­κοί (που κατά τη γνώμη μου δε βοή­θη­σαν ποτέ την παιδεία), καλ­λιέρ­γη­σαν τη δια­φθορά και την απλη­στία, ενώ ταυ­τό­χρονα έφεραν έναν ολό­κληρο λαό στη σημε­ρινή απα­ρά­δε­κτη κατά­σταση. Πιστεύω πως η Ελλάδα με τις βάσεις που έχει σαν έθνος, θα έπρεπε να είναι μία από τις ισχυ­ρό­τε­ρες χώρες στον κόσμο. Αλλά αυτό είναι μια άλλη ιστορία…».

Τα όνειρα και η «προ­σω­πική Ιθάκη»…Να γίνει το μάθημα Παι­χνίδι. «…Ιθάκη, Οδυσ­σέας. Υπέροχα ονόματα που ηχούν τόσο γλυκά στα αυτιά του κάθε Έλληνα. Όλοι λίγο-πολύ ζούμε μια Οδύσ­σεια, κι εμένα άρχισε τη στιγμή που γεν­νή­θηκα, και θα τελειώ­σει την μέρα που θα πεθάνω (αν πεθάνω βέβαια, να μην ξεχνάμε πως με λένε Πανταζή!). Στο μέλλον σκοπεύω να γεμίσω όλα τα σχολεία με τρισ­διά­στατα αντι­κεί­μενα που διδά­σκουν από μαθη­μα­τικά και φυσική, έως ιστορία και γεω­γρα­φία. Το μάθημα να γίνει παι­χνίδι, και όλα τα παιδιά να μη θέλουν να χάσουν ούτε ένα λεπτό από το σχολείο. Ελπίζω να μπορέσω να βοηθήσω την πατρίδα μου σε αυτόν τον τομέα, και να απο­δείξω έμπρα­κτα, πως τα μαθη­μα­τικά δεν είναι το πιο δύσκολο μάθημα, αλλά το πιο εύκολο! Διότι το 99% των γρίφων έχει σχέση με τα μαθη­μα­τικά. Άρα έχουμε αρκετά πολε­μο­φό­δια μαζικής δημιουρ­γίας».

Η μεγα­λύ­τερη επι­τυ­χία είναι να ανα­κα­λύ­ψεις το ταλέντο σου…Όλοι έχουμε ένα, αυτό θα μας οδη­γή­σει στην Ιθάκη μας … «Ο καθένας έχει ένα ταλέντο που πρέπει να το βρει, και αυτό δεν είναι εύκολο. Εγώ πιστεύω πως βρήκα αυτό που αγαπάω». Μας λέει με καμάρι ο Παντα­ζής και μας δίνει δύο – τρεις συμ­βου­λές : «Συμ­βουλή νούμερο (1). Ποτέ, μα ποτέ να μη το βάζουμε κάτω, ώστε να πετύ­χουμε έναν φιλό­τιμο, εφικτό και ηθικό στόχο. Συμ­βουλή νούμερο (2). Είμαστε όλοι πλού­σιοι από τη στιγμή που αρχί­ζουμε να εκτι­μάμε το τι έχουμε. (ας πάνε κάποιοι σε άλλες χώρες να δουν τις συν­θή­κες, κι έτσι μόνο θα κατα­νο­ή­σουν τον παρά­δεισο που έχουμε εδώ στην Ελλάδα), και συμ­βουλή νούμερο (3). Να μην υπάρχει ο όρος «βαριέ­μαι» στο λεξι­λό­γιο τους. Το να λέω πως βαριέ­μαι, είναι η χει­ρό­τερη δικαιο­λο­γία ενός τεμπέλη με πεπε­ρα­σμένη διάρ­κεια ζωής για να μην είναι δημιουρ­γι­κός σε ένα σύμπαν με άπειρες δυνα­τό­τη­τες. Ουσια­στικά, δεν υπάρχει αρκετός χρόνος σε μια μόνο ζωή, ας τον εκμε­ταλ­λευ­τούμε λοιπόν σωστά…».

Σήμερα ο Παντα­ζής Χούλης είναι συνι­δρυ­τής και υπεύ­θυ­νος έρευνας και ανά­πτυ­ξης της εται­ρείας MaxxBrain.

Πηγή humanstories.gr