Η Άγκυρα απαντά με δική της NAVTEX στην άσκηση «EUNOMIA» και αμφισβητεί την ελληνική αρμοδιότητα νότια του Καστελλόριζου

Λίγες ώρες μετά την ελλη­νική οδηγία για άσκηση πυρών στις 19 Οκτω­βρίου, ο σταθμός της Αττά­λειας εξέδωσε αντί­θετη NAVTEX με τις ίδιες συντε­ταγ­μέ­νες, σε θαλάσ­σια περιοχή από την οποία ανα­μέ­νε­ται να διέλθει το ερευ­νη­τικό πλοίο για το υπο­θα­λάσ­σιο καλώδιο. Σύμφωνα με πλη­ρο­φο­ρίες, η Τουρκία προ­χώ­ρησε σε 2 τέτοιες κινή­σεις μέσα στην ίδια ημέρα, στρε­φό­μενη τόσο κατά της Ελλάδας όσο και κατά της Κυπρια­κής Δημο­κρα­τίας.

Η θαλάσ­σια περιοχή νότια του Καστελ­λό­ρι­ζου βρέθηκε ξανά στο επί­κε­ντρο την Παρα­σκευή 16 Οκτω­βρίου 2026, όταν η Τουρκία εξέδωσε NAVTEX για το ίδιο ακριβώς θαλάσ­σιο τμήμα για το οποίο είχε προη­γη­θεί ελλη­νική οδηγία από τον Σταθμό Ηρα­κλείου. Η κίνηση έγινε στο πλαίσιο της πολυ­ε­θνι­κής άσκησης «EUNOMIA» και, κατά πλη­ρο­φο­ρίες, συν­δέ­ε­ται άμεσα με το γεγονός ότι από την ίδια περιοχή πρό­κει­ται να περάσει το ερευ­νη­τικό πλοίο Abeille Marengo, το οποίο εμπλέ­κε­ται στις εργα­σίες για το υπο­θα­λάσ­σιο καλώδιο που θα συν­δέ­σει την Κρήτη με την Κύπρο. Η τουρ­κική πλευρά, με την έκδοση της δικής της οδηγίας, αμφι­σβή­τησε ευθέως την αρμο­διό­τητα του ελλη­νι­κού σταθμού να εκδίδει ανα­κοι­νώ­σεις για τη συγκε­κρι­μένη ζώνη, επα­να­φέ­ρο­ντας στο προ­σκή­νιο μια δια­φω­νία που ξεπερνά τα όρια μιας τυπικής ναυ­τι­λια­κής ανα­κοί­νω­σης.

Η χρονική ακο­λου­θία των γεγο­νό­των

Όπως προ­κύ­πτει από τα δια­θέ­σιμα στοι­χεία, η αρχή έγινε αργά το βράδυ της Πέμπτης 15 Οκτω­βρίου 2026. Ο Σταθμός Ηρα­κλείου εξέδωσε NAVTEX που αφο­ρούσε άσκηση πυρών, προ­γραμ­μα­τι­σμένη για τις 19 Οκτω­βρίου, σε θαλάσ­σια περιοχή νότια του Καστελ­λό­ρι­ζου. Η ανα­κοί­νωση εντασ­σό­ταν στο πλαίσιο της άσκησης «EUNOMIA», η οποία διορ­γα­νώ­νε­ται από τις 4 χώρες της Τετρα­με­ρούς συνερ­γα­σίας, δηλαδή την Ελλάδα, τη Γαλλία, την Ιταλία και την Κύπρο.

Η απά­ντηση της Άγκυρας δεν άργησε. Το πρωί της Παρα­σκευής 16 Οκτω­βρίου 2026, ο τουρ­κι­κός σταθμός της Αττά­λειας εξέδωσε αντί­θετη NAVTEX για την ίδια ακριβώς περιοχή. Το βασικό χαρα­κτη­ρι­στικό της τουρ­κι­κής οδηγίας ήταν ότι επα­να­λάμ­βανε τις ίδιες συντε­ταγ­μέ­νες με την ελλη­νική, υπο­στη­ρί­ζο­ντας ότι το συγκε­κρι­μένο θαλάσ­σιο τμήμα εμπί­πτει στη δική του αρμο­διό­τητα και όχι σε αυτή του Ηρα­κλείου. Με τον τρόπο αυτό η Τουρκία δεν περιο­ρί­στηκε απλώς σε μια παράλ­ληλη ανα­κοί­νωση, αλλά επι­χεί­ρησε να ακυ­ρώ­σει στην πράξη την ελλη­νική, θέτο­ντας ζήτημα ως προς το ποιος έχει το δικαί­ωμα να ενη­με­ρώ­νει τη ναυ­σι­πλοΐα για την περιοχή.

Σύμφωνα με πλη­ρο­φο­ρίες, η τουρ­κική κίνηση της Παρα­σκευής δεν ήταν μεμο­νω­μένη. Μέσα σε λίγες ώρες η Άγκυρα φέρεται να εξέδωσε 2 αντί­θε­τες NAVTEX, με τη δεύτερη να στρέ­φε­ται κατά της Κυπρια­κής Δημο­κρα­τίας. Η διπλή αυτή ενέρ­γεια, όπως ανα­φέ­ρε­ται, απο­σκο­πούσε στην ταυ­τό­χρονη αμφι­σβή­τηση των αρμο­διο­τή­των τόσο της Ελλάδας όσο και της Κύπρου στην ανα­το­λική Μεσό­γειο, σε μια περίοδο κατά την οποία οι 2 χώρες προ­χω­ρούν από κοινού σε ένα έργο υπο­δο­μής με έντονο ενερ­γειακό και γεω­πο­λι­τικό ενδια­φέ­ρον.

Το καλώδιο στο βάθος της αντι­πα­ρά­θε­σης

Η επιλογή της συγκε­κρι­μέ­νης θαλάσ­σιας ζώνης δεν θεω­ρεί­ται τυχαία. Κατά πλη­ρο­φο­ρίες, από την περιοχή που καλύ­πτουν οι 2 αντι­κρουό­με­νες NAVTEX ανα­μέ­νε­ται να διέλθει το ερευ­νη­τικό πλοίο Abeille Marengo, το οποίο συν­δέ­ε­ται με τις έρευνες για το υπο­θα­λάσ­σιο καλώδιο Κρήτης και Κύπρου. Η έκδοση της τουρ­κι­κής οδηγίας λίγο πριν από την έναρξη των ερευνών ερμη­νεύ­ε­ται από πηγές ως προ­σπά­θεια της Άγκυρας να δηλώσει παρου­σία και να θέσει προ­κα­τα­βο­λικά ζήτημα αρμο­διό­τη­τας στη δια­δρομή που θα ακο­λου­θή­σει το πλοίο.

Το καλώδιο απο­τε­λεί ένα από τα έργα που έχουν απα­σχο­λή­σει επα­νει­λημ­μένα τις ελλη­νο­τουρ­κι­κές σχέσεις, καθώς η όδευσή του διέρ­χε­ται από θαλάσ­σιες περιο­χές για τις οποίες οι 2 χώρες δια­τη­ρούν δια­φο­ρε­τι­κές θέσεις. Η ανά­μειξη της Τουρ­κίας, μέσω NAVTEX, στην περιοχή όπου θα κινηθεί το ερευ­νη­τικό σκάφος, προ­σθέ­τει έναν ακόμη παρά­γο­ντα αβε­βαιό­τη­τας στο χρο­νο­διά­γραμμα των εργα­σιών, χωρίς ωστόσο να διευ­κρι­νί­ζε­ται από τα δια­θέ­σιμα στοι­χεία αν και με ποιον τρόπο θα επη­ρε­α­στεί τελικά η πορεία του πλοίου.

Η άσκηση «EUNOMIA» και η Τετρα­με­ρής

Η άσκηση «EUNOMIA», στο πλαίσιο της οποίας εκδό­θηκε η ελλη­νική NAVTEX, διορ­γα­νώ­νε­ται από την Τετρα­μερή συνερ­γα­σία Ελλάδας, Γαλλίας, Ιταλίας και Κύπρου. Πρό­κει­ται για σχήμα που έχει απο­κτή­σει σταθερό χαρα­κτήρα στην ανα­το­λική Μεσό­γειο και το οποίο η Άγκυρα παρα­κο­λου­θεί με ιδιαί­τερη προσοχή, καθώς συγκε­ντρώ­νει δυνά­μεις από 4 κράτη της Ευρω­παϊ­κής Ένωσης σε περιοχή που η ίδια θεωρεί ότι εμπί­πτει στη δική της σφαίρα ενδια­φέ­ρο­ντος.

Η προ­γραμ­μα­τι­σμένη άσκηση πυρών στις 19 Οκτω­βρίου απο­τε­λεί, σύμφωνα με τα δια­θέ­σιμα στοι­χεία, το τμήμα της «EUNOMIA» για το οποίο εκδό­θηκε η ελλη­νική οδηγία. Η τουρ­κική απά­ντηση, που επα­να­λαμ­βά­νει τις ίδιες συντε­ταγ­μέ­νες, δημιουρ­γεί στην πράξη μια κατά­σταση κατά την οποία 2 δια­φο­ρε­τι­κοί σταθμοί διεκ­δι­κούν την ευθύνη ενη­μέ­ρω­σης για την ίδια θαλάσ­σια ζώνη, γεγονός που αφορά άμεσα την ασφά­λεια της ναυ­σι­πλο­ΐας στην περιοχή τις επό­με­νες ημέρες.

Η διά­σταση της αρμο­διό­τη­τας

Το κεντρικό ζήτημα που θέτει η τουρ­κική ενέρ­γεια δεν είναι η ίδια η άσκηση, αλλά το ποιος σταθμός έχει το δικαί­ωμα να εκδίδει NAVTEX για την περιοχή νότια του Καστελ­λό­ρι­ζου. Ο Σταθμός Ηρα­κλείου εξέδωσε την οδηγία ως αρμό­διος για την ελλη­νική ζώνη ευθύνης. Ο σταθμός της Αττά­λειας, με τη σειρά του, υπο­στή­ριξε ότι η ίδια περιοχή ανήκει στη δική του αρμο­διό­τητα. Η δια­φω­νία αυτή απο­τυ­πώ­νει, στο επίπεδο της ναυ­τι­λια­κής πρα­κτι­κής, τη γενι­κό­τερη διαφορά των 2 χωρών ως προς τα θαλάσ­σια όρια και τις ζώνες ευθύνης στην ανα­το­λική Μεσό­γειο.

Η επα­νά­ληψη των ίδιων συντε­ταγ­μέ­νων από την τουρ­κική πλευρά εκλαμ­βά­νε­ται από πηγές ως σαφής ένδειξη ότι η Άγκυρα επέλεξε συνει­δητά την ευθεία αντι­πα­ρά­θεση και όχι μια παράλ­ληλη ή γει­το­νική οδηγία. Με τον τρόπο αυτό, η τουρ­κική πλευρά φέρεται να επι­διώ­κει να κατα­γρα­φεί επι­σή­μως η δική της θέση για την περιοχή, σε μια στιγμή κατά την οποία η ελλη­νική και η κυπριακή πλευρά προ­χω­ρούν σε συντο­νι­σμέ­νες ενέρ­γειες τόσο σε στρα­τιω­τικό όσο και σε ενερ­γειακό επίπεδο.

Η διπλή κίνηση κατά Ελλάδας και Κύπρου

Ιδιαί­τερο ενδια­φέ­ρον παρου­σιά­ζει, κατά πλη­ρο­φο­ρίες, το γεγονός ότι η Τουρκία δεν περιο­ρί­στηκε στην αμφι­σβή­τηση της ελλη­νι­κής NAVTEX, αλλά εξέδωσε και δεύτερη αντί­θετη οδηγία μέσα στην ίδια ημέρα, αυτή τη φορά στρε­φό­μενη κατά της Κυπρια­κής Δημο­κρα­τίας. Η ενέρ­γεια αυτή εντάσ­σε­ται, όπως ανα­φέ­ρε­ται, σε μια ευρύ­τερη προ­σπά­θεια της Άγκυρας να αμφι­σβη­τή­σει ταυ­τό­χρονα τις αρμο­διό­τη­τες των 2 κρατών που συμ­με­τέ­χουν στο έργο του καλω­δίου και στην άσκηση «EUNOMIA».

Η χρονική σύμ­πτωση των 2 τουρ­κι­κών κινή­σεων με την επι­κεί­μενη διέ­λευση του ερευ­νη­τι­κού πλοίου και με την προ­γραμ­μα­τι­σμένη άσκηση πυρών αφήνει, σύμφωνα με πηγές, ελά­χι­στα περι­θώ­ρια για την ερμη­νεία τους ως συμ­πτω­μα­τι­κών. Αντι­θέ­τως, η Άγκυρα φέρεται να επι­διώ­κει να στείλει ένα συνο­λικό μήνυμα, το οποίο αφορά τόσο τη στρα­τιω­τική συνερ­γα­σία των 4 χωρών της Τετρα­με­ρούς όσο και τα ενερ­γειακά σχέδια που συν­δέ­ουν την Κρήτη με την Κύπρο.

Το παρα­σκή­νιο της υπό­θε­σης

Η περιοχή νότια του Καστελ­λό­ρι­ζου απο­τε­λεί δια­χρο­νικά ένα από τα πιο ευαί­σθητα σημεία της ελλη­νο­τουρ­κι­κής αντι­πα­ρά­θε­σης στη θάλασσα, καθώς εκεί συγκλί­νουν οι δια­φο­ρε­τι­κές θέσεις των 2 χωρών για την έκταση των θαλάσ­σιων ζωνών. Η έκδοση αντι­κρουό­με­νων NAVTEX από τους σταθ­μούς Ηρα­κλείου και Αττά­λειας έχει κατα­γρα­φεί και στο παρελ­θόν ως μέσο με το οποίο κάθε πλευρά επι­χει­ρεί να απο­τυ­πώ­σει τη δική της αντί­ληψη για τα όρια αρμο­διό­τη­τας.

Στη συγκε­κρι­μένη περί­πτωση, η αντι­πα­ρά­θεση αποκτά πρό­σθετο βάρος λόγω του υπο­θα­λάσ­σιου καλω­δίου Κρήτης και Κύπρου, ενός έργου που βρί­σκε­ται σε φάση ερευνών και του οποίου η πορεία παρα­κο­λου­θεί­ται στενά από όλες τις εμπλε­κό­με­νες πλευρές. Η παρου­σία του Abeille Marengo στην περιοχή και η ταυ­τό­χρονη διε­ξα­γωγή της «EUNOMIA» δημιούρ­γη­σαν, όπως προ­κύ­πτει, το πλαίσιο μέσα στο οποίο η Τουρκία επέλεξε να κινηθεί με τις 2 δια­δο­χι­κές NAVTEX της 16ης Οκτω­βρίου 2026.

Το πώς θα εξε­λι­χθεί η κατά­σταση τις επό­με­νες ημέρες, και ιδίως κατά την προ­γραμ­μα­τι­σμένη άσκηση πυρών της 19ης Οκτω­βρίου και τη διέ­λευση του ερευ­νη­τι­κού πλοίου, παρα­μέ­νει ανοιχτό. Από τα δια­θέ­σιμα στοι­χεία δεν διευ­κρι­νί­ζε­ται αν η ελλη­νική πλευρά προ­τί­θε­ται να απα­ντή­σει με νέα οδηγία ή αν θα υπάρξει διπλω­μα­τική παρέμ­βαση σε άλλο επίπεδο, ενώ δεν έχει κατα­γρα­φεί μέχρι στιγμής κάποια επίσημη αντί­δραση από τις άλλες χώρες της Τετρα­με­ρούς.