Εμβολιασμός τεσσάρων «ταχυτήτων» – Πού εντοπίζονται τα χαμηλά ποσοστά

Στην πιο κρίσιµη καμπή για την εξέλιξη της παν­δη­μίας κατά τη φετινή χει­με­ρινή περίοδο και ενώ όλοι προ­δι­κά­ζουν την έλευση ενός νέου κύματος, η Ελλάδα κινεί­ται με πολλές δια­φο­ρε­τι­κές ταχύ­τη­τες σε ό,τι αφορά τη δια­σπορά του ιού αλλά και το επίπεδο προ­στα­σίας του πλη­θυ­σμού έναντι αυτού μέσω του εμβο­λια­σμού. Για άλλο ένα φθι­νό­πωρο, η COVID-19 έχει βρει πρό­σφορο έδαφος στη Βόρεια και Κεντρική Ελλάδα και κυρίως σε περιο­χές όπου η εμβο­λια­στική κάλυψη του πλη­θυ­σμού είναι χαμηλή.

Εκτός από τον εμβο­λια­σμό, που είναι πλέον ο βασικός παρά­γο­ντας για την εξέλιξη της επι­δη­μίας, ρόλο δια­δρα­μα­τί­ζουν η κινη­τι­κό­τητα του πλη­θυ­σμού και η σύνθεσή του, με τις περιο­χές με πολλούς νέους και πιο έντονη κοι­νω­νική ζωή να βρί­σκο­νται στην «κόκκινη ζώνη» της COVID-19. Στο πλαίσιο αυτό, οι ειδικοί γιατροί επι­ση­μαί­νουν σε κάθε τόνο ότι χρειά­ζε­ται ακόμη προσοχή και ότι η παν­δη­μία δεν έχει τελειώ­σει. Τονί­ζουν δε την ανάγκη για τήρηση των μέτρων και κυρίως τη χρήση μάσκας από όλους ακόμη και σε εξω­τε­ρι­κούς χώρους, ιδίως σε περι­στά­σεις όπου επι­κρα­τεί συγ­χρω­τι­σμός, όπως είναι οι παρε­λά­σεις.

Στο ανά­γλυφο της Ελλάδας κατα­γρά­φο­νται σοβαρές ανο­μοιο­γέ­νειες σε ό,τι αφορά τα ποσοστά εμβο­λια­σμού. Είναι ενδει­κτικό ότι οι κάτοι­κοι της Ευρυ­τα­νίας έχουν εμβο­λια­στεί σε ποσοστό 38%, όταν σχεδόν το αντί­στοιχο ποσοστό για τους κατοί­κους της Μυκόνου είναι 78,5%. Ακόμη και εντός της Περι­φέ­ρειας Αττικής παρα­τη­ρού­νται μεγάλες δια­φο­ρές μεταξύ περιο­χών, με το ποσοστό των εμβο­λια­σμέ­νων έναντι της COVID-19 να κυμαί­νε­ται από 72% στον Βόρειο Τομέα Αθηνών έως 45,4% στη Δυτική Αττική.

Πού εντο­πί­ζο­νται τα χαμηλά ποσοστά

Με το 62,4% του γενικού πλη­θυ­σμού να έχει κάνει του­λά­χι­στον μία δόση του εμβο­λίου και παρα­τη­ρώ­ντας τα τελευ­ταία δια­θέ­σιμα δεδο­μένα του επι­δη­μιο­λο­γι­κού χάρτη της χώρας (covid-19.gov.gr), το μωσαϊκό θα μπο­ρούσε να χωρι­στεί σε τέσ­σε­ρις κατη­γο­ρίες:

• Περιο­χές όπου λιγό­τερο από το 50% του πλη­θυ­σμού έχει εμβο­λια­στεί. Σε αυτές περι­λαμ­βά­νο­νται εννέα εκ των 74 περι­φε­ρεια­κών ενο­τή­των της χώρας: πέντε είναι στη Κεντρική και Ανα­το­λική Μακεδονία-Θράκη (Π.Ε. Δράμας, Κιλκίς, Πέλλας, Πιερίας και Σερρών), δύο στη Στερεά Ελλάδα (Ευρυ­τα­νίας, Φωκίδας), μία στην Πελο­πόν­νησο (Ηλεία) και μία στην Αττική.

•  Περιο­χές όπου τα ποσοστά εμβο­λια­στι­κής κάλυψης είναι μεταξύ 50%-55%. Στη ζώνη αυτή βρί­σκο­νται 24 περι­φε­ρεια­κές ενό­τη­τες, στις οποίες συγκα­τα­λέ­γο­νται κατά κύριο λόγο οι υπό­λοι­πες περιο­χές της Μακε­δο­νίας, της Θεσ­σα­λίας και της Στερεάς Ελλάδας, καθώς και οι περισ­σό­τε­ροι νομοί της Πελο­πον­νή­σου και της Δυτικής Ελλάδας.

•  Περιο­χές µε ποσοστό εμβο­λια­στι­κής κάλυψης μεταξύ 55% και 62,5% (μέσος όρος γενικού πλη­θυ­σμού). Σε αυτή την κατη­γο­ρία είναι επίσης 24 περι­φε­ρεια­κές ενό­τη­τες, μεταξύ των οποίων όλες της Κρήτης, δύο της Αττικής, η πλειο­νό­τητα των νησιών του Ιονίου, οι Σπο­ρά­δες και άλλα νησιά του Αιγαίου.

•  Περιο­χές µε ποσοστό εμβο­λια­στι­κής κάλυψης πάνω από τον μέσο όρο. Σε αυτές περι­λαμ­βά­νο­νται 17 περι­φε­ρεια­κές ενό­τη­τες, εκ των οποίων οι 12 στη νησιω­τική χώρα, τέσ­σε­ρις στην Αττική (Βόρειος, Νοτιος και Κεντρι­κός Τομέας Αθηνών και Πει­ραιάς) και η Πρέβεζα.

Η δια­σπορά της νόσου

Ο κανόνας είναι οι περιο­χές με χαμηλή εμβο­λια­στική κάλυψη να παρου­σιά­ζουν και τη μεγα­λύ­τερη δια­σπορά της νόσου. Είναι ενδει­κτικό ότι στις δέκα περι­φε­ρεια­κές ενό­τη­τες με τα περισ­σό­τερα κρού­σματα ανά 100.000 κατοί­κους το συγκε­κρι­μένο διά­στημα, τα ποσοστά εμβο­λια­σμού κυμαί­νο­νται από 44,4% Κιλκίς έως 54% (Λάρισα). Στις πέντε πρώτες θέσεις των περι­φε­ρεια­κών ενο­τή­των με τα περισ­σό­τερα ημε­ρή­σια κρού­σματα ανά 100.000 κατοί­κους το διά­στημα 13 έως 19 Οκτω­βρίου είναι η Δράμα (67,5), η Λάρισα (60), η Ημαθία (59,7), η Ξάνθη (50,6) και η Πιερία (50).

Το πιο έντονο επι­δη­μικό φορτίο και η χαμηλή εμβο­λια­στική κάλυψη της Βόρειας και Κεντρι­κής Ελλάδας απο­τυ­πώ­νο­νται και στην πίεση στο ΕΣΥ. Την περα­σμένη Πέμπτη, το ποσοστό κάλυψης των κλινών ΜΕΘ COVID σε 3η και 4η Υγειο­νο­μική Περι­φέ­ρεια Μακε­δο­νίας ήταν στο 93,7% και στο 77,6% αντί­στοιχα και στην 5η ΥΠΕ Θεσ­σα­λίας και Στερεάς Ελλάδας στο 94,5%. Στην 1η ΥΠΕ Αττικής το ποσοστό ήταν στο 70,6%, στη 2η ΥΠΕ Πει­ραιώς και Αιγαίου στο 47%, στην 6η ΥΠΕ Πελο­πον­νή­σου, Δυτικής Ελλάδας, Ηπείρου και Ιονίων Νήσων 62,8% και στην 7η ΥΠΕ Κρήτης 44,5%. Αξίζει να σημειω­θεί, πάντως, ότι δεν έχουν ενερ­γο­ποι­η­θεί όλες οι δυνά­μεις των νοσο­κο­μείων για τα περι­στα­τικά COVID-19, καθώς η πρόθεση του υπουρ­γείου Υγείας είναι να μη μετα­τρα­πεί ξανά το ΕΣΥ «μονο­θε­μα­τικό».

Η χαμηλή εμβο­λια­στική κάλυψη είναι ο βασικός παρά­γο­ντας που ευνοεί τη δια­σπορά του ιού, ωστόσο δεν είναι ο μόνος. «Βλέ­πουμε και περιο­χές με πολύ χαμηλά ποσοστά εμβο­λια­σμού που ωστόσο δεν έχουμε έξαρση της επι­δη­μίας», επι­ση­μαί­νει στην «Κ» ο καθη­γη­τής Υγιει­νής και Επι­δη­μιο­λο­γίας στο Ιατρικό Τμήμα του Πανε­πι­στη­μίου Θεσ­σα­λίας, Χρήστος Χατζη­χρι­στο­δού­λου, ανα­φέ­ρο­ντας το παρά­δειγμα της Ευρυ­τα­νίας, η οποία αν και ουραγός του εμβο­λια­στι­κού προ­γράμ­μα­τος, δεν έχει πληγεί ιδιαί­τερα σε αυτήν τη φάση από την COVID-19. «Είναι μια περιοχή αραιο­κα­τοι­κη­μένη, χωρίς πολλούς νέους και στην οποία δεν υπάρχει μεγάλη κινη­τι­κό­τητα. Αντί­θετα, στη Λάρισα παρα­τη­ρεί­ται μεγάλη κινη­τι­κό­τητα του πλη­θυ­σμού, έχει πολλούς φοι­τη­τές και πολλές καφε­τέ­ριες όπου συχνά­ζουν οι νέοι.

Αλλο παρά­δειγμα είναι η Δυτική Αττική, η οποία έχει επίσης χαμηλή εμβο­λια­στική κάλυψη και η οποία αν και είναι μια αστική περιοχή, δεν έχει φοι­τη­τές και ο πλη­θυ­σμός είναι κυρίως εργα­ζό­με­νοι. Επι­πλέον, η Δυτική Αττική έχει πληγεί πολύ από προη­γού­μενα παν­δη­μικά κύματα και ενδε­χο­μέ­νως υπάρχει κάποιο ποσοστό φυσικής ανοσίας που ισο­σκε­λί­ζει τη χαμηλή εμβο­λια­στική κάλυψη».

«Απα­ραί­τητη η μάσκα»

«Πρό­κει­ται για μια δυνα­μική κατά­σταση. Ναι μεν σε αυτήν τη φάση, στη νότια Ελλάδα η κατά­σταση είναι καλύ­τερη, ωστόσο χρειά­ζε­ται συνεχής παρα­κο­λού­θηση. Ειδικά στα αστικά κέντρα που εξ ορισμού είναι περιο­χές συγ­χρω­τι­σμού», σημειώ­νει στην «Κ» ο καθη­γη­τής Παθο­λο­γίας του Πανε­πι­στη­μίου Πατρών Χαρά­λα­μπος Γώγος. Ο ίδιος εκτιμά πως φέτος η COVID-19 θα εξε­λι­χθεί καλύ­τερα σε σχέση με πέρυσι, αφού ακόμα και στις περιο­χές με χαμηλή εμβο­λια­στική κάλυψη ένα ποσοστό του πλη­θυ­σμού θα προ­στα­τευ­θεί. «Και πλέον όλα τα δεδο­μένα που έχουμε δεί­χνουν ότι ο εμβο­λια­σμός προ­στα­τεύει κυρίως από σοβαρή νόσηση», επι­ση­μαί­νει ο καθη­γη­τής και προ­σθέ­τει: «Το στοί­χημα είναι η τήρηση των μέτρων που συνε­χί­ζουν να υφί­στα­νται και η συνεχής επι­τή­ρηση της εφαρ­μο­γής τους. Ο πολι­τι­σμός της μάσκας θα μας ακο­λου­θεί για πολύ καιρό ακόμη. Σε κλει­στούς χώρους είναι αναμ­φι­σβή­τητα ανα­γκαία, και στους εξω­τε­ρι­κούς χώρους, όσο πιο πολύ τη φοράμε τόσο καλύ­τερα. Είναι ένα απο­δο­τικό μέτρο και εύκολο, αφού δεν έχει επί­πτωση στην οικο­νο­μική ζωή».

Πηγή kathimerini.gr