Ο Δήμος Πάτμου κέρδισε τη δικαστική μάχη έναντι της Ιεράς Μονής Αγίου Ιωάννη Θεολόγου και Ευαγγελιστού

Με την υπ’αριθμ. 188/2021 απόφαση του Τρι­με­λούς Εφε­τείου Δωδε­κα­νή­σου έγινε δεκτή η έφεση που άσκησε ο Δήμος Πάτμου κατά της Ιεράς Μονής Αγίου Ιωάννη Θεο­λό­γου και Ευαγ­γε­λι­στού.

Με την ίδια απόφαση απορ­ρί­φθηκε η έφεση που ασκή­θηκε από το Ελλη­νικό Δημόσιο κατά της Ιεράς Μονής και η κύρια παρέμ­βαση.

Με την απόφαση αυτή ανα­τρέ­πε­ται ουσια­στικά μια άλλη που εξέδωσε το Πολυ­με­λές Πρω­το­δι­κείο της Κω με την οποία ανα­γνω­ρί­στηκε η Ιερά Βασι­λική Σταυ­ρο­πη­γιακή και Πατριαρ­χική Μονή Αγίου Ιωάννη του Θεο­λό­γου και Ευαγ­γε­λι­στού Πάτμου, ως απο­κλει­στική κύρια ακι­νή­του συνο­λι­κού εμβαδού 838.592 τ.μ. στην θέση «Γερανός» δυνάμει δωρεάς, που έγινε δια Χρυ­σό­βου­λου Λόγου.

Το πρω­τό­δικο δικα­στή­ριο είχε απορ­ρί­ψει συγκε­κρι­μένα αγωγή, που άσκησε το Ελλη­νικό Δημόσιο κατά του Δήμου Πάτμου για την κυριό­τητα του επί­μα­χου ακι­νή­του, ενώ στη δίκη άσκησε κύρια παρέμ­βαση η Μονή.

Με την απόφασή του το πρω­τό­δικο Δικα­στή­ριο διέταξε τη διόρ­θωση της ανα­κρι­βούς πρώτης εγγρα­φής στο κτη­μα­το­λο­γικό φύλλο και στα λοιπά τηρού­μενα βιβλία του Κτη­μα­το­λο­γι­κού Γρα­φείου Πάτμου και την ανα­γραφή της Ιεράς Μονής σε αυτά ως κυρίας του ακι­νή­του, με αιτία κτήσης τη δωρεά με το χρυ­σό­βουλο λόγο του έτους 1088 του βυζα­ντι­νού αυτο­κρά­τορα Αλεξίου Α’ Κομνη­νού.

Στο σκε­πτικό της πρω­τό­δι­κης από­φα­σης ανα­φέ­ρο­ντο και τα εξής:

«Τo έτος 1088 ο βυζα­ντι­νός αυτο­κρά­το­ρας Αλέξιος Α’ Κομνη­νός δώρισε-με χρυ­σό­βουλο λόγο στον μοναχό Χρι­στό­δουλο Λατρηνό, ως ιδρυτή της Ιεράς Μονής Πάτμου, το νησί της Πάτμου και τα γύρω από αυτή νησιά.

Η δωρεά αυτή επι­κυ­ρώ­θηκε μετα­γε­νέ­στερα το 1292 με το χρυ­σό­βουλο λόγο του αυτο­κρά­τορα Ανδρό­νι­κου Β’ Κομνη­νού και το 1329 με το χρυ­σό­βουλο λόγο του Ανδρό­νι­κου Γ’ Παλαιο­λό­γου. Μετά την παρά­δοση της Πάτμου το 1522 στο σουλ­τάνο Σου­λεϊ­μάν και λόγω ακριβώς του γεγο­νό­τος ότι δεν ήταν “δορυά­λωτη”, δηλαδή δεν είχε κατα­κτη­θεί με τα όπλα, οι Οθω­μα­νοί όχι μόνο δεν δήμευ­σαν τη γη, αλλά παρα­χώ­ρη­σαν και δικαιώ­ματα, με απο­τέ­λε­σμα όλα ανε­ξαι­ρέ­τως τα κτήματα που κατεί­χαν, νέμο­νταν και εξου­σί­α­ζαν από τότε οι κάτοι­κοι, να ανήκουν στην ιδιο­κτη­σία τους ως “γαίες-μούλκ”, δηλαδή ελεύ­θε­ρης ιδιο­κτη­σίας από τους ιδιώτες.

Επο­μέ­νως, δεν κατέστη κανένα τμήμα της δημόσια γαία (εραζί εμιριέ) κατά το οθω­μα­νικό δίκαιο, ώστε να υπάρχει είτε περί­πτωση από­κτη­σης δικαιώ­μα­τος διη­νε­κούς εξου­σί­α­σης (τεσ­σα­ρούφ) είτε να παρα­μεί­νει δημόσια γη και να κατα­στεί κύριος το ενάγον (Ελλη­νικό Δημόσιο), ως διά­δο­χος του οθω­μα­νι­κού και στη συνέ­χεια του ιτα­λι­κού δημο­σίου. Για τον ίδιο λόγο του χαρα­κτη­ρι­σμού της Πάτμου ως γαίας-μουλκ δεν έχει έννομη συνέ­πεια ο χαρα­κτη­ρι­σμός της ένδικης έκτασης ως δασικής, χορ­το­λι­βα­δι­κής, μη καλ­λιερ­γή­σι­μης κ.λπ. Κτη­μα­το­λο­γι­κός Κανο­νι­σμός προ­βλέ­πει ότι μόνο όταν περι­λαμ­βά­νο­νται σε μούλκ περιο­χές κοινής χρήσεως (όπως ο αιγια­λός) πρέπει να δημο­σιο­ποι­η­θεί με εγγραφή στο κτη­μα­το­λό­γιο, το οποίο όμως ουδέ­ποτε λει­τούρ­γησε στην Πάτμο».

Είχε κριθεί παρα­πέρα ότι η Ιερά Μονή Πάτμου μέχρι την ισχύ του ιτα­λι­κού Αστικού Κώδικα στα Δωδε­κά­νησα δια­τη­ρούσε την κυριό­τητα του συγκε­κρι­μέ­νου ακι­νή­του, παρά τον ισχυ­ρι­σμό του ενα­γό­με­νου Δήμου Πάτμου, ότι είχε παρα­χω­ρη­θεί στην Κοι­νό­τητα (τότε) της Πάτμου μέρος του νησιού, που περι­λαμ­βά­νει και το ένδικο ακίνητο.

Επι­πλέον δεν είχε απο­δει­χθεί ότι ο ενα­γό­με­νος Δήμος Πάτμου προέβη σε πράξεις νομής (όπως η εκμί­σθωση) στην συγκε­κρι­μένη έκταση μετά το 1949, ώστε να μπο­ρέ­σει να θεμε­λιώ­σει κυριό­τητα μέσω των δια­τά­ξεων της χρη­σι­κτη­σίας.

Θυμί­ζουμε ότι το Ελλη­νικό Δημόσιο είχε κινήσει την δια­δι­κα­σία υπο­βο­λής χιλιά­δων διεκ­δι­κη­τι­κών αγωγών για την μετα­γραφή ακι­νή­των υπέρ της ιδιο­κτη­σίας του στην Πάτμο με απο­τέ­λε­σμα να προ­κλη­θεί μεγάλη ανα­στά­τωση.

Η αντι­δι­κία γύρω από ιδιο­κτη­σίες της Ιεράς Μονής Πάτμου με το Ελλη­νικό Δημόσιο, ξεκί­νησε από το 2004, ασκή­θη­καν στην πορεία ενστά­σεις, ενώ το έτος 2018 έληξε η προ­θε­σμία που είχε το Ελλη­νικό Δημόσιο για να ασκήσει αγωγές για την ακύρωση σχε­τι­κών κτη­μα­το­λο­γι­κών εγγρα­φών υπέρ της Μονής, του Δήμου Πάτμου και ιδιωτών.

Η απόφαση του Εφε­τείου ανα­μέ­νε­ται να καθα­ρο­γρα­φεί τις επό­με­νες ημέρες.

Ο Δήμος Πάτμου εκπρο­σω­πή­θηκε από τον δικη­γόρο κ. Παντελή Απο­στολά.