ΕΙΔΗΣΕΙΣ

Lockdown: Οι πληγές σε παιδιά και εφήβους

news room 5 λεπτά ανάγνωση
σχολείο παιδιά

«Ζούμε ξανά και ξανά την ίδια ημέρα. Η καθη­με­ρι­νό­τητά μας είναι “θολή”, πότε θα τελειώ­σει αυτό;» (Ελπίδα, 17 ετών). «Πονούν τα μάτια μου, το κεφάλι μου, και έχω ξεχάσει πώς ήταν με τους φίλους μου… Μου λείπουν πολύ, φοβάμαι όμως να τους ξαναδώ από κοντά. Μπορώ να τους ξανα­κερ­δίσω;» (Δήμητρα, 15 ετών). «Τελικά, προτιμώ να μη γυρίσω φέτος στο σχολείο. Βαριέ­μαι λίγο, φοβάμαι και τα δια­γω­νί­σματα. Του χρόνου ίσως. Βλέ­πουμε…» (Παύλος, 16 ετών). Πρό­κει­ται για μαρ­τυ­ρίες που περι­λαμ­βά­νο­νται σε ποιο­τική έρευνα, η οποία διε­νερ­γεί­ται στο πλαίσιο του προ­γράμ­μα­τος «Παιδιά και έφηβοι στις ημέρες COVID-19» του υπουρ­γείου Υγείας (Διεύ­θυνση Ψυχικής Υγείας).

«H εκδή­λωση της παν­δη­μίας “πάγωσε” την ανθρώ­πινη ιστορία και οδήγησε σε μια πρω­τό­γνωρη νέα πραγ­μα­τι­κό­τητα. H εισβολή υπήρξε βίαιη και αιφ­νί­δια, προ­κα­λώ­ντας συναι­σθή­ματα ανα­σφά­λειας, αίσθημα απώ­λειας και καθη­με­ρινό άγχος που εξά­ντλησε στα­διακά παιδιά, εφήβους και τους σημα­ντι­κούς ενη­λί­κους του περι­βάλ­λο­ντός τους. Η κόπωση αυτή, ιδιαί­τερα κατά τη δεύτερη καρα­ντίνα, εκφρά­ζε­ται με έλλειμμα προ­ο­πτι­κής και αισιο­δο­ξίας – μια πρω­τό­γνωρη παραί­τηση που συνυ­πάρ­χει με έντονο θυμό και ρητο­ρική του μίσους», λέει στην «Κ» η Αρτεμις Κ. Τσί­τσικα, αναπλ. καθη­γή­τρια Παι­δια­τρι­κής – Εφη­βι­κής Ιατρι­κής του ΕΚΠΑ και επι­στη­μο­νική υπεύ­θυνη της Μονάδας Εφη­βι­κής Υγείας (ΜΕΥ) στο Νοσο­κο­μείο Παίδων «Π. και Α. Κυρια­κού». Οπως ανα­δει­κνύ­ε­ται ανά­γλυφα από τα σημάδια του εγκλει­σμού στους εφήβους, το μακρό­συρτο lockdown δεν ήταν καθόλου ανώδυνο, απε­να­ντίας προ­κά­λεσε πολ­λα­πλές πληγές.

Σύμφωνα με την κ. Τσί­τσικα, «οι επι­πτώ­σεις στα παιδιά και στους εφήβους είναι σημα­ντι­κές και μετρή­σι­μες και θα μας απα­σχο­λούν για αρκετό χρόνο ακόμη, δεδο­μέ­νου ότι απο­τε­λούν ευάλωτη ομάδα υπό ανά­πτυξη και οι μετα­βο­λές του άμεσου περι­βάλ­λο­ντός τους επι­δρούν στη δια­μόρ­φωση της προ­σω­πι­κό­τη­τάς τους». Τα συμπε­ρά­σματα από τις μελέτες της ομάδας έρευνας για την COVID-19 του προ­γράμ­μα­τος μετα­πτυ­χια­κών σπουδών της Ιατρι­κής Σχολής του ΕΚΠΑ «Στρα­τη­γι­κές Ανα­πτυ­ξια­κής και Εφη­βι­κής Υγείας» είναι πολύ ανη­συ­χη­τικά. Προ­έρ­χο­νται από μετα-ανασκοπήσεις πλήθους ερευνών και δημο­σιεύ­σεων σε διεθνές επίπεδο, σε συν­δυα­σμό με τα ευρή­ματα ποιο­τι­κής μελέτης που πραγ­μα­το­ποιεί η Μονάδα Εφη­βι­κής Υγείας. Οι ερευ­νη­τές σημειώ­νουν πως η απο­μά­κρυνση των παιδιών από τη σχολική κοι­νό­τητα στον φυσικό χώρο όχι μόνο δυσκό­λεψε σημα­ντικά τη μαθη­σιακή δια­δι­κα­σία, αλλά και εκτό­ξευσε τα ποσοστά δια­δι­κτυα­κών συμπε­ρι­φο­ρών υψηλού κιν­δύ­νου, που ήδη ήταν υψηλά στην προ κορω­νοϊού εποχή. «Οι συμπε­ρι­φο­ρές δια­δι­κτυα­κής εξάρ­τη­σης φτάνουν το 62,7% στον εφηβικό πλη­θυ­σμό, έναντι 40% προ καρα­ντί­νας, με περίπου 20% να εκδη­λώ­νουν σοβαρή παραί­τηση από καθη­με­ρι­νές υπο­χρε­ώ­σεις και δρα­στη­ριό­τη­τες. Στα παιδιά αυτά παρα­τη­ρή­θηκε σημα­ντική συσχέ­τιση με δια­τρο­φι­κές παρε­κτρο­πές, υπερ­βα­ρό­τητα, έλλειμμα φυσικής άσκησης και επι­βά­ρυνση της σωμα­τι­κής τους υγείας, καθώς και με ανα­στροφή του ωραρίου του ύπνου, άγχος, κατα­θλι­πτικό συναί­σθημα και από­συρση. Τα αγόρια ασχο­λού­νται κυρίως με ηλε­κτρο­νικά παι­χνί­δια και εκδη­λώ­νουν θυμό, βίαιες συμπε­ρι­φο­ρές και επι­θε­τι­κό­τητα, ενώ τα κορί­τσια επι­δί­δο­νται σε υπερ­βο­λική χρήση των κοι­νω­νι­κών δικτύων με εκφρά­σεις εσω­τε­ρί­κευ­σης και από­συρ­σης, χαμηλής αυτο­ε­κτί­μη­σης και κατα­θλι­πτι­κού συναι­σθή­μα­τος, που μπορεί να φτάσει και το 40% έναντι 20% προ COVID-19. O αυτο­τραυ­μα­τι­σμός (cutting) παρου­σιά­ζει επίσης αυξη­τική τάση στα κορί­τσια και φτάνει το 10% έναντι 3%-5% πριν», ανα­φέ­ρει η κ. Τσί­τσικα.

Ιδιαί­τερα ανη­συ­χη­τική είναι η άνοδος της συχνό­τη­τας του δια­δι­κτυα­κού εκφο­βι­σμού και της ρητο­ρι­κής του μίσους, που εμφα­νί­ζε­ται να αντι­με­τω­πί­ζει κατά την περι­ή­γησή του στο Ιντερ­νετ το 50% των εφήβων, έναντι του ήδη πολύ υψηλού 30% προ παν­δη­μίας. Περίπου ένας στους δύο εφήβους, δηλαδή, φαί­νε­ται να δέχθηκε ή να έστειλε απει­λη­τικά, προ­σβλη­τικά μηνύ­ματα. Κατα­γρά­φο­νται ακόμα «απο­κλει­σμός από ομάδες, αυθαί­ρετη χρήση προ­σω­πι­κών δεδο­μέ­νων και φωτο­γρα­φιών, καθώς και ακραίες επι­θέ­σεις βίας ή στιγ­μα­τι­σμός ομάδων, όπως επαγ­γέλ­ματα που σχε­τί­ζο­νται με την COVID λοίμωξη, ασθε­νείς ή οικο­γέ­νειες με ασθενή COVID, ηλι­κια­κές ομάδες με ευα­λω­τό­τητα, άτομα με ανα­πη­ρία, δια­φο­ρε­τι­κό­τητα κ.λπ.)», κατα­γρά­φουν οι ερευ­νη­τές. «Υπήρξε μια όξυνση των επι­θε­τι­κών συμπε­ρι­φο­ρών αυτή την περίοδο, μια τάση ενο­χο­ποί­η­σης του άλλου», σημειώ­νει η κ. Τσί­τσικα.

Ενα ακόμα σοβαρό πρό­βλημα που κατα­γρά­φηκε είναι η τάση αύξησης της σχο­λι­κής διαρ­ροής. «Στα παιδιά που είχαν ήδη κάποια σχολική άρνηση φαί­νε­ται να παγιώ­νε­ται η τάση εγκα­τά­λει­ψης του σχο­λείου, με κίνδυνο η σχολική διαρροή να σκαρ­φα­λώ­σει ξανά πάνω από το 10% πανελ­λα­δικά για τις υπο­χρε­ω­τι­κές βαθ­μί­δες εκπαί­δευ­σης», τονίζει με ανη­συ­χία η κ. Τσί­τσικα, που είναι και πρό­ε­δρος της Ελλη­νι­κής Εται­ρείας Εφη­βι­κής Ιατρι­κής (ΕΕΕΙ). «Λόγω της μακρό­χρο­νης αποχής από το σχολείο, ακόμα και παιδιά που δεν είχαν τάσεις άρνησης εμφα­νί­ζουν τώρα δυσκο­λίες επι­στρο­φής. Δεν έχει να κάνει μόνο με τα μαθή­ματα, αλλά με το πώς θα τους ξανα­δούν οι συμ­μα­θη­τές τους, πώς θα “μιλή­σουν” τη γλώσσα του σώματος, που είναι πολύ σημα­ντική για τους εφήβους», λέει. Επίσης, παιδιά με προ­ϋ­πάρ­χου­σες δυσκο­λίες παλιν­δρό­μη­σαν και χρειά­στη­καν ειδική παρέμ­βαση και μετα­βολή της θερα­πευ­τι­κής τους προ­σέγ­γι­σης.

Τα παιδιά πρό­σφυ­γες και τα παιδιά οικο­γε­νειών με ασθε­νέ­στερο βιοτικό/οικο­νο­μικό επίπεδο και εκπαί­δευση των γονιών είχαν σημα­ντικά δυσμε­νέ­στε­ρες επι­πτώ­σεις στη σωμα­τική και ψυχο­κοι­νω­νική υγεία τους και βιώνουν χρόνιο και απει­λη­τικό στρες.

Συνο­λικά, οι συν­θή­κες του εγκλει­σμού έθεσαν σε δοκι­μα­σία τις ισορ­ρο­πίες όλης της οικο­γέ­νειας και των σημα­ντι­κών ενη­λί­κων της ζωής των παιδιών (γονείς, κηδε­μό­νες). «Οικο­νο­μι­κές προ­κλή­σεις, απώλεια της βοή­θειας των παπ­πού­δων/για­γιά­δων ή και οικια­κών βοηθών, ανάγκη τηλερ­γα­σίας με τις ανά­λο­γες συνέ­πειες. Ολα μοιά­ζουν να ισορ­ρο­πούν σε μια τεντω­μένη κλωστή που για κάθε οικο­γε­νειακό υπο­σύ­νολο έχει μονα­δικό μείγμα και αντοχές που συχνά στε­ρεύ­ουν και τα πράγ­ματα εκτρο­χιά­ζο­νται», σημειώ­νει η κ. Τσί­τσικα, κάτι που εκφρά­στηκε και στον τετρα­πλα­σια­σμό, την περίοδο της παν­δη­μίας, των τηλε­φω­νι­κών κλήσεων για βοήθεια στη γραμμή «ΜΕΥποστηρίζω 80011 80015» της Μονάδας Εφη­βι­κής Υγείας.

Οι σχέσεις και η σεξουα­λι­κό­τητα

«Ηθελα να τον βλέπω, όμως “αραιώ­σαμε”. Ανα­ρω­τιέ­μαι μήπως φταίω εγώ σε κάτι. Είμαστε μάλλον θύματα του κορω­νοϊού. Ηταν η πρώτη μου σχέση, τα είχα δώσει όλα. Μου στοί­χισε πολύ» (Μελίνα, 16 ετών). «Σε μια ηλικία που η εξε­ρεύ­νηση και ο πει­ρα­μα­τι­σμός έχουν θεμε­λιώδη σημασία για τη μελ­λο­ντική σεξουα­λική λει­τουρ­γι­κό­τητα και τη δημιουρ­γία της προ­σω­πι­κής ταυ­τό­τη­τας/αυτο­ε­κτί­μη­σης, οι περί­ο­δοι της καρα­ντί­νας μετέ­βα­λαν τις συν­θή­κες πλαι­σί­ω­σης του εφη­βι­κού ρομα­ντι­σμού. Πολλοί έφηβοι απο­μα­κρύν­θη­καν και βίωσαν απώλεια με τη βίαιη διακοπή της σχέσης τους, απο­γο­ή­τευση, δυσκο­λία στη δια­χεί­ριση και επι­πτώ­σεις στη σχολική τους επίδοση. Φυσικά δυσκο­λεύ­ο­νται να φλερ­τά­ρουν, να εκφρα­στούν και για άλλη μια φορά βρί­σκουν διέξοδο στο Δια­δί­κτυο», λέει στην «Κ» η κ. Τσί­τσικα. Σύμφωνα με τα στοι­χεία της ΜΕΥ, ενι­σχύ­θη­καν τα δια­δι­κτυακά ραντε­βού, το sexting (ψηφιακή ανταλ­λαγή υλικού σεξουα­λι­κού περιε­χο­μέ­νου) και το δια­δι­κτυακό σεξ. Ειδι­κό­τερα στα αγόρια παρα­τη­ρεί­ται συμπε­ρι­φορά εξάρ­τη­σης από πορ­νο­γρα­φικό υλικό και χρήση του για αυτοϊ­κα­νο­ποί­ηση (έως 20%).

Πηγή: kathimerini.gr

Γιάννης Ελαφρός

Πώς σας φάνηκε το άρθρο;

Ένα πάτημα, χωρίς λογαριασμό. Μία ψήφος ανά συσκευή.

Σχολιασμός άρθρου

Προσθέστε ένα σχόλιο

Εμφανίζεται μετά από έγκριση · το e-mail δεν δημοσιεύεται0 / 2000

Τα σχόλια εκφράζουν τον σχολιαστή, όχι τη Δημοκρατική. Όροι σχολιασμού

Τα σχόλια εκφράζουν αποκλειστικά τον εκάστοτε σχολιαστή. Η Δημοκρατική δεν υιοθετεί αυτές τις απόψεις. Διατηρούμε το δικαίωμα να διαγράψουμε όποια σχόλια θεωρούμε προσβλητικά ή περιέχουν ύβρεις, χωρίς καμία προειδοποίηση. Χρήστες που δεν τηρούν τους όρους χρήσης αποκλείονται. Τα σχόλια δημοσιεύονται μετά από έγκριση· το e-mail δεν δημοσιεύεται.

Γίνετε ο πρώτος που θα σχολιάσει.