Influencer θέλει να γίνει 1 στους 4 εφήβους

Ιnfluencers και youtubers. Αυτό θέ­λουν να γί­νουν σή­με­ρα οι πε­ρισ­σό­τε­ροι έφη­βοι. Επη­ρε­α­σμέ­νοι από τα μέσα κοι­νω­νι­κής δι­κτύ­ω­σης και μάλ­λον θα­μπω­μέ­νοι από τη «βι­τρί­να» τους, οι έφη­βοι πι­στεύ­ουν πως έτσι θα γί­νουν εύ­κο­λα και γρή­γο­ρα πλού­σιοι. Δεύ­τε­ρη στις προ­τι­μή­σεις των εφή­βων είναι η ψυ­χο­λο­γία.

Ει­δι­κό­τε­ρα, το Ερ­γα­στή­ριο Συμ­βου­λευ­τι­κής Επι­στή­μης και Επαγ­γελ­μα­τι­κής Στα­διο­δρο­μί­ας του Πα­νε­πι­στη­μί­ου Αθη­νών, στο πλαί­σιο έρευ­νας, απευ­θύν­θη­κε σε 400 συμ­βού­λους στα­διο­δρο­μί­ας. Διε­ρευ­νώ­ντας την ύπαρ­ξη συ­γκε­κρι­μέ­νων τά­σε­ων ή «μόδας» στις επαγ­γελ­μα­τι­κές επι­λο­γές των εφή­βων, προ­κύ­πτει ότι ο ένας στους τέσ­σε­ρις (25%) θέλει να ακο­λου­θή­σει επαγ­γέλ­μα­τα που σχε­τί­ζο­νται με το Δια­δί­κτυο και τα μέσα κοι­νω­νι­κής δι­κτύ­ω­σης – influencer στα social media, όπως το Instagram και το TikTok, και δη­μιουρ­γός ψη­φια­κού πε­ριε­χο­μέ­νου.

Η τάση

«Η τάση αυτή τρο­φο­δο­τεί­ται από την επιρ­ροή των social media και συχνά συν­δέ­ε­ται από τους εφή­βους με την επι­θυ­μία για “εύ­κο­λο χρήμα”, γρή­γο­ρο πλου­τι­σμό, δη­μο­σιό­τη­τα, αλλά και με την αντί­λη­ψη ότι πρό­κει­ται για επαγ­γέλ­μα­τα που δεν απαι­τούν τυ­πι­κά ακα­δη­μαϊ­κά προ­σό­ντα ή πο­λυ­ε­τείς σπου­δές», λέει η έρευ­να.

«Οταν συ­ζη­τή­σεις με τα παι­διά για το πόσο δύ­σκο­λο είναι να γίνει κά­ποιος επι­τυ­χη­μέ­νος TikToker, με­τριά­ζε­ται ο εν­θου­σια­σμός τους», ανα­φέ­ρει η Σίσσυ Κα­ρα­βία, σύμ­βου­λος στα­διο­δρο­μί­ας.

«Ωστό­σο, όταν συ­ζη­τή­σεις με τα παι­διά για το πόσο δύ­σκο­λο είναι να γίνει κά­ποιος επι­τυ­χη­μέ­νος TikToker κ.λπ. και πόση δου­λειά απαι­τεί­ται, τότε με­τριά­ζε­ται ο εν­θου­σια­σμός τους. Το 25% υπο­κρύ­πτει ένα “δεν έχει νόημα να σπου­δά­σω”, που ση­μαί­νει πως “θα χάσω χρόνο, θα κα­τα­βά­λω κόπο και στο τέλος δεν θα κερ­δί­σω χρή­μα­τα, δεν θα περ­νάω καλά”», πα­ρα­τη­ρεί, μι­λώ­ντας στην «Κ» η Σίσσυ Κα­ρα­βία, σύμ­βου­λος στα­διο­δρο­μί­ας, η οποία με­τεί­χε στην ερευ­νη­τι­κή ομάδα. «Η Gen Z είναι μια γενιά που δεν έχει μάθει να αντέ­χει τις δυ­σκο­λί­ες, ενώ είναι δέ­κτης με­γά­λου εύ­ρους πλη­ρο­φο­ριών μέσω του Δια­δι­κτύ­ου», προ­σθέ­τει η ίδια.

Ακο­λου­θούν στις προ­τι­μή­σεις των εφή­βων, με 16%, τα επαγ­γέλ­μα­τα που συν­δέ­ο­νται με την ψυ­χο­λο­γία και την εγκλη­μα­το­λο­γία. Πα­ράλ­λη­λα, δια­κρι­τή τάση απο­τε­λεί η στρο­φή προς τον τομέα των θε­τι­κών και τε­χνο­λο­γι­κών επι­στη­μών (14%), με ρητές ανα­φο­ρές στην πλη­ρο­φο­ρι­κή, στις νέες τε­χνο­λο­γί­ες, στον ψη­φια­κό με­τα­σχη­μα­τι­σμό και στην τε­χνη­τή νοη­μο­σύ­νη.

Άλλο πτυ­χίο, άλλο επάγ­γελ­μα για το 39% των Ελ­λή­νων

Επι­προ­σθέ­τως, το 12% εστιά­ζει στον κλάδο της οι­κο­νο­μί­ας και της διοί­κη­σης επι­χει­ρή­σε­ων. Η συ­γκε­κρι­μέ­νη κα­τεύ­θυν­ση συν­δέ­ε­ται συχνά με την έν­νοια της «επι­χει­ρη­μα­τι­κό­τη­τας», αλλά και με την κα­τα­γε­γραμ­μέ­νη αντί­λη­ψη με­ρί­δας των μα­θη­τών λυ­κεί­ου ότι το 4ο επι­στη­μο­νι­κό πεδίο των Πα­νελ­λα­δι­κών (Oικο­νο­μί­ας – Πλη­ρο­φο­ρι­κής) απο­τε­λεί συ­γκρι­τι­κά πιο «εύ­κο­λη» οδό για ει­σα­γω­γή στα ΑΕΙ σε σχέση με τα άλλα τρία πεδία.

Η ασφά­λεια

Σε μι­κρό­τε­ρα πο­σο­στά (πε­ρί­που 6%) δια­τη­ρεί­ται η στα­θε­ρή προ­τί­μη­ση προς τις στρα­τιω­τι­κές και αστυ­νο­μι­κές σχο­λές, τάση που οι σύμ­βου­λοι απο­δί­δουν απο­κλει­στι­κά στην επι­θυ­μία για άμεση επαγ­γελ­μα­τι­κή απο­κα­τά­στα­ση και ασφά­λεια. Επί­σης, σύμ­φω­να με την έρευ­να, κα­τα­γρά­φε­ται μια συ­μπλη­ρω­μα­τι­κή τάση (πε­ρί­που 5%), με βάση την οποία το ακα­δη­μαϊ­κό αντι­κεί­με­νο έρ­χε­ται σε δεύ­τε­ρη μοίρα για την επι­λο­γή σπου­δών, καθώς οι έφη­βοι δη­λώ­νουν στο μη­χα­νο­γρα­φι­κό δελ­τίο για τις εξε­τά­σεις σχο­λές με απο­κλει­στι­κό κρι­τή­ριο την πόλη φοί­τη­σης (είτε για να μεί­νουν στον τόπο κα­τοι­κί­ας τους, λόγω οι­κο­νο­μι­κών πε­ριο­ρι­σμών, είτε για να βρε­θούν σε πόλη της αρε­σκεί­ας τους) ή στρέ­φο­νται γε­νι­κό­τε­ρα στην ανα­ζή­τη­ση εύ­κο­λων και γρή­γο­ρων λύ­σε­ων (π.χ. σύ­ντο­μα προ­γράμ­μα­τα) για την άμεση έντα­ξή τους στην αγορά ερ­γα­σί­ας. Στο υπό­λοι­πο 22% πε­ρι­λαμ­βά­νο­νται οι άλλες επι­λο­γές σπου­δών.

Τα συ­νη­θέ­στε­ρα εμπό­δια για τους εφή­βους είναι η έλ­λει­ψη πλη­ρο­φό­ρη­σης (66,5%) και η έλ­λει­ψη αυ­το­γνω­σί­ας (64,4%). «Η ταυ­τό­χρο­νη ύπαρ­ξη των δύο αυτών πα­ρα­γό­ντων επι­βε­βαιώ­νει ότι οι έφη­βοι δυ­σκο­λεύ­ο­νται να κα­τα­λή­ξουν σε ασφα­λείς επι­λο­γές, πρω­τί­στως διότι δεν δια­θέ­τουν επαρ­κή και ξε­κά­θα­ρη ει­κό­να ούτε για τα προ­σω­πι­κά τους χα­ρα­κτη­ρι­στι­κά, αλλά ούτε και για τα δε­δο­μέ­να των εκ­παι­δευ­τι­κών και επαγ­γελ­μα­τι­κών δια­δρο­μών», ση­μειώ­νουν οι ερευ­νη­τές.

Το πρωί φοι­τή­τρια, το βράδυ influencer

Ως ση­μα­ντι­κό ανα­σταλ­τι­κό στοι­χείο ακο­λου­θούν οι στρε­βλές πε­ποι­θή­σεις (π.χ. «μου αρέ­σει η τέχνη, αλλά δεν νο­μί­ζω ότι θα βρω εύ­κο­λα δου­λειά, ας επι­λέ­ξω κάτι άλλο»), οι οποί­ες εντο­πί­ζο­νται από το 34,5% των συμ­βού­λων, εμπο­δί­ζο­ντας τους νέους να αξιο­λο­γή­σουν ρε­α­λι­στι­κά και αντι­κει­με­νι­κά τις προ­ο­πτι­κές τους.

Σε ό,τι αφορά τους εξω­τε­ρι­κούς πα­ρά­γο­ντες, σχε­δόν ο ένας στους τέσ­σε­ρις επαγ­γελ­μα­τί­ες (ακρι­βές πο­σο­στό, 23,7%) πα­ρα­τη­ρεί εμπό­δια που πη­γά­ζουν από το οι­κο­γε­νεια­κό πε­ρι­βάλ­λον του εφή­βου. «Οι στα­διο­δρο­μί­ες είναι ιδιο­γε­νείς, δη­λα­δή κα­θέ­νας δη­μιουρ­γεί το δικό του επαγ­γελ­μα­τι­κό μο­νο­πά­τι. Με δε­δο­μέ­νο ότι στην εποχή μας μπο­ρεί κά­ποιος να αλ­λά­ξει πολ­λές δου­λειές και να κάνει κά­ποιες που δεν συν­δέ­ο­νται άμεσα με το αντι­κεί­με­νο των σπου­δών του, οι νέοι πρέ­πει να προ­ε­τοι­μά­ζο­νται γι’ αυτό που δεν γνω­ρί­ζουν. Αυτό δυ­σκο­λεύ­ο­νται να το κα­τα­νο­ή­σουν οι γο­νείς τους, που σκέ­φτο­νται τη στα­διο­δρο­μία όπως τη βί­ω­σαν οι ίδιοι στο ξε­κί­νη­μά τους στον 20ό αιώνα», το­νί­ζει η κ. Κα­ρα­βία.

Τέλος, τα πρα­κτι­κά και οι­κο­νο­μι­κά εμπό­δια απο­τε­λούν τρο­χο­πέ­δη για το 18,6% των εφή­βων.

Για μια θέση απέ­να­ντι από το ντι­βά­νι

Οι σύμ­βου­λοι στα­διο­δρο­μί­ας –«πρό­κει­ται για επάγ­γελ­μα που δεν είναι κα­το­χυ­ρω­μέ­νο επαγ­γελ­μα­τι­κά, γιατί σύμ­βου­λος στα­διο­δρο­μί­ας γί­νε­σαι μόνο με με­τα­πτυ­χια­κό, αλλά τα επαγ­γελ­μα­τι­κά δι­καιώ­μα­τα βα­σί­ζο­νται στο πρώτο πτυ­χίο», επι­ση­μαί­νει η κ. Κα­ρα­βία– απά­ντη­σαν και για την εμπει­ρία τους από τη συμ­βου­λευ­τι­κή ενη­λί­κων.

Η μέγ­γε­νη

Στο πεδίο αυτό προ­κύ­πτει ότι οι ενή­λι­κες βρί­σκο­νται εγκλω­βι­σμέ­νοι σε μια επώ­δυ­νη μέγ­γε­νη: βιώ­νουν βαθιά ερ­γα­σια­κή κρίση, επαγ­γελ­μα­τι­κή εξου­θέ­νω­ση ή ξαφ­νι­κές δο­μι­κές αλ­λα­γές (π.χ. ψη­φια­κός με­τα­σχη­μα­τι­σμός, αυ­το­μα­τι­σμός), κάτι που πυ­ρο­δο­τεί μια έντο­νη επι­θυ­μία για άμεση αλ­λα­γή στα­διο­δρο­μί­ας (65,5%). Την ίδια στιγ­μή, οι οι­κο­νο­μι­κοί λόγοι και η ανά­γκη για στα­θε­ρό βιο­πο­ρι­σμό απο­τε­λούν το κο­ρυ­φαίο εμπό­διο για τη λήψη από­φα­σης (61,3%). Η οι­κο­νο­μι­κή στε­νό­τη­τα της χώρας αφαι­ρεί από το άτομο το «μα­ξι­λά­ρι ασφα­λεί­ας» που απαι­τεί­ται για να ρι­σκά­ρει μια με­τά­βα­ση.

Η έρευ­να πραγ­μα­το­ποι­ή­θη­κε για πρώτη φορά στην Ελ­λά­δα και έγινε ηλε­κτρο­νι­κά από τον Οκτώ­βριο του 2025 έως τον Φε­βρουά­ριο του 2026, με επι­στη­μο­νι­κή υπεύ­θυ­νο την ανα­πλη­ρώ­τρια κα­θη­γή­τρια του Παι­δα­γω­γι­κού Τμή­μα­τος Δευ­τε­ρο­βάθ­μιας Εκ­παί­δευ­σης στο ΕΚΠΑ Κα­τε­ρί­να Αρ­γυ­ρο­πού­λου, ενώ στην ερευ­νη­τι­κή ομάδα, μαζί με την κ. Κα­ρα­βία, συμ­με­τεί­χε η σύμ­βου­λος στα­διο­δρο­μί­ας Ανα­στα­σία Βρετ­τού.

ΑΠΟΨΗ

Στρε­βλή ει­κό­να επι­τυ­χί­ας

Της Κα­τε­ρί­νας Αρ­γυ­ρο­πού­λου*

Τον ρόλο που πα­λαιό­τε­ρα δια­δρα­μά­τι­ζε η τη­λε­ό­ρα­ση στη δια­μόρ­φω­ση των προ­τύ­πων, έχουν ανα­λά­βει σή­με­ρα τα κοι­νω­νι­κά δί­κτυα. Τα παι­διά έρ­χο­νται σε επαφή με αν­θρώ­πους που η δου­λειά τους είναι να προ­βάλ­λουν τον εαυτό τους ή συ­γκε­κρι­μέ­να προ­ϊ­ό­ντα και υπη­ρε­σί­ες.

Δη­μιουρ­γεί­ται έτσι μια στρε­βλή ει­κό­να για την επαγ­γελ­μα­τι­κή επι­τυ­χία, τη σχέση της με την προ­σω­πι­κή ευ­ζω­ία, αλλά και τον τρόπο και τον κόπο που απαι­τεί­ται για να φθά­σει κά­ποιος σε αυτήν.

Ενας επώ­νυ­μος influencer, για πα­ρά­δειγ­μα, αντι­με­τω­πί­ζε­ται ως πα­ρά­δειγ­μα «έξυ­πνης» επι­λο­γής στα­διο­δρο­μί­ας χωρίς ο έφη­βος να ανα­ρω­τιέ­ται ούτε για το πο­σο­στό των γνω­στών influencers σε σύ­γκρι­ση με τον συ­νο­λι­κό αριθ­μό εκεί­νων που προ­σπα­θούν για γί­νουν γνω­στοί, αλλά ούτε και για τη σκλη­ρή δου­λειά που κρύ­βε­ται από πίσω και το κό­στος που μπο­ρεί να έχει στην ιδιω­τι­κή του ζωή.

Σε μια εποχή που το χρήμα βρί­σκε­ται στην πρώτη θέση σε επί­πε­δο ερ­γα­σια­κών αξιών, είναι πολύ εύ­κο­λο να επι­κε­ντρω­θεί κα­νείς στο απο­τέ­λε­σμα – σε αυτό που βλέ­πει δη­λα­δή και που είναι ομο­λο­γου­μέ­νως εντυ­πω­σια­κό, αλλά που, ξε­κά­θα­ρα είναι η μισή αλή­θεια. Θα έλεγα, όμως, επί­σης ότι τα κοι­νω­νι­κά δί­κτυα έχουν επη­ρε­ά­σει τους νέους –αρ­νη­τι­κά πάντα– και σε σχέση με την ανά­πτυ­ξη δε­ξιο­τή­των.

Την ώρα που οι έρευ­νες επι­βε­βαιώ­νουν την ανά­γκη για καλ­λιέρ­γεια ήπιων δε­ξιο­τή­των, όπως είναι η δη­μιουρ­γι­κό­τη­τα, η προ­σαρ­μο­στι­κό­τη­τα, οι κοι­νω­νι­κές δε­ξιό­τη­τες και η αν­θε­κτι­κό­τη­τα, η αλό­γι­στη χρήση της τε­χνο­λο­γί­ας σε αυτές τις ηλι­κί­ες και η μό­νι­μη δια­σύν­δε­ση μέσω κοι­νω­νι­κών δι­κτύ­ων ελα­χι­στο­ποιεί τις ευ­και­ρί­ες που έχουν οι νέοι να καλ­λιερ­γή­σουν ακρι­βώς εκεί­να τα χα­ρα­κτη­ρι­στι­κά που θα τους κά­νουν απα­σχο­λή­σι­μους στην εποχή της τε­χνη­τής νοη­μο­σύ­νης.

Γι’ αυτό και η στρο­φή σε πιο «πα­ρα­δο­σια­κά» μο­ντέ­λα εκ­παί­δευ­σης, που έχει ήδη ξε­κι­νή­σει στην Αμε­ρι­κή και στη Βό­ρεια Ευ­ρώ­πη, έχει ιδιαί­τε­ρη ση­μα­σία και για τη συμ­βου­λευ­τι­κή στα­διο­δρο­μί­ας.

Η καλ­λιέρ­γεια, για πα­ρά­δειγ­μα, της κρι­τι­κής σκέ­ψης ή της ικα­νό­τη­τας συ­νερ­γα­σί­ας δεν μπο­ρεί να προ­κύ­ψει μέσα από την πα­θη­τι­κή κα­τα­νά­λω­ση ψη­φια­κού πε­ριε­χο­μέ­νου, αλλά απαι­τεί ενερ­γή αλ­λη­λε­πί­δρα­ση και τριβή με τον πραγ­μα­τι­κό κόσμο.

Χωρίς τα απα­ραί­τη­τα αυτά γνω­στι­κά και κοι­νω­νι­κά εφό­δια, οι έφη­βοι κα­θί­στα­νται εξαι­ρε­τι­κά ευά­λω­τοι τόσο στην κα­τα­σκευα­σμέ­νη ει­κό­να των κοι­νω­νι­κών δι­κτύ­ων όσο και στην απα­ξί­ω­σή τους από τη σύγ­χρο­νη αγορά ερ­γα­σί­ας.

Ου­σια­στι­κά, τα κοι­νω­νι­κά δί­κτυα όχι μόνο δια­μορ­φώ­νουν μη ρε­α­λι­στι­κά κρι­τή­ρια επι­τυ­χί­ας, αλλά απο­δυ­να­μώ­νουν την ικα­νό­τη­τα των νέων να επι­λέ­ξουν και να σχε­διά­σουν με επί­γνω­ση μια βιώ­σι­μη στα­διο­δρο­μία.

* Η κ. Κα­τε­ρί­να Αρ­γυ­ρο­πού­λου είναι ανα­πλη­ρώ­τρια κα­θη­γή­τρια του Παι­δα­γω­γι­κού Τμή­μα­τος Δευ­τε­ρο­βάθ­μιας Εκ­παί­δευ­ση­ςτου ΕΚΠΑ.

Πηγή: kathimerini.gr