Ελληνοτουρκικά: Η Αγκυρα επιζητεί ρεβάνς – Σενάρια για «θερμό» καλοκαίρι

Το σενάριο για ένα «θερμό καλο­καίρι» και το διπλω­μα­τικό παζάρι – Η ελλη­νική διπλω­μα­τία συνε­χί­ζει τις επαφές και ανα­ζη­τεί τρόπους να δημιουρ­γή­σει ένα δίχτυ ασφα­λείας

Ενα «τραπέζι σκληρού πόκερ» έχει στρωθεί στην Ανα­το­λική Μεσό­γειο, που μπαίνει για μία ακόμα φορά στο επί­κε­ντρο πολυ­ε­πί­πε­δων αντα­γω­νι­σμών. Η ελλη­νική διπλω­μα­τία συνε­χί­ζει τις επαφές και αναζητά τρόπους να δημιουρ­γή­σει ένα δίχτυ ασφα­λείας, ενώ την ίδια στιγμή η Τουρκία επι­διώ­κει ηγετικό ρόλο στην περιοχή και περι­μέ­νει για τη «ρεβάνς» μετά την επί­σκεψη του υπουρ­γού Εξω­τε­ρι­κών, Νίκου Δένδια στην Αγκυρα. Σημα­ντικό ρόλο στην εξίσωση, που συγκε­ντρώ­νει το ενδια­φέ­ρον και ισχυρών παικτών έχει η Λιβύη, ενώ οι διπλω­μα­τι­κές «καρα­μπό­λες» απει­λούν και το Κυπριακό. Κατα­λυ­τι­κός παρά­γο­ντας στις εξε­λί­ξεις θεω­ρού­νται επίσης οι απο­φά­σεις της Αιγύ­πτου και κατά πόσο θα απο­φα­σί­σει να πλη­σιά­σει την Αγκυρα.

Στη συνά­ντηση Δένδια με τον τούρκο ομόλογό του, Μεβλούτ Τσα­βού­σο­γλου η ελλη­νική πλευρά επα­νέ­λαβε τις πάγιες θέσεις της επι­μέ­νο­ντας σχο­λα­στικά στο διεθνές δίκαιο. Ξεκα­θα­ρί­στηκε δε δημόσια ότι η Αθήνα δεν απο­χω­ρεί από το τραπέζι του δια­λό­γου, ενώ επι­χει­ρή­θηκε επι­στροφή σε χαμη­λούς τόνους. Ανοιχτή είναι και η προ­ο­πτική μίας συνά­ντη­σης του Πρω­θυ­πουρ­γού Κυριά­κου Μητσο­τάκη με τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντο­γάν, με την Αθήνα όμως να θέλει να εξα­σφα­λί­σει το πλαίσιο που θα της επι­τρέ­ψει να την αξιο­ποι­ή­σει θετικά και όχι να κάνει ένα δώρο στην Αγκυρα.

Η ένταση

Αν και η τουρ­κική πλευρά επι­χεί­ρησε να εκμε­ταλ­λευ­θεί ως «προ­σβολή» τις δηλώ­σεις Δένδια, ο Ερντο­γάν επι­λέ­γει σχετικά χαμη­λούς τόνους, παρότι το θέμα συντη­ρεί­ται στα ΜΜΕ και από πολι­τι­κούς παρά­γο­ντες που όμως δεν έχουν θέση στην ιεραρ­χία της κυβέρ­νη­σης. Διπλω­μά­τες, που μίλησαν στα «ΝΕΑ», δεν πιστεύ­ουν σε μία ειλι­κρινή «υπο­χώ­ρηση» της τουρ­κι­κής πλευράς. Εκτι­μούν δε ότι η «στάση ανα­μο­νής» θα κρα­τή­σει μέχρι τη Σύνοδο Κορυφής του Ιουνίου, του­λά­χι­στον, και την εξα­σφά­λιση της θετικής ατζέ­ντας. Σημειώ­νουν ακόμα και τον ρόλο που θα δια­δρα­μα­τί­σει η Γερ­μα­νία για τη λήψη θετικών μέτρων απέ­να­ντι στην Τουρκία. Εκτι­μούν ωστόσο ότι η «ρεβάνς» θα επι­διω­χθεί από την Αγκυρα, σε ένα «θερμό καλο­καίρι».

Με ένταση που θα συντη­ρεί το αφήγημα της Τουρ­κίας και θα απαιτεί δηλώ­σεις αλλά δεν θα επι­βάλ­λει συγκε­κρι­μέ­νες κινή­σεις από παρά­γο­ντες όπως ΗΠΑ και ΕΕ. Το εν λόγω σενάριο είναι υπόψη και της ελλη­νι­κής διπλω­μα­τίας, που επι­χει­ρεί να υφάνει τον απα­ραί­τητο ιστό προ­στα­σίας. Με το διπλω­μα­τικό παζάρι στην περιοχή να είναι σε πλήρη εξέλιξη ιδιαί­τερη είναι η ανη­συ­χία και για το Κυπριακό, με Λευ­κω­σία και Αθήνα να ανα­γνω­ρί­ζουν τους κιν­δύ­νους, ιδιαί­τερα γιατί το ζήτημα για τις Βρυ­ξέλ­λες και τα κράτη – μέλη είναι εδώ και χρόνια σε δεύτερη μοίρα.

Επι­δί­ωξη για την ελλη­νική διπλω­μα­τία είναι η υπο­γραφή μίας ανα­θε­ω­ρη­μέ­νης αμυ­ντι­κής συμ­φω­νίας με τις ΗΠΑ, που ήδη προ­ε­τοι­μά­ζε­ται. Οι δύο πλευρές είναι στη δια­δι­κα­σία ανταλ­λα­γής απόψεων και η ορι­στι­κο­ποί­ηση του κει­μέ­νου επι­διώ­κε­ται μέχρι το τέλος του καλο­και­ριού ώστε να υπο­γρα­φεί από τον αμε­ρι­κανό ΥΠΕΞ, Αντονι Μπλίν­κεν στην Αθήνα.

Η επιρροή

Στους στόχους της Αγκυρας είναι η δια­τή­ρηση επιρ­ροής στη Λιβύη, αλλά και η παγίωση του τουρ­κο­λι­βυ­κού μνη­μο­νίου. ΕΕ και διεθνής κοι­νό­τητα έχουν ξεκα­θα­ρί­σει ότι θέλουν απο­χώ­ρηση των ξένων στρα­τευ­μά­των – και της Τουρ­κίας – από τη Λιβύη και διε­νέρ­γεια εκλογών κάτι που τόνισε και ο πρό­ε­δρος του Ευρω­παϊ­κού Συμ­βου­λίου, Σαρλ Μισέλ στη μετα­βα­τική κυβέρ­νηση Ντμπεϊ­μπά κατά την επί­σκεψή του στην Τρίπολη. Ωστόσο τα συμ­φέ­ρο­ντα της ΕΕ δεν είναι ενιαία, με δυνά­μεις που ήταν εξαι­ρε­τικά ισχυρές στη Λιβύη στο παρελ­θόν, να θέλουν να επι­στρέ­ψουν, διεκ­δι­κώ­ντας τον δικό της χώρο.

Οπως τονί­ζουν ανώ­τα­τες διπλω­μα­τι­κές πηγές η κατά­σταση στη Λιβύη είναι και θα παρα­μεί­νει εξαι­ρε­τικά ρευστή μέχρι την εκλο­γική ανα­μέ­τρηση και την ανά­δειξη της νέας κυβέρ­νη­σης, ανάλογα με τις δυνά­μεις που θα επι­κρα­τή­σουν. Σημειώ­νουν δε την έλλειψη δικαιο­δο­σίας της κυβέρ­νη­σης Ντμπεϊ­μπά για υπο­γραφή – ή ακύρωση – συμ­φω­νιών που δεσμεύ­ουν τη χώρα, όπως το τουρ­κο­λι­βυκό μνη­μό­νιο.

Δεδο­μέ­νων αυτών οι κινή­σεις της Αθήνας, που ξεκί­νησε από το μηδέν και επι­χει­ρεί να οικο­δο­μή­σει τις βάσεις για το μέλλον, βήμα – βήμα, εδραιώ­νο­ντας την παρου­σία της στη χώρα με στόχο να απο­τρέ­ψει τετε­λε­σμένα, χαρα­κτη­ρί­ζο­νται ιδιαί­τερα σημα­ντι­κές. Ως εκ τούτου και η έναρξη κάποιων συνο­μι­λιών το επόμενο διά­στημα, σε επίπεδο έρευνας προ­θέ­σεων για την οριο­θέ­τηση θαλασ­σίων ζωνών δεν πρέπει να θεω­ρού­νται απί­θα­νες.

Κανείς ωστόσο δεν μπορεί να προ­ε­ξο­φλή­σει ότι η διάδοχη κατά­σταση δεν θα δια­τη­ρή­σει το μνη­μό­νιο, έστω και επι­χει­ρώ­ντας κινή­σεις ισορ­ρο­πίας προς την ελλη­νική πλευρά. Σημα­ντικό για την ελλη­νική πλευρά ότι ο πρω­θυ­πουρ­γός της Λιβύης, Αμπ­ντούλ Χαμίντ Ντμπεϊ­μπά μπροστά στον Ερντο­γάν, «έκλεισε το μάτι» στην Αθήνα τονί­ζο­ντας ότι πρέπει να υπάρξει συνεν­νό­ηση και με τις άλλες χώρες της περιο­χής και ότι γίνο­νται προ­σπά­θειες διαύλων επι­κοι­νω­νίας.

Η Αίγυ­πτος

Σημα­ντι­κός παρά­γο­ντας για την Αθήνα είναι και η Αίγυ­πτος, με τις συχνές επι­σκέ­ψεις Δένδια στο Κάιρο να απο­δει­κνύ­ουν προ­σπά­θεια απο­φυ­γής δυσά­ρε­στων εκπλή­ξεων και σφρά­γιση των στε­γα­νών. Η ελλη­νική πλευρά εμφα­νί­ζε­ται δια­τε­θει­μένη δε να δώσει προ­βά­δι­σμα στη συνεν­νό­ηση με την Αίγυπτο, έναντι της Λιβύης. Η προ­κα­τά­ληψη ενα­ντίον της Αγκυρας από το Κάιρο, και τη δυσπι­στία απέ­να­ντι στην Τουρκία και η ιδε­ο­λο­γική σύνδεση του Ερντο­γάν με τους Αδελ­φούς Μου­σουλ­μά­νους, θεω­ρεί­ται ότι καθιστά εξαι­ρε­τικά δύσκολη μία προ­σέγ­γιση Αιγύ­πτου – Τουρ­κίας. Στη διπλω­μα­τία ωστόσο τίποτα δεν χαρα­κτη­ρί­ζε­ται αδύνατο και ο αστε­ρί­σκος για το τι θα πράξει τελικά η Αίγυ­πτος παρα­μέ­νει, με την Αθήνα να θέλει να απο­κλεί­σει ένα ενδε­χό­μενο «διπλό παι­χνίδι» του Καΐρου, με την πρώτη συνά­ντηση τουρ­κι­κών και αιγυ­πτια­κών αντι­προ­σω­πειών να ανα­μέ­νε­ται – σύμφωνα με τον Τσα­βού­σο­γλου – τον Μάιο.

Σε αυτό το πλαίσιο εξε­λί­ξεων ενδια­φέ­ρον έχει εάν τελικά μία διά­σκεψη για την Ανα­το­λική Μεσό­γειο θα κατα­στεί εφικτό να προ­χω­ρή­σει και να συμπε­ρι­λά­βει όλους τους παίκτες της περιο­χής και με ποιους όρους. Ο συμ­μα­χι­κός άξονας που χτίζει η Αθήνα με Σαου­δική Αραβία, Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, Αίγυπτο, Ισραήλ και άλλες αρα­βι­κές χώρες της περιο­χής της δίνουν ένα πρώτο προ­βά­δι­σμα έναντι της Τουρ­κίας που τείνει να αυτο­α­πο­μο­νώ­νε­ται. Ο ΥΠΕΞ ετοι­μά­ζε­ται για νέο διπλω­μα­τικό μαρα­θώ­νιο μετά το Πάσχα με τις κινή­σεις της ελλη­νι­κής πλευρά να προ­κα­λούν τα αντα­να­κλα­στικά της Αγκυρας. Η Αθήνα εντάσ­σει την προ­σφυγή στο Διεθνές Δικα­στή­ριο της Χάγης στη ρητο­ρική της, με τις εξε­λί­ξεις το επόμενο διά­στημα να ανα­μέ­νο­νται πυκνές και την κινη­τι­κό­τητα που εμφα­νί­ζει η διπλω­μα­τία να μένει να απο­δει­χθεί αν θα μετα­τρα­πεί σε συγκε­κρι­μένα βήματα που θα προ­κα­λέ­σουν εξε­λί­ξεις, ανάλογα και με τις συν­θή­κες.

Ο Ερντο­γάν περί­μενε το τηλε­φώ­νημα Μπάι­ντεν

Επειτα από μήνες καθυ­στέ­ρη­σης, που για την Αγκυρα έχει ιδιαί­τερη σημασία, χθες ανα­με­νό­ταν να πραγ­μα­το­ποι­η­θεί τελικά το πρώτο τηλε­φώ­νημα του προ­έ­δρου των ΗΠΑ, Τζο Μπάι­ντεν, στον τούρκο ομόλογό του, Ρετζέπ Ταγίπ Ερντο­γάν, όπως ανέ­φε­ραν πλη­ρο­φο­ρίες του τουρ­κι­κού πρα­κτο­ρείου ΑΝΚΑ. Η συνο­μι­λία ανα­με­νό­ταν να πραγ­μα­το­ποι­η­θεί στη σκιά και των αντι­δρά­σεων που έχει προ­κα­λέ­σει στην Τουρκία η πλη­ρο­φο­ρία ότι ο Μπάι­ντεν σήμερα σε ομιλία του θα ανα­γνω­ρί­σει τη Γενο­κτο­νία των Αρμε­νίων. Και κατα­γρα­φό­ταν ως κίνηση στο πλαίσιο της τήρησης των ισορ­ρο­πιών με τις δύο πλευρές να βρί­σκο­νται σε μία δύσκολη φάση της σχέσης τους.

Πηγή: in.gr