Δασικοί Χάρτες: Μαίνεται ο πόλεμος για τους ασπαλάθους

Η πρό­σφατη ρύθμιση του υφυ­πουρ­γού Γ. Αμυρά φέρνει νέες φουρ­τού­νες και προ­σφυ­γές στο Συμ­βού­λιο της Επι­κρα­τείας.

Δεν πρόλαβε να δημο­σιευ­θεί η απόφαση του υφυ­πουρ­γού Περι­βάλ­λο­ντος και Ενέρ­γειας (ΥΠΕΝ) κ. Γιώργου Αμυρά για τα φρύγανα και τους ασπά­λα­θους και οι δια­μαρ­τυ­ρίες έχουν πάρει τη μορφή χιο­νο­στοι­βά­δας.

Ο στόχος ήταν να επι­λυ­θεί το ζήτημα των άλλοτε αγρο­τι­κών εκτά­σεων που δασώ­θη­καν με τα χρόνια και κατα­γρά­φο­νται πλέον ως δάση και να κατευ­να­στεί η θύελλα αντι­δρά­σεων πολιτών που είχε ξεσπά­σει κυρίως στην Κρήτη και στα Δωδε­κά­νησα.

Όμως, αντί για νηνεμία έφερε …καται­γί­δες στον επι­στη­μο­νικό κόσμο, με τους δασο­λό­γους να ετοι­μά­ζο­νται να προ­σφύ­γουν στο Συμ­βού­λιο της Επι­κρα­τείας (ΣτΕ). Μάλιστα, ένα μέλος του Τεχνι­κού Συμ­βου­λίου Δασών απέσυρε την υπο­γραφή του από τη γνω­μο­δό­τηση, πάνω στην οποία βασί­στηκε η απόφαση Αμυρά. Σύμφωνα με αυτή, εκτά­σεις όπου φύονται φρύγανα και ασπά­λα­θοι δεν συγκε­ντρώ­νουν τα κρι­τή­ρια ώστε να θεω­ρού­νται δασικά κατά την κατάρ­τιση των Δασικών Χαρτών.

Όπως τονίζει ο Δρ Γεώρ­γιος Καρέ­τσος, διευ­θυ­ντής ερευνών στο Ινστι­τούτο Μεσο­γεια­κών Δασικών Οικο­συ­στη­μά­των «αντε­λή­φθην το σφάλμα μου και απέσυρα την υπο­γραφή μου ως προς το σκέλος που αφορά τα φρυ­γα­νικά οικο­συ­στή­ματα, επειδή επι­πλέον, όπως εκ των υστέρων δια­πί­στωσα, η γνω­μο­δό­τηση αυτή ενέχει ακόμη και αμφι­σβή­τηση της συνταγ­μα­τι­κής επι­τα­γής και της σχε­τι­κής νομο­θε­σίας, ήταν σοβαρό ατόπημα εκ μέρους μου».

Από την πλευρά του ο αντι­πρό­ε­δρος της Πανελ­λή­νιας Ένωσης Δασο­λό­γων Δημο­σίων Υπαλ­λή­λων (ΠΕΔΔΥ) και μέλος του Γεω­τε­χνι­κού Επι­με­λη­τη­ρίου (ΓΕΩΤΕΕ) κ. Νίκος Μπό­κα­ρης, μιλώ­ντας στον «Οικο­νο­μικό Ταχυ­δρόμο» χαρα­κτη­ρί­ζει την απόφαση Αμυρά ως επι­στη­μο­νικά «αυθαί­ρετη» και αντι­συ­νταγ­μα­τική και επι­ση­μαί­νει ότι «εξε­τά­ζουμε όλες τις παρα­μέ­τρους για προ­σφυγή στο ΣτΕ». Ανα­φέ­ρε­ται μάλιστα σε «εννοιο­λο­γική διο­λί­σθηση» με τον περιο­ρι­σμό των ειδών που συγκα­τα­λέ­γο­νται στην άγρια ξυλώδη βλά­στηση (που προ­στα­τεύ­ο­νται από το Σύνταγμα), εξαι­ρώ­ντας τον ασπά­λαθο.

Τα στοι­χεία και τα επι­στη­μο­νικά κρι­τή­ρια που απαι­τού­νται για τον χαρα­κτη­ρι­σμό μιας έκτασης ως δάσος, δασικής, χορ­το­λι­βα­δι­κής ή βρα­χώ­δους ορί­ζο­νται με Προ­ε­δρικό Διά­ταγμα (ΠΔ) μετά από πρόταση του Υπουρ­γού Περι­βάλ­λο­ντος και γι΄ αυτό είχε εκδοθεί το Π.Δ 32/2016, το οποίο μπορεί να τρο­πο­ποι­η­θεί μόνο με ΠΔ και όχι με υπουρ­γική απόφαση, «έτσι ώστε να περάσει από τη βάσανο του ΣτΕ για τον έλεγχο της συνταγ­μα­τι­κής του νομι­μό­τη­τας», όπως λέει ο πρό­ε­δρος της ΠΕΔΔΥ Δρ. Νικήτας Φρα­γκι­σκά­κης,

Όπως σημειώ­νει ο ίδιος, «ήδη έχουμε κρού­σεις από τη Βόρεια Ελλάδα, αλλά και άλλες περιο­χές, που μας λένε ότι, αφού βγήκαν οι ασπά­λα­θοι, εξυ­πη­ρε­τώ­ντας την Κρήτη και τα νησιά, γιατί να μην αφαι­ρε­θούν και τα πουρ­νά­ρια». Και επι­ση­μαί­νει, ότι εάν οι αλλαγές δεν γίνο­νται σε στέρεες βάσεις – επι­στη­μο­νικά και θεσμικά – η υπόθεση θα κατα­λή­ξει σε …βαρέλι δίχως πάτο.

Πάντως, είναι αξιο­ση­μεί­ωτο ότι ανάλογη απόφαση με του κ. Αμυρά, είχε υπο­γρά­ψει το 2019 ο τότε ανα­πλη­ρω­τής υπουρ­γός κ. Σωκρά­της Φάμελ­λος κάνο­ντας απο­δε­κτή ανάλογη γνω­μο­δό­τηση για τις φρυ­γα­νι­κές εκτά­σεις, αν και δεν ελήφθη υπόψη στη σύνταξη των δασικών χαρτών του Αιγαίου.

Υπάρχει και αντί­λο­γος

Ωστόσο, και στον κλάδο των δασο­λό­γων υπάρ­χουν δύο …σχολές.

Έτσι, από την πλευρά του, ο τέως Γενικός Διευ­θυ­ντής Δασών και Δασικού Περι­βάλ­λο­ντος κ. Κων­στα­ντί­νος Δημό­που­λος ανα­φέ­ρει, μεταξύ άλλων, ότι με τη νέα απόφαση δεν «εξα­φα­νί­ζε­ται» ούτε «δια­γρά­φε­ται» ο ασπά­λα­θος από τα δασικά είδη. Αντι­θέ­τως, ξεκα­θα­ρί­ζε­ται πως οι αγρο­τι­κές εκτά­σεις, στις οποίες λόγω εγκα­τά­λει­ψης της αγρο­τι­κής δρα­στη­ριό­τη­τας εγκα­τα­στά­θηκε σε βάθος χρόνου μόνο το είδος του ασπά­λα­θου, δεν μπορούν να απο­τε­λέ­σουν δασο­βιο­κοι­νό­τητα και δασο­γε­νές περι­βάλ­λον, άρα να πληρούν την προ­ϋ­πό­θεση της ύπαρξης οργα­νι­κής ενό­τη­τας όπως απαι­τεί­ται από το άρθρο 24 παρ. 1 του Συντάγ­μα­τος και από το Προ­ε­δρικό Διά­ταγμα 32/2016. Το ίδιο ισχύει, σύμφωνα με τον ίδιο, και για τις χορ­το­λι­βα­δι­κές και βρα­χώ­δεις εκτά­σεις, όταν ανα­πτύσ­σο­νται σε αυτές μόνο φρύγανα και ασπά­λα­θος.

Όπως σημειώ­νει, «το Σύνταγμα ρητώς προ­στα­τεύει τα δάση και τις δασικές εκτά­σεις, και όχι άλλου είδους εκτά­σεις, με άλλα χαρα­κτη­ρι­στικά. Πώς μπορεί λοιπόν η απλή ύπαρξη μόνο ασπα­λά­θου σε πρώην αγρο­τι­κές εκτά­σεις, με καθαρά επι­στη­μο­νικά κρι­τή­ρια, να θεω­ρη­θεί πως αρκεί για την πλήρωση της ανωτέρω προ­ϋ­πό­θε­σης, η οποία και αφορά τα συνταγ­μα­τι­κώς προ­στα­τευό­μενα δάση και τις δασικές εκτά­σεις»;

Ανα­φε­ρό­με­νος ειδικά στα νησιά, ο κ. Δημό­που­λος θεωρεί λαν­θα­σμένη την τακτική συνα­δέλ­φων του που θεωρούν ότι θα στα­μα­τή­σει κύμα της οικο­δο­μι­κής ανά­πτυ­ξης στο Αιγαίο με τη ανά­δειξη των φρυ­γα­νι­κών συστη­μά­των ως δασικών. Σύμφωνα με τον ίδιο, δεν μπορεί ένα ζήτημα καθαρά χωρο­τα­ξικό και σχετικό με τις εκά­στοτε χρήσεις γης να επι­λυ­θεί «χρη­σι­μο­ποιώ­ντας καθαρά δασικά κρι­τή­ρια, και μάλιστα με ακραία δια­σταλ­τικό τρόπο».

Το ιδιο­κτη­σιακό και τα εκχερ­σω­μένα

Σε κάθε περί­πτωση, η ανάρ­τηση των Δασικών Χαρτών σε ολό­κληρη τη χώρα ανέ­δειξε εκα­το­ντά­δες προ­βλή­ματα, τα οποία όπως ανέφερε ο χθες ο κ. Αμυράς από τη Λευκάδα και το Μεγα­νήσι, «η δημόσια διοί­κηση θα ανα­δια­μορ­φώ­σει τους δασι­κούς χάρτες κατά τόπους με «λεπτο­βε­λο­νιά», λαμ­βά­νο­ντας υπόψιν μετρή­σιμα στοι­χεία και τηρώ­ντας απα­ρέ­γκλιτα τις επι­τα­γές του Συντάγ­μα­τος».

Ειδι­κό­τερα, προ­ω­θού­νται λύσεις για το ιδιο­κτη­σιακό καθε­στώς. Καταρ­χάς, σε Κυκλά­δες, Κρήτη, Ιόνια νησιά, Λέσβος, Σάμος, Χίος, Κύθηρα, Αντι­κύ­θηρα και Μάνη δεν ισχύει το τεκ­μή­ριο κυριό­τη­τας υπέρ του Δημο­σίου (δηλαδή το βάρος της από­δει­ξης της ιδιο­κτη­σίας πέφτει εξίσου στον ιδιώτη και στο Δημόσιο). Αντί­θετα, στα Δωδε­κά­νησα (όπως και στην υπό­λοιπη χώρα) ισχύει, με συνέ­πεια μια δασική έκταση σε αυτά τα νησιά να είναι εξ ορισμού δημόσια, εκτός αν ο ιδιώτης απο­δεί­ξει το αντί­θετο. Και με δεδο­μένο ότι στα Δωδε­κά­νησα πάνω από το 50% των εκτά­σεων κατα­γρά­φε­ται στους αναρ­τη­μέ­νους χάρτες ως δασικό η ανα­στά­τωση των πολιτών είναι τερά­στια.

Σε ορι­σμένα νησιά μάλιστα όπως στη Σύμη, στο Αγα­θο­νήσι, στην Πάτμο, στην Κάσο και στην Κάρπαθο τα ποσοστά των δασών στους χάρτες κυμαί­νο­νται από 73% έως και 88%. Η λύση που έχει πέσει στο τραπέζι είναι να προ­στε­θούν τα Δωδε­κά­νησα στη λίστα των περιο­χών όπου δεν ισχύει το τεκ­μή­ριο κυριό­τη­τας του Δημο­σίου. Άλλωστε, και η Μάνη εντά­χθηκε το 2014, με ρύθμιση που τρο­πο­ποιούσε το περί­φημο άρθρο 62 του ν. 998/1979.

Ανα­φο­ρικά με τις χορ­το­λι­βα­δι­κές, βρα­χώ­δεις και πετρώ­δεις εκτά­σεις, που βρί­σκο­νται σε περιο­χές, επί των οποίων δεν ισχύει το τεκ­μή­ριο της κυριό­τη­τας του δημο­σίου, σήμερα ορί­ζε­ται ως τρόπος ανα­γνώ­ρι­σης της κυριό­τη­τας – και συνα­κό­λουθα η εξαί­ρεσή τους από τις δια­τά­ξεις της δασικής νομο­θε­σίας και η δυνα­τό­τητα εκμε­τάλ­λευ­σής τους – η ύπαρξη τίτλων που ανά­γο­νται πριν από τον Φεβρουά­ριο του 1946. Σύμφωνα με πλη­ρο­φο­ρίες, η πρόταση της νομο­πα­ρα­σκευα­στι­κής επι­τρο­πής είναι η αλλαγή της ημε­ρο­μη­νίας, με μετα­γε­νέ­στερη, ώστε να απαλ­λα­χθούν οι πολίτες που δεν δια­θέ­τουν παλαιούς τίτλους από πολυ­ε­τείς δικα­στι­κούς αγώνες για την από­δειξη της κτήσης κυριό­τη­τας.

Σχετικά με τον γόρδιο δεσμό των παρα­νό­μως εκχερ­σω­μέ­νων δασικών εκτά­σεων (εκτι­μώ­νται σε περισ­σό­τερα από δύο εκατ. στρέμ­ματα ανά την επι­κρά­τεια) η νομο­πα­ρα­σκευα­στική ομάδα του υπουρ­γείου σβήνει και ξανα­γρά­φει ρυθ­μί­σεις καθώς όλες οι προ­τά­σεις έχουν αδυ­να­μίες οι οποίες μπορεί να οδη­γή­σουν, εκ νέου, ενώπιον του Συμ­βου­λίου της Επι­κρα­τείας (ΣτΕ).

Επι­πλέον, το επι­τε­λείο του ΥΠΕΝ έχει να εξε­τά­σει και άλλες δυσαρ­μο­νίες που προ­έ­κυ­ψαν με τον χαρα­κτήρα των εκτά­σεων, όπως ζητή­ματα που έχουν να κάνουν με τη μονα­στη­ριακή και εκκλη­σια­στική περιου­σία.

Πηγή: ot.gr

του Μάχη Τράτσα