Η Επανάσταση των γαρυφάλλων

Γράφει ο

Γιάννης Μπόζιος

Τη λήξη του β’ παγκο­σμίου πολέμου, ακο­λού­θησε ένας μαζικός εκδη­μο­κρα­τι­σμός των χωρών της Ευρώπης, ο οποίος δεν έγινε παντού, ούτε στον ίδιο χρόνο, ούτε με τον ίδιο τρόπο, αλλά ούτε στον ίδιο βαθμό. Ο εκδη­μο­κρα­τι­σμός των χωρών της νότιας Μεσο­γείου, δηλαδή της Πορ­το­γα­λίας, της Ισπα­νίας και της Ελλάδας πραγ­μα­το­ποι­ή­θηκε κυρίως την δεκα­ε­τία του ’70. Η μετά­βαση από τα τότε δικτα­το­ρικά καθε­στώτα σε δημο­κρα­τίες δεν ήταν εύκολη. Το βασικό αίτημα των ανθρώ­πων ήταν να ανα­τρέ­ψουν αυτά τα καθε­στώτα, απόρ­ροια των οποίων ήταν η απώλεια πολλών ζωών και η κατα­πά­τηση των ανθρώ­πι­νων δικαιω­μά­των. Η κατάρ­ρευση αυτών των καθε­στώ­των, άλλοτε έγινε αναί­μα­κτα και άλλοτε είχε σημα­ντικό εθνικό κόστος.

Στην πολι­τική σκηνή της Πορ­το­γα­λίας από το 1926 πρω­τα­γω­νι­στούσε ο Αντόνιο ντε ολι­βέιρα Σαλαζάρ, ο οποίος είχε τεθεί επι­κε­φα­λής στην δικτα­το­ρία, που εγκα­τα­στά­θηκε από πρα­ξι­κο­πη­μα­τίες στρα­τιω­τι­κούς την ίδια χρονιά.

Στην αρχή διε­τέ­λεσε υπουρ­γός οικο­νο­μι­κών μέχρι το 1928 και στην συνέ­χεια πρω­θυ­πουρ­γός. Το νέο καθε­στώς ονο­μά­στηκε ”Estado novo” (νέο κράτος) και έμεινε στην εξουσία μέχρι το 1974.

Ο δαπα­νη­ρός πόλεμος που διε­ξή­γαγε η Πορ­το­γα­λία από το 1961 έως και το 1974 για την δια­τή­ρηση των αποι­κιών της στην Αφρική εξά­ντλησε τους πολίτες, ωθώντας φιλο­δη­μο­κρα­τικά και φιλο­κομ­μου­νι­στικά μέλη του πορ­το­γα­λι­κού στρατού να αντι­τε­θούν στο καθε­στώς, συγκρο­τώ­ντας ένα κίνημα ενόπλων δυνά­μεων που οργά­νωσε πρα­ξι­κό­πημα.

Στις 25 Απρι­λίου του 1974 δόθηκε σήμα μέσω του ραδιο­φώ­νου στα μέλη του κινή­μα­τος να κατα­λά­βουν στρα­τη­γικά σημεία της χώρας.

Παρά την έκκληση του στρατού να παρα­μεί­νουν στα σπίτια τους, οι πολίτες ξεχύ­θη­καν στους δρόμους και ανα­μεί­χθη­καν με τους στρα­τιώ­τες, τοπο­θε­τώ­ντας γαρύ­φαλλα στις κάνες των όπλων τους και προσ­δί­δο­ντας με αυτόν τον τρόπο ένα φιλει­ρη­νικό και συνάμα ρομα­ντικό στοι­χείο στην όλη κινη­το­ποί­ηση.

Η επα­νά­σταση έληξε, σχεδόν, αναί­μα­κτα, όμως δεν χαρα­κτη­ρί­στηκε ως λαϊκή, διότι δεν υπήρχαν αντι­δρά­σεις του λαού πριν το πρα­ξι­κό­πημα.

Η επα­νά­σταση του 1974 στην Πορ­το­γα­λία, ανέ­τρεψε τις δομές ενός φασί­ζο­ντας, κορ­πο­ρα­τι­στι­κού καθε­στώ­τος και εγκαι­νί­ασε τον λεγό­μενο ”τρίτο κύμα εκδη­μο­κρα­τι­σμού” της παγκό­σμιας ιστο­ρίας.

Στις 25 Απρι­λίου του 1975 διορ­γα­νώ­θη­καν στην Πορ­το­γα­λία οι πρώτες ελεύ­θε­ρες εκλογές για την ψήφιση νέου συντάγ­μα­τος, ενώ επα­κό­λουθη ήταν η ανε­ξαρ­τη­το­ποί­ηση των πορ­το­γα­λι­κών αποι­κιών.

Ο Γιάννης Μπόζιος είναι προ­πτυ­χια­κός φοι­τη­τής στο Τμήμα Πολι­τι­κής επι­στή­μης και Δημό­σιας Διοί­κη­σης στο ΕΚΠΑ