ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΕΙΣ

Σωτ. Σέρμπος: «Τα ελληνοτουρκικά και τα αμερικανοτουρκικά σε πρώτο πλάνο το 2021»

news room 6 λεπτά ανάγνωση
σερμπος
Τα ελληνοτουρκικά και τα αμερικανοτουρκικά σε πρώτο πλάνο το 2021

ΣΩΤ. ΣΕΡΜΠΟΣ

Ο Σωτήρης Σέρμπος είναι επί­κου­ρος καθη­γη­τής Διε­θνούς Πολι­τι­κής στο Δημο­κρί­τειο Πανε­πι­στή­μιο Θράκης και ερευ­νη­τι­κός εταίρος στο Jean Monnet European Centre of Excellence, ΕΚΠΑ.

Στην συνέ­ντευξη που ακο­λου­θεί μιλάει για τα ελλη­νο­τουρ­κικά αλλά και για τις προσ­δο­κίες της Ελλάδας από την νέα αμε­ρι­κα­νική διοί­κηση του Τζο Μπάι­ντεν.

Κύριε Σέρμπο, να ξεκι­νή­σουμε ζητώ­ντας από εσάς μια πολύ σύντομη απο­τί­μηση στο μέτωπο των γεω­πο­λι­τι­κών μας θεμάτων –όχι μόνον για τα ελλη­νο­τουρ­κικά αλλά και για τις συμ­φω­νίες που υπέ­γραψε η Ελλάδα.

Με αφορμή την πολύ έντονη δρα­στη­ριο­ποί­ηση της τουρ­κι­κής εξω­τε­ρι­κής πολι­τι­κής σε περι­φε­ρειακό επίπεδο, αυτό ήταν μια εξέλιξη που ‘πάτησε’ την σκαν­δάλη προ­κει­μέ­νου και η Ελλάδα να μπει με θετικό πρόσημο, σε ένα –όπως πολύ σωστά αναφέρατε- γεω­πο­λι­τικό παίγνιο που δια­δρα­μα­τί­ζε­ται στην περιοχή, τόσο της Μεσο­γείου όσο και της Βόρειας Αφρικής και της Μέσης Ανα­το­λής. Άρα, η υπο­γραφή του Τουρκο-Λιβυκού μνη­μο­νίου το Νοέμ­βριο του 2019, ήταν αυτό που όπως ανέφερα πάτησε τη σκαν­δάλη προ­κει­μέ­νου Ελλάδα να προ­χω­ρή­σει σε δύο οριο­θε­τή­σεις θαλασ­σίων ζωνών (μία με την Ιταλία και μία με την Αίγυπτο). Αυτό ήταν μια σημα­ντική εξέλιξη διότι μέχρι τότε η χώρα μας, παρά την πολύ σωστή επί­κλησή της στο Δίκαιο της Θάλασ­σας, δεν είχε υπο­γρά­ψει με κάποια από τις όμορες χώρες της περιο­χής. Την ίδια στιγμή, ενί­σχυσε το απο­τύ­πωμά της προ­κει­μέ­νου να προ­σπα­θή­σει να ευθυ­γραμ­μί­σει τα εθνικά της συμ­φέ­ρο­ντα με τα συμ­φέ­ρο­ντα άλλων χωρών που βλέπουν με μεγάλη ανη­συ­χία την υπέρ­με­τρη στρα­τιω­τι­κο­ποί­ηση της τουρ­κι­κής εξω­τε­ρι­κής πολι­τι­κής. Αυτό είναι ένα νέο στοι­χείο που μετά τη Συρία το είδαμε έντονα στη Λιβύη, πολύ πρό­σφατα στο Ναγκόρνο Καρα­μπάχ, όπου η Τουρκία προ­σπά­θησε να προ­βά­λει πολύ έντονα την στρα­τιω­τική της ισχύ και να ενι­σχύ­σει τη θέση της στο πεδίο. Στην πορεία, βλέπαμε την Τουρκία από το καλο­καίρι κι έπειτα, να προ­χω­ράει σε προ­κλη­τι­κές ενέρ­γειες εντός θαλασ­σίων ζωνών με την Ελλάδα που είναι μη οριο­θε­τη­μέ­νες. Αυτό προ­κά­λεσε την αντί­δραση της Ελλάδας, προ­κει­μέ­νου πέρα από την απο­τρε­πτική μας ισχύ την οποία συνε­χί­ζουμε να ενι­σχύ­ουμε και σε μεσο­πρό­θε­σμο επίπεδο (π.χ. να αναφέρω την αγορά των Ραφάλ που έχουν κάποια ιδιαί­τερα πλε­ο­νε­κτή­ματα σε επι­χει­ρη­σιακό επίπεδο έναντι των Μιράζ και των F-16). Συνεπώς, η Ελλάδα προ­σα­να­το­λί­ζε­ται στο ό,τι η απο­τρε­πτική μας ισχύ, απο­τε­λεί ένα επι­πλέον εργα­λείο προ­κει­μέ­νου η Τουρκία να πιεστεί και να προ­σέλ­θει σε έναν διάλογο με την χώρα μας –με οριο­θε­τη­μένη ατζέντα και μεθο­δο­λο­γία. Άρα, η Ελλάδα θα συνε­χί­σει να επεν­δύει, από αέρος και θαλάσ­σης, προ­κει­μέ­νου να μην ανα­τρα­πεί η ισορ­ρο­πία δυνά­μεων. Την ίδια στιγμή κατα­βά­λαμε μια σημα­ντική προ­σπά­θεια για την διε­θνο­ποί­ηση του ζητή­μα­τος –δηλαδή, τα ελλη­νο­τουρ­κικά να βγουν από το στενό διμερές πλαίσιο και να μπουν, αν θέλετε, στο πλέγμα των σχέσεων της Τουρ­κίας τόσο με την Ε.Ε. όσο και ευρύ­τερα σε αυτό το γεω­πο­λι­τικό μπρα-ντε-φερ που δια­δρα­μα­τί­ζε­ται στην περιοχή μας.

Μια άλλη αλλαγή που περι­μέ­νουμε να δούμε πώς θα επη­ρε­ά­σει είναι η αλλαγή στην αμε­ρι­κα­νική διοί­κηση –δηλαδή η προ­ε­δρία του Τζο Μπάι­ντεν που ανα­λαμ­βά­νει στις 20 Ιανουα­ρίου κι εκεί περι­μέ­νουμε να εξε­τά­σουμε ποιος θα είναι ο αντί­κτυ­πος στις σχέσεις ΗΠΑ – Τουρ­κίας, πώς αυτό θα επη­ρε­ά­σει και τα ζητή­ματα διμε­ρούς ενδια­φέ­ρο­ντος την Ελλάδα και θα δούμε πώς θα εμβα­θύ­νουμε τις σχέσεις μας με τις ΗΠΑ –κάτι το οποίο πετύ­χαμε από το 2018 και συνε­χί­ζε­ται σταθερά. Πάντως, το πρώτο τρίμηνο της χρονιάς, περι­μέ­νουμε την αξιο­λό­γηση των ευρω-τουρκικών σχέσεων.

Να ανα­φέ­ρουμε ακόμη μία σημα­ντική εξέλιξη, στον Έβρο τον Φεβρουά­ριο & Μάρτιο του 2020, όταν η Τουρκία προ­χώ­ρησε σε ένα οργα­νω­μένο σχέδιο εκ μέρους των τουρ­κι­κών αρχών, για την μετα­κί­νηση προσφυγο-μεταναστευτικών πλη­θυ­σμών από τα χερσαία σύνορα της Ελλάδας, όπου η χώρα μας έδωσε μια ιδιαί­τερα πει­στική απά­ντηση, απο­τρέ­πο­ντας μια τέτοια εξέλιξη και συνε­χί­ζουμε την δια­πραγ­μά­τευση ώστε τον Ιούνιο του 2021 να κατα­λή­ξουμε σε μια ευρω­παϊκή συμ­φω­νία για τη μετα­νά­στευση και το άσυλο που θα θωρα­κί­σει καλύ­τερα την χώρα μας και βεβαίως, θα συνε­πά­γε­ται μεγα­λύ­τερη αλλη­λεγ­γύη εκ μέρους των υπο­λοί­πων κρατών – μελών απέ­να­ντι σε χώρες πρώτης γραμμής (Ελλάδα, Ισπανία, Μάλτα και Ιταλία).

Για τις ΗΠΑ, είδαμε την στάση του αμε­ρι­κα­νι­κού Κογκρέσ­σου για τις κυρώ­σεις κατά της Τουρ­κίας. Ωστόσο, ο Τραμπ θεω­ρή­θηκε ως ένας Πρό­ε­δρος περισ­σό­τερο ‘φιλικός’ απέ­να­ντι στον Ερντο­γάν. Τι μπο­ρούμε να περι­μέ­νουμε από τον Μπάι­ντεν;

Κοι­τάξτε, θα έχουμε μια επι­στροφή στην ομα­λό­τητα, αλλά χωρίς να τρέ­φουμε και… αυτα­πά­τες. Το θετικό για την φιλε­λεύ­θερη διεθνή τάξη, είναι ότι ο Τούρκος Πρό­ε­δρος θα χάσει την αδια­με­σο­λά­βητη σχέση που είχε σφυ­ρη­λα­τή­σει με τον ομόλογό του στον Λευκό Οίκο (το… αφτί του Ντ. Τραμπ) διότι πολλές φορές ενώ οι ΗΠΑ ήθελαν να προ­χω­ρή­σουν στην επιβολή κυρώ­σεων, δεν το έκαναν. Από εκεί και πέρα, αυτό που περι­μέ­νουμε είναι μια πιο συστη­μα­τική αξιο­λό­γηση των αμερικανο-τουρκικών σχέσεων. Σαφέ­στατα θα υπάρχει και ο παρά­γο­ντας Ρωσία αφού το εύρος του ρωσικού απο­τυ­πώ­μα­τος στην αυτο­νό­μηση της τουρ­κι­κής εξω­τε­ρι­κής πολι­τι­κής, θα μπει στο τραπέζι. Επι­πλέον, θα έχουμε μια αμε­ρι­κα­νική διοί­κηση με πολύ πιο έντονο το ΝΑΤΟ-κεντρικό πρόσημο σε αντι­δια­στολή με τον Ντ.Τραμπ ενώ περι­μέ­νουμε μια διοί­κηση, φιλικά δια­κεί­μενη προς την Ε.Ε. Θα γίνει μια προ­σπά­θεια επα­νεκ­κί­νη­σης των μεταξύ τους σχέσεων που έχουν τραυ­μα­τι­στεί βαριά την τελευ­ταία τετρα­ε­τία. Συνεπώς, στα θέματα εξω­τε­ρι­κής πολι­τι­κής που έχουμε δει την Ε.Ε. να υπο­λεί­πε­ται και να μην μπορεί να εκπο­νή­σει μια ενιαία στρα­τη­γική, η συν­δρομή των ΗΠΑ θα είναι σημα­ντική προ­κει­μέ­νου να ευθυ­γραμ­μι­στεί η Ευρώπη (και ο γαλλο-γερμανικός άξονας που παρου­σιά­ζει σημα­ντι­κές απο­κλί­σεις). Από εκεί και πέρα, θα πρέπει να έχουμε υπόψη μας, ότι οι ΗΠΑ θα προ­σπα­θή­σουν να ξεδι­πλώ­σουν ένα συν­δυα­σμένο πλέγμα από ανταλ­λάγ­ματα και… μαστί­για που θα έχουν έναντι της Τουρ­κίας, με πιο συστη­μα­τικό τρόπο και να δούμε πώς αυτό θα έχει αντί­κτυπο στα ζητή­ματα ελλη­νι­κού ενδια­φέ­ρο­ντος. Θεωρώ ότι οι ΗΠΑ θα ξεκι­νή­σουν πρώτα με την Ρωσία και με την Μέση Ανατολή.

Όσον αφορά στην περι­φε­ρειακή ισορ­ρο­πία δυνά­μεων στην Μεσό­γειο, σαφέ­στατα η Τουρκία θέλει να ανα­τρέ­ψει το status quo άρα είναι σημα­ντικό εκ μέρους των ΗΠΑ να έχουν μια πολύ ξεκά­θαρη θέση όσον αφορά μια σειρά από γκρίζα και θολά σημεία. Συνεπώς, σε αυτή την αμερικανο-τουρική δια­πραγ­μά­τευση, η Ελλάδα πρέπει να αξιώσει σημα­ντική συμβολή για τον ρόλο της στα δυτικά Βαλ­κά­νια, ΝΑ Ευρώπη και Ανα­το­λική Μεσό­γειο.

Η τουρ­κική κυβέρ­νηση επι­μέ­νει ότι θέλει διάλογο αλλά η Ελλάδα αρνεί­ται να καθίσει στο τραπέζι. Θα ήθελα το σχόλιό σας. Διάλογο… πού;

Αυτό που βλέ­πουμε από την πλευρά του Ερντο­γάν είναι μια κατ’ αρχήν διάθεση να προ­χω­ρή­σει σε μια έστω και μερική ομα­λο­ποί­ηση της εξω­τε­ρι­κής του πολι­τι­κής. Η Ελλάδα έχει απα­ντή­σει από πολύ νωρίς για τις διε­ρευ­νη­τι­κές επαφές αλλά με την προ­ϋ­πό­θεση να συμ­φω­νή­σουμε σε μια οριο­θε­τη­μένη ατζέντα με θαλάσ­σιες ζώνες και με συγκε­κρι­μένη μεθο­δο­λο­γία. Εάν απο­τύ­χουν οι δύο πλευρές θα προ­σφύ­γουμε στην διεθνή διαι­τη­σία.

Περί Συν­θή­κης της Λωζάνης θα κάνω μια γενική παρα­τή­ρηση: Είναι ωφέλιμο να προ­σεγ­γί­ζουμε την Τουρκία όχι μόνο με δυτική οπτική ή πως εμείς θα τη θέλαμε από κοινού με τη σχέση που επι­θυ­μούμε μαζί της αλλά και πως η ίδια βλέπει τον εαυτό της.

1. Επα­να­δια­πραγ­μά­τευση της σχέσης της με τη Δύση. Για τον Τούρκο πρόεδρο η Λωζάνη φέρει τη σφρα­γίδα του Μου­σταφά Κεμάλ και της προ­σέγ­γι­σής του με τη Δύση (η οποία τότε ήταν ισχυρή και ενωμένη ενα­ντίον της Οθω­μα­νι­κής Αυτο­κρα­το­ρίας). Για τον Ερντο­γάν τα πράγ­ματα έχουν αλλάξει τόσο για τη Δύση όσο και για τη χώρα του (η μετα­τροπή της Αγίας Σοφίας σε τέμενος έγινε και για αυτό τον λόγο).

2. Υπάρχει ένα σημα­ντικό τμήμα της τουρ­κι­κής κοι­νω­νίας που σ’ επίπεδο βαθύ­τε­ρων αντι­λή­ψεων ασπά­ζε­ται τα παρα­πάνω. Επι­πλέον απο­τε­λεί σημείο συνά­ντη­σης του οθω­μα­νι­κού ισλα­μι­σμού με τον Κεμα­λικό εθνι­κι­σμό και τον παντουρ­κι­σμό.

3. Στην Ελλάδα έχουμε υπο­τι­μή­σει τον ανα­βαθ­μι­σμένο ρόλο που απο­λαμ­βά­νει ως κυβερ­νη­τι­κός εταίρος το MHP στο πλαίσιο του power structure και την αρχι­τε­κτο­νική εξου­σίας του προ­ε­δρι­κού συστή­μα­τος. Εκεί θα δοκι­μα­στούν τα όρια / room to maneuver μιας πιθανής μερικής ομα­λο­ποί­η­σης που ήδη επι­χει­ρεί­ται εκ μέρους του Τούρκου προ­έ­δρου σε οικο­νο­μία και εξω­τε­ρική πολι­τική.

Πώς σας φάνηκε το άρθρο;

Ένα πάτημα, χωρίς λογαριασμό. Μία ψήφος ανά συσκευή.

Σχολιασμός άρθρου

Προσθέστε ένα σχόλιο

Εμφανίζεται μετά από έγκριση · το e-mail δεν δημοσιεύεται0 / 2000

Τα σχόλια εκφράζουν τον σχολιαστή, όχι τη Δημοκρατική. Όροι σχολιασμού

Τα σχόλια εκφράζουν αποκλειστικά τον εκάστοτε σχολιαστή. Η Δημοκρατική δεν υιοθετεί αυτές τις απόψεις. Διατηρούμε το δικαίωμα να διαγράψουμε όποια σχόλια θεωρούμε προσβλητικά ή περιέχουν ύβρεις, χωρίς καμία προειδοποίηση. Χρήστες που δεν τηρούν τους όρους χρήσης αποκλείονται. Τα σχόλια δημοσιεύονται μετά από έγκριση· το e-mail δεν δημοσιεύεται.

Γίνετε ο πρώτος που θα σχολιάσει.