Ο μύθος της πατάτας και το εμβόλιο του Κορωνοϊού – Aρθρο του Δημήτρη Ματθαίου MD, MSc, PhD Παθολόγου Ογκολόγου

Του Δημήτρη Ματ­θαίου MD,

MSc, PhD Παθο­λό­γου

Ογκο­λό­γου

Επ. Υπεύ­θυ­νου

Ογκο­λο­γι­κού Τμή­μα­τος

Γ. Ν. Ρόδου

Η πρώτη ιστο­ρική κατα­γραφή για την εισα­γωγή πατάτας στην Ευρώπη είναι μία από­δειξη με ημε­ρο­μη­νία 28 Νοεμ­βρίου 1567 ενός εξα­γω­γέα πατάτας από τα Κανάρια Νησιά προς έναν έμπορο της Αμβέρ­σας.

Η πατάτα προ­σέλ­κυσε εξαρχής το ενδια­φέ­ρον των ευρω­παίων αγροτών, που δια­πί­στω­σαν ότι η καλ­λιέρ­γειά του ήταν πολύ ευκο­λό­τερη και παρείχε πολύ μεγα­λύ­τερη και απο­δο­τι­κό­τερη σοδειά απ’ ότι το σιτάρι και η βρώμη. Μέχρι το 1650 είχε υπε­ρι­σχύ­σει στη δια­τροφή των Ιρλαν­δών και είχε αντι­κα­τα­στή­σει σε μεγάλο βαθμό τις καλ­λιέρ­γειες των σιτηρών. Οι Ιρλαν­δοί άποικοι ήταν και οι πρώτοι που εισή­γα­γαν την πατάτα στη Βόρειο Αμερική και την πρω­το­καλ­λιέρ­γη­σαν στην περιοχή Λόντο­ντερι του Νιου Χαμσάιρ, το 1719.

Έτσι, έως τη δύση του 18ου αιώνα, η πατάτα έγινε ιδιαί­τερα αγαπητή στη Γαλλία και στις γει­το­νι­κές χώρες, κύρια λόγω της επι­μο­νής του Αντουάν-Ογκιστέν Παρ­μα­ντιέ, ενός από τους αυλι­κούς του βασιλιά Λου­δο­βί­κου του 15ου. Οι Γάλλοι την ονό­μα­σαν «pomme de terre» («μήλο της γης»), δηλαδή στα ελλη­νικά ως «γεώμηλο». Οι Ρώσοι πιο διστα­κτι­κοί αρχικά χαρα­κτή­ρι­ζαν τις πατάτες «μήλα του δια­βό­λου», εξαι­τίας του γεγο­νό­τος ότι ανα­πτύσ­σο­νταν κάτω από την επι­φά­νεια της γης. Δεν άργησαν όμως να κατά­λα­βαν τη χρη­σι­μό­τητά της, γιατί, εκτός από φθηνή και θρε­πτική τροφή, μπο­ρού­σαν να παρα­σκευά­ζουν από την πατάτα και το αγα­πη­μένο τους ποτό την βότκα.

Στην Ελλάδα, μετά το τέλος της Επα­νά­στα­σης και την άφιξη του πρώτου Κυβερ­νήτη Ιωάννη Καπο­δί­στρια ξεκί­νησε να γίνεται γνωστή η πατάτα στον ευρύ­τερο πλη­θυ­σμό.

Ο Καπο­δί­στριας είχε δοκι­μά­σει την πατάτα και του άρεσε πολύ στα ταξίδια που έκανε ανά την Ευρώπη κι έκρινε ότι θα ήταν μία θρε­πτική τροφή για τους Έλληνες.

Με την εγκα­τά­στασή του στο Ναύπλιο, δοκί­μασε να δώσει πατάτες στους χωρι­κούς, που γεμάτοι υποψία και συντη­ρη­τι­κοί καθώς ήταν τις πέταξαν στις χωμα­τε­ρές.

Ο Καπο­δί­στριας, όμως, ήξερε πολύ καλά την ψυχο­σύν­θεση των συμπα­τριω­τών του και προ­σπα­θώ­ντας να μιμηθεί τον Φρει­δε­ρίκο τον Μέγα της Πρωσίας και τον Παρ­μα­ντιέ της Γαλλίας, που είχαν μετα­χει­ρι­στεί παρό­μοια κόλπα, περιέ­φραξε το μέρος όπου ήταν συσ­σω­ρευ­μέ­νες οι πατάτες κι έβαλε φρου­ρούς να τις φυλάνε όλο το 24ώρο.

Μέσα σε λίγες μέρες δεν είχε μείνει ούτε μια… Και ερχό­μα­στε στο σωτήριο έτος 2020 όπου η ανωτέρω ιστορία ομοιά­ζει ανα­λο­γικά με το σήμερα και την καχυ­πο­ψία που πλα­νά­ται για το αν πρέπει να υιο­θε­τή­σουμε το νέο εμβόλιο. Αναμ­φί­βολα βιώ­νουμε μια άνευ προη­γου­μέ­νου δοκι­μα­σία για την ανθρω­πό­τητα, για τα συστή­ματα υγείας ανά τον κόσμο, για την παγκό­σμια οικο­νο­μία. Φανή­καμε ανέ­τοι­μοι ως κράτη και νικη­θή­καμε -προσωρινά θέλω να ελπίζω- από έναν ιό που κατέ­δειξε τις δομικές μας αδυ­να­μίες. Παρά ταύτα αν και κατη­γο­ρή­θηκε για ανα­πο­τε­λε­σμα­τι­κό­τητα, η επι­στη­μο­νική κοι­νό­τητα ανά την υφήλιο κινή­θηκε με εξαι­ρε­τικά ταχείς και ουσια­στι­κούς ρυθμούς με γνώμονα τον έλεγχο, την κατα­νό­ηση και την αντι­με­τώ­πιση αυτής της πράγ­ματι πρω­τό­γνω­ρης παν­δη­μίας. Αυτή την στιγμή σε λίγες μέρες θα έχουμε την δυνα­τό­τητα ως ανθρω­πό­τητα να αξιο­ποι­ή­σουμε μια εξαι­ρε­τική ευκαι­ρία που μας δίνει η επι­στήμη. Τον εμβο­λια­σμό με μια σειρά εμβο­λίων που δημιουρ­γή­θη­καν και αξιο­λο­γή­θη­καν με βάση τις αρχές της επι­στη­μο­νι­κής έρευνας και της ορθής κλι­νι­κής πρα­κτι­κής σε συμπυ­κνω­μένο μεν χρόνο αλλά χωρίς εκπτώ­σεις στους κανόνες και τις αξίες της επι­στή­μης. Και είναι πράγ­ματι μεγάλο το επί­τευγμα αν ανα­λο­γι­στεί κανείς ότι στον αντί­ποδα βρί­σκε­ται η ζοφερή πραγ­μα­τι­κό­τητα μιας νόσου που μόνο αν έχεις βρεθεί στην πρώτη γραμμή της μάχης στους θαλά­μους των νοσο­κο­μείων και στους χώρους των εντα­τι­κών, κατα­λα­βαί­νεις την σοβα­ρό­τητά της. Είναι καιρός λοιπόν να εμπι­στευ­τούμε για μια φορά ακόμη στην ιστορία της ανθρω­πό­τη­τας τον ορθό λόγο της επι­στή­μης που χάρη σε αυτόν σε όλες τις κρί­σι­μες καμπές της ανθρω­πό­τη­τας το ανθρώ­πινο γένος προ­ό­δευσε, κοίταξε μπροστά, νίκησε επι­δη­μίες, αντι­με­τώ­πισε με επι­τυ­χία θανα­τη­φό­ρες ασθέ­νειες, έσβησε νοσή­ματα που σε άλλες εποχές ήταν αιτίες μεί­ζο­νας θνη­σι­μό­τη­τας.

Ας ανα­λο­γι­στούμε όλοι μας ότι δεν έχουμε περι­θώ­ρια πια να αφή­σουμε το θυμικό μας έρμαιο σε θεωρίες αμφι­σβη­τή­σεων προς τον ορθό λόγο της επι­στή­μης που δια­χρο­νικά μας δείχνει τον δρόμο προς την πρόοδο. Είναι ευθύνη και χρέος μας.

Καλή χρονιά με υγεία και μακροη­μέ­ρευση.