Κορωνοϊός: Εφιαλτικές προβλέψεις για 600 κρούσματα την ημέρα

νέος κορω­νο­ϊός «πατάει γκάζι» στη χώρα μας καθώς με τη χαλα­ρό­τητά μας – και κυρίως των νεα­ρό­τε­ρων ατόμων – του προ­σφέ­ρουμε το καλύ­τερο «όχημα» για να επι­τα­χύ­νει την πορεία του! Αυτό απο­δει­κνύει ο αριθμός των κρου­σμά­των που έχει εκτο­ξευ­τεί στα ύψη – την περα­σμένη Πέμπτη, τα επι­βε­βαιω­μένα κρού­σματα ανέρ­χο­νταν σε 153, την Παρα­σκευή σε 151 και Κύριος οίδε σε τι αριθμό θα έχουν φτάσει σήμερα Κυριακή που δια­βά­ζετε ετούτο το κείμενο. Και ενώ την περα­σμένη Τρίτη ο καθη­γη­τής Σωτήρης Τσιό­δρας έστειλε ηχηρή προει­δο­ποί­ηση πως η κατά­σταση μπορεί γρήγορα να ξεφύγει εφόσον εφη­συ­χά­σουμε και ο υφυ­πουρ­γός Πολι­τι­κής Προ­στα­σίας Νίκος Χαρ­δα­λιάς ανα­κοί­νωσε αυστη­ρό­τερα μέτρα για να ανα­κο­πεί η νέα επέλαση του SARS-CoV-2, την ίδια στιγμή τα πανη­γύ­ρια και άλλες τέτοιου τύπου εκδη­λώ­σεις που ευνοούν τον συνω­στι­σμό καλά κρατούν, με την ανη­συ­χία να αυξά­νε­ται σχετικά με το τι θα συμβεί τον Δεκα­πε­νταύ­γου­στο.

Μαύρες προ­βλέ­ψεις για τα κρού­σματα

Οι ειδικοί φοβού­νται, όπως ανέ­φε­ραν στο «Βήμα», ότι αν δεν επα­νέλ­θουμε στην τάξη θα βρε­θούμε σύντομα σε πλήρη… αταξία: πιθα­νό­τατα η εκθε­τική πορεία του ιού έχει ήδη ξεκι­νή­σει και αν τα μέτρα δεν τηρη­θούν, ίσως στις 20 Αυγού­στου να μετράμε περί τα 250 κρού­σματα ημε­ρη­σίως! Αντι­στοί­χως ανη­συ­χη­τικά είναι και τα δεδο­μένα του μοντέ­λου CORE (COVID-19 Risk Evaluation) που «τρέχει» από την αρχή της παν­δη­μίας η διε­πι­στη­μο­νική ομάδα HERACLES του Αρι­στο­τε­λείου Πανε­πι­στη­μίου Θεσ­σα­λο­νί­κης (ΑΠΘ), τα πιο πρό­σφατα εκ των οποίων παρου­σιά­ζει απο­κλει­στικά σήμερα «Το Βήμα». Σύμφωνα με αυτά, αν συνε­χί­σουμε χαλαρά, στο τέλος Αυγού­στου τα κρού­σματα θα ανέρ­χο­νται σε 260 ημε­ρη­σίως, στο τέλος Σεπτεμ­βρίου σε 433 ημε­ρη­σίως και στο τέλος Οκτω­βρίου θα αγγί­ζουν τα 573 ημε­ρη­σίως!

Το μοντέλο CORE ανα­πτύ­χθηκε από την ερευ­νη­τική ομάδα HERACLES του ΑΠΘ για το Εκθε­σί­ωμα και την Υγεία σε συνερ­γα­σία με επι­στή­μο­νες από την Παβία και την Πίζα της Ιταλίας και «τρέχει» όλους αυτούς τους μήνες στην Ελλάδα, στη Βόρεια Ιταλία και στις ΗΠΑ (από τη χώρα μας «καρδιά» για την εύρυθμη καθη­με­ρινή λει­τουρ­γία του απο­τε­λεί ο διδά­κτωρ Εφαρ­μο­σμέ­νης Βιο­λο­γίας του Πανε­πι­στη­μίου Ιωαν­νί­νων κ. Σπύρος Καρα­κί­τσιος). 

Οι παρά­με­τροι του μοντέ­λου

Σύμφωνα με τον επι­κε­φα­λής της ομάδας κ. Δημο­σθένη Σαρη­γιάννη, καθη­γητή Περι­βαλ­λο­ντι­κής Μηχα­νι­κής του ΑΠΘ και Υγειο­νο­μι­κής και Περι­βαλ­λο­ντι­κής Μηχα­νι­κής στο Ινστι­τούτο Προηγ­μέ­νων Σπουδών της Παβία στην Ιταλία, «το μοντέλο που έχουμε ανα­πτύ­ξει είναι σύνθετο, βασί­ζε­ται στη θεωρία και ανάλυση δυνα­μι­κών και στο­χα­στι­κών συστη­μά­των και λαμ­βά­νει υπ’ όψιν του πλήθος παρα­μέ­τρων, όπως δεδο­μένα για τη συμπε­ρι­φορά του πλη­θυ­σμού και την έκθεσή του στον ιό σε εσω­τε­ρι­κούς και εξω­τε­ρι­κούς χώρους, δεδο­μένα για τη δια­σπορά του ιού και τη χρήση μάσκας, δεδο­μένα για την επί­δραση εστιών υπερ­με­τά­δο­σης όπως τα πανη­γύ­ρια και άλλες εκδη­λώ­σεις συγ­χρω­τι­σμού, δεδο­μένα για την εισροή και εκροή φορέων του SARS-CoV-2 από τις πύλες εισόδου της χώρας, δεδο­μένα για τα στάδια σοβα­ρό­τη­τας και εξέ­λι­ξης της νόσου, αλλά και μετε­ω­ρο­λο­γικά δεδο­μένα για την επί­δραση του κλί­μα­τος στη μετα­δο­τι­κό­τητα του ιού».

Και μέχρι σήμερα (όπως μπο­ρείτε να δείτε και στο σχετικό διά­γραμμα) το σύνθετο αυτό μοντέλο έχει «δου­λέ­ψει ρολόι» σε ό,τι αφορά τις προ­βλέ­ψεις του για την πορεία των κρου­σμά­των στη χώρα μας. Σε ό,τι αφορά μια εμφανή διαφορά μεταξύ επι­βε­βαιω­μέ­νων κρου­σμά­των και των κρου­σμά­των του μοντέ­λου που παρα­τη­ρεί­ται στις 22 Απρι­λίου, η εξήγηση γι’ αυτή, σύμφωνα με τους επι­στή­μο­νες του ΑΠΘ, είναι ότι εκείνη την περίοδο, που βρι­σκό­μα­σταν ακόμη σε lockdown, παρα­τη­ρή­θη­καν κάποια γεγο­νότα υπερ­με­τά­δο­σης τα οποία το μοντέλο δεν μπο­ρούσε να έχει προ­βλέ­ψει.  Μετά ωστόσο εισή­χθη­σαν και επι­πλέον παρά­με­τροι στο CORE, οι οποίες βοή­θη­σαν στην πολύ καλύ­τερη πρό­βλεψη, όπως απο­δει­κνύ­ε­ται και από τις καμπύ­λες.

Συνα­γερ­μός κατά της χαλα­ρό­τη­τας

Γι’ αυτό και απο­τε­λεί όχι απλώς καμπα­νάκι αλλά… καμπάνα κιν­δύ­νου το τι προ­βλέ­πει για το επόμενο διά­στημα σε περί­πτωση που δεν τηρη­θούν τα μέτρα τα οποία έχουν αυστη­ρο­ποι­η­θεί μέσα στην εβδο­μάδα που μας πέρασε. Αν λοιπόν επι­μεί­νουμε στη χαλα­ρό­τητα, τότε, σύμφωνα με τις προ­βλέ­ψεις του CORE, στα τέλη Αυγού­στου τα κρού­σματα θα ανέρ­χο­νται σε 260 ημε­ρη­σίως. Μάλιστα, όπως επι­σή­μανε ο επι­κε­φα­λής της ομάδας HERACLES, «αν προ­σέ­ξουμε το διά­γραμμα, βλέ­πουμε ότι η αύξηση των κρου­σμά­των που παρα­τη­ρεί­ται από τα τέλη Ιουλίου και μετά είναι πιο κάθετη από όταν ελήφθη η απόφαση για lockdown». Πάντα με βάση το μοντέλο και το πλήθος παρα­μέ­τρων που λαμ­βά­νει υπ’ όψιν του, έναν μήνα αργό­τερα τα κρού­σματα θα έχουν εκτο­ξευ­τεί σε πάνω από 430 ημε­ρη­σίως, ενώ στα τέλη Οκτω­βρίου ο αριθμός τους θα ξεπερνά τα 570 ημε­ρη­σίως.

Το σενάριο με τα επι­πλέον μέτρα

Ακόμη όμως και αν τα μέτρα που ανα­κοί­νωσε ο κ. Χαρ­δα­λιάς και ο κ. Πέτσας τηρη­θούν, σύμφωνα με τον κ. Σαρη­γιάννη, «αυτό που θα επι­τευ­χθεί είναι μόνο μια επι­βρά­δυνση της πορείας του ιού εντός του Αυγού­στου, χωρίς να δοθεί μια δρα­στική λύση στο πρό­βλημα». Στο πλαίσιο λοιπόν μιας δρα­στι­κό­τε­ρης αντι­με­τώ­πι­σης η ομάδα HERACLES έχει «τρέξει» στο μοντέλο της σενάρια που αφορούν τη λήψη επι­πρό­σθε­των μέτρων. «Με βάση τα σενάρια αυτά, επι­πρό­σθετα μέτρα, όπως η άμεση έναρξη τηλερ­γα­σίας στο Δημόσιο, η αυστηρή εφαρ­μογή της μάσκας σε όλους τους κλει­στούς χώρους, συμπε­ρι­λαμ­βα­νο­μέ­νων των σχο­λείων από τον Σεπτέμ­βριο, αλλά και σε όλους τους εξω­τε­ρι­κούς χώρους όπου επι­κρα­τεί συγ­χρω­τι­σμός, καθώς και η χρήση συσκευών απο­λύ­μαν­σης του αέρα στους εσω­τε­ρι­κούς χώρους, όπως τα ιατρεία, τα οδο­ντια­τρεία, τα φαρ­μα­κεία, τα γραφεία και οι χώροι υγιειο­νο­μι­κού ενδια­φέ­ρο­ντος, είναι τα μόνα που σε συν­δυα­σμό με την αυστηρή τήρηση των υπαρ­χό­ντων μέτρων μπορούν να αρχί­σουν να οδηγούν σε μείωση των κρου­σμά­των. Υπο­λο­γί­ζουμε ότι αν συν­δυα­στούν όλα αυτά τα μέτρα, θα επι­τύ­χουμε να έχουμε περί τα 100 κρού­σματα ημε­ρη­σίως μέχρι τα μέσα Σεπτεμ­βρίου και με τάση μείωσης μετά τις 23 Σεπτεμ­βρίου». 

Πόσο ωφελεί κάθε προ­φύ­λαξη

Σε ό,τι αφορά τα επι­πρό­σθετα μέτρα που μελέ­τη­σαν οι ερευ­νη­τές του ΑΠΘ, υπο­λό­γι­σαν την επί­δραση που μπορεί να έχει το καθένα ξεχω­ρι­στά εξ αυτών στο να μπει φρένο στη δια­σπορά του ιού. Με βάση τα ευρή­ματα, η τηλερ­γα­σία στο Δημόσιο μπορεί να οδη­γή­σει σε μείωση του αριθμού ενεργών επαφών (ως αριθμός ενεργών επαφών ορί­ζε­ται ο αριθμός των επαφών που μπορεί να κάνει ένας φορέας του ιού με ανθρώ­πους που είναι πιθανό να μολυν­θούν από αυτόν) κατά 4% και η χρήση μάσκας σε όλους τους κλει­στούς χώρους κατά 5%-8%. Η δε χρήση συσκευών απο­λύ­μαν­σης του αέρα σε κλει­στούς χώρους έχει εκτι­μη­θεί από την ομάδα ότι μπορεί να μειώσει το συνο­λικό ιικό φορτίο εντός των εσω­τε­ρι­κών χώρων κατά 55%-70%. 

Για να φτά­σουμε σε σχετικά χαμηλό αριθμό κρου­σμά­των, κάτω από 20 ημε­ρη­σίως, απαι­τού­νται δύο μήνες, ακόμη και με εφαρ­μογή ολό­κλη­ρου του «πακέτου» μέτρων που προ­α­να­φέρ­θη­καν – τόσο αυτών που έχει ήδη λάβει η πολι­τεία, όσο και αυτών που προ­τεί­νο­νται από την ερευ­νη­τική ομάδα. «Δεν θα δούμε λιγό­τερα από 20 κρού­σματα πριν από τα μέσα Οκτω­βρίου, ακόμη και αν ληφθούν και τηρη­θούν όλα αυτά τα μέτρα» υπο­γράμ­μισε ο κ. Σαρη­γιάν­νης. Να σημειω­θεί ότι τα ανη­συ­χη­τικά δεδο­μένα που έχουν εξαχθεί από το μοντέλο CORE έχουν ήδη κατα­τε­θεί από τους επι­στή­μο­νες του ΑΠΘ στον πρω­θυ­πουργό Κυριάκο Μητσο­τάκη.

Οροι για επι­σκέ­πτες από Μάλτα, μπλόκο στις εμπο­ρο­πα­νη­γύ­ρεις

Ο μεγάλος αριθμός κρου­σμά­των προ­κά­λεσε την «απά­ντηση» της κυβέρ­νη­σης. Ετσι, το από­γευμα της Παρα­σκευής ο κ. Χαρ­δα­λιάς ανα­κοί­νωσε παρά­ταση του μέτρου της απα­γό­ρευ­σης όρθιων πελατών σε όλα τα νυχτε­ρινά κέντρα, μπαρ, κλαμπ, κέντρα ζωντα­νής μου­σι­κής, μπαρ-εστιατόρια, καφέ-μπαρ έως τέλος Αυγού­στου, ότι οι επι­σκέ­πτες από τη Μάλτα από την Τετάρτη 12 Αυγού­στου υπο­χρε­ού­νται να επι­δει­κνύ­ουν αρνη­τικό απο­τέ­λε­σμα μορια­κού ελέγχου (PCR) για τον κορω­νοϊό, ενώ ανα­στέλ­λο­νται όλες οι λιτα­νείες για το επόμενο χρονικό διά­στημα, καθώς και πάσης φύσεως εμπο­ρο­πα­νη­γύ­ρεις. 

Του­ρι­σμός και χαλά­ρωση πυρο­δό­τη­σαν τον ιό

Για πιθανή νέα εκθε­τική πορεία του SARS-CoV-2 στη χώρα μας έκανε λόγο μιλώ­ντας στο «Βήμα» ο επί­κου­ρος καθη­γη­τής Υγιει­νής και Επι­δη­μιο­λο­γίας του Εθνικού και Καπο­δι­στρια­κού Πανε­πι­στη­μίου Αθηνών (ΕΚΠΑ) και μέλος της αρμό­διας Επι­τρο­πής Εμπει­ρο­γνω­μό­νων του υπουρ­γείου Υγείας για τον νέο κορω­νοϊό Γκίκας Μαγιορ­κί­νης. «Είναι πιθανό να βρι­σκό­μα­στε ήδη σε φάση εκθε­τι­κής αύξησης των κρου­σμά­των του νέου κορω­νοϊού SARS-CoV-2. Αν δεν τηρη­θούν τα νέα μέτρα που ελή­φθη­σαν, όπως η εκτε­τα­μένη χρήση της μάσκας, είναι πιθανό να δούμε ως και πάνω από 250 κρού­σματα την ημέρα στις 20 Αυγού­στου». Ο κ. Μαγιορ­κί­νης πρό­σθεσε ωστόσο ότι «παρα­τη­ρεί­ται μια πιο μεγάλη περί­ο­δος μεταξύ των διπλα­σια­σμών των κρου­σμά­των σε σύγκριση με την περίοδο του lockdown. Αυτό είναι θετικό καθώς μαρ­τυ­ρεί ότι το δεύτερο κύμα της επι­δη­μίας έρχεται πιο επι­πε­δω­μένο, ίσως επειδή τηρού­νται, έστω ως κάποιον βαθμό, μέτρα ασφα­λείας. Οι επαφές αυτή την περίοδο, βοη­θού­ντος του καλού καιρού στη χώρα μας, γίνο­νται σε ανοι­χτούς χώρους, ενώ ακο­λου­θεί­ται από τον πλη­θυ­σμό, αν και όχι τόσο εκτε­τα­μένη όσο θα έπρεπε, χρήση μάσκας».

«Υπάρ­χουν εστίες υπερ­με­τά­δο­σης»

Ολα αυτά φαί­νε­ται να δημιουρ­γούν, έστω και μερικώς, έναν «κυμα­το­θραύ­στη» ώστε το δεύτερο κύμα να μη χτυ­πή­σει με τόση ορμή. Είναι όμως αρκετά; «Η εικόνα που δια­μορ­φώ­νε­ται προ­κα­λεί πράγ­ματι ανη­συ­χία» σημεί­ωσε ο κ. Μαγιορ­κί­νης. «Υπάρ­χουν εστίες υπερ­με­τά­δο­σης και έχουμε δει ότι ο συγκε­κρι­μέ­νος ιός προτιμά την υπερ­με­τά­δοση. Είναι λοιπόν απα­ραί­τητο να σπά­σουμε τις πυκνό­τη­τες ώστε να ανα­κό­ψουμε την πορεία του. Είναι επίσης απα­ραί­τητο να γίνεται χρήση μάσκας αυστηρά με βάση τις οδηγίες. Η χρήση μάσκας εμφα­νί­ζει μια αύξηση, όμως σίγουρα δεν έχουμε πετύχει το βέλ­τι­στο».

Στο ερώτημα σχετικά με την αύξηση της πλη­ρό­τη­τας στα πλοία, η οποία έχει συζη­τη­θεί πολύ τις τελευ­ταίες ημέρες, ο κ. Μαγιορ­κί­νης δήλωσε ότι «δεν με φοβίζει τόσο η αύξηση της πλη­ρό­τη­τας στα πλοία. Εγινε μια ήπια αύξηση της πλη­ρό­τη­τας σε συν­δυα­σμό με αυστηρή χρήση της μάσκας. Το πιο σημα­ντικό είναι να τηρεί­ται απα­ρέ­γκλιτα η χρήση της μάσκας σε όλους τους χώρους των πλοίων». 

Ο επί­κου­ρος καθη­γη­τής του ΕΚΠΑ θέλησε κλεί­νο­ντας να στείλει ένα μήνυμα προς τον πλη­θυ­σμό: «Κατα­λα­βαί­νουμε ότι ο κόσμος έχει κου­ρα­στεί με αυτή την κατά­σταση. Ωστόσο εκτιμώ ότι τα τόσο δύσκολα δεν θα συνε­χι­στούν περισ­σό­τερο από ένα εξάμηνο. Και αυτό διότι σε έξι μήνες πιστεύω ότι θα έχουμε καλύ­τερα θερα­πευ­τικά πρω­τό­κολλα και ένα έστω και μερικώς απο­τε­λε­σμα­τικό εμβόλιο. Με λίγη υπομονή, στο όχι και τόσο μακρινό μέλλον, θα έχουμε στα χέρια μας σημα­ντικά “όπλα” που θα μας βοη­θή­σουν να αντι­με­τω­πί­σουμε καλύ­τερα την κατά­σταση».

Βάνα Σύψα: «Πιθανώς και άνω του 1 ο δείκτης R»

Για μια κορωνο-εικόνα που πρέπει να μας θέσει σε εγρή­γορση έκανε λόγο στο «Βήμα» η ανα­πλη­ρώ­τρια καθη­γή­τρια Επι­δη­μιο­λο­γίας και Ιατρι­κής Στα­τι­στι­κής στο ΕΚΠΑ και μέλος της Επι­τρο­πής Εμπει­ρο­γνω­μό­νων του υπουρ­γείου Υγείας για τον νέο κορω­νοϊό κυρία Βάνα Σύψα. Οπως τόνισε, «αυτή τη στιγμή έχουμε διά­σπαρτα κρού­σματα σε όλη την Ελλάδα και είναι πιθανό ο δείκτης R, ο ενεργός αριθμός ανα­πα­ρα­γω­γής – ο οποίος ουσια­στι­κώς μετα­φρά­ζε­ται στο πόσα άτομα μπορεί να μολύνει ένα άτομο που φέρει τον ιό –, να βρί­σκε­ται πλέον και πάνω από το 1 (σ.σ. ένδειξη που σημαί­νει επι­τά­χυνση της παν­δη­μίας)».

Μάλιστα, καθώς η εξαγωγή του R είναι ανα­δρο­μική (η εικόνα που έχουμε σήμερα για το R αντι­κα­το­πτρί­ζει το τι συνέ­βαινε τις προη­γού­με­νες 10-15 ημέρες), απαι­τεί­ται να περάσει περίπου ένα δεκα­πεν­θή­μερο προ­κει­μέ­νου να γνω­ρί­ζουμε το R που αφορά το τι συμ­βαί­νει σήμερα στη χώρα.

Πολλή συζή­τηση γίνεται για το πόσο συντε­λούν οι κοι­νω­νι­κές εκδη­λώ­σεις, όπως οι γάμοι και οι βαπτί­σεις, στην εξά­πλωση του ιού λει­τουρ­γώ­ντας ως «εστίες υπερ­με­τά­δο­σής» του. 

Αυξη­μέ­νος κίν­δυ­νος

Σύμφωνα με την κυρία Σύψα, «η συγκέ­ντρωση πολλών ατόμων σε τέτοιες εκδη­λώ­σεις, χωρίς μάλιστα να τηρού­νται μέτρα ασφα­λείας, σίγουρα αυξάνει τον κίνδυνο μετά­δο­σης, όπως προ­κύ­πτει και από τις συρροές κρου­σμά­των που έχουν κατα­γρα­φεί το τελευ­ταίο διά­στημα μετά από τέτοιες κοι­νω­νι­κές εκδη­λώ­σεις. Ωστόσο στην ερμη­νεία πρέπει να λάβουμε υπ’ όψιν ότι καθώς γίνεται ιχνη­λά­τηση επαφών, όταν βρεθεί κάποιο κρούσμα μετά από τέτοιου είδους εκδή­λωση, είναι πιο εύκολο να εντο­πι­στούν τα υπό­λοιπα κρού­σματα. Την ίδια στιγμή αντί­στοι­χες εστίες υπερ­με­τά­δο­σης του ιού μπορεί να απο­τε­λούν και τα μπαρ, στα οποία συνω­στί­ζο­νται εκα­το­ντά­δες άτομα, μόνο που εκεί δεν μπορεί να πραγ­μα­το­ποι­η­θεί ιχνη­λά­τηση επαφών με την ίδια ευκολία και είναι πιο πιθανό να ξεφύ­γουν κρού­σματα τα οποία θα συμ­βά­λουν στην περαι­τέρω δια­σπορά του ιού στην κοι­νό­τητα».

Σίγουρα πάντως η κατά­σταση που σκια­γρα­φεί­ται αυτή τη στιγμή είναι δια­φο­ρε­τική από εκείνη του Μαΐου, όταν απο­φα­σί­στηκε η άρση του lockdown. Ποιες ήταν οι αιτίες για αυτή την αλλαγή; ρωτή­σαμε την καθη­γή­τρια. «Οταν η χώρα άνοιξε στα­διακά τον Μάιο, είχαμε επι­τύ­χει έναν πραγ­μα­τικά χαμηλό αριθμό ανα­πα­ρα­γω­γής. Η πρώτη “ευκαι­ρία” για δια­σπορά του ιού ήταν το άνοιγμα των συνόρων και τα εισα­γό­μενα κρού­σματα. Ωστόσο αυτά από μόνα τους δεν είναι ικανά για να συντη­ρή­σουν μια επι­δη­μία. Ο συν­δυα­σμός της εισα­γω­γής κρου­σμά­των με τη χαλά­ρωση του πλη­θυ­σμού στο εσω­τε­ρικό της χώρας σε ό,τι αφορά την τήρηση των μέτρων έχει φέρει το απο­τέ­λε­σμα που βλέ­πουμε αυτή τη στιγμή. Και αν συνε­χί­σουν να μην τηρού­νται τα μέτρα, είναι επόμενο ότι το R θα ανέβει και άλλο».

Πηγή: Το Βήμα