DW: H κλιμάκωση στα ελληνοτουρκικά «ξυπνά μνήμες Ιμίων»

ια κίνδυνο κλι­μά­κω­σης της δια­μά­χης Ελλάδας-Τουρκίας για τα ενερ­γειακά απο­θέ­ματα κάνει λόγο εκτενής ανάλυση της οικο­νο­μι­κής Handeslblatt που σημειώ­νει ότι «η σύγκρουση για τις οικο­νο­μι­κές ζώνες στη Μεσό­γειο παίρνει νέες δια­στά­σεις. Η Αθήνα θέτει τις ένοπλες δυνά­μεις της σε κατά­σταση επι­φυ­λα­κής και ζητά ευρω­παϊ­κές κυρώ­σεις σε βάρος της Άγκυρας».

Όπως ανα­φέ­ρει η εφη­με­ρίδα «η αυξα­νό­μενη ένταση μεταξύ Αθήνας και Άγκυρας απα­σχο­λεί τη Γερ­μα­νική Προ­ε­δρία στην ΕΕ. Την Τρίτη ο γερ­μα­νός υπουρ­γός Εξω­τε­ρι­κών Χάικο Μάας αντε­λή­φθη πόσο εκρη­κτικό είναι το ζήτημα. Την ώρα που στο πλαίσιο επί­σκε­ψής του στην Αθήνα ανα­ζη­τούσε σημεία σύγκλι­σης για έναν διάλογο μεταξύ των δυο νατοϊ­κών εταίρων, κατα­γρα­φό­ταν κλι­μά­κωση της έντασης: η Τουρκία ανα­κοί­νωνε γεω­τρή­σεις μπροστά στο ελλη­νικό Καστε­λό­ριζο και σε μια περιοχή την οποία η Ελλάδα ορίζει ως δική της οικο­νο­μική ζώνη.

[…] Στην Αθήνα ο Μάας ήθελε να διε­ρευ­νή­σει πώς μπορούν να ξεκι­νή­σουν και πάλι συνο­μι­λίες μεταξύ των δυο αντι­μα­χό­με­νων πλευρών και εάν η Γερ­μα­νία μπορεί να βοη­θή­σει. Η ατζέντα του γερ­μα­νού υπουρ­γού Εξω­τε­ρι­κών μπορεί να θεω­ρη­θεί ιδιαί­τερα φιλό­δοξη. Διότι καμία άλλη σύγκρουση στην Ευρώπη δεν είναι τόσο σύνθετη όσο τα ελλη­νο­τουρ­κικά. Και πουθενά αλλού στην ήπειρο δεν υπάρχει μεγα­λύ­τε­ρος κίν­δυ­νος ένοπλης σύρ­ρα­ξης όσο στο Αιγαίο. Αντι­κεί­μενο της δια­μά­χης είναι τα σύνορα και κυριαρ­χικά δικαιώ­ματα […]. Η ένταση κλι­μα­κώ­θηκε επι­κίν­δυνα από τη στιγμή που ανα­κα­λύ­φθη­καν στην ανα­το­λική Μεσό­γειο κοι­τά­σματα φυσικού αερίου».

[…] Το θέμα της Τουρ­κίας θα απα­σχο­λή­σει έκτακτη σύνοδο της ΕΕ το Σεπτέμ­βριο. Ο ΥΠΕΞ Μάας ελπίζει να έχει φέρει μέχρι τότε τις δυο πλευρές στο τραπέζι του δια­λό­γου. Το Βερο­λίνο έμαθε πρό­σφατα πόσο άχαρος μπορεί να είναι ο ρόλος του δια­με­σο­λα­βητή. Έπειτα από γερ­μα­νική πρω­το­βου­λία συνα­ντή­θη­καν στο Βερο­λίνο δυο υψη­λό­βαθ­μοι απε­σταλ­μέ­νοι από Ελλάδα και Τουρκία με τον Γιαν Χέκερ, τον σύμ­βουλο της καγκε­λα­ρίου Μέρκελ για θέματα Εξω­τε­ρι­κής Πολι­τι­κής. Οι συνο­μι­λίες ήταν εμπι­στευ­τι­κές και συμ­φω­νή­θηκε η συνά­ντηση να παρα­μεί­νει μυστική. Παρά ταύτα ο τούρκος υπουρ­γός Εξω­τε­ρι­κών Τσα­βού­σο­γλου απο­κά­λυψε την επομένη τα της συνά­ντη­σης. Ελλη­νι­κοί κυβερ­νη­τι­κοί κύκλοι αξιο­λο­γούν την αδια­κρι­σία αυτή ως προ­σπά­θεια της Τουρ­κίας να τορ­πι­λί­σει τη δια­δι­κα­σία προ­σέγ­γι­σης πριν καν ξεκι­νή­σει.

Με την έλευση του τουρ­κι­κού ερευ­νη­τι­κού Oruc Reis μπροστά στο Καστε­λό­ριζο η σύγκρουση παίρνει επι­κίν­δυ­νες δια­στά­σεις. Ξυπνά μνήμες της ελλη­νο­τουρ­κι­κής δια­μά­χης για τα Ίμια, δυο ακα­τοί­κη­τες βρα­χο­νη­σί­δες στο Αιγαίο. Στο απο­κο­ρύ­φωμα της κρίσης στις 30 Ιανουα­ρίου του 1996 βρί­σκο­νται αντι­μέ­τωπα δεκάδες τουρ­κικά και ελλη­νικά πλοία του πολε­μι­κού ναυ­τι­κού. Σε νυχτε­ρινά τηλε­φω­νή­ματα με την Αθήνα και την Άγκυρα ο τότε αμε­ρι­κα­νός πρό­ε­δρος Μπιλ Κλίντον είχε επι­φέ­ρει την ύστατη στιγμή απο­κλι­μά­κωση της σύγκρου­σης. Αυτή τη φορά ενδέ­χε­ται να ζητηθεί από τη Γερ­μα­νική Προ­ε­δρία στην ΕΕ να ανα­λά­βει το ρόλο του πυρο­σβέ­στη».

Η Ελλάδα πλέον ως παρά­γο­ντας στην Ευρώπη

Με αφορμή την επί­σκεψη του γερ­μα­νού υπουρ­γού Εξω­τε­ρι­κών Χάικο Μάας στην Αθήνα η Die Welt παρα­τη­ρεί: «[…] Από την εποχή της ευρω­κρί­σης το Βερο­λίνο πίεζε την Ελλάδα για περι­κο­πές κατα­δι­κά­ζο­ντάς την στην υλο­ποί­ηση μεταρ­ρυθ­μί­σεων. Αιω­ρού­νταν ακόμη και η άμεση προει­δο­ποί­ηση απο­πο­μπής από την ευρω­ζώνη, ακόμη και η απειλή εξόδου από την ΕΕ. Πολλοί γερ­μα­νοί πολι­τι­κοί θεω­ρού­σαν την Ελλάδα τρόπον τινά περιττό κράτος στο περι­θώ­ριο της ΕΕ. Στη συνέ­χεια όμως έγιναν πολλά. Καταρ­χάς ξεκί­νησε ο πόλεμος στη Συρία, μετά ήρθαν οι πρό­σφυ­γες και το αργό­τερο τότε η Ελλάδα έγινε χώρα-κλειδί όσον αφορά τη μετα­νά­στευση προς την Ευρώπη. Όταν μιλάει κανείς από ευρω­παϊκή σκοπιά για την Τουρκία πρέπει να σκέ­φτε­ται πάντα την Ελλάδα. Ειδικά σήμερα. Όταν είναι κακές οι ελλη­νο­τουρ­κι­κές σχέσεις τότε είναι κακές και οι σχέσεις Τουρκίας-ΕΕ».

Στο μεταξύ πρό­κει­ται για μια μόνιμη κατά­σταση, ενώ οι τουρ­κι­κές προ­κλή­σεις στη Μεσό­γειο και η μετα­τροπή της ιστο­ρι­κής Αγίας Σοφίας σε τζαμί επι­δεί­νω­σαν την κατά­σταση. Αυτό ενί­σχυσε το ρόλο της Ελλάδας ως παρά­γο­ντα στην Ευρώπη και όχι ως παρά­γο­ντα που προ­κα­λεί προ­βλή­ματα στην Ευρώπη και τη Γερ­μα­νία. Και μετά ήρθε ο κορω­νο­ϊός. Και πάλι η Ελλάδα απέ­δειξε εντυ­πω­σιακή στα­θε­ρό­τητα θέτο­ντας τον ιό υπό έλεγχο. Σε αντί­θεση με την Ιταλία ή την Ισπανία. Περισ­σό­τερο σαν τη Γερ­μα­νία».

Επου­λώ­νο­νται οι πληγές του πρό­σφα­τος παρελ­θό­ντος;

Η Süddeutsche Zeitung σχο­λιά­ζει: «Εδώ και καιρό η Ελλάδα επι­χει­ρεί να δια­σφα­λί­σει τους συμ­μά­χους της προς όλες τις κατευ­θύν­σεις. Νέες αφορμές δίνει κάθε τόσο η συμπε­ρι­φορά της γει­το­νι­κής Τουρ­κίας. Η Πρό­ε­δρος της Δημο­κρα­τίας Κατε­ρίνα Σακελ­λα­ρο­πού­λου απευ­θύν­θηκε πρό­σφατα στον Πάπα Φρα­γκί­σκο ζητώ­ντας τη συν­δρομή του στη διαμάχη με την Άγκυρα για το στάτους της Αγίας Σοφίας. […] O Φρα­γκί­σκος δια­βε­βαί­ωσε ότι θα κάνει ό,τι μπορεί, επαί­νεσε τις προ­σπά­θειες που κατα­βάλ­λει η Ελλάδα για να βελ­τιώ­σει την κατά­σταση των προ­σφύ­γων, ενώ δήλωσε ότι απο­δέ­χε­ται την πρό­σκληση που του απηύ­θυνε η ελλη­νική κυβέρ­νηση να επι­σκε­φτεί την Αθήνα την επόμενη χρονιά.

Καταρ­χήν όμως υπήρξε μια ”κοσμική” επί­σκεψη υπό τη μορφή του γερ­μα­νού υπουρ­γού Εξω­τε­ρι­κών Χάικο Μάας, ο οποίος συνα­ντή­θηκε στην Αθήνα καταρ­χάς με τον έλληνα ομόλογό του Νίκο Δένδια. Μετά τη συνά­ντηση ο Μάας δήλωσε ότι ”πρέπει να τηρηθεί το διεθνές δίκαιο” και πως πρόοδος στις σχέσεις ΕΕ και Τουρ­κίας ”μπορεί να υπάρξει μόνο εάν η Άγκυρα τερ­μα­τί­σει τις προ­κλή­σεις στην ανα­το­λική Μεσό­γειο”. Παράλ­ληλα θα πρέπει να γίνει ένας αλη­θι­νός και ανοι­χτός διά­λο­γος με την Τουρκία. Ο Μάας δεν μίλησε καταρ­χήν για νέες κυρώ­σεις σε βάρος της Τουρ­κίας. Έτσι το Βερο­λίνο παρα­μέ­νει σε μια μάλλον εξι­σορ­ρο­πη­μένη γραμμή, σε αντί­θεση, για παρά­δειγμα με την γαλλική κυβέρ­νηση που προ­κρί­νει μια πιο επι­θε­τική στάση έναντι της Τουρ­κίας».

Το σχόλιο της Frankfurter Allgemeine Zeitung: «Η επί­σκεψη εργα­σίας του γερ­μα­νού υπουρ­γού Εξω­τε­ρι­κών Χάικο Μάας στην Αθήνα τον τρο­φο­δό­τησε με την ενθαρ­ρυ­ντική δια­πί­στωση ότι οι παλιές πληγές στην ΕΕ μπορούν να επου­λω­θούν. Ενώ πριν από πέντε χρόνια και εν μέσω της ευρω­κρί­σης πολλοί Έλληνες δια­κα­τέ­χο­νταν από την οργή του θιγ­μέ­νου έναντι της Ευρώπης και κυρίως της Γερ­μα­νίας, σήμερα ο Νίκος Δένδιας περι­γρά­φει τα συναι­σθή­ματα ως εξής: ”Πολλοί Έλληνες αισθά­νο­νται σήμερα πολύ καλύ­τερα στην ΕΕ. Είναι πολύ πιο ευχά­ρι­στο να ανήκεις σε αυτή την ΕΕ”».

Κώστας Συμε­ω­νί­δης