Μελέτη διαΝΕΟσις: Κοινοτικά κονδύλια €13,2 δισ. από το ΕΣΠΑ παραμένουν ανεκμετάλλευτα

Οι συγκε­κρι­μέ­νοι πόροι προ­έρ­χο­νται από το ΕΣΠΑ της περιό­δου 2014-2020, το οποίο αν και έχει μια απορ­ρό­φησή που κινεί­ται στο 91%, η εκτέ­λεσή του όμως είναι μόλις στο 40,3%. Πιο απλά η Ελλάδα έχει απορ­ρο­φή­σει 23,8 δισ. ευρώ, αλλά τα 13,2 δισ. ευρώ εξ αυτών δεν έχουν πάει στην αγορά.

Είναι χαρα­κτη­ρι­στικό ότι στο αντί­στοιχο χρονικό σημείο του πρώτου ΕΣΠΑ, τρία έτη πριν από την τελική του λήξη, το 2012, η εκτέ­λεση βρι­σκό­ταν σε σαφώς καλύ­τερο επίπεδο (περίπου στο 49%).

Που οφεί­λε­ται η καθυ­στέ­ρηση

Η καθυ­στέ­ρηση αυτή οφεί­λε­ται αφενός στην ένταξη κάποιων έργων με πολύ μεγάλη αισιο­δο­ξία ως προς τον χρόνο ολο­κλή­ρω­σής τους (όπως η τέταρτη γραμμή του μετρό της Αθήνας), και αφε­τέ­ρου στην απρό­σμενα αργή υλο­ποί­ηση κάποιων άλλων παρεμ­βά­σεων.

Κατά συνέ­πεια, ένα πολύ μεγάλο μέρος των κον­δυ­λίων του ΕΣΠΑ, περίπου €13,2 δισ., «λιμνά­ζει» στα δημόσια ταμεία, τα οποία δεν μπορούν να το δια­θέ­σουν στην οικο­νο­μία πριν από την υλο­ποί­ηση των σχε­τι­κών προ­γραμ­μά­των. Η κατά­σταση θα ήταν πολύ χει­ρό­τερη, εάν δεν εντάσ­σο­νταν στο ΕΣΠΑ επι­πλέον προ­γράμ­ματα, λόγω του κορο­νοϊού, με σχετική ευκολία στην απορ­ρό­φηση και την εκτέ­λεση, όπως το Ταμείο Εγγυο­δο­σίας Επι­χει­ρή­σεων COVID-19.

Έλλειψη στρα­τη­γι­κού στόχου και μεγάλος κατα­κερ­μα­τι­σμός

Σύμφωνα με τη διαΝΕΟσις η ανα­πο­τε­λε­σμα­τι­κό­τητα του συστή­μα­τος οφεί­λε­ται στο ότι χαρα­κτη­ρι­στικό πρό­βλημα για κάθε έργο ή δράση του ΕΣΠΑ είναι η εξαι­ρε­τικά απαι­τη­τική και εκτε­τα­μένη εγγενής γρα­φειο­κρα­τία που απαι­τεί­ται ήδη σε ευρω­παϊκό επίπεδο.

Η γρα­φειο­κρα­τία αυτή συνε­πά­γε­ται ένα κόστος για τον δικαιούχο, το οποίο δεν εξαρ­τά­ται ιδιαί­τερα από το μέγεθος της επι­δό­τη­σης. Δεν είναι τυχαίο πως έχει δημιουρ­γη­θεί μια αγορά χιλιά­δων ειδικών τεχνι­κών γρα­φείων και συμ­βού­λων για την ένταξη επι­χει­ρή­σεων στο ΕΣΠΑ.

Επι­πλέον, η διαΝΕΟσις εντο­πί­ζει στις αδυ­να­μίες του ΕΣΠΑ τον πολύ μεγάλο κατα­κερ­μα­τι­σμό του σε πολλά μικρά έργα και σε πολλούς δικαιού­χους, κάτι που αυξάνει τις δυσχέ­ρειες και τον όγκο των δια­γω­νι­στι­κών και ελεγ­κτι­κών δια­δι­κα­σιών, αλλά και δημιουρ­γεί συν­θή­κες επώασης αδια­φά­νειας και δια­φθο­ράς.

Η μελέτη κατα­λή­γει λέγο­ντας πως αν και υπάρ­χουν προσ­δο­κίες πως από το νέο ΕΣΠΑ 2021-2027 θα χρη­μα­το­δο­τη­θεί ο εκσυγ­χρο­νι­σμός του παρα­γω­γι­κού εξο­πλι­σμού και η δημιουρ­γία νέων και­νο­τό­μων και τεχνο­λο­γικά προηγ­μέ­νων προ­ϊ­ό­ντων και υπη­ρε­σιών, εάν δεν διορ­θω­θούν τα κακώς κείμενα θα μιλάμε ξανά για χαμένες ευκαι­ρίες.