Γ. Bαληνάκης: «Ο σωστός πολιτικός κόβει το Γόρδιο Δεσμό με το σπαθί και κλείνει τη συμφωνία»

Η Τουρκία έχει τον τελευ­ταίο καιρό… απα­σφα­λί­σει και προ­σπα­θεί να βρει τρόπο για να δημιουρ­γεί συνεχώς προ­κλή­σεις και επει­σό­δια (και σε διπλω­μα­τικό επίπεδο). Θα ήθελα το σχόλιό σας και την εκτί­μησή σας.

Η Τουρκία δεν είναι πιά η ίδια με αυτή του 1970. Είναι σήμερα μιά χώρα με 10 φορές μεγα­λύ­τερο πλη­θυ­σμό από εμάς, πολ­λα­πλά­σιο ΑΕΠ, και με φρε­νή­ρεις στρα­τιω­τι­κούς εξο­πλι­σμούς την τελευ­ταία δεκα­ε­τία, ενώ εμείς μείναμε εμφανώς πίσω σε πολλά. Θεωρεί εξάλλου ότι αδι­κή­θηκε στη Λωζάνη το 1923 και θέλει να ανα­θε­ω­ρή­σει τα σύνορα «που της επι­βλή­θη­καν» επι­ζη­τώ­ντας νέο «ζωτικό χώρο». Πάνω απ´ όλα «δια­βά­ζο­ντας» τους διε­θνείς συσχε­τι­σμούς και εξε­λί­ξεις, έχει συμπε­ρά­νει από τη μεριά της (όπως και η Ρωσία) ότι αν είσαι απο­φα­σι­σμέ­νος να χρη­σι­μο­ποι­ή­σεις στρα­τιω­τική βία, μπορεί όλοι λεκτικά να σε κατα­δι­κά­ζουν, αλλά τελικά κερ­δί­ζεις, δημιουρ­γώ­ντας τετε­λε­σμένα που τελικά μόνο με αντί­στοιχη χρήση βίας ανα­τρέ­πο­νται. Κάτι όμως που καμία ευρω­παϊκή χώρα, αλλ’ ούτε και οι ΗΠΑ επί Τραμπ, δεν θέλουν να αντι­με­τω­πί­σουν. Γι αυτό δεν θα στα­μα­τή­σει να μας προ­κα­λεί με «νταη­λί­κια», ελπί­ζο­ντας να κλι­μα­κώ­σουμε εμείς οι ίδιοι και να εμπλα­κούμε έτσι ως δήθεν επι­τι­θέ­με­νοι σε στρα­τιω­τικό επει­σό­διο, το οποίο όμως δείχνει πλέον να επι­διώ­κει, βέβαιη ότι θα κερ­δί­σει. Το πιο ανη­συ­χη­τικό είναι ότι ο Ερντο­γάν έχει ενστα­λά­ξει τα τελευ­ταία χρόνια στην τουρ­κική κοι­νω­νία ένα άκρατο νέο-οθωμανικό φανα­τι­σμό, μιά περι­φρο­νη­τική αλα­ζο­νεία απέ­να­ντι στη χώρα μας, αλλά και μιά ροπή προς τη χρήση των όπλων ως μέθοδο επι­βο­λής σε γει­το­νι­κές και όχι μόνο χώρες. Αυτό το μίσος με το οποίο γαλου­χού­νται πλέον και οι νέες γενιές, θα έχει δυστυ­χώς επι­πτώ­σεις στις ελλη­νο­τουρ­κι­κές σχέσεις στο μέλλον. Η τελευ­ταία πρό­κληση με την μετα­τροπή της Αγίας Σοφίας σε τζαμί είναι δυστυ­χώς ο συμ­βο­λι­κός προ­άγ­γε­λος των δυσκο­λό­τε­ρων σχέσεων που μάς περι­μέ­νουν.

Στα βασικά μας ανοιχτά ζητή­ματα παρα­μέ­νει το μετα­να­στευ­τικό. Έχουν βελ­τιω­θεί τα πράγ­ματα;

Η παν­δη­μία απλώς πάγωσε για λίγο τις πιέσεις. Θα επα­να­λη­φθούν και με ίδια ή ακόμη μεγα­λύ­τερη σφο­δρό­τητα. Ιδίως σε συν­δυα­σμό και με άλλου είδους πιέσεις σε άλλα μέτωπα (νότια της Κρήτης πχ). Στον Έβρο πήραμε πολύ σημα­ντικά μέτρα. Στο Αιγαίο έχουμε ακόμη αρκετά να κάνουμε και φοβού­μαι ότι οι δυσκο­λίες θα μεγα­λώ­σουν.

Πρό­σφατα κάνατε λόγο για σχέδιο τετρα­πλα­σια­σμού της Ελλάδας μέσω δια­πραγ­μα­τεύ­σεων οριο­θέ­τη­σης της Απο­κλει­στι­κής Οικο­νο­μι­κής Ζώνης (ΑΟΖ) και λοιπών θαλασ­σίων ζωνών με όλους τους γεί­το­νές μας, κάτι που ανα­λύ­ετε και στο βιβλίο σας: «Η Ελλάς των τεσ­σά­ρων θαλασ­σών». Εκτι­μάτε πως είναι αυτό εφικτό;

Το βιβλίο μου ανα­φέ­ρε­ται στη γενική στρα­τη­γική και γνωστές ή άγνω­στες πρω­το­βου­λίες που σχε­διά­σαμε απέ­να­ντι στην Τουρκία την περίοδο 2004-2009. Το συγκε­κρι­μένο τμήμα του σχεδίου για τις εθνικές θαλάσ­σιες ζώνες και τα Δωδε­κά­νησα ειδικά, ξεκί­νησα προ­σω­πικά να το υλοποιώ στο πλαίσιο των καθη­κό­ντων μου ως υφυ­πουρ­γού εξω­τε­ρι­κών στην κυβέρ­νηση Κώστα Καρα­μανλή ήδη το 2004. Πάντα πίστευα ότι η Ελλάδα έπρεπε να ανα­τρέ­ψει το ακα­τα­νό­ητο (για να μην πω κάτι βαρύ­τερο) δόγμα εμπνεύ­σεως Ανδρέα Παπαν­δρέου ότι δεν διεκ­δι­κεί τίποτα στο Αιγαίο και τις άλλες τρείς θάλασ­σές της (Ιόνιο, Κεντρική, και Ανα­το­λική Μεσό­γειος). Διότι με το νέο δίκαιο της θάλασ­σας ( η Συνθήκη του ΟΗΕ υπο­γρά­φηκε το 1982) η Ελλάδα μπο­ρούσε να διεκ­δι­κή­σει ή και να καθιε­ρώ­σει μιά σειρά από δικαιώ­ματα και θαλάσ­σιες ζώνες: χωρικά 12 νμ.,ευθείες γραμμές βάσης, κλεί­σιμο κόλπων, αρχι­πε­λα­γι­κές γραμμές βάσης, επι­πλέον 12 ν.μ. συνο­ρεύ­ουσα ζώνη για σκοπούς προ­στα­σίας του περι­βάλ­λο­ντος αλλά και κατά της παρά­νο­μης μετα­νά­στευ­σης, αλιευ­τική ζώνη, υφα­λο­κρη­πιδα, ΑΟΖ κλπ. Δεν αερο­βατώ ισχυ­ρι­ζό­με­νος ότι όλα αυτά ήταν εύκολα πραγ­μα­το­ποι­ή­σιμα. Άλλο όμως οι δυσκο­λίες, κι άλλο ότι με το δόγμα αυτό της ακι­νη­σίας παρέ­λυσε κάθε σκέψη και εθνική πρω­το­βου­λία μέχρι το 2004. Δέχθηκα να μπω στην πολι­τική για να υλο­ποι­ήσω αυτό το σχέδιο, δεν με ενδέ­φε­ραν άλλες επι­διώ­ξεις. Το 2004 συμ­φώ­νησε λοιπόν ο Κώστας Καρα­μαν­λής στη μεγάλη απόφαση που μάλιστα ιστο­ρικά δικαιώ­θηκε πλήρως: να ξεκι­νή­σουμε δια­κρι­τικά προ­σπά­θειες οριο­θέ­τη­σης με όλους τους γεί­το­νες πλην Τουρ­κίας. Φτάσαμε έτσι με πολλές και συνε­χεις´ προ­σπά­θειες σε μιά εξαι­ρε­τική συμ­φω­νία με την Αλβανία το 2009, και πλη­σιά­ζαμε σε συμ­φω­νίες με Λιβύη και Αίγυπτο. «Ακου­μπή­σαμε» πιστεύω, και θα ολο­κλη­ρώ­ναμε με λίγο χρόνο παρα­πάνω, τον τετρα­πλα­σια­σμό του εθνικού μας γεω­στρα­τη­γι­κού και γεω­οι­κο­νο­μι­κού χώρου κλεί­νο­ντας κι αυτές τις συμ­φω­νίες, ιδίως την πρώτη. Δυστυ­χώς οι επό­με­νες κυβερ­νή­σεις δεν συνέ­χι­σαν την εθνική προ­σπά­θεια και χάθηκαν έτσι ιστο­ρι­κές ευκαι­ρίες. Το τουρ­κο­λυ­βικό μνη­μό­νιο, μας έδειξε καθαρά πόσο εθνικά επι­κίν­δυνο είναι το να αδρα­νείς επί χρόνια, το να εκτιμάς λαθε­μένα το μέλλον, αλλά και το να ζητάς στην τελική φάση των δια­πραγ­μα­τεύ­σεων το εθνικά τέλειο, το 110%. Βλέπεις δηλ. τελικά έκπλη­κτος να παρα­κάμ­πτε­σαι και να υπο­γρά­φει (έστω και μιά ανυ­πό­στατη και πιθανά ακυ­ρώ­σιμη) συμ­φω­νία η Τουρκία με τον γείτονά σου κι εσύ πρα­κτικά να μένεις παρά τις λεκτι­κές κατα­δί­κες μόλις στα 6 ν.μ. νοτιο­α­να­το­λικά της Ρόδου και της Καρ­πά­θου… Η Ελλάδα, 9η στον κόσμο σε μήκος ακτο­γραμ­μών απο­τε­λεί το διεθνώς μονα­δικό φαι­νό­μενο να μην έχει καθιε­ρώ­σει ούτε μία! Πήγε μάλιστα και πιο πίσω, ιδίως αν σκεφτεί κανείς ότι, όπως απο­κα­λύ­πτω για πρώτη φορά στο βιβλίο μου, επί ιτα­λο­κρα­τίας λει­τουρ­γούσε μιά (ιταλική) απο­κλει­στική ζώνη αλιείας σε όλη την ευρύ­τερη ζώνη των νησιών μας. Ο πρό­γο­νος αυτός μιάς δωδε­κα­νη­σια­κής ΑΟΖ, μας κλη­ρο­δο­τή­θηκε με την απε­λευ­θέ­ρωση, αλλά δεν αξιο­ποι­ή­θηκε. Κι όμως απο­τε­λεί ένα καίριο πυλώνα της εθνικής και γεω­πο­λι­τι­κής συνοχής του δωδε­κα­νη­σια­κού συμπλέγ­μα­τος που καταρ­ρί­πτει τα περί απο­μό­νω­σης του συμπλέγ­μα­τος του Κστε­λο­ρί­ζου. Ο παππούς και ο πατέρας μου ως υπό­δου­λοι Δωδε­κα­νή­σιοι ψάρευαν παντού ανε­νό­χλητα από το Αγα­θο­νήσι μέχρι το Καστελ­λό­ριζο, και σήμερα τα αλιευ­τικά σκάφη των συμπα­τριω­τών μας παρε­νο­χλού­νται από την τουρ­κική ακτο­φυ­λακή σχεδόν στις ακτές μας! Και δεν βλέπω καν να ανη­συ­χούμε σοβαρά γι αυτό , αλλ’ ούτε και να αξιο­ποιούμε την ΕΕ αφού η αλιεία είναι κοι­νο­τική αρμο­διό­τητα..

Ποιο θα πρέπει να είναι το επόμενο βήμα της χώρας μας, μετά τη συμ­φω­νία με την Ιταλία και τις επαφές που έγιναν με την Αίγυπτο;

Χωρίς αμφι­βο­λία μιά συμ­φω­νία με την Αίγυπτο. Χτες! Αλλά κι εδώ ισχύουν όσα είπα παρα­πάνω. Μαξι­μα­λι­σμός επι­βάλ­λε­ται στις δια­πραγ­μα­τεύ­σεις όταν ξεκινάς. Αλλά όταν πλη­σιά­ζεις στο τέλος, ο σωστός πολι­τι­κός κόβει τον Γόρδιο Δεσμό με το σπαθί και κλείνει τη συμ­φω­νία. Το κόστος της μη-συμφωνίας και κυρίως μιάς Ελληνο-αιγυπτιακής, θα είναι κατα­στρο­φικά μεγάλο για την Ελλάδα.

Πώς αξιο­λο­γείτε τα απο­τε­λέ­σματα του πρό­σφα­του ταξι­διού του κ. Κ.Μητσο­τάκη στο Ισραήλ;

Χρή­σι­μες οι επι­σκέ­ψεις και η συναφής διπλω­μα­τική κινη­τι­κό­τητα. Στη σωστή πορεία επι­χει­ρεί η κυβέρ­νηση. Κατά τη γνώμη μου απαι­τεί­ται όμως γρήγορα και κυρίως μιά νέα στρα­τη­γική — που ακόμη δεν την έχω δει. Αγωνιώ γι αυτό μηπως φτά­σουμε στη νέα κρίση που δια­γρά­φε­ται στον ορί­ζο­ντα εγκλω­βι­σμέ­νοι ξανά στο δίλημμα: κλι­μα­κώνω ή περιο­ρί­ζο­μαι σε διπλω­μα­τι­κές δια­μαρ­τυ­ρίες. Ούτε να συγκρου­στούμε θέλουμε, αλλ´ ούτε και να υπο­χω­ρή­σουμε ξανά. Άρα…

Τελικώς, ποιους έχουμε συμ­μά­χους κύριε Βαλη­νάκη και σε ποιους μπο­ρούμε να βασι­στούμε;

Ας μην αυτα­πα­τώ­μεθα. Κανείς δεν θα θυσια­στεί για μας αν δεν το κάνουμε πρώτοι εμείς για τα νησιά μας. Αλλ’ αυτό δεν σημαί­νει ότι πρέπει να επι­ζη­τούμε τη σύγκρουση. Ούτε η μηδε­νι­στική ισο­πέ­δωση είναι όμως ορθή, ότι δηλ. δεν υπάρ­χουν καθόλου σύμ­μα­χοι ή βοήθεια σημα­ντική από πολλούς κι ότι άρα ματαιο­πο­νούμε. Πρέπει νυχθη­με­ρόν να χτί­ζουμε συμ­μα­χίες κάθε είδους για να απο­τρα­πεί η Τουρκία από περι­πέ­τειες. Μαγική λύση δεν υπάρχει. Χρειά­ζο­νται γι αυτό πολλές επι­μέ­ρους πρω­το­βου­λίες, «έξυπνες« κινή­σεις, που όλες μαζί θα εξυ­φά­νουν το ατσά­λινο δίχτυ που απαι­τεί­ται για να στα­μα­τή­σουμε τον τουρ­κικό καρ­χα­ρία. Ένα τέτοιο δίχτυ ανέλυσα στο βιβλίο μου. Έτοιμη όμως έχω και την ανα­προ­σαρ­μογή του στα σημε­ρινά δεδο­μένα.