Έρευνα: Τα προβλήματα του ΕΣΥ σήμερα- Τι μπορεί να αλλάξει

Το ελλη­νικό Εθνικό Σύστημα Υγείας νοσεί. Σοβαρά και δια­χρο­νικά προ­βλή­ματα όπως οι απαρ­χαιω­μέ­νες και ανα­πο­τε­λε­σμα­τι­κές δομές διοί­κη­σης, οι ανορ­θο­λο­γι­κές δαπάνες, ο ελλιπής σχε­δια­σμός και κατα­νομή των μονάδων υγείας ανά την επι­κρά­τεια, το βάρος του συστή­μα­τος ασφά­λι­σης, οι τερά­στιες ιδιω­τι­κές δαπάνες για την υγεία κ.ά. οδηγούν ανα­πό­φευ­κτα σε ένα δυσλει­τουρ­γικό μοντέλο με αρνη­τι­κές συνέ­πειες στις παρε­χό­με­νες υπη­ρε­σίες υγείας.

Πώς μπορεί το ελλη­νικό κράτος να προ­σφέ­ρει σύγ­χρο­νες, απο­τε­λε­σμα­τι­κές και προ­σβά­σι­μες από όλους υπη­ρε­σίες υγείας;

Η νέα έρευνα της διαΝΕΟσις, την οποία εκπό­νησε ομάδα έμπει­ρων ειδικών από τον χώρο της υγείας υπό τον συντο­νι­σμό του Καθη­γητή Κοι­νω­νι­κής και Προ­λη­πτι­κής Ιατρι­κής στο ΕΚΠΑ Γιάννη Τούντα, επι­χει­ρεί να απα­ντή­σει στο παρα­πάνω ερώτημα κατα­λή­γο­ντας σε μία πρόταση για ένα σύγ­χρονο και απο­κε­ντρω­μένο δημόσιο σύστημα υγείας, με έμφαση στην κοι­νω­νική ισότητα, την κλινική απο­τε­λε­σμα­τι­κό­τητα και την οικο­νο­μική βιω­σι­μό­τητα. Σύμφωνα με τους ερευ­νη­τές δε, “η δια­δι­κα­σία της προ­τει­νό­με­νης ανα­συ­γκρό­τη­σης του Εθνικού Συστή­μα­τος Υγείας μπορεί να ολο­κλη­ρω­θεί σε χρονικό διά­στημα τριών ετών”.

• Η εκτε­τα­μένη παρα­οι­κο­νο­μία και οι υπερ­βο­λικά υψηλές ιδιω­τι­κές δαπάνες.
• Η απουσία οργα­νω­μέ­νης πρω­το­βάθ­μιας φρο­ντί­δας υγείας και η έλλειψη σύγ­χρο­νων μονάδων περί­θαλψης (νοση­λεία στο σπίτι, μονάδες ημε­ρή­σιας νοση­λείας, κέντρα απο­κα­τά­στα­σης και μονάδες χρονίως πασχό­ντων).
• Η πολύ περιο­ρι­σμένη χρήση νέων τεχνο­λο­γιών και τα προ­βλή­ματα οργά­νω­σης και διοί­κη­σης με ανα­χρο­νι­στι­κές, έντονα συγκε­ντρω­τι­κές δομές.
• Η ηλι­κιακή γήρανση και εργα­σιακή κόπωση του εργα­τι­κού δυνα­μι­κού.
• Η σχεδόν πλήρης απουσία μηχα­νι­σμών αξιο­λό­γη­σης ελέγχου και ποιό­τη­τας και
• Η ανορ­θο­λο­γική κατα­νομή των νοσο­κο­μεια­κών και πρω­το­βάθ­μιων μονάδων ανά την επι­κρά­τεια.

Το ανθρώ­πινο δυνα­μικό

• Η χώρα μας έχει τον μεγα­λύ­τερο αριθμό γιατρών και τον μικρό­τερο αριθμό νοση­λευ­τών ανα­λο­γικά με τον πλη­θυ­σμό της στην ΕΕ (περίπου 1,3 νοση­λευ­τές ανά γιατρό.
• Τη 15ετία 2001-2016 το ιατρικό δυνα­μικό της χώρας υπερ­δι­πλα­σιά­στηκε, παρά την “ιατρική μετα­νά­στευση”. Το 2017 είχαμε στην Ελλάδα πάνω από 65.000 για­τρούς.
• Δια­θέ­τουμε υπερ­πλη­θώρα χει­ρουρ­γών, γυναι­κο­λό­γων και παθο­λό­γων, αλλά το χαμη­λό­τερο ποσοστό στην Ευρώπη γενικών ιατρών – για την Πρω­το­βάθ­μια Φρο­ντίδα χρεια­ζό­μα­στε υπερ­δι­πλά­σιους.
• Την ίδια ώρα 1 στους 4 για­τρούς – μέλη του Ιατρι­κού Συλ­λό­γου Αθηνών είναι άνεργος ή αυτο­α­πα­σχο­λού­με­νος.
• Μόνο το 5,4% του εργα­τι­κού δυνα­μι­κού της χώρας απα­σχο­λεί­ται στον χώρο της υγείας. Το αντί­στοιχο ποσοστό στις χώρες του ΟΟΣΑ ξεπερνά το 10%.

Η κατά­σταση σήμερα

Σήμερα στη χώρα υπάρ­χουν συνο­λικά 277 νοσο­κο­μεία τα οποία δια­θέ­τουν 45.267 κλίνες. Τα 147 είναι ιδιω­τι­κές κλι­νι­κές, 5 είναι νοσο­κο­μεία που έχουν τη μορφή ΝΠΙΔ, και 125 είναι τα ΝΠΔΔ (αυτά είναι και τα νοσο­κο­μεία που ανήκουν στο ΕΣΥ).

Υπάρ­χουν ακόμα 1.487 περι­φε­ρειακά ιατρεία στις αγρο­τι­κές περιο­χές και 127 Τοπικές Μονάδες Υγείας (ΤοΜΥ) σε αστικές περιο­χές, που ιδρύ­θη­καν πρό­σφατα.

Όλες οι μονάδες υπά­γο­νται σε 7 Υγειο­νο­μι­κές Περι­φέ­ρειες, οι οποίες έχουν κυρίως επο­πτικό και συντο­νι­στικό ρόλο.

Έως και το 1/3 των εισα­γω­γών έκτα­κτης ανάγκης στα γενικά νοσο­κο­μεία για πολλά περι­στα­τικά, καθώς και το 40% των ορθο­παι­δι­κών θα μπο­ρού­σαν να αντι­με­τω­πί­ζο­νται από υπη­ρε­σίες Πρω­το­βάθ­μιας Φρο­ντί­δας Υγείας.

Μεταξύ των δεκάδων προ­τά­σεων που περι­λαμ­βά­νο­νται στη μελέτη, παρα­θέ­τουμε εδώ συνο­πτικά τις εξής:

Για τη διοί­κηση

• Το υπουρ­γείο Υγείας να δια­τη­ρεί επι­τε­λικό και επο­πτικό ρόλο στο ΕΣΥ.
• Τη δημιουρ­γία “Κέντρου Στρα­τη­γι­κού Σχε­δια­σμού και Αξιο­λό­γη­σης“, ένα ΝΠΙΔ που θα παρα­κο­λου­θεί και θα αξιο­λο­γεί τη λει­τουρ­γία του ΕΣΥ σε εθνικό και περι­φε­ρειακό επίπεδο και θα γνω­μο­δο­τεί στο υπουρ­γείο Υγείας.
• Την ανα­συ­γκρό­τηση των Υγειο­νο­μι­κών Περι­φε­ρειών ως Νομικά Πρόσωπα Δημο­σίου Δικαίου σε κάθε μία από τις 13 διοι­κη­τι­κές περι­φέ­ρειες.
• Την ανά­πτυξη σε κάθε Υγειο­νο­μική Περι­φέ­ρεια των θεσμών “Συμπλέγ­ματα Νοσο­κο­μείων“, “Δίκτυα Νοσο­κο­μείων” και “Ανοικτά Νοσο­κο­μεία“.
• Τη μετα­τροπή των νοσο­κο­μείων του ΕΣΥ σε Νομικά Πρόσωπα Ιδιω­τι­κού Δικαίου μη κερ­δο­σκο­πι­κού χαρα­κτήρα, ως θυγα­τρι­κές εται­ρείες των Υγειο­νο­μι­κών Περι­φε­ρειών.
• Την ενί­σχυση της διοί­κη­σης των νοσο­κο­μείων. Οργά­νωση και λει­τουρ­γία τους σε επι­χει­ρη­σιακή βάση με εκτε­τα­μένη αυτο­νο­μία και ευθύνη.
• Την πλήρη λογι­στική και διοι­κη­τική μηχα­νορ­γά­νωση των νοσο­κο­μείων, λει­τουρ­γία νέου ηλε­κτρο­νι­κού συστή­μα­τος προ­μη­θειών.
• Αξιο­κρα­τική και τεχνο­κρα­τική στε­λέ­χωση των διοι­κή­σεων των νοσο­κο­μείων.

Για την Πρω­το­βάθ­μια Φρο­ντίδα Υγείας (ΠΦΥ)

• Διοί­κηση “Δικτύων Πρω­το­βάθ­μιας Φρο­ντί­δας Υγείας” από Διοι­κη­τικό Συμ­βού­λιο.
• Δημιουρ­γία ιατρι­κής υπη­ρε­σίας δημό­σιας υγείας-κοινωνικής ιατρι­κής στο υπουρ­γείο Υγείας.
• Επέ­κταση του Ολο­κλη­ρω­μέ­νου Πλη­ρο­φο­ρια­κού Συστή­μα­τος Μονάδων Υγείας για την προ­σφορά online υπη­ρε­σιών στους πολίτες, για τη δια­χεί­ριση των δεδο­μέ­νων του συστή­μα­τος (για θέματα όπως ο εντο­πι­σμός απάτης ή ο σχε­δια­σμός προ­γραμ­μά­των προ­λη­πτι­κής ιατρι­κής, μεταξύ άλλων) και για την ανά­πτυξη άλλων σύγ­χρο­νων εργα­λείων.
• Ελά­χι­στη ή και μηδε­νική συμ­με­τοχή στο κόστος στην πρω­το­βάθ­μια φρο­ντίδα υγείας.
• Μετά­βαση από τον θεσμό του “οικο­γε­νεια­κού ιατρού” στην “ολο­κλη­ρω­μένη οικο­γε­νειακή ιατρική“, με ομάδες ειδι­κευ­μέ­νων επαγ­γελ­μα­τιών υγείας που εξυ­πη­ρε­τούν ορι­σμένο αριθμό οικο­γε­νειών.

Για τις δαπάνες υγείας

• Μετα­τροπή του ΕΟΠΥΥ σε ενιαίο μονα­δικό πληρωτή με απο­κλει­στική δια­χεί­ριση του συνόλου των εθνικών πόρων για τις δημό­σιες δαπάνες υγείας.
• Ανα­προ­σαρ­μογή της συμ­με­το­χής των ασφα­λι­σμέ­νων στο κόστος με βάση εισο­δη­μα­τικά κρι­τή­ρια και κρι­τή­ρια ανάγκης για φρο­ντίδα υγείας.
• Εισα­γωγή ασφα­λι­στι­κών τιμών ανα­φο­ράς ως ανώτατο όριο κάλυψης και τιμο­λό­γηση χρη­σι­μο­ποιώ­ντας μια μέθοδο στη βάση σχε­τι­κών αξιών των συντε­λε­στών (RBRVS).
• Ειδική φορο­λο­γία σε επι­βλαβή για τη δημόσια υγεία προ­ϊ­ό­ντα, τα έσοδα από την οποία θα απο­δί­δο­νται στον ΕΟΠΥΥ.

Για την απο­τε­λε­σμα­τι­κό­τητα των μονάδων

• Συγ­χω­νεύ­σεις και αλλαγές χρήσης νοσο­κο­μείων, ιδιαί­τερα μικρών, πρώην νομαρ­χια­κών μονάδων. Ανα­κα­τα­νομή των κλι­νι­κών και των εργα­στη­ρίων με συγ­χω­νεύ­σεις ή καταρ­γή­σεις και με ίδρυση νέων, με αλλαγή των υφι­στά­με­νων οργα­νι­σμών και κανο­νι­σμών λει­τουρ­γίας.
• Πιο ευέ­λι­κτες μορφές συνερ­γα­σίας των ιατρών με τα νοσο­κο­μεία. Δυνα­τό­τητα ιδιωτών γιατρών να συμ­βάλ­λο­νται με καθε­στώς μερικής ή πλήρους απα­σχό­λη­σης με νοσο­κο­μεία του ΕΣΥ για έκτα­κτες ή επο­χια­κές ανάγκες.

Για το ανθρώ­πινο δυνα­μικό

• Δια­μόρ­φωση στρα­τη­γι­κού προ­γραμ­μα­τι­σμού για το ανθρώ­πινο δυνα­μικό στο υπουρ­γείο Υγείας σε συνερ­γα­σία με το υπουρ­γείο Παι­δείας, με ανα­προ­σαρ­μογή του αριθμού των εισα­κτέων σε Σχολές Επι­στη­μών Υγείας.
• Ενί­σχυση και ανα­βάθ­μιση του νοση­λευ­τι­κού δυνα­μι­κού. Εκσυγ­χρο­νι­σμός του πλαι­σίου για τη χορή­γηση ιατρι­κών ειδι­κο­τή­των.
• Ανά­πτυξη προ­γραμ­μά­των διά βίου εκπαί­δευ­σης για όλα τα στελέχη των μονάδων του ΕΣΥ.