Με «καυτή» άνοιξη απειλεί η Άγκυρα – Κλιμακώνει την ένταση – Πώς απαντά η Αθήνα

Μόλις πριν από δέκα ηµέρες, στον απόηχο της επί­σκε­ψης του Ελληνα πρω­θυ­πουρ­γού Κυριά­κου Μητσο­τάκη στο Παρίσι, ψύχραιµες φωνές προερχόµενες από το Μέγαρο Μαξίµου «διέ­βλε­παν» µια… υφέρ­πουσα διάθεση της Αγκυρας να ανα­ζη­τή­σει διε­ξό­δους αποκλιµάκωσης στα Ελλη­νο­τουρ­κικά. Οσα «προ­κλη­τικά» ακο­λού­θη­σαν, ωστόσο, έκτοτε από την πλευρά της γεί­το­νος έρχο­νται να δια­ψεύ­σουν τις όποιες καθη­συ­χα­στι­κές εκτιµήσεις… προετοιµάζοντας παράλ­ληλα το έδαφος και για µια µάλλον «καυτή» άνοιξη στο µέτωπο Ελλάδας – Τουρ­κίας.

«Θα συνεχίσουµε µε ρυθµό ακα­τά­παυ­στο να διεξάγουµε σεισµικές έρευνες και γεω­τρή­σεις τόσο στην Ανα­το­λική Μεσό­γειο όσο και στη ζώνη µεταξύ Τουρ­κίας και Λιβύης, στη βάση της συµφωνίας µας µε τη νόµιµη κυβέρ­νηση της Λιβύης. Θα ήθελα να επα­να­λάβω ότι η Τουρκία είναι απο­λύ­τως αποφασισµένη» διεµήνυσε στις 6 Φεβρουα­ρίου ο εκπρό­σω­πος του προ­έ­δρου Ερντο­γάν, Ιµπραχίµ Καλίν, κατά τη διάρ­κεια συνέ­ντευ­ξης Τύπου στην Αγκυρα. Μία ηµέρα νωρί­τερα, ο ίδιος ο Ερντο­γάν είχε επα­να­φέ­ρει θέµα γκρίζων ζωνών, στέλ­νο­ντας το µήνυµα ότι όσο η Ελλάδα «δεν κάνει κάτι στα Ιµια» (Καρντάκ στα τουρ­κικά), δεν θα κάνει εκεί κάτι ούτε και η Τουρκία. Ενώ λίγα 24ωρα νωρί­τερα, στις 23 Ιανουα­ρίου, ήταν ο Τούρκος υπουρ­γός Αµυνας, Χου­λουσί Ακάρ, εκείνος που µας είχε υπενθυµίσει τις τουρ­κι­κές αξιώ­σεις περί απο­στρα­τιω­τι­κο­ποί­η­σης δεκάδων ελλη­νι­κών νησιών στο Αιγαίο. Ο Ακάρ – Α/ΓΕΕΘΑ ο ίδιος έως και το 2018 για να μην ξεχνιό­μα­στε – θα επα­νερ­χό­ταν στο ίδιο θέμα της απο­στρα­τιω­τι­κο­ποί­η­σης των ελλη­νι­κών νησιών και μέσα από συνέ­ντευξή του που δημο­σιεύ­τηκε στην τουρ­κική εφη­με­ρίδα Hurriyet στις 09 Φεβρουα­ρίου. Εν τω μεταξύ, η Τουρκία θα είχε γίνει γνωστό ότι αγόρασε και ένα… τρίτο πλωτό γεω­τρύ­πανο (ονόματι «Sertao»), για να το προ­σθέ­σει δίπλα στα «Yavuz» και «Fatih».

Από τα Ίμια στο… Καστε­λό­ριζο

Το 2020 βρίσκει, λοιπόν, την Αγκυρα να διαν­θί­ζει όλες εκείνες τις πάγιες τουρ­κι­κές αξιώ­σεις (γκρίζες ζώνες, απο­στρα­τιω­τι­κο­ποί­ηση) µε µια σειρά από ανανεωµένες απειλές (για έρευνες δυτικά του Καστε­λό­ρι­ζου και της Ρόδου), να συνε­χί­ζει να εκβιά­ζει την Ευρώπη µε αιχµή το Προ­σφυ­γικό (που ανα­ζω­πυ­ρώ­νε­ται λόγω των πολύ­νε­κρων συγκρού­σεων στη Βορειο­δυ­τική Συρία), να αναβαθµίζει τις προ­κλή­σεις της εντός της κυπρια­κής ΑΟΖ (µε την παρου­σία του «Yavuz» στο αδειοδοτηµένο Οικό­πεδο 8) και να µπαίνει παράλ­ληλα σφήνα ακόµη βαθύ­τερα στα πολεµικά µέτωπα της Λιβύης (ενάντια στον Χαλίφα Χάφταρ) και της Συρίας (ενάντια στον Μπασάρ αλ Ασαντ).

Σηµειώνεται ότι σε ανά­λο­γες προ­α­ναγ­γε­λίες παράνοµων ερευνών εντός των ορίων της ελλη­νι­κής υφα­λο­κρη­πί­δας έχει προ­χω­ρή­σει κατ’ επα­νά­ληψη τους τελευ­ταί­ους µήνες και ο υπουρ­γός Ενέρ­γειας της Τουρ­κίας, Φατίχ Ντονµέζ. Η εµπειρία µάς έχει δείξει πως όσα προ­α­ναγ­γέλ­λει η Τουρκία όντως κάποια στιγµή τα κάνει πράξη ή του­λά­χι­στον επι­χει­ρεί να τα κάνει πράξη. Υπό αυτήν την έννοια, θα πρέπει να περι­μέ­νουμε το προ­σε­χές διά­στημα και νέες από­πει­ρες εισόδου τουρ­κι­κών ερευ­νη­τι­κών («Oruc Reis», «Barbaros») εντός της ελλη­νι­κής υφα­λο­κρη­πί­δας/ΑΟΖ, τα εξω­τε­ρικά όρια της οποίας δεν έχουμε ακόμη… οριο­θε­τή­σει με καμία από τις γει­το­νι­κές μας χώρες στην περιοχή της Ανα­το­λι­κής Μεσο­γείου.

Πώς θα αντι­δρά­σει, λοιπόν, η Ελλάδα στην περί­πτωση «εισβο­λής» τουρ­κι­κού ερευ­νη­τι­κού (με την υπο­ση­μεί­ωση ότι το όποιο τουρ­κικό ερευ­νη­τικό δικαιού­ται μεν να διέλθει αβλαβώς από τη μη οριο­θε­τη­μένη και προς το παρόν μη κηρυ­χθείσα ελλη­νική ΑΟΖ, αλλά όχι και να πραγ­μα­το­ποι­ή­σει έρευνες εντός της ελλη­νι­κής υφα­λο­κρη­πί­δας που υπάρχει εξ υπαρχής και αυτο­δι­καίως); Κρί­νο­ντας από την πρό­σφατη εμπει­ρία με την προ­σω­ρινή είσοδο του «Oruc Reis» στα τέλη Ιανουα­ρίου, η Ελλάδα ανα­μέ­νε­ται να δράσει κατά τρόπο πολ­λα­πλό: στέλ­νο­ντας φρε­γά­τες στην περιοχή απέ­να­ντι στα όποια τουρ­κικά πλοία, ενη­με­ρώ­νο­ντας τον διεθνή παρά­γο­ντα για τις κινή­σεις της Αγκυρας και κρα­τώ­ντας χαμηλά τους τόνους στο επι­κοι­νω­νιακό επίπεδο… εάν βέβαια οι συν­θή­κες επί του πεδίου είναι αρκετά ήπιες ώστε να μπορούν όντως να επι­τρέ­ψουν μια χωρίς οξυ­μέ­νους τόνους επι­κοι­νω­νιακή δια­χεί­ριση της έντασης.

Η Ελλάδα αυτό που έχει όντως κατα­φέ­ρει το περα­σμένο διά­στημα είναι να εξα­σφα­λί­σει, του­λά­χι­στον σε επίπεδο επί­ση­μων ανα­κοι­νώ­σεων, την κατα­δίκη του παρά­νο­μου τουρ­κο­λι­βυ­κού μνη­μο­νίου εκ μέρους της διε­θνούς κοι­νό­τη­τας. Οι πρό­σφα­τες επι­σκέ­ψεις του υπουρ­γού Εξω­τε­ρι­κών, Νίκου Δένδια, σε Ιταλία και Μάλτα, όπως άλλωστε και οι τελευ­ταίες επι­σκέ­ψεις του πρω­θυ­πουρ­γού Κυριά­κου Μητσο­τάκη σε Γαλλία, Σαου­δική Αραβία και Εμιράτα, ήρθαν να επα­να­βε­βαιώ­σουν ακριβώς αυτήν τη στάση εκ μέρους των «έξω». Ακόμη και η Γερ­μα­νία, που δεν προ­σκά­λεσε την Ελλάδα στη Διά­σκεψη του Βερο­λί­νου για τη Λιβύη τον Ιανουά­ριο, έχει δια­μη­νύ­σει ότι συμ­με­ρί­ζε­ται τις ελλη­νι­κές ανη­συ­χίες ανα­φο­ρικά με τα μνη­μό­νια συνα­ντί­λη­ψης που συνήψαν οι Ταγίπ Ερντο­γάν και Φαγέζ αλ Σάρατζ τον περα­σμένο Νοέμ­βριο στην Κων­στα­ντι­νού­πολη.

Κατώ­τε­ροι των περι­στά­σεων οι Ευρω­παίοι

Επί του πρα­κτέου ωστόσο, το ερώτημα είναι εάν οι όποιες διε­θνείς απο­δο­κι­μα­σίες αρκούν για να ανα­κό­ψουν τα σχέδια της Αγκυρας. Κρί­νο­ντας από όσα έχουν λάβει χώρα στην Κύπρο ειδικά από την άνοιξη του 2019 και έπειτα, οι απο­δο­κι­μα­σίες προ­φα­νώς και δεν αρκούν. Αντι­θέ­τως μάλιστα, σαν να ωθούν την Τουρκία στο να ανε­βά­ζει τον πήχη των προ­κλή­σεων, δοκι­μά­ζο­ντας τα όρια των Ευρω­παίων κάθε φορά και από μια περισ­σό­τερο προ­ω­θη­μένη θέση μαξι­μα­λι­στι­κών διεκ­δι­κή­σεων.

Το ότι οι Ευρω­παίοι έχουν απο­δει­χθεί κατώ­τε­ροι των περι­στά­σεων απο­δει­κνύ­ε­ται εκ του απο­τε­λέ­σμα­τος, από τις κυρώ­σεις «χάδι» σε βάρος της κρα­τι­κής τουρ­κι­κής εται­ρείας πετρε­λαίου TPAO, αλλά και από τις αλγει­νές επι­κοι­νω­νια­κές «αστο­χίες» εκδη­λώ­σεων που είδαν το φως της δημο­σιό­τη­τας, όπως ήταν εκείνο το «happy birthday» των Ευρω­παίων πρε­σβευ­τών προς τιμήν του Τούρκου υπουρ­γού Μεβλούτ Τσα­βού­σο­γλου. Η Ελλάδα δεν έχει σε καμία περί­πτωση την «πολυ­τέ­λεια» να ανεχθεί την πραγ­μα­το­ποί­ηση τουρ­κι­κών σει­σμο­γρα­φι­κών ερευνών (για το ενδε­χό­μενο γεω­τρή­σεων… ούτε λόγος) εντός της ελλη­νι­κής υφα­λο­κρη­πί­δας, πράγμα το οποίο προ­φα­νώς γνω­ρί­ζουν πολύ καλά και οι ιθύ­νο­ντες στην Αγκυρα.

Μαρα­θώ­νιος συνα­ντή­σεων για Δένδια – Πανα­γιω­τό­πουλο

Η κυβέρ­νηση της Νέας Δημο­κρα­τίας ωστόσο, όπως άλλωστε και η προη­γού­μενη του ΣΥΡΙΖΑ, απο­δί­δει ιδιαί­τερη σημασία στη δυνα­τό­τητα δια­τή­ρη­σης ανοι­χτών διαύλων με την Τουρκία, ακόμη και σε περιό­δους κρίσης (ή, πιο σωστά, ειδικά σε περιό­δους κρίσης). Σε αυτό το πλαίσιο της απο­κα­τά­στα­σης των διαύλων, οι συζη­τή­σεις για τα Μέτρα Οικο­δό­μη­σης Εμπι­στο­σύ­νης (ΜΟΕ) μεταξύ Ελλάδας και Τουρ­κίας επα­νεκ­κι­νούν σε τεχνι­κό­στρα­τιω­τικό επίπεδο στην Αθήνα το διά­στημα μεταξύ 17 και 21 Φεβρουα­ρίου.

Οι υπουρ­γοί Εθνικής Αμυνας Νίκος Πανα­γιω­τό­που­λος και Χου­λουσί Ακάρ θα έχουν μάλλον την ευκαι­ρία να τα πουν από κοντά και στο πλαίσιο της υπουρ­γι­κής Συνόδου του ΝΑΤΟ που πραγ­μα­το­ποιεί­ται στις Βρυ­ξέλ­λες το διήμερο 12-13 Φεβρουα­ρίου. Υπεν­θυ­μί­ζε­ται ότι οι κ. Πανα­γιω­τό­που­λος και Ακάρ είχαν τηλε­φω­νική συνο­μι­λία και στις 5 Φεβρουα­ρίου, ενώ λίγες εβδο­μά­δες νωρί­τερα, στις 10 Ιανουα­ρίου, ο γενικός γραμ­μα­τέας του ελλη­νι­κού υπουρ­γείου Εξω­τε­ρι­κών, πρέσβης Θεμι­στο­κλής Δεμίρης, είχε δια­βου­λεύ­σεις στην Αγκυρα με τον υφυ­πουργό Εξω­τε­ρι­κών της Τουρ­κίας, πρέσβη Σεντάτ Ονάλ.

Πυκνό ανα­μέ­νε­ται να είναι και το πρό­γραμμα του υπουρ­γού Εξω­τε­ρι­κών, Νίκου Δένδια, την εβδο­μάδα που ξεκινά, με τον επι­κε­φα­λής της ελλη­νι­κής διπλω­μα­τίας να μετα­βαί­νει τη Δευτέρα 10 Φεβρουα­ρίου στη Μαδρίτη, την Πέμπτη 13 Φεβρουα­ρίου στην Αλγερία (ο υπουρ­γός Εξω­τε­ρι­κών της οποίας είχε βρεθεί στις 5 Φεβρουα­ρίου στη Λιβύη, όπου είχε συνά­ντηση με τον στρα­τάρχη Χαλίφα Χάφταρ) και την Παρα­σκευή 14 Φεβρουα­ρίου στη Γερ­μα­νία, για να πάρει μέρος στην ετήσια Διά­σκεψη Ασφα­λείας του Μονάχου, μια διά­σκεψη στην οποία πρό­κει­ται να δώσει το «παρών» και ο υπουρ­γός Εξω­τε­ρι­κών της Τουρ­κίας, Μεβλούτ Τσα­βού­σο­γλου, χωρίς όμως προς το παρόν να έχει προ­γραμ­μα­τι­στεί κάποια συνά­ντηση μεταξύ των κ. Δένδια και Τσα­βού­σο­γλου. Σημειώ­νε­ται ότι στη Διά­σκεψη του Μονάχου πρό­κει­ται να πάρει μέρος και ο υπουρ­γός Εθνικής Αμυνας, Νίκος Πανα­γιω­τό­που­λος. Στην πρω­τεύ­ουσα της Βαυα­ρίας ανα­μέ­νε­ται να πραγ­μα­το­ποι­η­θεί στις 16 Φεβρουα­ρίου και μια συνά­ντη­ση­συ­νέ­χεια (Follow-up Committee) της Διά­σκε­ψης του Βερο­λί­νου για τη Λιβύη, με τη συμ­με­τοχή των κρατών που είχαν πάρει μέρος και στην προη­γού­μενη Διά­σκεψη της 19ης Ιανουα­ρίου (από την οποία υπεν­θυ­μί­ζε­ται ότι απου­σί­αζε η Ελλάδα).

Ανη­συ­χία για νέες προ­σφυ­γι­κές ροές λόγω Ιντλίμπ

Το ανήσυχο βλέμμα της διε­θνούς κοι­νό­τη­τας έχει όμως πια στραφεί εκ νέου στα εδάφη της πολύ­πα­θης βορειο­δυ­τι­κής Συρίας (Ιντλίμπ), εκεί όπου οι άνδρες των τουρ­κι­κών ενόπλων δυνά­μεων πλέον ανταλ­λάσ­σουν πολύ­νε­κρα πυρά με τις δυνά­μεις του Σύρου προ­έ­δρου Μπασάρ αλ Άσαντ, προς μεγάλη απο­γο­ή­τευση της Μόσχας. «Στη Συρία ο Ερντο­γάν αντι­με­τω­πί­ζει επι­κα­κτι­κώς το εξής δίλημμα : ή ευθεία δια­πραγ­μά­τευση με τον Άσαντ χάρη στην μεσο­λά­βηση του Πούτιν ή ευρεία αντι­πα­ρά­θεση με τον Άσαντ και, κατ’ επέ­κταση, με τον Πούτιν και τον Ρουχανί. Εξ ου και η περί­πλοκη χορο­γρα­φία με απειλές, υπό­γειες δια­βου­λεύ­σεις και επι­θέ­σεις στη βόρεια Συρία καθώς έκαστη παρά­ταξη προ­σπα­θεί να υπα­γο­ρεύ­σει στην άλλη τους όρους της για την τελική διευ­θέ­τηση από θέση ισχύος», σχο­λιά­ζει μιλώ­ντας στο Εθνος της Κυρια­κής ο Δρ. Σπύρος Πλα­κού­δας, επί­κου­ρος καθη­γη­τής στο Rabdan Academy του Αμπού Ντάμπι και Αντι­πρό­ε­δρος του Κέντρου Διεθνών Στρα­τη­γι­κών Ανα­λύ­σεων (ΚΕΔΙΣΑ).

πηγή ethnos.gr

Γιώργος Σκα­φι­δάς