Γ. Σακελλαρίδης για το προσφυγικό: Τεράστιες οι ευθύνες της προηγούμενης κυβέρνησης – Η σημερινή δημιουργεί έντονη ανησυχία

Συνέ­ντευξη του επι­κε­φα­λής του Ελλη­νι­κού Τμή­μα­τος της Διε­θνούς Αμνη­στίας στο Newpost και τον Νίκο Πανα­γιω­τό­πουλο

«Η κατά­σταση είναι πολύ σοβαρή και απαι­τεί­ται ψυχραι­μία, συνερ­γα­σία με τις υπό­λοι­πες χώρες και προ­σή­λωση στις αρχές του διε­θνούς ανθρω­πι­στι­κού και προ­σφυ­γι­κού δικαίου. Η οποια­δή­ποτε δια­χεί­ριση αγνοεί τα ανθρώ­πινα δικαιώ­ματα είναι κατα­δι­κα­σμένη να απο­τύ­χει και να επι­δει­νώ­σει την κατά­σταση», υπο­γραμ­μί­ζει στο Newpost ο διευ­θυ­ντής του Ελλη­νι­κού Τμή­μα­τος της Διε­θνούς Αμνη­στίας, Γαβριήλ Σακελ­λα­ρί­δης.

Επίσης κάνει λόγο για τον κίνδυνο κυρώ­σεων στη χώρα μας μετά τις τελευ­ταίες ανα­κοι­νώ­σεις της κυβέρ­νη­σης για το προ­σφυ­γικό.  «Η ανα­κοί­νωση της δέσμης μέτρων της κυβέρ­νη­σης για το προ­σφυ­γικό μετά το πρό­σφατο ΚΥΣΕΑ δείχνει να αγνοεί τις στοι­χειώ­δεις υπο­χρε­ώ­σεις της χώρας και εγκυ­μο­νεί σοβα­ρούς κιν­δύ­νους κυρώ­σεων, παρα­βί­α­σης ανθρώ­πι­νων δικαιω­μά­των, αλλά και μεγα­λύ­τε­ρης δυσλει­τουρ­γίας στο επίπεδο της δια­δι­κα­σίας ασύλου».

Ο Γαβριήλ Σακελ­λα­ρί­δης περι­γρά­φει με δρα­μα­τι­κούς τόνους την κατά­σταση που επι­κρα­τεί στα νησιά, « δια­μορ­φώ­νε­ται μία άθλια πραγ­μα­τι­κό­τητα που απο­τε­λεί ντροπή για την Ελλάδα και την Ευρώπη» και συμπλη­ρώ­νει: «Οι καταυ­λι­σμοί στα νησιά είναι τόποι τρα­γι­κών και σπα­ρα­κτι­κών προ­σω­πι­κών ιστο­ριών.  Όμως, με τη σημε­ρινή πολι­τική που εκπο­ρεύ­ε­ται από τη Συμ­φω­νία ΕΕ-Τουρκίας, τα νησιά γίνο­νται τόποι φυλακής για τους ανθρώ­πους αυτούς, με τις τοπικές κοι­νω­νίες να σηκώ­νουν, ταυ­τό­χρονα, ένα δυσα­νά­λογα μεγάλο βάρος σε σχέση με την υπό­λοιπη Ευρώπη».

Δεν χαρί­ζε­ται στην προη­γού­μενη κυβέρ­νηση, «έχει τερά­στιες ευθύνες για την σημε­ρινή κατά­σταση, οι οποίες δεν παρα­γρά­φο­νται, ανε­ξάρ­τητα από την πολι­τική που θα ακο­λου­θή­σει η σημε­ρινή κυβέρ­νηση. Η αθλιό­τητα των συν­θη­κών στα ΚΥΤ των νησιών, οι καταγ­γε­λίες για βίαιες επα­να­προ­ω­θή­σεις στον Έβρο, η αβε­βαιό­τητα για την συνέ­χιση του προ­γράμ­μα­τος ΕΣΤΙΑ για την στέγαση είναι λίγες από τις παρα­κα­τα­θή­κες».
Και ανη­συ­χεί για τα πρώτα δείγ­ματα της σημε­ρι­νής, «Όμως η σημε­ρινή κυβέρ­νηση σε επίπεδο πολι­τι­κής και ρητο­ρι­κής δημιουρ­γεί έντονη ανη­συ­χία για τις προ­θέ­σεις της. Η κατάρ­γηση της δυνα­τό­τη­τας από­δο­σης ΑΜΚΑ σε πρό­σφυ­γες, ο απο­κλει­σμός τους από δωρεάν υγειο­νο­μι­κές υπη­ρε­σίες, οι «κινη­μα­το­γρα­φι­κού τύπου» εξώσεις από χώρους στέ­γα­σης και κατα­λή­ψεις και κυρίως η δέσμη μέτρων του ΚΥΣΕΑ έχουν σημάνει συνα­γερμό σε οργα­νώ­σεις και κινή­σεις για τα ανθρώ­πινα δικαιώ­ματα».Και σημειώ­νει με νόημα, «Όταν κάνεις κριτική στην κυβέρ­νηση δεν σημαί­νει ότι στη­ρί­ζεις την αντι­πο­λί­τευση».

Δεν θέλει να σχο­λιά­σει τις μετε­κλο­γι­κές εξε­λί­ξεις στον ΣΥΡΙΖΑ αν και τις παρα­κο­λου­θεί, δηλώνει, ότι δεν νοιώθει εκτός πολι­τι­κής, καθώς «τα δικαιώ­ματα βρί­σκο­νται στον πυρήνα της πολι­τι­κής». Ωστόσο σε ερώτηση αν θα επα­νέλ­θει στην κεντρική πολι­τική σκηνή δηλώνει, «δεν είναι στις προ­τε­ραιό­τη­τες μου».

Ανα­λυ­τικά η συνέ­ντευξη του διευ­θυ­ντή του Ελλη­νι­κού Τμή­μα­τος της Διε­θνούς Αμνη­στίας, Γαβριήλ Σακελ­λα­ρίδη, στο newpost.gr :

Ερ.:Πώς αξιο­λο­γείτε την κατά­σταση που δια­μορ­φώ­νε­ται με το προ­σφυ­γικό στη χώρα μας αλλά και συνο­λι­κό­τερα στην ευρύ­τερη περιοχή; Πως σχο­λιά­ζετε τις τελευ­ταίες απο­φά­σεις της Ελλη­νι­κής κυβέρ­νη­σης αλλά και τη στάση της Ε.Ε;

Απ.:Η κατά­σταση είναι πολύ σοβαρή και απαι­τεί­ται ψυχραι­μία, συνερ­γα­σία με τις υπό­λοι­πες χώρες και προ­σή­λωση στις αρχές του διε­θνούς ανθρω­πι­στι­κού και προ­σφυ­γι­κού δικαίου. Η οποια­δή­ποτε δια­χεί­ριση αγνοεί τα ανθρώ­πινα δικαιώ­ματα είναι κατα­δι­κα­σμένη να απο­τύ­χει και να επι­δει­νώ­σει την κατά­σταση.

Η ανα­κοί­νωση της δέσμης μέτρων της κυβέρ­νη­σης για το προ­σφυ­γικό μετά το πρό­σφατο ΚΥΣΕΑ δείχνει να αγνοεί τις στοι­χειώ­δεις υπο­χρε­ώ­σεις της χώρας και εγκυ­μο­νεί σοβα­ρούς κιν­δύ­νους κυρώ­σεων, παρα­βί­α­σης ανθρώ­πι­νων δικαιω­μά­των, αλλά και μεγα­λύ­τε­ρης δυσλει­τουρ­γίας στο επίπεδο της δια­δι­κα­σίας ασύλου.

Για παρά­δειγμα, με βάση το άρθρο της σχετική κοι­νο­τι­κής οδηγίας για τις δια­δι­κα­σίες ασύλου προ­βλέ­πε­ται ρητά ότι πρέπει να δια­σφα­λί­ζε­ται η δυνα­τό­τητα απο­τε­λε­σμα­τι­κής και ουσια­στι­κής προ­σφυ­γής σε περί­πτωση απόρ­ρι­ψης της αίτησης διε­θνούς προ­στα­σίας. Η κατάρ­γηση των δευ­τε­ρο­βάθ­μιων επι­τρο­πών προ­σφυ­γών ώστε «να προχωρά άμεσα η δια­δι­κα­σία επι­στρο­φής του αιτού­ντος στη χώρα από την οποία προήλθε» είναι αδύνατη με βάση το κοι­νο­τικό δίκαιο. Ακόμη και αν καταρ­γή­σει η κυβέρ­νηση τις επι­τρο­πές αυτές, οι αιτού­ντες άσυλο πρέπει να μπορούν να κατα­φεύ­γουν στα διοι­κη­τικά δικα­στή­ρια, υπό εξέταση ουσίας. Σε αυτή την περί­πτωση, οι αιτή­σεις αυτές θα πρέπει να έχουν αυτό­ματα ανα­σταλ­τικό χαρα­κτήρα, οι προ­σφεύ­γο­ντες να λαμ­βά­νουν δωρεάν νομική υπο­στή­ριξη ενώ ταυ­τό­χρονα θα πρέπει να απο­λαμ­βά­νουν τα προ­βλε­πό­μενα σε επίπεδο υπη­ρε­σιών υπο­δο­χής. Αυτά προ­βλέ­πει το κοι­νο­τικό δίκαιο και αν η κυβέρ­νηση θέλει να το σεβα­στεί, πρέπει να συμ­μορ­φω­θεί με αυτές τις δια­τά­ξεις.

Και καθώς υπάρχει και η απαι­τού­μενη νομο­λο­γία στο πλαίσιο του Ευρω­παϊ­κού Δικα­στη­ρίου Ανθρω­πί­νων Δικαιω­μά­των, θα είναι ακόμη πιο δύσκολο για την ελλη­νική κυβέρ­νηση να μην συμ­μορ­φω­θεί.

Σε αυτή την περί­πτωση βέβαια, οι ρυθμοί εξέ­τα­σης των αιτή­σεων ασύλου θα μειώ­νο­νταν ακόμη περισ­σό­τερο εξαι­τίας της ήδη μεγάλης βρα­δύ­τη­τας απο­νο­μής δικαιο­σύ­νης στα διοι­κη­τικά δικα­στή­ρια, ενώ και το οικο­νο­μικό κόστος, για το κράτος, της νομικής συν­δρο­μής στα διοι­κη­τικά δικα­στή­ρια θα ήταν πολύ μεγα­λύ­τερο.

Την ίδια στιγμή η κυβέρ­νηση δεν πρέπει σε καμία περί­πτωση να κατα­φύ­γει σε λογικές βίαιων επα­να­προ­ω­θή­σεων στα νερά του Αιγαίου που πρώτον είναι παρά­νο­μες και δεύ­τε­ρον αυξά­νουν την πιθα­νό­τητα ναυα­γίων.  

Ερ.:Η Διεθνής Αμνη­στία έχει κάνει αρκετές απο­στο­λές στη Μόρια αλλά και στα υπό­λοιπα νησιά του Αιγαίου και τα Κέντρα Υπο­δο­χής και Ταυ­το­ποί­η­σης. Tι λέτε για την παρούσα κατά­σταση; Ποια είναι η εικόνα που έχετε και για τις δομές στην ενδο­χώρα;

Απ.:Έχουμε όντως επι­σκε­φτεί πολλές φορές τα νησιά του Αιγαίου, τόσο η Διεθνής Αμνη­στία όσο και άλλες οργα­νώ­σεις, και η αλήθεια είναι ότι οι συν­θή­κες είναι άθλιες. Η Μόρια είναι η κορυφή του παγό­βου­νου αφού σήμερα –μετά τις μετα­κι­νή­σεις 1500 ατόμων στη Νέα Καβάλα- ο πλη­θυ­σμός της ξεπερ­νάει τις 9.000 άτομα, τη στιγμή που η επίσημη χωρη­τι­κό­τητα της εκτι­μά­ται ότι φτάνει οριακά τις 3.000. Λάβετε υπόψιν ότι όπως μας έλεγαν οι αρχές του ΚΥΤ εκεί, το απο­χε­τευ­τικό σύστημα είναι σχε­δια­σμένο για λίγες εκα­το­ντά­δες άτομα, οπότε αντι­λαμ­βά­νε­στε τί κίν­δυ­νοι ελλο­χεύ­ουν για την υγεία όσων δια­μέ­νουν ή εργά­ζο­νται εκεί.

Όμως η κατά­σταση στη Σάμο, για παρά­δειγμα, είναι ακόμα πιο δρα­μα­τική αφού η χωρη­τι­κό­τητα του εκεί ΚΥΤ είναι 600 άτομα και ο σημε­ρι­νός πλη­θυ­σμός φτάνει τους 5.000. Αντί­στοι­χες κατα­στά­σεις παρα­τη­ρού­νται σε Χίο, Κω και Σάμο με απο­τέ­λε­σμα να δια­μορ­φώ­νε­ται μία άθλια πραγ­μα­τι­κό­τητα που απο­τε­λεί ντροπή για την Ελλάδα και την Ευρώπη.

Συνήθως, ξέρετε, μιλάμε για αριθ­μούς, για ροές, για βάρκες και ξεχνάμε να μιλή­σουμε για τους ανθρώ­πους. Κάθε ένας και κάθε μία από αυτούς άφησαν τις πατρί­δες τους και τα σπίτια τους και δια­κιν­δυ­νεύ­ουν τις ζωές τους για να ζήσουν με ασφά­λεια, αυτοί και οι οικο­γέ­νειες τους. Οι καταυ­λι­σμοί στα νησιά είναι τόποι τρα­γι­κών και σπα­ρα­κτι­κών προ­σω­πι­κών ιστο­ριών.  Όμως, με τη σημε­ρινή πολι­τική που εκπο­ρεύ­ε­ται από τη Συμ­φω­νία ΕΕ-Τουρκίας, τα νησιά γίνο­νται τόποι φυλακής για τους ανθρώ­πους αυτούς, με τις τοπικές κοι­νω­νίες να σηκώ­νουν, ταυ­τό­χρονα, ένα δυσα­νά­λογα μεγάλο βάρος σε σχέση με την υπό­λοιπη Ευρώπη.

Ερ.:Υπάρχει λύση για ένα τόσο μεγάλο θέμα; Μια μικρή χώρα όπως η Ελλάδα μπορεί να αντέξει και να αντι­με­τω­πί­σει το προ­σφυ­γικό κύμα;

Απ.:Είναι δύσκολο να μιλάμε για λύσεις σε ένα τέτοιο συστη­μικό θέμα. Το προ­σφυ­γικό είναι μία πραγ­μα­τι­κό­τητα με την οποία πρέπει να μάθουμε να ζούμε στην Ευρώπη και στην Ελλάδα και δεν θα «λυθεί» όσο υπάρ­χουν οι πρω­ταρ­χι­κές αιτίες που σπρώ­χνουν τον κόσμο στην προ­σφυ­γιά. Όμως σε κάθε περί­πτωση, η όποια δια­χεί­ριση περνάει από την Ευρώπη. Ως Διεθνής Αμνη­στία έχουμε επι­μεί­νει πολύ πιέ­ζο­ντας τόσο τις κυβερ­νή­σεις σε εθνικά επίπεδα –ειδικά των μεγάλων χωρών της Ε.Ε.- όσο και την Ευρω­παϊκή Επι­τροπή, για την ανάγκη ριζικής ανα­θε­ώ­ρη­σης του Κανο­νι­σμού του Δου­βλί­νου, ώστε να υπάρχει ισότιμη κατα­νομή των αιτού­ντων άσυλο στις ευρω­παϊ­κές χώρες και να μην επι­βα­ρύ­νο­νται απο­κλει­στικά οι χώρες εισόδου (λ.χ. Ελλάδα και Ιταλία). Αν δεν υπάρξει ευρω­παϊκή αλλη­λεγ­γύη, είναι δύσκολο να υπάρξει η οποια­δή­ποτε αλλαγή με σεβασμό στα ανθρώ­πινα δικαιώ­ματα.

Από την άλλη, με ρωτάτε αν η Ελλάδα «ως μικρή χώρα» μπορεί να αντα­πο­κρι­θεί στις τρέ­χου­σες ανάγκες. Και μου δίνετε την ευκαι­ρία να σας πω ότι οι ροές μπορεί να είναι υπαρ­κτές όμως δεν δικαιο­λο­γούν πανι­κό­βλη­τες αντι­δρά­σεις. Υπάρ­χουν χώρες στον κόσμο, εξαι­ρε­τικά πιο αδύ­να­μες σε οικο­νο­μικό επίπεδο από την χώρα μας και άλλες ευρω­παϊ­κές χώρες, που κλή­θη­καν να δια­χει­ρι­στούν ακόμα μεγα­λύ­τε­ρες προ­σφυ­γι­κές ροές και τα κατά­φε­ραν καλά. Σήμερα σε μικρές χώρες της υπο­σα­χά­ριας Αφρικής όπως η Ουγκά­ντα ή χώρες όπως το Μπα­γκλα­ντές φιλο­ξε­νούν εκα­τομ­μύ­ρια πρό­σφυ­γες και αιτού­ντες άσυλο. Στην Ευρώπη, ως παρά­γωγο του συνο­λι­κού ξενο­φο­βι­κού πολι­τι­κού κλί­μα­τος, θεω­ρούμε ως μη δια­χει­ρί­σιμη η σημε­ρινή κατά­σταση, τη στιγμή που είναι η περιοχή με την μεγα­λύ­τερη οικο­νο­μική ευρω­στία στον πλανήτη και οι αριθμό των ροών σε φυσιο­λο­γι­κές συν­θή­κες δεν θα έπρεπε να δημιουρ­γούν μεγάλη ανη­συ­χία. . Και στην Ελλάδα και στην Ευρώπη μπορεί εύκολα να γίνει δια­χεί­ριση της κατά­στα­σης αρκεί να υπάρχει πολι­τική βούληση.

Ερ.:Για ακόμα μια φορά το προ­σφυ­γικό έγινε αντι­κεί­μενο αντι­πα­ρά­θε­σης ανάμεσα σε κυβέρ­νηση και αντι­πο­λί­τευση. Ήταν καλύ­τερη η κατά­σταση επί ΣΥΡΙΖΑ;

Απ.:Δεν μπορούν να γίνουν συγκρί­σεις για την πολι­τική μίας κυβέρ­νη­σης 4,5 ετών σε ένα τέτοιο θέμα με μία κυβέρ­νηση 1,5 μήνα. Κάτι τέτοιο θα ήταν άστοχο και άδικο. Η προη­γού­μενη κυβέρ­νηση έχει τερά­στιες ευθύνες για την σημε­ρινή κατά­σταση, οι οποίες δεν παρα­γρά­φο­νται, ανε­ξάρ­τητα από την πολι­τική που θα ακο­λου­θή­σει η σημε­ρινή κυβέρ­νηση. Γιατί στο επίπεδο της πολι­τι­κής κρι­νό­μα­στε από τις πράξεις και τα απο­τε­λέ­σματα και όχι από τη ρητο­ρική και τις επι­θυ­μίες μας. Η αθλιό­τητα των συν­θη­κών στα ΚΥΤ των νησιών, οι καταγ­γε­λίες για βίαιες επα­να­προ­ω­θή­σεις στον Έβρο, η αβε­βαιό­τητα για την συνέ­χιση του προ­γράμ­μα­τος ΕΣΤΙΑ για την στέγαση είναι λίγες από τις παρα­κα­τα­θή­κες.

Όμως η σημε­ρινή κυβέρ­νηση σε επίπεδο πολι­τι­κής και ρητο­ρι­κής δημιουρ­γεί έντονη ανη­συ­χία για τις προ­θέ­σεις της. Η κατάρ­γηση της δυνα­τό­τη­τας από­δο­σης ΑΜΚΑ σε πρό­σφυ­γες, ο απο­κλει­σμός τους από δωρεάν υγειο­νο­μι­κές υπη­ρε­σίες, οι «κινη­μα­το­γρα­φι­κού τύπου» εξώσεις από χώρους στέ­γα­σης και κατα­λή­ψεις και κυρίως η δέσμη μέτρων του ΚΥΣΕΑ έχουν σημάνει συνα­γερμό σε οργα­νώ­σεις και κινή­σεις για τα ανθρώ­πινα δικαιώ­ματα.

Ως Διεθνής Αμνη­στία δεν ενδια­φε­ρό­μα­στε για την πολι­τική αντι­πα­ρά­θεση. Ενδια­φε­ρό­μα­στε για τις επι­πτώ­σεις των πολι­τι­κών στα ανθρώ­πινα δικαιώ­ματα. Και εκεί θα είμαστε ακρι­βο­δί­καιοι και απο­λύ­τως αντι­κει­με­νι­κοί.

Ερ.:Με αφορμή τις τελευ­ταίες εξε­λί­ξεις και την κριτική σας για το προ­σφυ­γικό πολλοί θεωρούν ότι έρχεστε πιο κοντά με τον ΣΥΡΙΖΑ. Πως σχο­λιά­ζετε τις μετε­κλο­γι­κές εξε­λί­ξεις στον ΣΥΡΙΖΑ και τη συζή­τηση για την μετε­ξέ­λιξη του;

Απ.:Όταν κάνεις κριτική στην κυβέρ­νηση δεν σημαί­νει ότι στη­ρί­ζεις την αντι­πο­λί­τευση. Όποια κι αν είναι η κυβέρ­νηση, όποια κι αν είναι η αντι­πο­λί­τευση. Στη Διεθνή Αμνη­στία έχουμε κάποιες στα­θε­ρές και από εκεί εκπο­ρεύ­ε­ται η κριτική μας σε όλες τις χρο­νι­κές συγκυ­ρίες. Αντι­λαμ­βά­νο­μαι την καχυ­πο­ψία που μπορεί να συν­δέ­ε­ται με το πρόσωπό μου, όμως όλοι κρι­νό­μα­στε από τις πράξεις μας και τις στάσεις μας σε όλες τις χρο­νι­κές συγκυ­ρίες. Και για να σας απα­ντήσω στο ερώτημά σας, προ­φα­νώς με ενδια­φέ­ρει να παρα­κο­λουθώ τις πολι­τι­κές εξε­λί­ξεις γενικά αλλά και στον ΣΥΡΙΖΑ, αλλά δεν συμ­με­τέχω σε αυτές με οποιον­δή­ποτε τρόπο. Και σίγουρα δεν μπορώ να τις σχο­λιάσω δημόσια.

Ερ.:Σκέ­φτε­στε την επάνοδό σας στην κεντρική πολι­τική σκηνή;

Απ.: Όχι δεν είναι στις προ­τε­ραιό­τη­τες μου για λόγους που έχω ανα­φερ­θεί και στο παρελ­θόν. Άλλωστε ο αγώνας για τα ανθρώ­πινα δικαιώ­ματα σε ατομικό, κοι­νω­νικό και οικο­νο­μικό επίπεδο είναι στον πυρήνα της πολι­τι­κής, οπότε δεν νιώθω εκτός αυτής. 

πηγή newpost.gr