Απόφαση – σταθμός του Αρείου Πάγου για τα συναινετικά διαζύγια και την κοινή περιουσία

«Οι διά­δι­κοι τέλεσαν νόμιμο θρη­σκευ­τικό γάμο στην Αθήνα στις 27-8-1999, από τον οποίο δεν απέ­κτη­σαν τέκνα, ενώ ήδη με την υπ’ αριθμό 3040/2007 απόφαση του Μονο­με­λούς Πρω­το­δι­κείου Αθηνών, η οποία εκδό­θηκε κατά τη δια­δι­κα­σία της εκού­σιας δικαιο­δο­σίας και κατέστη αμε­τά­κλητη, μετά την παραί­τηση αμφο­τέ­ρων των δια­δί­κων από την άσκηση των κατ’ αυτής τακτι­κών και εκτά­κτων ενδίκων μέσων…. απαγ­γέλ­θηκε η συναι­νε­τική λύση του μεταξύ τους τελε­σθέ­ντος γάμου.

Προς από­κρουση της αγω­γι­κής απαι­τή­σεως της ενά­γου­σας προς απόδοση της ανα­λο­γού­σας σ’ αυτήν συμ­βο­λής στα απο­κτή­ματα του πρώην συζύγου της, ο ενα­γό­με­νος… ισχυ­ρί­σθηκε ότι αυτή (η ενά­γουσα και ήδη εκκα­λούσα) παραι­τή­θηκε από την ένδικη αξίωση της, δηλαδή της συμ­με­το­χής της στην επελ­θούσα κατά τη διάρ­κεια του γάμου επαύ­ξηση της περιου­σίας του, με την από μηνός Ιανουα­ρίου δήλωση της, που του απηύ­θυνε και την οποία και αυτός απο­δέ­χθηκε, στα πλαίσια ενός γενι­κό­τε­ρου δια­κα­νο­νι­σμού των περιου­σια­κών τους σχέσεων, ενόψει λύσης του γάμου τους με συναι­νε­τικό δια­ζύ­γιο. Ο εν λόγω ισχυ­ρι­σμός του ενα­γο­μέ­νου…. είναι νομικά βάσιμος, στη­ρί­ζε­ται δε στη διάταξη του άρθρου 454 ΑΚ, και πρέπει να εξε­τα­σθεί περαι­τέρω ως προς την ουσια­στική του βασι­μό­τητα.

Πράγ­ματι, με το από Ιανουα­ρίου 2007 ιδιω­τικό συμ­φω­νη­τικό, που υπε­γράφη από αμφο­τέ­ρους τους δια­δί­κους » οι κάτωθι συμ­βαλ­λό­με­νοι: α) αφενός μεν ο Δ. Χ. του Μ., Δικη­γό­ρος…β) αφε­τέ­ρου δε η Κ. Π. του Γ., σύζυγος του Δ. Χ., Δικη­γό­ρος, συμ­φώ­νη­σαν και έκαναν αμοι­βαίως απο­δε­κτά, τα ακό­λουθα: «Οι ως άνω συμ­βαλ­λό­με­νοι……. με το παρόν σήμερα απο­φα­σί­ζουν και συμ­φω­νούν ρητά να λύσουν το γάμο τους με τη δια­δι­κα­σία του συναι­νε­τι­κού δια­ζυ­γίου…. Οι ως άνω συμ­βαλ­λό­με­νοι δηλώ­νουν προς αλλή­λους ότι – με την επι­φύ­λαξη των ανωτέρω – δεν έχουν ούτε δια­τη­ρούν καμία άλλη αξίωση ή απαί­τηση κατ’ αλλήλων από οποια­δή­ποτε αιτία, ούτε υπάρχει αξίωση ή απαί­τηση από οικο­νο­μική συνει­σφορά εκα­τέ­ρω­θεν στην επί­τευξη της περιου­σίας του άλλου κατά τη διάρ­κεια του γάμου τους και πάντως παραι­τού­νται αμοι­βαία και χωρίς καμία επι­φύ­λαξη τυχόν άλλων αξιώ­σεων τους κατ’ αλλήλων.

Οι ως άνω συμ­βαλ­λό­με­νοι δηλώ­νουν ρητώς ότι παραι­τού­νται από κάθε δικαί­ωμα διάρ­ρη­ξης, ακύ­ρω­σης και γενικώς προ­σβο­λής του παρό­ντος ιδιω­τι­κού συμ­φω­νη­τι­κού για οποιο­δή­ποτε ουσια­στικό ή τυπικό λόγο ή αιτία και για όσα ανα­φέ­ρο­νται στα άρθρα 178, 179 και 388 του Α.Κ.». Αμφό­τε­ροι οι διά­δι­κοι, υπο­γρά­φο­ντας το ως άνω συμ­φω­νη­τικό και γνω­ρί­ζο­ντας άριστα, ως δικη­γό­ροι και οι δύο, το περιε­χό­μενό του και τις συνέ­πειες των δηλώ­σεών τους, προ­έ­βη­σαν σε ένα γενι­κό­τερο δια­κα­νο­νι­σμό των περιου­σια­κών τους σχέσεων και των εκα­τέ­ρω­θεν αξιώ­σεων τους, ενόψει της λύσης του γάμου τους με συναι­νε­τικό δια­ζύ­γιο. Έτσι, στα πλαίσια αυτά και ενόψει της κοινής τους επι­θυ­μίας για λύση του γάμου τους με συναι­νε­τικό δια­ζύ­γιο, οι διά­δι­κοι, όπως ήδη προ­α­να­φέρ­θηκε, κατόπιν κοινής αίτησής τους, την οποία απηύ­θυ­ναν στο Μονο­με­λές Πρω­το­δι­κείο Αθηνών, και σε δύο συνε­δριά­σεις, που έγιναν στις 16.3.2007 και στις 29.10.2007 αντί­στοιχα, δήλωσαν νομό­τυπα ότι συμ­φω­νούν να λυθεί ο γάμος τους με συναι­νε­τικό δια­ζύ­γιο, οπότε και εκδό­θηκε η 3040/2007 απόφαση του εν λόγω Δικα­στη­ρίου, με την οποία απαγ­γέλ­θηκε η λύση του μεταξύ τους γάμου, η οποία ήδη κατέστη αμε­τά­κλητη.

Συνεπώς, με την πλήρωση της αίρεσης, δηλαδή της έκδοσης του συναι­νε­τι­κού τους δια­ζυ­γίου, επήλθε αυτο­δί­καια η από­σβεση της αξίωσης της ενά­γου­σας της συμ­με­το­χής της στην επελ­θούσα κατά τη διάρ­κεια του γάμου επαύ­ξηση της περιου­σίας του ενα­γο­μέ­νου, από την οποία παραι­τή­θηκε με δήλωση ισχυρή, σοβαρή και έγκυρη. Σημειώ­νε­ται δε, ότι στην προ­κει­μένη περί­πτωση, η εκκα­λούσα δεν παραι­τή­θηκε από χρέος μελ­λο­ντικό, όπως η ίδια αβάσιμα ισχυ­ρί­ζε­ται με το σχετικό λόγο της έφεσής της, αλλά του­να­ντίον προέβη σε έγκυρη σύμβαση άφεσης χρέους (άρθρα 361 και 454 Α.Κ.), υπό ανα­βλη­τική αίρεση, με την οποία τόσο η ίδια, όσο και ο εφε­σί­βλη­τος συμ­φώ­νη­σαν ότι παραι­τού­νται αμοι­βαία από τις οποιεσ­δή­ποτε απαι­τή­σεις τους στις εκα­τέ­ρω­θεν οικο­νο­μι­κές συνει­σφο­ρές τους στην επαύ­ξηση της περιου­σίας του καθενός από αυτούς, υπό την αίρεση λύσεως του γάμου τους με συναι­νε­τικό δια­ζύ­γιο. Έτσι, με την πλήρωση της αιρέ­σεως αυτής, η οποία επήλθε με λύση του γάμου τους με συναι­νε­τικό δια­ζύ­γιο, επήλθε και από­σβεση των εκα­τέ­ρω­θεν αξιώ­σεών τους από τη συμ­με­τοχή τους στα απο­κτή­ματα του αντι­δί­κου τους.

Συνεπώς, ο πρώτος λόγος έφεσης, με τον οποίο αβάσιμα παρα­πο­νεί­ται η εκκα­λούσα ότι η προ­σβαλ­λο­μένη απόφαση του πρω­το­βαθ­μίου δικα­στη­ρίου εσφαλ­μένα εφάρ­μοσε τη διάταξη του άρθρου 454 Α.Κ. περί έγκυρης σύναψης άφεσης χρέους, κρί­νε­ται ως κατ’ ουσίαν αβά­σι­μος και ως εκ τούτου απορ­ρι­πτέος. Άλλωστε, η ενά­γουσα ουδέ­ποτε αμφι­σβή­τησε την εγκυ­ρό­τητα του εν λόγω συμ­φω­νη­τι­κού, ούτε ήγειρε σχετική αγωγή ακυ­ρώ­σεως του για οποιο­δή­ποτε λόγο εντός της απο­σβε­στι­κής προ­θε­σμίας των δύο ετών του άρθρου 157 ΑΚ, παρόλο που στην ιστο­ρική βάση της υπό κρίση αγωγής της, ανα­φέ­ρει ότι το εν λόγω συμ­φω­νη­τικό υπήρξε απο­τέ­λε­σμα απειλής, ψυχο­λο­γι­κής και σωμα­τι­κής βίας εκ μέρους του ενα­γό­με­νου – πρώην συζύγου της, ισχυ­ρι­σμό τον οποίο επα­να­φέ­ρει και με τους σχε­τι­κούς (2° και 3°) λόγους της υπό κρίση εφέσεως.

Ωστόσο, ο ισχυ­ρι­σμός αυτός της ενά­γου­σας ήδη εκκα­λού­σας δεν απο­δεί­χθηκε ως βάσιμος από ουσια­στική άποψη, όπως και ο σχε­τι­κοί λόγοι της έφεσης, οι οποίοι κρί­νο­νται ως κατ’ ουσίαν αβά­σι­μοι και άρα απορ­ρι­πτέοι, παρά τα όσα αντί­θετα υπο­στη­ρί­ζει η εκκα­λούσα, καθόσον από κανένα απο­δει­κτικό στοι­χείο δεν απο­δεί­χθηκε ότι ο εφε­σί­βλη­τος βιαιο­πρά­γησε ή απεί­λησε την πρώην σύζυγό του, του­να­ντίον δε οι πρώην σύζυγοι δια­τη­ρού­σαν για μεγάλο χρονικό διά­στημα, ακόμη και μετά τη διά­σπαση του έγγαμου βίου τους, άριστες σχέσεις και μάλιστα συνέ­χι­ζαν να επι­κοι­νω­νούν και να πραγ­μα­το­ποιούν εξόδους, γεγονός που δεν συνάδει με τα όσα υπο­στη­ρί­ζει η εκκα­λούσα περί προη­γού­με­νης βάναυ­σης και εκβια­στι­κής συμπε­ρι­φο­ράς του εφε­σι­βλή­του σε βάρος της. Τα ως άνω δε πραγ­μα­τικά περι­στα­τικά απο­δεί­χθη­καν και ανα­φέ­ρο­νται επι­λέ­ξει στο με αριθ. 4.841/2015 βού­λευμα του Συμ­βου­λίου Πλημ­με­λειο­δι­κών Αθηνών, το οποίο απο­φάν­θηκε ότι δεν πρέπει γίνει κατη­γο­ρία, μεταξύ άλλων και κατά του πρώην συζύγου της εκκα­λού­σας – εφε­σι­βλή­του για τις αξιό­ποι­νες πράξεις της ηθικής αυτουρ­γίας σε ψευ­δορ­κία μάρτυρα κατ’ εξα­κο­λού­θηση και της απάτης ενώπιον δικα­στη­ρίου, για τις οποίες ασκή­θηκε σε βάρος του ποινική δίωξη, με αφορμή την από 4.9.2013 έγκληση – μήνυση της εκκα­λού­σας, για την οποία διε­νερ­γή­θηκε προ­α­νά­κριση.

Σημειώ­νε­ται επίσης, ότι η εκκα­λούσα τον ανωτέρω ισχυ­ρι­σμό της, ήτοι ότι το από μηνός Ιανουα­ρίου 2007 ιδιω­τικό συμ­φω­νη­τικό, είναι απο­τέ­λε­σμα απειλής εκ μέρους του ενα­γό­με­νου και αντί­θετο στα χρηστά ήθη, τον πρόβαλε επίσης, ως λόγο ανα­κο­πής και στη δίκη επί της από 10.4.2012 ανα­κο­πής της και των από 30.4.2012 πρό­σθε­των λόγων αυτής, που άσκησε η τελευ­ταία ενώπιον του Ειρη­νο­δι­κείου Αθηνών κατά του εφε­σι­βλή­του, με την οποία ζητούσε την ακύρωση της με αριθμό ./2012 δια­τα­γής πλη­ρω­μής, που εξέδωσε η Ειρη­νο­δί­κης Αθηνών, δυνάμει της οποίας υπο­χρε­ώ­θηκε η ίδια να κατα­βά­λει στον εφε­σί­βλητο – πρώην σύζυγό της, το ποσό των 13.000 €, πλέον νόμιμων τόκων και εξόδων, το οποίο είχε ανα­λά­βει την υπο­χρέ­ωση να κατα­βά­λει στον τελευ­ταίο, με βάση το προ­α­να­φε­ρό­μενο ιδιω­τικό συμ­φω­νη­τικό αμέσως μετά την υπο­γραφή του ειδικού συμ­βο­λαιο­γρα­φι­κού πλη­ρε­ξου­σίου, με το οποίο ο τελευ­ταίος θα έδιδε την ειδική εντολή στον πλη­ρε­ξού­σιο δικη­γόρο του για τη δεύτερη συζή­τηση του συναι­νε­τι­κού τους δια­ζυ­γίου. Πράγ­ματι, ο εφε­σί­βλη­τος στις 23.10.2007, δυνάμει του με αριθ. …./23.10.2007 ειδικού πλη­ρε­ξου­σίου της Συμ­βο­λαιο­γρά­φου Ε. Η., έδωσε την ειδική εντολή και πλη­ρε­ξου­σιό­τητα στον δικη­γόρο Αθηνών Σπυ­ρί­δωνα Τσαγ­γούρη να δηλώσει κατά τη δεύτερη (Β’) συνε­δρί­αση του Μονο­με­λούς Πρω­το­δι­κείου Αθηνών τη συμ­φω­νία του για τη λύση του γάμου του με την εκκα­λούσα, πλην όμως η τελευ­ταία αρνή­θηκε να εκπλη­ρώ­σει τη δική της υπο­χρέ­ωση για κατα­βολή του οφει­λό­με­νου ποσού των 13.000 € προς τον εφε­σί­βλητο, παρά τα όσα ανωτέρω συμ­φώ­νη­σαν. Προς τούτο δε και μετά την παρέ­λευση 4 1/2 περίπου ετών, ο εφε­σί­βλη­τος με την από 15.3.2012 αίτησή του προς το Ειρη­νο­δι­κείο Αθηνών, πέτυχε την έκδοση σε βάρος της εκκα­λού­σας της με αριθ. 17.481/2012 δια­τα­γής πλη­ρω­μής. Με την με αριθ. 3.543/2013 απόφαση του Ειρη­νο­δι­κείου Αθηνών απορ­ρί­φθηκε ο ως άνω ισχυ­ρι­σμός της εκκα­λού­σας περί ακυ­ρό­τη­τας του ως άνω ιδιω­τι­κού συμ­φω­νη­τι­κού ως προ­ϊ­ό­ντος απειλής και ως αντι­κεί­με­νου στα χρηστά ήθη….

Συνεπώς, από το περιε­χό­μενο του ανωτέρω ιδιω­τι­κού συμ­φω­νη­τι­κού, το οποίο είναι έγκυρο, δοθέ­ντος μάλιστα ότι μέχρι σήμερα δεν έχει εγερθεί οια­δή­ποτε αγωγή εκ μέρους της εκκα­λού­σας περί αμφι­σβή­τη­σης του κύρους του, πλήρως απο­δει­κνύ­ε­ται ότι η τελευ­ταία, στα πλαίσια της κατά το άρθρο 1441 ΑΚ, συμ­φω­νίας συναι­νε­τι­κού δια­ζυ­γίου, παραι­τή­θηκε ρητά, γνω­ρί­ζο­ντας ως δικη­γό­ρος τα εν γένει δικαιώ­ματα της και τις δεσμεύ­σεις που θα επέφερε το ως άνω συμ­φω­νη­τικό, από την αξίωση συμ­με­το­χής της στην επαύ­ξηση της περιου­σίας του εφε­σι­βλή­του, η δε παραί­τησή της αυτή ήταν ισχυρή, εφόσον τελούσε υπό την αίρεση έκδοσης συναι­νε­τι­κού δια­ζυ­γίου, το οποίο πράγ­ματι εκδό­θηκε με την προ­α­να­φε­ρό­μενη με αριθ. 3.040/2007 απόφαση του Μονο­με­λούς Πρω­το­δι­κείου Αθηνών, με την οποία λύθηκε συναι­νε­τικά ο μεταξύ τους τελε­σθείς γάμος. Επι­πλέον στα πλαίσια πάντα της επί­τευ­ξης έκδοσης συναι­νε­τι­κού δια­ζυ­γίου, οι διά­δι­κοι, συνυ­πέ­γρα­ψαν το ανωτέρω συμ­φω­νη­τικό, το οποίο απο­τυ­πώ­νει τη βούλησή τους και εκφρά­ζει τη θέλησή τους να τακτο­ποι­η­θεί η οικο­νο­μική εκκρε­μό­τητα που υπήρχε μεταξύ τους, χωρίς αυτό να συνιστά αντί­θεση στα χρηστά ήθη, γεγονός που θα καθι­στούσε το ως άνω ιδιω­τικό συμ­φω­νη­τικό για το λόγο αυτό άκυρο….».

Με τις παρα­δο­χές αυτές το Εφετείο, σύμφωνα με όσα εκτί­θε­νται στη μείζονα σκέψη, ορθώς μεν κατ’ απο­τέ­λε­σμα απο­φάν­θηκε και σε ορθό δια­τα­κτικό οδη­γή­θηκε, δεχό­μενο ως κατ’ ουσίαν βάσιμη την προ­βλη­θείσα από τον αναι­ρε­σί­βλητο ένσταση παραί­τη­σης από την ένδικη αξίωση της συμ­με­το­χής της αναι­ρε­σεί­ου­σας στην επελ­θούσα κατά τη διάρ­κεια του γάμου επαύ­ξηση της περιου­σίας του, κρί­νο­ντας ακο­λού­θως την αγωγή της απορ­ρι­πτέα, ως κατ’ ουσίαν αβάσιμη, η αιτιο­λο­γία όμως με την οποία έγινε δεκτή η ένσταση είναι εσφαλ­μένη. Τούτο, διότι αυτή δεν στη­ρι­ζό­ταν στη διάταξη του άρθρου 454 ΑΚ, όπως το δευ­τε­ρο­βάθ­μιο Δικα­στή­ριο μνη­μο­νεύει, αλλά στις προ­σή­κου­σες δια­τά­ξεις των άρθρων 871, 1400 και 1441 ΑΚ.

Ως εκ τούτου, ο από τον αριθμό 1 του άρθρου 559 ΚΠολΔ δεύ­τε­ρος λόγος αναί­ρε­σης, με τον οποίο προ­βάλ­λε­ται η αιτίαση ότι το Εφετείο εσφαλ­μένα εφάρ­μοσε την ουσια­στι­κού δικαίου διάταξη του άρθρου 454 ΑΚ, πρέπει ν’ απορ­ρι­φθεί, κατ’ εφαρ­μογή της διά­τα­ξης του άρθρου 578 ΚΠολΔ. Συνα­κο­λού­θως, ως αλυ­σι­τε­λείς, πρέπει ν’ απορ­ρι­φθούν:

• α) ο τρίτος λόγος του κυρίου δικο­γρά­φου της αναί­ρε­σης, με τον οποίο προ­βάλ­λε­ται η αιτίαση της εκ πλαγίου παρα­βί­α­σης του, μη έχοντος εν προ­κει­μένω πεδίο εφαρ­μο­γής, άρθρου 454 ΑΚ, λόγω ανε­παρ­κών αιτιο­λο­γιών της προ­σβαλ­λό­με­νης από­φα­σης σχετικά με την γενο­μένη δεκτή από το Εφετείο άποψη ότι η προ­βλη­θείσα ένσταση αφο­ρούσε σύμβαση άφεσης χρέους και
• β) ο τέταρ­τος λόγος, κατά το πρώτο σκέλος του από τον, κατ’ ορθή εκτί­μηση του κυρίου αναι­ρε­τη­ρίου, αριθμό 14 του άρθρου 559 ΚΠολΔ, με τον οποίο η αναι­ρε­σεί­ουσα μέμ­φε­ται την προ­σβαλ­λό­μενη απόφαση, διότι το Εφετείο δεν απέρ­ριψε την προ­βλη­θείσα από τον αναι­ρε­σί­βλητο ένσταση άφεσης χρέους ως αόριστη και εντεύ­θεν απα­ρά­δε­κτη. Περαι­τέρω, η προ­σβαλ­λό­μενη απόφαση περιέ­χει πλήρεις, σαφείς και χωρίς αντι­φά­σεις αιτιο­λο­γίες που στη­ρί­ζουν το απο­δει­κτικό πόρισμα της συν­δρο­μής όλων των προ­ϋ­πο­θέ­σεων για τη νομό­τυπη και ισχυρή μεταξύ των δια­δί­κων συμ­φω­νία για τα απο­κτή­ματα, στο πλαίσιο της γενι­κό­τε­ρης ρύθ­μι­σης των περιου­σια­κών σχέσεών τους, ιδιαί­τερα δε την εκ μέρους της αναι­ρε­σεί­ου­σας παραί­τηση από τη σχετική αξίωσή της, στα πλαίσια κοινής συμ­φω­νίας τούτων για τη λύση του γάμου τους, με συναι­νε­τικό δια­ζύ­γιο και υπό την προ­ϋ­πό­θεση ότι ο γάμος θα λυθεί κατ’ αυτόν και μόνο τον τρόπο, ο δε τ’ αντί­θετα υπο­στη­ρί­ζων μονα­δι­κός πρό­σθε­τος αναι­ρε­τι­κός λόγος από τον αριθμό 19 του άρθρου 559 ΚΠολΔ είναι αβά­σι­μος…».