Νέο «ταβάνι» για όλες τις συντάξεις – Από τον Σεπτέμβριο οι ρυθμίσεις

Προς τις αρχές Σεπτεµβρίου νοµοθε­τεί­ται το νέο πλα­φόν στις συ­ντά­ξεις, ώστε να ξε­κι­νή­σει να εφαρµόζε­ται από την πληρωµή των συ­ντά­ξε­ωνΟκτω­βρί­ου. Η ισχύς του νέου πλα­φόν θα είναι ανα­δροµική και θα αφορά όλες τις ήδη κα­τα­βαλ­λόµενες κύ­ριες συ­ντά­ξεις -πα­λαιές επα­νυ­πο­λο­γισµένες και νέες- όπως και τις εκκρεµείς και µελ­λο­ντι­κές. Τα υπερ­βάλ­λο­ντα ποσά που έχουν ήδη κα­τα­βλη­θεί αναµένε­ται να συµψη­φι­στούν µε τις µελ­λο­ντι­κές συ­ντά­ξεις των δι­καιού­χων σε 12 µηνιαί­ες δό­σεις.

Το σχέ­διο του υπουρ­γεί­ου Ερ­γα­σί­ας για «µπλόκο» στις πολύ υψη­λές συ­ντά­ξεις και εξορ­θο­λο­γισµό των στρε­βλώ­σε­ων του υφι­στάµενου συστήµατος αναµένε­ται να ορι­στι­κο­ποι­η­θεί εντός του Αυ­γού­στου, ώστε να νοµοθε­τη­θεί αµέσως µετά, δη­λα­δή προς τις αρχές Σεπτεµβρίου. «∆εν µπορούµε να αφή­σουµε αυτή την κα­τά­στα­ση να εξε­λίσ­σε­ται στο δι­η­νε­κές» πα­ρα­τη­ρούν υψη­λό­βαθµα στε­λέ­χη του υπουρ­γεί­ου Ερ­γα­σί­ας, ανα­φε­ρόµενα στο ζήτηµα που έχει ανα­κύ­ψει µε τις ιδιαί­τε­ρα υψη­λές συ­ντά­ξεις, οι οποί­ες σε ακραί­ες πε­ρι­πτώ­σεις µπορεί να ξε­πε­ρά­σουν και ποσά της τάξης των 20.000 ευρώ τον µήνα, κυ­ρί­ως για ασφα­λισµένους που είχαν υψη­λές ανα­λο­γι­κές ει­σφο­ρές και κοι­νω­νι­κούς πό­ρους. Οι υπη­ρε­σί­ες επε­ξερ­γά­ζο­νται του­λά­χι­στον τρία σε­νά­ρια, µε στόχο να βρε­θεί αυτό που θα ισορ­ρο­πεί κα­λύ­τε­ρα ανάµεσα στην απα­ραί­τη­τη αντα­πο­δο­τι­κό­τη­τα του συστήµατος και στον ανα­δια­νεµητικό του χα­ρα­κτή­ρα.

Στό­χος είναι να βρε­θεί η χρυσή τοµή, που δεν θα κα­τα­στρα­τη­γεί ούτε θα πιέ­ζει την αντα­πο­δο­τι­κό­τη­τα του συστήµατος -η οποία σχε­διά­ζε­ται άλ­λω­στε να ενι­σχυ­θεί µέσω της παραµετρο­ποί­η­σης των πο­σο­στών ανα­πλή­ρω­σης-, δεν θα αδι­κεί όσους έχουν κα­τα­βά­λει υψη­λές ει­σφο­ρές, ενώ ταυ­τό­χρο­να θα κόβει την πρό­σβα­ση σε ιδιαί­τε­ρα πα­χυ­λές συ­ντά­ξεις. Σε κάθε πε­ρί­πτω­ση, το νέο πλα­φόν θα αφορά µόνο τις κύ­ριες συ­ντά­ξεις και όχι τις επι­κου­ρι­κές. Από τα σε­νά­ρια που βρί­σκο­νται στο τρα­πέ­ζι και µελε­τώ­νται διε­ξο­δι­κά, φαί­νε­ται πως δύο έχουν αυτήν τη στιγµή προ­βά­δισµα:

• Πλα­φόν στο τε­λι­κό ύψος της ορι­στι­κής µει­κτής σύ­ντα­ξης. Το πλα­φόν αναµένε­ται να αφορά την κύρια σύ­ντα­ξη ή και το άθροισµα των κύ­ριων συ­ντά­ξε­ων (π.χ. χη­ρεί­ας και γή­ρα­τος), αλλά δεν θα σχε­τί­ζε­ται κα­θό­λου µε την επι­κου­ρι­κή. ∆εν απο­κλεί­ε­ται το ύψος του πλα­φόν να συν­δε­θεί µε µια οι­κο­νοµική τιµή ως βάση ανα­φο­ράς, όπως για πα­ρά­δειγµα ο κα­τώ­τα­τος µισθός. Στό­χος είναι να µη δια­τα­ρα­χθεί η αντα­πο­δο­τι­κό­τη­τα και να µην αδι­κη­θούν ασφα­λισµένοι που έχουν κα­τα­βά­λει υψη­λές ει­σφο­ρές. Οι υπη­ρε­σί­ες διε­ξά­γουν τις απα­ραί­τη­τες µελέ­τες για να κα­θο­ρι­στεί ένα πλα­φόν που θα ήταν κα­τάλ­λη­λο και θα ισορ­ρο­πού­σε ανάµεσα στην αντα­πο­δο­τι­κό­τη­τα και την ανα­δια­νοµή. Ως τάξη µεγέ­θους, πά­ντως, ει­δι­κοί εκτιµούν πως η χρυσή τοµή θα µπο­ρού­σε να βρε­θεί κοντά σε ένα ποσό της τάξης των 3.600 ευρώ πε­ρί­που.
• Πλα­φόν στις συ­ντά­ξιµες απο­δο­χές του ασφα­λισµένου, που χρησιµοποιού­νται ως βάση για τον υπο­λο­γισµό της σύ­ντα­ξης. Υπεν­θυµίζε­ται πως ο νόµος Κα­τρού­γκα­λου έφερε ενιαίο τρόπο υπο­λο­γισµού της σύ­ντα­ξης για όλους όσοι συ­ντα­ξιο­δο­τού­νται από τον Μάιο του 2016 και µετά. Βάση για τον υπο­λο­γισµό του αντα­πο­δο­τι­κού τµήµατος της σύ­ντα­ξης είναι οι απο­δο­χές επί των οποί­ων κα­τα­βλή­θη­καν ει­σφο­ρές από το 2002 και µετά, έως τη στιγµή της συ­ντα­ξιο­δό­τη­σης. Για τα έτη ασφά­λι­σης από το 2017 και µετά ισχύ­ει ως ανώ­τα­το ασφα­λι­στέο ει­σό­δηµα το δε­κα­πλά­σιο του κα­τώ­τα­του µισθού, δη­λα­δή 5.860 ευρώ, σύµφωνα µε τον προη­γούµενο κα­τώ­τα­το µισθό.

Για τη 15ετία 2002-2016, ωστό­σο, δεν υπάρ­χει ενιαίο για όλους πλα­φόν συ­ντά­ξιµων απο­δο­χών, µε απο­τέ­λεσµα η βάση υπο­λο­γισµού να εκτο­ξεύ­ε­ται για ορισµένους στα ύψη. Το πα­λαιό σύστηµα για κά­ποιες κα­τη­γο­ρί­ες ασφα­λισµένων δεν προ­έ­βλε­πε ανώ­τα­τα όρια ει­σφο­ρών και γι’ αυτό δεν προ­κύ­πτουν ανώ­τα­τα όρια συ­ντά­ξε­ων. Η επι­βο­λή πλα­φόν και για τις συ­ντά­ξιµες απο­δο­χές της 15ετίας 2002- 2016, για πα­ρά­δειγµα στο ύψος του δε­κα­πλά­σιου του προη­γούµενου κα­τώ­τα­του µισθού, δη­λα­δή στα 5.860 ευρώ, θα οδη­γού­σε αυτόµατα σε ανώ­τα­τα ποσά συ­ντά­ξε­ων κοντά στα 3.200 ευρώ, του­λά­χι­στον για όσους απο­χω­ρούν µε πλήρη κα­ριέ­ρα στα 40 και πλέον χρό­νια ασφά­λι­σης και χωρίς προ­σαύ­ξη­ση.

Οσοι δι­καιού­νται προ­σαύ­ξη­ση επει­δή έχουν κα­τα­βά­λει στον ασφα­λι­στι­κό τους βίο υψη­λές ει­σφο­ρές -άνω του 20%- για κύρια σύ­ντα­ξη θα µπο­ρούν να κα­τα­λή­γουν σε αυτό το ποσό µε λι­γό­τε­ρα χρό­νια ασφά­λι­σης. Τη θέ­σπι­ση ανώ­τα­του πλα­φόν για τις κύ­ριες συ­ντά­ξεις έχει προ­α­ναγ­γεί­λει ο ίδιος ο υπουρ­γός Ερ­γα­σί­ας και Κοι­νω­νι­κών Υπο­θέ­σε­ων, Γιάν­νης Βρού­τσης, ανα­φε­ρόµενος πρό­σφα­τα στο ζήτηµα των υψη­λών συ­ντά­ξε­ων. «Θα φέρω διά­τα­ξη µε “οροφή”. ∆εν µπορώ να αφήσω να δο­θούν συ­ντά­ξεις των 15.000 ευρώ. Ευ­τυ­χώς που οι υπη­ρε­σί­ες του υπουρ­γεί­ου µε ενηµέρω­σαν και το πρό­λα­βα. Ηταν έτοιµες να εκ­δο­θούν συ­ντα­ξιο­δο­τι­κές απο­φά­σεις για συ­ντά­ξεις 10.000 ευρώ, 12.000, 15.000, 18.000, 24.000 ευρώ τον µήνα. Εδωσα προ­φο­ρι­κή εντο­λή να ανα­κο­πούν οι απο­φά­σεις αυτές» δή­λω­σε πρό­σφα­τα ο κ. Βρού­τσης, προ­σθέ­το­ντας πως «δεν το προ­λά­βαµε στην αρχή, λίγες υψη­λές συ­ντά­ξεις κα­τα­βλή­θη­καν».

Ζυ­γί­ζουν τα δε­δο­μέ­να

Σε κάθε πε­ρί­πτω­ση, οι υπη­ρε­σί­ες επε­ξερ­γά­ζο­νται κι άλλα σε­νά­ρια και µετρούν όλα τα δεδοµένα ώστε να κα­τα­λή­ξουν στη βέλ­τι­στη δυ­να­τή λύση. Πρώτο ζητούµενο, πά­ντως, είναι να προσ­διο­ρι­στεί το ακρι­βές πλή­θος των εκκρεµών αι­τή­σε­ων που οδη­γούν σε τέ­τοια ποσά, όπως επί­σης και των πα­λαιών συ­ντά­ξε­ων (προ της 13ης Μαΐου 2016) που έχουν επα­νυ­πο­λο­γι­στεί και κα­τα­λή­γουν σε ιδιαί­τε­ρα µεγάλο ύψος, αλλά και των συ­ντα­ξιού­χων που ει­σπράτ­τουν υψη­λές συ­ντά­ξεις µε το νέο σύστηµα. Σηµαντι­κή ψη­φί­δα στο παζλ είναι ο ακρι­βής όγκος των εκκρεµοτή­των, καθώς διε­ρευ­νώ­νται εκκρεµείς συ­ντά­ξεις και υπο­θέ­σεις του ηλε­κτρο­νι­κού µητρώ­ου.

Ο κ. Βρού­τσης έχει ανα­φερ­θεί και στις πα­λαιές συ­ντά­ξεις, σηµειώ­νο­ντας πως «βρί­θει από λάθη το πλαί­σιο του επα­νυ­πο­λο­γισµού, µε απο­τέ­λεσµα να έχουν δοθεί υψη­λές συ­ντά­ξεις µέσω λαθών του επα­νυ­πο­λο­γισµού». Ο ίδιος προ­α­νήγ­γει­λε επα­νεκ­κί­νη­ση στο σύστηµα του επα­νυ­πο­λο­γισµού, κά­νο­ντας λόγο για «restart». Υπεν­θυµίζε­ται πως από τον Μάιο του 2016 µέχρι και τον ∆εκέµβριο του 2018 ίσχυε για τις πα­λαιές συ­ντά­ξεις διπλό πλα­φόν στο πλαί­σιο του νόµου Κα­τρού­γκα­λου στα 2.000 ευρώ για κάθε ατοµική µηνιαία σύ­ντα­ξη και στα 3.000 ευρώ για άθροισµα κύ­ριων και επι­κου­ρι­κών συ­ντά­ξε­ων.

Σε ΕΤΕ, ΔΕΗ και ΔΕΚΟ οι «χρυ­σοί» δι­καιού­χοι

Από την Εθνι­κή Τρά­πε­ζα και τη ∆ΕΗ προ­έρ­χε­ται το 86% των συ­ντα­ξιού­χων που ει­σπράτ­τουν συ­ντά­ξεις άνω των 3.000 ευρώ τον µήνα και έως 7.000 ευρώ µεικτά. Ει­δι­κό­τε­ρα, σύµφωνα µε τα στοι­χεία του ΕΦΚΑ, που βρί­σκο­νται στη διά­θε­ση του υπουρ­γεί­ου Ερ­γα­σί­ας, έχουν απονεµηθεί µε το νέο σύστηµα υπο­λο­γισµού του νόµου Κα­τρού­γκα­λου 226 υψη­λές συ­ντά­ξεις, της τάξης των 3.000-7.000 ευρώ µεικτά. Οι µισοί από τους εν λόγω συ­ντα­ξιού­χους, ει­δι­κό­τε­ρα οι 104, είναι πρώην τρα­πε­ζο­ϋ­πάλ­λη­λοι της Εθνι­κής Τρά­πε­ζας, ενώ οι 91 είναι πρώην ανώ­τε­ρα και ανώ­τα­τα στε­λέ­χη της ∆ΕΗ. Λι­γό­τε­ροι (12 στον αριθµό) είναι οι συ­ντα­ξιού­χοι του ΗΣΑΠ που ει­σπράτ­τουν συ­ντά­ξεις άνω των 3.000 ευρώ µεικτά, ενώ πέντε είναι δηµοσιο­γρά­φοι του πρ. ΕΤΑΠ-ΜΜΕ. Στη µεγάλη τους πλειο­νό­τη­τα οι εν λόγω συ­ντά­ξεις κυµαί­νο­νται µεταξύ 3.000 και 3.500 ευρώ µεικτά.

Ει­δι­κό­τε­ρα, οι 140 από τις 226, δη­λα­δή το 62%, ανή­κουν σε αυτή την κα­τη­γο­ρία. Το 32,7% ει­σπράτ­τει υψη­λό­τε­ρα µεικτά ποσά, από 3.500 έως και 4.500 ευρώ. Σχε­δόν όλες, δη­λα­δή οι 223 από τις 226, είναι συ­ντά­ξεις γή­ρα­τος. Υψη­λό­τε­ρα ποσά συ­ντά­ξε­ων, άνω των επτά και οκτώ χι­λιά­δων ευρώ, ακόµη και έως 24.000 ευρώ, προ­κύ­πτουν για ει­δι­κές πε­ρι­πτώ­σεις, κυ­ρί­ως για συµβο­λαιο­γρά­φους οι οποί­οι είχαν ανα­λο­γι­κή ει­σφο­ρά επί των συµβο­λαί­ων που υπέ­γρα­φαν αλλά και για πρώην ερ­γα­ζόµενους σε ∆ΕΚΟ. Οι συµβο­λαιο­γρά­φοι είχαν την ιδιαι­τε­ρό­τη­τα να µην πλη­ρώ­νουν µόνο πά­γιες ασφα­λι­στι­κές ει­σφο­ρές αλλά και ανα­λο­γι­κές, µε βάση τον κύκλο ερ­γα­σιών τους, γε­γο­νός που σηµαίνει ότι µπορεί να κι­νη­θούν σε πολύ υψηλά επί­πε­δα.

Αν µετρη­θεί η εν λόγω ανα­λο­γι­κή ει­σφο­ρά υπέρ του ταµείου των συµβο­λαιο­γρά­φων ως ατοµική ει­σφο­ρά του ασφα­λισµένου, τότε προ­κύ­πτουν υπέ­ρο­γκες συ­ντά­ξιµες απο­δο­χές για κά­ποιους που χει­ρί­ζο­νταν πολλά και υψη­λής αξίας συµβό­λαια. Υπεν­θυµίζε­ται πως ο νόµος Κα­τρού­γκα­λου προ­βλέ­πει προ­σαύ­ξη­ση για όσους κα­τέ­βαλ­λαν στο πα­ρελ­θόν ει­σφο­ρές υψη­λό­τε­ρες από τις κλα­σι­κές ει­σφο­ρές του ΙΚΑ που έφτα­ναν το 20% επί των µει­κτών απο­δο­χών των ερ­γα­ζοµένων. Στην πράξη απο­δει­κνύ­ε­ται πως η εν λόγω προ­σαύ­ξη­ση είναι αρ­κε­τά γεν­ναία σε ορισµένες πε­ρι­πτώ­σεις. Για πα­ρά­δειγµα, για τους ασφα­λισµένους στα πρώην ταµεία των ∆ΕΚΟ – τρα­πε­ζών οι ει­σφο­ρές κύ­ριας σύ­ντα­ξης µέχρι 31/12/2015 ήταν άνω του 30%, για όλους τους πα­λαιούς ασφα­λισµένους (πρώτη ασφά­λι­ση µέχρι 31/12/1992). Ακόµη και το 2018 η συ­νο­λι­κή ει­σφο­ρά για κύρια σύ­ντα­ξη για τους εν λόγω ασφα­λισµένους παρέµενε στο 24%. Με δεδοµένο ότι ο χρό­νος ασφά­λι­σης µε υψη­λές ει­σφο­ρές είναι µεγά­λος γι’ αυ­τούς, το απο­τέ­λεσµα είναι µια προ­σαύ­ξη­ση στην κύρια σύ­ντα­ξη, που υπο­λο­γι­ζόµενη µε τον ανω­τέ­ρω συ­ντε­λε­στή οδη­γεί ακόµη και σε δι­πλα­σιασµό της αντα­πο­δο­τι­κής σύ­ντα­ξης.

Γιάν­νης Φώ­σκο­λος