Νέος εκλογικός νόμος στα σκαριά: Τι αλλάζει – Στη Βουλή μετά το φθινόπωρο

Αντι­μέ­τωπη µε την αξιωµατική αντι­πο­λί­τευση και το ΚΚΕ θα βρεθεί µετά το φθι­νό­πωρο η κυβέρ­νηση, καθώς η απόφαση αλλαγής του εκλο­γι­κού νόµου είναι ειληµµένη. Ήδη ο αρµόδιος υπουρ­γός Τάκης Θεο­δω­ρι­κά­κος δηµοσιοποίησε τις κυβερ­νη­τι­κές προ­θέ­σεις κατά την τελετή παράδοσης-παραλαβής του υπουρ­γείου Εσω­τε­ρι­κών, ανα­κοι­νώ­νο­ντας ότι απο­τε­λούν προ­τε­ραιό­τη­τες η κατάρ­τιση και η ψήφιση νέου εκλο­γι­κού νόµου που θα αντι­κα­τα­στή­σει τον ισχύ­ο­ντα της απλής ανα­λο­γι­κής.

Οι ρυθµίσεις της νέας εκλο­γι­κής νοµοθεσίας είναι το πρώτο ζήτηµα. Το δεύτερο αλλά καθόλου δευ­τε­ρεύον είναι η ανα­ζή­τηση ευρύ­τε­ρων συναι­νέ­σεων. Κατά το Σύνταγµα, οι εκλο­γι­κοί νόµοι ισχύουν από τις µεθεπόµενες εκλογές, εκτός εάν ψηφι­σθούν από τα 2/3 των βου­λευ­τών, οπότε ισχύουν από τις επόµενες. Με άλλα λόγια, αν η κυβέρ­νηση Μητσο­τάκη επι­διώ­κει την κατάρ­γηση της απλής ανα­λο­γι­κής και τη διε­ξα­γωγή των επόµενων εκλογών µε άλλο εκλο­γικό σύστηµα, υπο­χρε­ού­νταν να εξα­σφα­λί­σει τη συγκα­τά­θεση 200 του­λά­χι­στον βου­λευ­τών – στόχος που µε τους σηµερινούς κοι­νο­βου­λευ­τι­κούς συσχετισµούς µοιάζει ανέ­φι­κτος.

Παρ’ όλα αυτά, η κατάρ­γηση της απλής ανα­λο­γι­κής που θεσµοθέτησε η κυβέρ­νηση του ΣΥΡΙΖΑ, ακόµα και αν αυτή ισχύσει από τις µεθεπόµενες εκλογές, θεω­ρεί­ται από τη Νέα ∆ηµοκρατία στοι­χείο που θωρα­κί­ζει το πολι­τικό σύστηµα και µεταδίδει µηνύµατα στα­θε­ρό­τη­τας. Υπό αυτή την έννοια η δια­σφά­λιση της συγκα­τά­θε­σης ευρύ­τε­ρων πολι­τι­κών δυνάµεων ενι­σχύει το αφήγηµα της «κυβερνησιµότητας» και διαµορφώνει προ­ϋ­πο­θέ­σεις σύµπηξης διακοµµατικών µετώπων.

Οι προ­τά­σεις

Πρόσωπα µε καλή γνώση όσων συζη­τού­νται στο εσω­τε­ρικό της κυβέρ­νη­σης επιµένουν ότι το νέο εκλο­γικό σύστηµα θα είναι ανα­λο­γι­κό­τερο αυτού µε το οποίο διε­ξή­χθη­σαν οι πρό­σφα­τες βου­λευ­τι­κές εκλογές. Η ιδέα που ωριµάζει είναι να περιο­ρι­στεί το προβλεπόµενο µπόνους των 50 εδρών που κερ­δί­ζει το πρώτο κόµµα και να συν­δε­θεί µε το εκλο­γικό ποσοστό.

Αν και επί του παρό­ντος δεν έχει «κλει­δώ­σει» το εύρος της περι­κο­πής του µπόνους, καθώς οι προ­τά­σεις που βρί­σκο­νται στο τραπέζι προ­βλέ­πουν µείωση των «προσφερόµενων» βου­λευ­τών από 30% έως και 50%, εξε­τά­ζο­νται διά­φο­ρες παραλ­λα­γές. Η πρόταση που φαί­νε­ται να κερ­δί­ζει έδαφος προ­βλέ­πει το µπόνους να συν­δε­θεί µε την εκλο­γική επίδοση του πρώτου κόµµατος και να αυξά­νε­ται µέχρι µία οροφή (π.χ. τους 30 βου­λευ­τές) όσο αυξά­νο­νται και τα εκλο­γικά ποσοστά.

Αν, για παράδειγµα, η «προι­κο­δό­τηση» ξεκινά από το 30% -µέχρι στιγµής δεν είναι γνωστό αν θα τεθεί ποσοστό εκκίνησης- για κάθε επι­πλέον ποσο­στιαία µονάδα θα αυξά­νε­ται και το µπόνους µέχρι του ορίου που θα θεσµοθετηθεί.

Στο τραπέζι βρί­σκο­νται και άλλες λύσεις, όπως µία παραλ­λαγή του γερµανικού µοντέλου, που προ­βλέ­πει ένα µεικτό σύστηµα µονοεδρικών και πολυ­ε­δρι­κών, αλλά η συγκεκριµένη πρόταση έχει το µειονέκτηµα ότι προ­ϋ­πο­θέ­τει ανα­διάρ­θρωση των εκλο­γι­κών περι­φε­ρειών. Σε κάθε περί­πτωση, το στοι­χείο που αναµένεται να σφρα­γί­σει τη νέα εκλο­γική νοµοθεσία θα είναι η θεσµοθέτηση της ψήφου των Ελλήνων του εξω­τε­ρι­κού, γεγονός που θα δηµιουργήσει νέα εκλο­γικά δεδοµένα.

Αν, µάλιστα, η απονοµή του σχε­τι­κού δικαιώµατος δεν αφορά µόνο τους Ελληνες που µετανάστευσαν την περίοδο της κρίσης στο εξω­τε­ρικό ή πριν από ορισµένες δεκα­ε­τίες, αλλά όλους τους απόδηµους µε ελλη­νική ιθα­γέ­νεια, δεν θα µιλάµε πια για µια νέα παράµετρο στο εκλο­γικό σύστηµα, αλλά για αλλαγή που θα επη­ρε­ά­σει τη σύνθεση του εκλο­γι­κού σώµατος – πόσω µάλλον αν οι ψήφοι εξω­τε­ρι­κού προσµετρώνται µε εκείνες του εσω­τε­ρι­κού για να βγουν τα ποσοστά των κοµµάτων και δεν εκλέ­γουν συγκεκριµένο αριθµό «βου­λευ­τών επι­κρα­τείας εξω­τε­ρι­κού».

Σηµεία σύγκλι­σης µε την πρόταση του ΚΙΝΑΛ

Με δεδοµένη την αντί­θεση του ΣΥΡΙΖΑ και του ΚΚΕ σε κάθε ιδέα κατάρ­γη­σης της απλής ανα­λο­γι­κής, η κυβέρ­νηση στρέφει το ενδια­φέ­ρον της προς την πλευρά του Κινήµατος Αλλαγής, ενώ κατα­γρά­φει και το γεγονός ότι ο επι­κε­φα­λής της Ελλη­νι­κής Λύσης, Κυριά­κος Βελό­που­λος, δεν έχει µέχρι σήµερα ταχθεί κατά των συστηµάτων της ενισχυµένης.

Τη «ζύµωση» µε το ΚΙΝΑΛ εκτιµάται ότι διευ­κο­λύ­νει η πρόταση νόµου που κατέ­θεσε η Φώφη Γεννηµατά το 2018, και η οποία κινεί­ται σε παρα­πλή­σιες κατευ­θύν­σεις µε αυτές που φαί­νε­ται να απο­κρυ­σταλ­λώ­νο­νται στο εσω­τε­ρικό της κυβέρ­νη­σης.

Τα βασικά σηµεία της πρό­τα­σης αυτής ήταν:

• Το εκλο­γικό µπόνους θα δίδεται µόνο εάν το πρώτο κόµµα υπερ­βαί­νει το 25% του εκλο­γι­κού σώµατος. Για ποσοστό 25% δίνο­νται 20 έδρες µπόνους και από εκεί και πάνω για κάθε επι­πλέον 1% µία έδρα, µε ανώτατο όριο συνο­λι­κού µπόνους τις 35 έδρες.
• Κατάτµηση όλων των µεγάλων εκλο­γι­κών περι­φε­ρειών, η οποία σε µεγάλο βαθµό έχει ήδη υλο­ποι­η­θεί.
• ∆ιατή­ρηση του ορίου εισόδου ενός κόµµατος στη Βουλή στο 3%
• ∆υνα­τό­τητα ψήφου για τους Ελληνες εκλο­γείς εξω­τε­ρι­κού.
• Μέτρα δια­φά­νειας για τη χρηµατοδότηση των κοµµάτων. Υπενθυµίζεται ότι το καλο­καίρι του 2015 το ΠΑΣΟΚ, επί προ­ε­δρίας Ευάγ­γε­λου Βενι­ζέ­λου, είχε κατα­θέ­σει πρόταση για καθιέ­ρωση απλής ανα­λο­γι­κής και κατάρ­γηση της εκλο­γι­κής πριµοδότησης του πρώτου κόµµατος, δηλαδή του µπόνους των 50 εδρών.

Κατε­ρίνα Τζαβάρα