Ο μεγάλος ασθενής

Της Νεκτα­ρίας Μπίλλη

O Ρουσώ μίλησε για την αρχή της Συγκα­τα­βά­σεως λέγο­ντας χαρα­κτη­ρι­στικά ότι « η ανοχή των πολιτών συνά­γε­ται μέσα από τη σιωπή τους». Ανοχή λοιπόν γενι­κό­τερα. Ότι δεν μπορείς να το αλλά­ξεις το υπο­μέ­νεις στωικά και γενναία είπε ο υπεύ­θυ­νος των Έντεκα που έδωσε το κώνιο στον Σωκράτη. Ο Σωκρά­της κατά τον Πλάτωνα μέσα από τη δια­λε­κτική ανα­ζη­τούσε αξίες σπάνιες. Ανα­ζη­τούσε την αρετή ως μέσο επί­τευ­ξης του άριστου βίου. Η έννοια της αρετής εξε­λί­χθηκε στην ιδιό­τητα του καλού πολίτη και του καλού πολι­τι­κού. Με λίγα λόγια η έννοια της αρετής περι­λαμ­βά­νει όλες εκείνες τις αξίες που απαι­τεί­ται να δομούν μια κοι­νω­νία και κατ΄ε­πέ­κταση να ρυθ­μί­ζουν τις κοι­νω­νι­κές σχέσεις και συναρ­τή­σεις.

Η ισο­νο­μία, η αξιο­κρα­τία, η ιση­γο­ρία η παρ­ρη­σία απο­τέ­λε­σαν τους βασι­κούς κανόνες της Δημο­κρα­τίας κατά τους αρχαί­ους Έλληνες. Δημο­κρα­τία η οποία στη­ρι­ζό­ταν σε κυβέρ­νηση νόμων και όχι προ­σώ­πων. Η ισότητα όλων των Αθη­ναίων απέ­να­ντι στον Νόμο κατο­χύ­ρωνε την ισο­πο­λι­τεία και τον σεβασμό στην αξιο­πρέ­πεια των πολιτών. Μελε­τώ­ντας κανείς το Αρχαίο Ελλη­νικό Δίκαιο δια­πι­στώ­νει, ότι o Νόμος απο­τε­λούσε θέσφατο και έπρεπε να τηρεί­ται πιστά. Ήταν με σαφή­νεια και ρητά δια­τυ­πω­μέ­νος χωρίς αντι­κρουό­με­νες δια­τά­ξεις και χωρίς αρνη­τικά παρε­πό­μενα. Προ­βή­καμε σε μια ιστο­ρική ανα­δρομή για να φτά­σουμε στο σήμερα. Στα σημε­ρινά δεδο­μένα όπου κυριο­λε­κτικά οι πολίτες αυτής της χώρας βρί­σκο­νται σε «τρι­κυ­μία εν κρανίω». Πολυ­νο­μία, αντι­φα­τι­κό­τητα, ασάφεια παντού. Η γρα­φειο­κρα­τία έχει πλέον καθιε­ρω­θεί με την αρνη­τική διά­σταση της έννοιας, την απο­δε­χτή­καμε ως πρό­βλημα, την επι­κρί­νουμε σε ακραιφ­νείς φιλο­λο­γι­κές συζη­τή­σεις και μ΄αυτήν πορευό­μα­στε. Ό ωχα­δερ­φι­σμός πρυ­τα­νεύει. Αφού έτσι είναι τα πράγ­ματα μωρέ αδελφέ. Εσύ θα αλλά­ξεις τον κόσμο;

Αφού στη χώρα αυτή το αυτο­νό­ητο δια­χρο­νικά παρα­μέ­νει ζητού­μενο και το ένα και ένα δεν κάνει δύο. Αλλά­ζουν οι κυβερ­νή­σεις, αλλά­ζουν οι νόμοι, αλλά­ζουν οι συν­θή­κες γενι­κό­τερα αλλά­ζουν πρόσωπα και κατα­στά­σεις όμως όλα παρα­μέ­νουν τα ίδια. Γιατί άραγε; Μας το επι­βε­βαιώ­νουν και οι έξωθεν μαρ­τυ­ρίες. Η χώρα μας δεν έχει ελπίδες επεν­δυ­τι­κών δρα­στη­ριο­τή­των και επι­χει­ρή­σεων, δεν θα ανα­τά­ξει οικο­νο­μικά αν δεν πατα­χθεί η γρα­φειο­κρα­τία, αν δεν υπάρξει η ευε­λι­ξία στο τρέξιμο των υπο­θέ­σεων και στην απλού­στευση των δια­δι­κα­σιών. Η γρα­φειο­κρα­τία παρα­μέ­νει και διαιω­νί­ζε­ται ως μείζον δια­χρο­νικό πρό­βλημα και ουδείς ασχο­λεί­ται ad hoc παρά μόνο στη δια­δι­κα­σία της θεωρίας. Διότι ο νόμος της υπο­σχέ­σεως στην πολι­τική απο­τε­λεί την πλέον έγκυρη μέθοδο απο­προ­σα­να­το­λι­σμού του πλήθους.

Υπο­σχέ­σεις αυξή­σεων μισθών, υπο­σχέ­σεις για επεν­δύ­σεις, γεφύρια ποτάμια, έργα που παρου­σιά­ζο­νται στη φαντα­σία σαν ήδη να έχουν πραγ­μα­το­ποι­η­θεί. Υπο­σχέ­σεις ασαφών εννοιών όπως Κράτος δικαίου, εξυ­γιάν­σεις, καθάρ­σεις, για Επα­να­στά­σεις σε κοι­νω­νι­κούς τομείς όπως στην υγεία και την παιδεία χωρίς ο υπο­σχό­με­νος να χρε­ώ­νε­ται τίποτα, γνω­ρί­ζο­ντας ότι τίποτα δεν θα του κατα­λο­γι­στεί, αφού στον διοι­κού­μενο πολίτη θα παρα­μέ­νει η προ­σμονή της έκβασης και τις τελικής ελεύ­σεως των δεσμεύ­σεων του. Πάντα κάποιος άλλος θα φταίει, και η ευθύνη θα επιρ­ρί­πτε­ται σε κάποιους άσχε­τους παρά­γο­ντες.

Και το Δημόσιο θα παρα­μέ­νει δια­χρο­νικά ο μεγάλος ασθενής, διότι κανείς δεν αντι­λαμ­βά­νε­ται ότι το αυτο­νό­ητο συνί­στα­ται στην μεγάλη ευε­λι­ξία των υπη­ρε­σιών έτσι ώστε να μην ταλαι­πω­ρεί­ται ο διοι­κού­με­νος και κατ΄ε­πέ­κταση να μην βαλ­τώ­νουν οι υπο­θέ­σεις. Δια­δι­κα­σίες οι οποίες δεν είναι απα­ραί­τη­τες και ανα­γκαίες και εφόσον προ­κύ­πτουν μέσα από ερμη­νείες πρέπει να καταρ­γού­νται. Έγγραφα και δικαιο­λο­γη­τικά τα οποία οι υπη­ρε­σίες τα έχουν ήδη λάβει για άλλο σκοπό δεν θα πρέπει να επα­ναυ­πο­βάλ­λο­νται. Η δρα­στική μείωση των υπο­γρα­φών απο­τε­λούν απλές αλλά μεί­ζο­νος σημα­σίας ενέρ­γειες για την απλού­στευση των δια­δι­κα­σιών. Η ευρύ­τερη υιο­θέ­τηση των υπη­ρε­σιών μιας στάσης, είναι κινή­σεις με άμεσα θετικά απο­τε­λέ­σματα σύμφωνα με τον καθη­γητή στην Εθνική Σχολή Δημό­σιας Διοί­κη­σης Π. Καρ­κα­τσούλη.

Απλές αλλά ουσια­στι­κές παρεμ­βά­σεις. Ας ξεκι­νή­σουμε λοιπόν από τα απλά για να φτά­σουμε και να μιλάμε για τα σύνθετα και τα μεγάλα.