Η θωράκιση παραμένει στο συρτάρι

Χωρίς την πολυ­δια­φη­μι­σμένη από την ηγεσία του υπουρ­γείου Πολι­τι­σμού διάταξη-«ασπίδα» για τα μνημεία συζη­τεί­ται αυτές τις ημέρες στη Βουλή και οδη­γεί­ται προς ψήφιση το νομο­σχέ­διο του ΥΠΠΟ για το Ταμείο Αλλη­λο­βο­ή­θειας, σύμφωνα με πλη­ρο­φο­ρίες της «Κ».

Πριν από λίγες ημέρες, το υπουρ­γείο ανα­κοί­νωσε σε συνέ­ντευξη Τύπου ότι είχε ετοι­μά­σει νομο­θε­τική ρύθμιση «για τη διεύ­ρυνση του θεσμι­κού πλαι­σίου της κυριό­τη­τας μνη­μείων ανε­ξαρ­τή­τως χρο­νο­λό­γη­σης», αλλά και «απο­κλει­στι­κών δικαιω­μά­των δια­χεί­ρι­σης και διοί­κη­σης για μνημεία και εν γένει ακίνητα αρμο­διό­τη­τάς του». Ο σκοπός της νέας ρύθ­μι­σης θα ήταν να δια­σφα­λί­ζει στο διη­νε­κές τα μνημεία και να απο­κλείει τον «κίνδυνο χρήσης τους για σκοπούς αλλό­τριους του προ­ο­ρι­σμού τους». Ο αρχαιο­λο­γι­κός νόμος του 2002 προ­στα­τεύει την κυριό­τητα των μνη­μείων εφόσον χρο­νο­λο­γού­νται έως το 1453. Ο υφυ­πουρ­γός Πολι­τι­σμού Κώστας Στρατής είχε διευ­κρι­νί­σει τότε πως η τρο­πο­λο­γία θα κάλυπτε και τα μνημεία που χρο­νο­λο­γού­νται μετά το 1453 και ανήκουν στο Δημόσιο – ένα πάγιο αίτημα των αρχαιο­λό­γων ώστε να μην υπάρ­χουν αμφι­βο­λίες για την κυριό­τητά τους.

Ωστόσο, πλη­ρο­φο­ρίες της «Κ» τόνιζαν ότι η έτοιμη διάταξη δεν θα συμπε­ρι­λη­φθεί τελικά ούτε ως τρο­πο­λο­γία στο κατα­τε­θέν νομο­σχέ­διο παρά τις εμφα­τι­κές ανα­κοι­νώ­σεις. Σε σχετική ερώτησή μας, το ΥΠΠΟ δια­μέ­σου του γρα­φείου Τύπου επι­βε­βαί­ωσε την από­συρση της τρο­πο­λο­γίας και την πρόθεση της ηγεσίας του υπουρ­γείου να την κατα­θέ­σει σε επόμενο νομο­σχέ­διο, «για να μη θεω­ρη­θεί ως κάτι συμπλη­ρω­μα­τικό» στις πολλές δια­τά­ξεις του νομο­σχε­δίου για το Ταμείο Αλλη­λο­βο­ή­θειας. Αξίζει να σημειώ­σουμε εδώ ότι η σχετική νομο­θε­τική ρύθμιση για τη θεσμική θωρά­κιση των μνη­μείων ετοι­μά­στηκε μετά τον σάλο που προ­κλή­θηκε με τη μετα­βί­βαση 10.119 ακι­νή­των στις λίστες του υπερ­τα­μείου, δηλαδή της Ελλη­νι­κής Εται­ρείας Συμ­με­το­χών και Περιου­σίας Α.Ε. και της θυγα­τρι­κής της, της Ελλη­νι­κής Εται­ρείας Ακι­νή­των Δημο­σίου Α.Ε. (ΕΤΑΔ), ανάμεσα στα οποία και μνημεία του ΥΠΠΟ. Για περίπου έξι μήνες ο αρχαιο­λο­γι­κός χώρος των Φιλίπ­πων, η Ροτόντα, τα αρχαία τείχη του Πειραιά, η Σπι­να­λό­γκα κ.ά. βρέ­θη­καν ανάμεσα στα ακίνητα της ΕΤΑΔ που προ­ο­ρί­ζο­νταν για εμπο­ρική εκμε­τάλ­λευση.

Για την ανά­κληση της μετα­βί­βα­σης χρειά­στηκε πρώτα απ’ όλα να γίνει ένας μαρα­θώ­νιος ελέγχων από τις κατά τόπους εφο­ρείες αρχαιο­τή­των, να προσ­διο­ρι­στούν τα μνημεία, οι αρχαιο­λο­γι­κοί χώροι, οι ζώνες προ­στα­σίας κτλ. και έπειτα να συνε­δριά­σουν τα όργανα του υπουρ­γείου Οικο­νο­μι­κών και να «νομι­μο­ποι­η­θεί» με ΦΕΚ η ακύρωση της μετα­βί­βα­σης των 2.330 μνη­μείων.

Η προ­ω­θού­μενη ρύθμιση του ΥΠΠΟ θα λει­τουρ­γούσε, απ’ ό,τι φαί­νε­ται, απο­τρε­πτικά σε παρό­μοιες «μετα­βι­βά­σεις» ώστε να μην επα­να­λη­φθεί η παρα­πάνω δια­δι­κα­σία στο μέλλον. Ενδει­κτικό της θολής κατά­στα­σης που επι­κρα­τεί είναι ότι ο σύλ­λο­γος Ελλήνων αρχαιο­λό­γων έχει ζητήσει να γίνει παρό­μοια δια­δι­κα­σία ελέγχου σε 72.000 ακίνητα που έχει η ΕΤΑΔ. Ωστόσο, ο σχε­τι­κός κατά­λο­γος δεν έχει κοι­νο­ποι­η­θεί στο ΥΠΠΟ, αν και έχει ζητηθεί του­λά­χι­στον πέντε φορές («Κ», 23/1/2019).