DW: Ευρωπαϊκή απάντηση στις πυρκαγιές

«Ανα­βαθ­μί­ζε­ται ο μηχα­νι­σμός πολι­τι­κής προ­στα­σίας της ΕΕ με στόχο την έγκαιρη αντί­δραση σε φυσικές κατα­στρο­φές. Από ευρω­παϊκά κον­δύ­λια θα χρη­μα­το­δο­τη­θεί η αγορά νέων πυρο­σβε­στι­κών αερο­σκα­φών» γράφει σε αντα­πό­κρισή της, από το Στρα­σβούργο, η Deutsche Welle.

«Το Ευρω­κοι­νο­βού­λιο ενέ­κρινε σχετική πρόταση που είχε κατα­θέ­σει ο Κύπριος Επί­τρο­πος Χρήστος Στυ­λια­νί­δης, αρμό­διος για την ανθρω­πι­στική βοήθεια και τη δια­χεί­ριση κρίσεων.

Όπως επι­ση­μαί­νει η ειση­γή­τρια του Κοι­νο­βου­λίου, Ελι­ζα­μπέτα Γκαρ­ντίνι, αφορμή για τη νέα νομο­θε­σία ήταν οι κατα­στρο­φι­κές πυρ­κα­γιές που έπληξαν τον ευρω­παϊκό Νότο το περα­σμένο καλο­καίρι.

«Είδαμε τί έγινε με τις πυρ­κα­γιές του καλο­και­ριού στην Πορ­το­γα­λία και στην Ελλάδα», υπεν­θυ­μί­ζει η Ιταλίδα ευρω­βου­λευ­τής.

«Χάθηκαν πολλές ζωές, για να μη μιλή­σουμε για τις οικο­νο­μι­κές ζημίες. Γι’ αυτό χρειά­ζε­ται ο ανα­βαθ­μι­σμέ­νος μηχα­νι­σμός πολι­τι­κής προ­στα­σίας. Δεν μπορεί πάντα να υπάρξει η κατάλ­ληλη αντι­με­τώ­πιση σε τοπικό ή εθνικό επίπεδο».

Ο νέος σχε­δια­σμός, που ονο­μά­ζε­ται RescEU προ­βλέ­πει ένα απο­θε­μα­τικό σωστι­κών μέσων (πυρο­σβε­στικά αερο­σκάφη, ασθε­νο­φόρα, ιατρι­κές ομάδες) με ευρω­παϊκή χρη­μα­το­δό­τηση, που βρί­σκο­νται σε συνεχή ετοι­μό­τητα στα κράτη-μέλη, αλλά υπά­γο­νται στην άμεση διοί­κηση της Κομι­σιόν.

Οπως εξηγεί ο ευρω­βου­λευ­τής του κόμ­μα­τος «Το Ποτάμι» Μίλτος Κύρκος, «η Πορ­το­γα­λία για παρά­δειγμα στις μεγάλες φωτιές επειδή έγιναν μία εποχή που υπήρχαν και αλλού φωτιές δεν κατά­φερε να δεχθεί βοήθεια από άλλα κράτη-μέλη. Δεν υπήρχαν δια­θέ­σιμα αερο­πλάνα. Αυτό το κενό έρχεται να καλύψει ο μηχα­νι­σμός προ­στα­σίας, το RescEU. Επίσης θα χρη­μα­το­δο­τη­θεί σε πολύ μεγάλο βαθμό η ανα­νέ­ωση των μέσων στα κράτη-μέλη. Ο πανάρ­χαιος στόλος των Κανα­ντέρ μας, πολύ σύντομα θα μπει σε δια­δι­κα­σία ανα­νέ­ω­σης».

«Απειλή» για την εθνική κυριαρ­χία;

Ηδη από το επόμενο καλο­καίρι και μέχρι να ορι­στι­κο­ποι­η­θεί η αγορά νέων πυρο­σβε­στι­κών αερο­σκα­φών η Κομι­σιόν, σε ένα μετα­βα­τικό στάδιο, θα νοι­κιά­σει σύγ­χρονα μέσα πυρό­σβε­σης, ώστε να μπορεί να αντα­πο­κρι­θεί άμεσα σε αιτή­ματα βοή­θειας. Από την άλλη πλευρά θα μπορεί, αλλά και θα επι­διώ­κει, να έχει πρό­σβαση σε επι­χει­ρη­σιακά σχέδια των εθνικών κυβερ­νή­σεων για την κατα­πο­λέ­μηση και κυρίως την πρό­βλεψη φυσικών κατα­στρο­φών.

Θεμιτό αντάλ­λαγμα ή επέμ­βαση στην εθνική κυριαρ­χία των κρατών – μελών; Ο Μίλτος Κύρκος λέει ότι πρό­κει­ται για επα­νά­ληψη του γνωστού «έργου» που είδαμε όταν συστή­θηκε η περί­φημη Frontex, δηλαδή η ευρω­παϊκή δύναμη για την προ­στα­σία των εξω­τε­ρι­κών συνόρων της ΕΕ.

«Είχε κιν­δυ­νεύ­σει όλο το ευρω­παϊκό οικο­δό­μημα όταν ξεκί­νησε η Frontex», λέει με σκω­πτική διάθεση ο Έλληνας ευρω­βου­λευ­τής. «Ολοι οι λαϊ­κι­στές, σε όλα τα κράτη-μέλη, έσκιζαν τα ρούχα τους, λέγο­ντας ότι παρα­βιά­ζε­ται η εθνική κυριαρ­χία. Λει­τούρ­γησε η Frontex και μετά οι ίδιοι απαι­τού­σαν να γίνει πιο δυνα­μική η παρέμ­βαση της Frontex. Και να ολο­κλη­ρω­θεί επι­τέ­λους, διότι οι ΕΕ είχε καθυ­στε­ρή­σει…».

Ο μηχα­νι­σμός RescEU δεν περιο­ρί­ζε­ται στην κατά­σβεση πυρ­κα­γιών, αλλά θα επεμ­βαί­νει και σε άλλες φυσικές κατα­στρο­φές, όπως πλημ­μύ­ρες, ατυ­χή­ματα από τη χρήση χημικών ουσιών ή ακόμη και πυρη­νικά ατυ­χή­ματα. Μιλώ­ντας στο Ευρω­παϊκό Κοι­νο­βού­λιο, ο αρμό­διος Επί­τρο­πος Χρήστος Στυ­λια­νί­δης κάνει λόγο για «το πιο φιλό­δοξο ευρω­παϊκό σύστημα πολι­τι­κής προ­στα­σίας που υπήρξε ποτέ», αλλά αφήνει να εννοη­θεί ότι το εγχεί­ρημα ήταν δύσκολο- προ­φα­νώς λόγω των επι­φυ­λά­ξεων περί εθνικής κυριαρ­χίας.

«Σήμερα το Κοι­νο­βού­λιο υπερ­ψη­φί­ζει κάτι που θα ήταν πολι­τικά αδια­νό­ητο πριν από λίγα χρόνια», επι­ση­μαί­νει. «Μεταξύ φίλων οφείλω να είμαι ειλι­κρι­νής και να πω ότι ήταν πολύ δύσκολο να πει­στούν τα κράτη-μέλη και να απο­δε­χθούν αυτή την ανα­βάθ­μιση”.

«Όχι» στη βοήθεια έναντι …πλη­ρω­μής

Μία πρό­σθετη και μάλλον απρό­σμενη δυσκο­λία της δια­πραγ­μά­τευ­σης ήταν το αίτημα ορι­σμέ­νων κρατών-μελών να σταλεί και ο …λογα­ρια­σμός για την απο­στολή ευρω­παϊ­κής δύναμης σε όποιον κάνει κατά­χρηση του μηχα­νι­σμού. Αλλά η πρόταση απορ­ρί­φθηκε.

Οπως επι­ση­μαί­νει ο ευρω­βου­λευ­τής Μίλτος Κύρκος «υπήρχε πραγ­μα­τικά η ιδέα ότι μετά την τρίτη φορά θα κληθείς να πλη­ρώ­νεις. Το να καλείς τη δύναμη μπορεί να σημαί­νει ότι δεν σε νοιάζει η πρόληψη. “Αφού υπάρχει ο μπαμπάς, θα μας φρο­ντί­σει”- αυτή τη νοο­τρο­πία προ­σπα­θούσε να απο­φύ­γει η φαι­νο­με­νικά περί­εργη πρόταση, που όμως εδρά­ζε­ται στην πραγ­μα­τι­κό­τητα. Η Κομι­σιόν απά­ντησε ότι επειδή ακριβώς προ­βλέ­πε­ται να υπάρχει έλεγχος των σχεδίων δράσης, ξορ­κί­ζε­ται η αδυ­να­μία των κρατών-μελών να παρου­σιά­σουν τα αντί­στοιχα σχέδια. Οπότε, αν τα πράγ­ματα λει­τουρ­γή­σουν με τον τρόπο που έχει σχε­δια­στεί, δεν θα υπάρξει πρό­βλημα”».