Πρόταση ΕΛΙΑΜΕΠ: Αύξηση στρατιωτικής θητείας και στράτευση γυναικών

Την επι­τα­κτική ανάγκη εκσυγ­χρο­νι­σμού του θεσμού της στρα­τιω­τι­κής θητείας στην Ελλάδα, μέσα από την εφαρ­μογή μεταρ­ρυθ­μί­σεων που από τη μία θα είναι “συμ­βα­τές” με την οικο­νο­μική κατά­σταση της χώρας και από την άλλη δεν θα παρα­βλέ­πουν την αστά­θεια και τη ρευ­στό­τητα που επι­κρα­τεί στη “γει­το­νιά” της, εξε­τά­ζει νέα μελέτη του ΕΛΙΑΜΕΠ την οποία εξα­σφά­λισε το News 24/7.

Τα στοι­χεία που περι­λαμ­βά­νο­νται στο κείμενο εργα­σίας 50 σελίδων που “υπο­γρά­φουν” ένας εκ των πλέον κατα­ξιω­μέ­νων αμυ­ντι­κών ανα­λυ­τών, ο κ. Μάνος Ηλιάδης και ο Γενικός Διευ­θυ­ντής του Ελλη­νι­κού Ιδρύ­μα­τος Ευρω­παϊ­κής και Εξω­τε­ρι­κής Πολι­τι­κής, Δρ Θάνος Ντόκος, προ­κα­λούν προ­βλη­μα­τι­σμό, αφού κατα­δει­κνύ­ουν με τον πλέον αξιό­πι­στο τρόπο πως “ο ελλη­νι­κός αμυ­ντι­κός μηχα­νι­σμός βρί­σκε­ται στη συγκρι­τικά χει­ρό­τερη κατά­σταση που έχει βρεθεί μετά την μετα­πο­λί­τευση” αλλά και πως είναι επι­τα­κτι­κό­τερο όσο ποτέ άλλοτε να υπάρ­ξουν “αλλαγές σε έναν εκ των σημα­ντι­κό­τε­ρων συντε­λε­στών ισχύος στο πλαίσιο της ελλη­νι­κής αμυ­ντι­κής πολι­τι­κής: την αξιο­ποί­ηση του ανθρώ­πι­νου δυνα­μι­κού μέσω της στρα­τιω­τι­κής θητείας”.

Η κατά­σταση της άμυνας

Πιο συγκε­κρι­μένα, όπως ανα­φέ­ρε­ται χαρα­κτη­ρι­στικά στη μελέτη που διε­νήρ­γησε το ΕΛΙΑΜΕΠ με την υπο­στή­ριξη της ΔΙΑΝΕΟΣΙΣ, για μια χώρα όπως η Ελλάδα που βρί­σκε­ται σε μια «δύσκολη γει­το­νιά», οι Ένοπλες Δυνά­μεις απο­τε­λούν ένα από τα βασι­κό­τερα «εργα­λεία» αντι­με­τώ­πι­σης απειλών και δια­χεί­ρι­σης κρίσεων. Στόχος θα πρέπει να απο­τε­λεί η μέγιστη δυνατή αξιο­ποί­ηση των δια­τι­θέ­με­νων πόρων και η δια­τή­ρηση της απο­τρε­πτι­κής ικα­νό­τη­τας της χώρας, στοι­χείο που θα βελ­τιώ­σει επι­προ­σθέ­τως και τη δια­πραγ­μα­τευ­τική μας ισχύ και περι­φε­ρειακό ρόλο.

Υπάρ­χουν τρεις τρόποι για να κατα­στρα­φεί ένα στρά­τευμα, και δυστυ­χώς στην Ελλάδα τους βλέ­πουμε και τους τρεις σε πλήρη εφαρ­μογή “καθ’ υπα­γό­ρευση των θεσμών, από όλες τις κυβερ­νή­σεις μετά την υπο­γραφή του πρώτου Μνη­μο­νίου”. Οι τρόποι αυτοί είναι α) η μη ανα­νέ­ωση του εξο­πλι­σμού, με απο­τέ­λε­σμα να καθί­στα­ται σύντομα απηρ­χαιω­μένο και να καθο­ρί­ζει την μορφή των επι­χει­ρή­σεων που είναι δυνατόν να ανα­λά­βει, β) ο δρα­στι­κός περιο­ρι­σμός των λει­τουρ­γι­κών δαπανών που πλήττει άμεσα τη συντή­ρηση του υπάρ­χο­ντος υλικού και που σε συν­δυα­σμό με την μεγάλη υπο­βάθ­μιση της εκπαί­δευ­σης (μείωση ασκή­σεων, βολών κ.λπ.) και την έλλειψη καυ­σί­μων οδηγεί στην κάθετη μείωση του αξιό­μα­χου και το όλο σύστημα σε ακι­νη­σία και γ) η μείωση του προ­σω­πι­κού και η κατα­δίκη στην εξα­θλί­ωση αυτών που παρα­μέ­νουν μέσω της σημα­ντι­κής και μη-αναστρέψιμης μείωσης των μισθών και συντά­ξεων.

Έχει ενδια­φέ­ρον, άλλωστε ότι, σύμφωνα με τα στοι­χεία που της έκθεσης το News 24/7 από την μελέτη, φαί­νε­ται ότι παρά το γεγονός ότι ο τομέας της Άμυνας και των Ενόπλων Δυνά­μεων απο­τε­λεί δια­χρο­νικά εκείνον που σε όλες τις δημο­σκο­πή­σεις συγκε­ντρώ­νει την μεγα­λύ­τερη εκτί­μηση και εμπι­στο­σύνη των πολιτών, τα τελευ­ταία χρόνια είναι και εκείνος που βρί­σκε­ται σε συγκρι­τικά χει­ρό­τερη κατά­σταση.

Η θέση στην οποία έχει, δε, περιέλ­θει βρί­σκε­ται σε ευθεία συνάρ­τηση με την πορεία των δαπανών. Ανα­λυ­τι­κό­τερα: ο πρώτος μνη­μο­νια­κός αμυ­ντι­κός προ­ϋ­πο­λο­γι­σμός, από 6,317 δισ. το 2009, μειώ­θηκε σε 4,531 δισ. το 2010 (2,03% του ΑΕΠ), ενώ για την πεντα­ε­τία 2006-2010 η αξία των εξο­πλι­στι­κών προ­γραμ­μά­των και για τους τρεις Κλάδους των Ε.Δ. “έπεσε” στα 962 εκατ. Ευρώ το οποίο απο­τε­λεί ιστο­ρικό ρεκόρ (προς τα κάτω) από την Μετα­πο­λί­τευση. Οι αμυ­ντι­κές δαπάνες του 2011 μειώ­νο­νται, ωστόσο, περαι­τέρω στο επίπεδο των 3,603 δισ. ευρώ (1,73% του ΑΕΠ), εν συνε­χεία στα 3,436 δισ. το 2012 και ακο­λού­θως στα 3,692 δισ. το 2013, με τα ποσά αυτά να στα­θε­ρο­ποιού­νται στο ίδιο περίπου ύψος και τα επόμενα έτη, μέχρι και τώρα.

“Με τον αμυ­ντικό προ­ϋ­πο­λο­γι­σμό του 2017 και 2018 να είναι σε ακόμη χαμη­λό­τερα επίπεδα, 3,08 δισ. το 2017 και 3,18 δισ. το 2018 και την κατά­σταση στη χρη­μα­το­δό­τηση της άμυνας να εκτι­μά­ται σχεδόν μετά βεβαιό­τη­τας ότι θα παρα­μεί­νει η ίδια του­λά­χι­στον μέχρι το 2022, οι Ελλη­νι­κές Ένοπλες Δυνά­μεις, όπως τις ξέραμε μέχρι πρό­σφατα, θα είναι πλέον μία μακρινή ανά­μνηση. Να σημειω­θεί ότι στις ένοπλες δυνά­μεις, ό,τι χτί­ζε­ται με κόπο, εμπει­ρία ετών και αίμα, δεν ξανα­φτιά­χνε­ται παρά σε βάθος χρόνου και ικανή χρη­μα­το­δό­τηση και ότι αυτή η υπο­βάθ­μιση του αμυ­ντι­κού μηχα­νι­σμού της χώρας σημειώ­θηκε ακριβώς την περίοδο της κάθετης ανόδου της στρα­τιω­τι­κής ισχύος της Τουρ­κίας” υπο­γραμ­μί­ζε­ται στο κείμενο της ανά­λυ­σης των δύο έμπει­ρων στα αμυ­ντικά θέματα συντα­κτών.

Ρεα­λι­στι­κές προ­τά­σεις πολι­τι­κής

Υπάρχει, ωστόσο, κάποια μεταρ­ρυθ­μι­στική πρόταση που θα μπο­ρούσε να συνει­σφέ­ρει προς την κατεύ­θυνση του εξορ­θο­λο­γι­σμού και εκσυγ­χρο­νι­σμού του θεσμού της στρα­τιω­τι­κής θητείας, ώστε τελικά αυτός να κατα­φέ­ρει να αντα­πο­κρι­θεί απο­τε­λε­σμα­τικά στις δύο μεγα­λύ­τε­ρες υφι­στά­με­νες προ­κλή­σεις: δηλαδή την εξα­σφά­λιση επαρ­κούς αριθμού στρα­τευ­σί­μων και την αλλαγή αντί­λη­ψης των στρα­τευ­σί­μων περί “χαμένου χρόνου” όσο διαρκεί η στρά­τευση;

Η μελέτη κατα­λή­γει στο συμπέ­ρα­σμα ότι πρώτον υπό την προ­ϋ­πό­θεση της μη ουσια­στι­κής αλλαγής στην εκτί­μηση απειλής και τις βασικές συνι­στώ­σες στην εξίσωση εθνικής ασφα­λείας και δεύ­τε­ρον με βάση την παρα­δοχή ότι η μετε­ξέ­λιξη των ελλη­νι­κών ΕΔ σε (ημι)-επαγγελματική στρα­τιω­τική δύναμη δεν είναι εφικτή λόγω οικο­νο­μι­κών και άλλων περιο­ρι­σμών, υπάρ­χουν οι ακό­λου­θες επι­λο­γές:

Πρόταση 1:

διεύ­ρυνση της στρα­το­λο­γι­κής βάσης μέσω της υπο­χρε­ω­τι­κής στρά­τευ­σης στα 18-19 (με κατο­χύ­ρωση θέσης στα ΑΕΙ)

ουσια­στική αύξηση μηνιαίας απο­ζη­μί­ω­σης για στρα­τευ­σί­μους

διε­ρεύ­νηση της δυνα­τό­τη­τας παροχής πρό­σθε­των δεξιο­τή­των κατά τη διάρ­κεια της θητείας

Πρόταση 2 (συμπλη­ρω­μα­τική της Πρό­τα­σης 1):

Αύξηση διάρ­κειας θητείας κατά 3 μήνες και

Πρόταση 3 (συμπλη­ρω­μα­τική των Προ­τά­σεων 1 & 2):

Στρά­τευση γυναι­κών, μικρό­τε­ρης διάρ­κειας και αξιο­ποί­ηση αυτών κυρίως –αλλά όχι αποκλειστικά- σε διοι­κη­τικά καθή­κο­ντα.

“Εφόσον η αίσθηση απειλής έχει ίσως μετα­βλη­θεί ποιο­τικά (όσον αφορά στο κέντρο βάρους της ενέρ­γειας του αντι­πά­λου), χωρίς να έχει μειωθεί ποσο­τικά και η ανάγκη για ισχυρές Ένοπλες Δυνά­μεις παρα­μέ­νει, κάτι πρέπει να αλλάξει στην κεντρική εξίσωση ασφα­λείας (απο­τρε­πτική ισχύς= έμψυχο δυνα­μικό + οικο­νο­μι­κοί πόροι + οπλικά συστή­ματα + στρα­τη­γικό/επι­χει­ρη­σιακό δόγμα + συμ­μα­χίες) για να μπορεί η χώρα να δια­τη­ρή­σει την απο­τρε­πτική της ικα­νό­τητα. Όταν μια μετα­βλητή μειώ­νε­ται σημα­ντικά, υπο­χρε­ω­τικά κάτι πρέπει να αλλάξει για να δια­τη­ρη­θεί το άθροι­σμα στα ίδια περίπου επίπεδα” ανα­φέ­ρουν οι δύο συγ­γρα­φείς της μελέτης, επι­λέ­γο­ντας να κλεί­σουν τα συμπε­ρά­σματά τους με μία φράση γεμάτη νόημα: “Για όλα αυτά τα ζητή­ματα, είναι απο­λύ­τως ανα­γκαία μια σοβαρή συζή­τηση, τόσο εντός της σφαίρας του δημο­σίου δια­λό­γου, όσο και, κυρίως, εντός του κατάλ­λη­λου θεσμι­κού πλαι­σίου”.

Μέσο-μακροπρόθεσμη στρα­τη­γική απέ­να­ντι στην Τουρκία

Για τις ελλη­νο­τουρ­κι­κές σχέσεις η έρευνα του ΕΛΙΑΜΕΠ σημειώ­νει ότι “μπορούν να ομα­λο­ποι­η­θούν πλήρως μόνο μέσω της διπλω­μα­τι­κής οδού. Μια πολε­μική σύγκρουση θα μας εμπλέ­ξει σε φαύλους κύκλους εντά­σεων για τα επόμενα 30 χρόνια και ενώ δεν μπορεί να απο­κλει­στεί ως ενδε­χό­μενο, δεν θα πρέπει να θεω­ρεί­ται και ως ανα­πό­φευ­κτη. Επειδή όμως ατυ­χή­ματα συμ­βαί­νουν, οι κακές εκτι­μή­σεις δεν είναι σπάνιες και εσω­τε­ρι­κές πολι­τι­κές κρίσεις μπορεί να οδη­γή­σουν σε εξω­τε­ρι­κές περι­πέ­τειες για λόγους αντι­πε­ρι­σπα­σμού, ο στόχος θα πρέπει να είναι να κρα­τή­σουμε τους όποιους γεί­το­νες μακριά από επι­κίν­δυ­νες σκέψεις και ενέρ­γειες. Η επι­δί­ωξη μας πρέπει να είναι η δια­τή­ρηση αρνη­τι­κής σχέσης κόστους οφέλους σε οποιο­δή­ποτε σενάριο κλι­μά­κω­σης και σύγκρου­σης. Η απα­ραί­τητη τεχνο­γνω­σία και οι ιδέες υπάρ­χουν στις τάξεις των ΕΕΔ (αν και θα χρεια­στούν και αντι-συμβατικές προ­σεγ­γί­σεις/out of the box thinking), χρειά­ζο­νται όμως πολι­τι­κές απο­φά­σεις από δια­δο­χι­κές κυβερ­νή­σεις, με αίσθημα ευθύνης, διάθεση να αγνο­ή­σουν το πολι­τικό κόστος και να συγκρου­στούν με κατε­στη­μένα συμ­φέ­ρο­ντα όπου αυτό απαι­τη­θεί”.

Και προ­τεί­νε­ται:

-αρραγές εσω­τε­ρικό μέτωπο σε εθνικά θέματα

ι-σχυρές προ­σπά­θειες για τη δια­τή­ρηση της ισορ­ρο­πίας στρα­τιω­τι­κών δυνά­μεων (μέσω ρηξι­κέ­λευ­θων επι­λο­γών)

-κάλυψη θεσμι­κού κενού στους τομείς του στρα­τη­γι­κού σχε­δια­σμού και χει­ρι­σμού κρίσεων

-οικοδόμηση και εμβά­θυνση συμ­μα­χιών

-ενίσχυση του περιο­ρι­σμέ­νης δυνα­μι­κό­τη­τας μηχα­νι­σμού για την παρα­κο­λού­θηση και ανάλυση εσω­τε­ρι­κών και εξω­τε­ρι­κών εξε­λί­ξεων στη γει­το­νική χώρα

-κλείσιμο άλλων εξω­τε­ρι­κών μετώπων με λύσεις ανεκτού κόστους

-συνδιαμόρφωση σχέσεων ΕΕ και Τουρ­κίας και συμβολή στην ενί­σχυση ευρω­παϊ­κών ικα­νο­τή­των σε θέματα άμυνας με στόχο την έμμεση κατο­χύ­ρωση της ελλη­νι­κής ασφά­λειας.

πηγή news247.gr

Κων­στα­ντί­νος Σαρ­ρη­κώ­στας