Τα πρόσωπα του 2018

Ανγκελα Μέρκελ –  Η προ­τε­στά­ντισσα φύλακας της Ευρώπης

«Στα πρώτα της βήματα, η Ανγκελα Μέρκελ αντι­με­τω­πί­στηκε από τους πολι­τι­κούς στη χώρα ως ένα κορίτσι από την πρώην Ανα­το­λική Γερ­μα­νία χωρίς καμία πολι­τική εμπει­ρία, με ένα αστείο κούρεμα και που εμείς οι Δυτικοί έπρεπε να της δεί­ξουμε πώς γίνο­νται τα πράγ­ματα στην πολι­τική». «Η Μέρκελ ήταν το πιο υπο­τι­μη­μένο πρόσωπο. Εμοιαζε με ντρο­παλή κόρη ενός προ­τε­στά­ντη υπουρ­γού και δεν είχαμε δει ότι έχει ένα οξύ, ανα­λυ­τικό μυαλό».

Τα λόγια ανήκουν στην Τανίτ Κοχ, αρχι­συ­ντά­κτρια της «Bild», και στον Βόλφ­γκανγκ Νόβακ, επι­κε­φα­λής πολι­τι­κής στη γερ­μα­νική Καγκε­λα­ρία μεταξύ 1999 και 2003. Ακριβώς όμως αυτή της η απειρία και το γεγονός ότι την υπο­τι­μού­σαν – προ­σθέ­τει ο Νόακ – ήταν τα συστα­τικά που τη βοή­θη­σαν να ανέβει ένα-ένα τα σκαλιά και να κατα­κτή­σει έπειτα από λίγα χρόνια τον τίτλο μιας από τις πιο στι­βα­ρές πολι­τι­κούς στην Ευρώπη. Επειτα από 13 χρόνια στο τιμόνι της μεγα­λύ­τε­ρης οικο­νο­μίας της Ευρώπης, αφήνει χωρίς καμία αμφι­βο­λία μια σημα­ντική κλη­ρο­νο­μιά.

Η Μέρκελ είναι ίσως από τους λίγους πολι­τι­κούς που κατά­φε­ραν να επι­ζή­σουν έπειτα από πολλά χρόνια στο πόστο, «έφαγε» είναι αλήθεια δεκάδες πολι­τι­κούς αρχη­γούς και δη σε μια χρονική περίοδο που η Γηραιά Ηπειρος δοκι­μά­στηκε από την κρίση χρέους και το μετα­να­στευ­τικό ζήτημα όσο ποτέ άλλοτε στη μετα­πο­λε­μική της Ιστορία. Η ίδια θεωρεί ότι δεν είναι τόσο μια πολι­τι­κός με την κυριο­λε­κτική έννοια του όρου, αλλά περισ­σό­τερο μια χαρι­σμα­τική «μάνα­τζερ» των αντι­θέ­σεων.

Είναι η πρώτη γυναίκα καγκε­λά­ριος της χώρας, η πρώτη ηγέτις της Ομο­σπον­δια­κής Δημο­κρα­τίας που ανα­τρά­φηκε στην Ανα­το­λική Γερ­μα­νία και μια προ­τε­στά­ντισσα σε ένα κόμμα όπου παρα­δο­σιακά κυριαρ­χεί­ται από καθο­λι­κούς άνδρες. Ωστόσο το επι­φυ­λα­κτικό της στυλ απο­τε­λεί οικείο αφήγημα στη γερ­μα­νική πολι­τική, όπου ο πραγ­μα­τι­σμός είναι πάνω από την ιδε­ο­λο­γία.

Οι επι­κρι­τές της λένε ότι η αρχική της απρο­θυ­μία να προ­σφύ­γει σε διάσωση των αδύ­να­μων κρίκων του ευρώ απο­δυ­νά­μωσε την αξιο­πι­στία της ευρω­ζώ­νης και η άτεγκτη πολι­τική λιτό­τη­τας που επέβαλε έσυρε την Ευρώπη σε αδιέ­ξοδο. Οι υπο­στη­ρι­κτές της αντί­θετα, ισχυ­ρί­ζο­νται ότι καθώς η Γερ­μα­νία έδωσε τα περισ­σό­τερα για τη διάσωση της ΕΕ, η Μέρκελ μετα­τρά­πηκε στην κινη­τή­ρια δύναμη της Ενωσης για απο­κα­τά­σταση της εμπι­στο­σύ­νης του ευρώ.

Το καλο­καίρι του 2015 η υιο­θέ­τηση της πολι­τι­κής των ανοι­χτών θυρών με την οποία η χώρα υπο­δέ­χθηκε πάνω από 1.000.000 πρό­σφυ­γες, φάνηκε να είναι και η πολι­τική της ταφό­πλακα. Η πτώση άρχισε να δια­φαί­νε­ται σιγά-σιγά και πέρυσι τον Σεπτέμ­βριο το κόμμα της κατέ­γραψε μια από τις πιο βαριές ήττες της στη μετα­πο­λε­μική Ιστορία. Οι κάλπες σε Βαυαρία και Εσση επι­βε­βαί­ω­σαν απλώς την κατη­φο­ρική πορεία.

«Πάντα ήθελα να υπηρετώ τα καθή­κο­ντά μου με αξιο­πρέ­πεια και μια μέρα να απο­χω­ρήσω με αξιο­πρέ­πεια» δήλωσε όταν ανα­κοί­νωσε ότι απο­σύ­ρε­ται από την αρχηγία των Χρι­στια­νο­δη­μο­κρα­τών και πως θα εξα­ντλή­σει τη θητεία της στην Καγκε­λα­ρία. Λόγια που επα­νέ­λαβε στην τελευ­ταία της ομιλία ως αρχηγού στο συνέ­δριο του κόμ­μα­τος κατα­χει­ρο­κρο­τού­μενη από 1.000 συνέ­δρους και επί­ση­μους προ­σκε­κλη­μέ­νους επί δέκα ολό­κληρα λεπτά.

 

Ντό­ναλντ Τραμ – Δίχασε τη χώρα, αλλά αντέχει…

Οσοι πίστευαν ότι ο Ντό­ναλντ Τραμπ δεν θα έβγαζε την τετρα­ε­τία στον Λευκό Οίκο έχουν αρχίσει να το παίρ­νουν απόφαση: ο πρό­ε­δρος μάλλον θα εξα­ντλή­σει τη θητεία του. Οι Αμε­ρι­κα­νοί δεν θα έρθουν στα «συγκαλά τους», συνει­δη­το­ποιώ­ντας ποιον ψήφισαν, και δεν θα ξεση­κω­θούν μαζικά ενα­ντίον του γιατί είναι βαθιά διχα­σμέ­νοι: για κάθε έναν που απε­χθά­νε­ται τον Τραμπ, υπάρχει ένας άλλος που τον απο­θε­ώ­νει.

Στις ενδιά­με­σες εκλογές για το Κογκρέσο τον Νοέμ­βριο, ο Τραμπ κράτησε τη Γερου­σία αν και έχασε την πλειο­ψη­φία στη Βουλή των Αντι­προ­σώ­πων. Αμέσως πριν από τις εκλογές, ο πρό­ε­δρος κατά­φερε να επι­βά­λει (παρά τις αντι­δρά­σεις και τις καταγ­γε­λίες για σεξουα­λική παρε­νό­χληση) τον δικό του υπο­ψή­φιο στο Ανώτατο Δικα­στή­ριο των ΗΠΑ, τον Μπρετ Κάβανο, πράγμα που θα έχει επι­πτώ­σεις για πολλές δεκα­ε­τίες, όταν αυτός θα ψηφίζει συντη­ρη­τικά σε όσα ζητή­ματα θα καλεί­ται να λύσει το δικα­στή­ριο.

Η έρευνα του Τζον Μιούλερ για τη ρωσική ανά­μειξη στις αμε­ρι­κα­νι­κές εκλογές, αν και έχει φέρει απο­τε­λέ­σματα οδη­γώ­ντας ενόχους στη φυλακή και πετυ­χαί­νο­ντας ομο­λο­γίες έναντι μικρό­τε­ρων ποινών, δεν έχει κατα­φέ­ρει να «δέσει» τον Τραμπ. Οσο και να σφίγγει ο κλοιός γύρω του, η καθαί­ρεση ενός προ­έ­δρου είναι δύσκολη και περί­πλοκη υπόθεση.

Στην πολι­τική, το 2018 χαρα­κτη­ρί­στηκε (όπως και το 2017) από τα μπρος-πίσω και τις παρορ­μή­σεις του Τραμπ, χωρίς απτά απο­τε­λέ­σματα αλλά με σύγχυση και δημιουρ­γία νέων προ­βλη­μά­των, τα οποία ο πρό­ε­δρος πουλάει σαν μεγάλες επι­τυ­χίες στο κοινό του που φαί­νε­ται να πιστεύει την προ­ε­δρική εκδοχή. Ο Λευκός Οίκος συχνά δεν ανη­συ­χεί για τις επι­πτώ­σεις των αρνη­τι­κών απο­τε­λε­σμά­των των πολι­τι­κών του προ­έ­δρου στην εικόνα του: ξέρει ότι θα κυκλο­φο­ρή­σει fake news, θα δια­στρε­βλώ­σει την αλήθεια, θα χλευά­σει τους αντι­πά­λους του και θα πείσει μια μερίδα των Αμε­ρι­κα­νών.

Αλλωστε έχει συμ­βά­λει και ο ίδιος ο πρό­ε­δρος σε αυτό, προ­σπα­θώ­ντας καθη­με­ρινά να μειώσει τα σοβαρά μέσα ενη­μέ­ρω­σης και τους δημο­σιο­γρά­φους τους. Την ώρα που ο Τραμπ προ­σπά­θησε (προς το παρόν ανε­πι­τυ­χώς) να ακυ­ρώ­σει τη δια­πί­στευση του δημο­σιο­γρά­φου του CNN Τζιμ Ακόστα στον Λευκό Οίκο, στη­ρί­ζει δημο­σιο­γρά­φους με ακραίες και συνω­μο­σιο­λο­γι­κές απόψεις. Το Fox News παρα­μέ­νει το αγα­πη­μένο του κανάλι – το παρα­κο­λου­θεί επί ώρες και όταν «τα παίρνει» με μια υπόθεση τηλε­φω­νεί στην πρωινή καθη­με­ρινή εκπομπή Fox & Friends και βγαίνει στον αέρα για να πει την εκδοχή του – αλλά δεν έχει πρό­βλημα να πέσει και πιο χαμηλά.

Η δεύτερη διετία Τραμπ ανα­μέ­νε­ται πιο «τρο­μα­κτική» από την πρώτη γιατί ένας-ένας απο­χω­ρούν οι «ενή­λι­κοι» από το δωμάτιο – τα στελέχη, δηλαδή, του επι­τε­λείου του που θεω­ρού­νταν πιο σοβαροί και ικανοί να βάλουν φρένο στις επι­πτώ­σεις των πράξεων ενός αχα­λί­νω­του προ­έ­δρου. Τον Μάρτιο ο Τραμπ απέλυσε τον υπουργό Εξω­τε­ρι­κών Ρεξ Τίλερ­σον (μέσω Twitter) και τον σύμ­βουλο Εθνικής Ασφα­λείας Χ. Ρ. Μακ­μά­στερ, αντι­κα­θι­στώ­ντας τους με πιο νταήδες και πολε­μο­χα­ρείς.

Μετά την απο­χώ­ρηση και του προ­σω­πάρχη του Λευκού Οίκου Τζον Κέλι στο τέλος του 2018, ο μόνος «ενή­λι­κος στο δωμάτιο» που απέμενε ήταν ο υπουρ­γός Αμυνας Τζιμ Μάτις, ο οποίος όμως παραι­τή­θηκε την περα­σμένη Παρα­σκευή.

Μετά την πρώτη διετία του Τραμπ όλα μοιά­ζουν πλέον πιθανά, ακόμη και η επα­νε­κλογή του σε δύο χρόνια.

 

Εμα­νουέλ Μακρόν – Τον «πριό­νι­σαν» τα «κίτρινα γιλέκα»

Τελικά ο γάλλος πρό­ε­δρος τι είναι; Ο νέος αρχηγός του «ελεύ­θε­ρου κόσμου», δεδο­μέ­νου ότι οι ΗΠΑ απο­μο­νώ­νο­νται με τον Τραμπ και η Ανγκελα Μέρκελ βρί­σκε­ται με το ένα πόδι στην έξοδο από την πολι­τική; Ή ένας μη δημο­φι­λής πρό­ε­δρος που αντι­με­τω­πί­ζει προ­βλή­ματα στο εσω­τε­ρικό της Γαλλίας και χαμηλά ποσοστά απο­δο­χής, μόλις ενάμιση χρόνο αφότου ανέλαβε τα καθή­κο­ντά του;

Ο Εμα­νουέλ Μακρόν ξεκί­νησε το 2018 πολύ δυνα­μικά. Μόλις είχε περάσει τις μεταρ­ρυθ­μί­σεις στα εργα­σιακά (μάλλον αναί­μα­κτα και σαφέ­στατα στο στυλ του γρή­γο­ρου και απο­τε­λε­σμα­τι­κού προ­έ­δρου που είχε υπο­σχε­θεί προ­ε­κλο­γικά), οι οποίες σκοπό είχαν να περιο­ρί­σουν την ανεργία στη Γαλλία. Τον Απρίλιο πραγ­μα­το­ποί­ησε επίσημη επί­σκεψη στον Λευκό Οίκο όπου προ­σπά­θησε να συσφί­ξει τις σχέσεις με τον Τραμπ, παί­ζο­ντας στο ταμπλό του αμε­ρι­κα­νού προ­έ­δρου με τις χει­ρο­νο­μίες και τα φιλικά χτυ­πή­ματα στην πλάτη, και ισορ­ρο­πώ­ντας συχνά ανάμεσα στην ελαφριά γελοιό­τητα και την αυτο­πε­ποί­θηση του εκκο­λα­πτό­με­νου πλα­νη­τάρχη.

Ο Μακρόν είχε εντυ­πω­σιά­σει τον Τραμπ το καλο­καίρι του 2017, όταν τον είχε προ­σκα­λέ­σει στο Παρίσι για να παρα­κο­λου­θή­σει, ως τιμώ­μενο πρόσωπο, τη στρα­τιω­τική παρέ­λαση της 14ης Ιουλίου. Ο Τραμπ θαμπώ­θηκε και όταν επέ­στρεψε στις ΗΠΑ εξέ­φρασε την επι­θυ­μία να διορ­γα­νώ­σει μια στρα­τιω­τική παρέ­λαση «σαν της Γαλλίας». Σε αυτό το υπό­βα­θρο προ­σπά­θησε να «χτίσει» ο Μακρόν στην Ουά­σιγ­κτον τον Απρίλιο, όμως επί της ουσίας δεν κατόρ­θωσε να πείσει τον Τραμπ να πλη­σιά­σει τις ευρω­παϊ­κές θέσεις για το Ιράν, τους διε­θνείς οργα­νι­σμούς και τα υπό­λοιπα ζητή­ματα στα οποία ο αμε­ρι­κα­νός πρό­ε­δρος έχει απο­μα­κρύ­νει τις ΗΠΑ από την Ευρώπη.

Εκείνο το ταξίδι στις ΗΠΑ, σε συν­δυα­σμό με τη δυσκο­λία που είχε η Μέρκελ να σχη­μα­τί­σει κυβέρ­νηση μετά την εκλογή της για τέταρτη θητεία στη Γερ­μα­νία, ενί­σχυσε την εικόνα του Μακρόν ως ηγέτη του «ελεύ­θε­ρου κόσμου». Στην Ευρώπη, παρότι ο γάλλος πρό­ε­δρος δυσκο­λεύ­ε­ται να περάσει το όραμά του για εμβά­θυνση της ΕΕ, όλοι τον ανα­γνώ­ρι­σαν σαν ηγέτη των ευρω­παϊ­στών εν όψει των ευρω­ε­κλο­γών του Μαΐου του 2019, των οποίων η προ­ε­κλο­γική περί­ο­δος άνοιξε ατύπως αμέσως μετά το καλο­καίρι.

Από τη μια πλευρά ο Μακρόν, που εκπρο­σω­πεί την Ευρώπη που νοιά­ζε­ται για το περι­βάλ­λον, τους μετα­νά­στες και όλες τις μεγάλες προ­κλή­σεις της εποχής, για τις οποίες ανα­ζη­τεί μια ευρω­παϊκή απά­ντηση, και από την άλλη πλευρά το δίδυμο Βίκτορ Ορμπαν και Ματέο Σαλβίνι που εκπρο­σω­πεί τους ευρω­σκε­πτι­κι­στές, τον λαϊ­κι­σμό και την ανα­δί­πλωση κάθε χώρας εντός των συνόρων της.

Οσο όμως ενι­σχυό­ταν το προφίλ του Μακρόν πανευ­ρω­παϊκά, τόσο δεχόταν πλήγ­ματα εντός Γαλλίας. Με απο­κο­ρύ­φωμα τα «κίτρινα γιλέκα» που άρχισαν να κατε­βαί­νουν στους δρόμους της χώρας τον Νοέμ­βριο με αφορμή έναν περι­βαλ­λο­ντικό φόρο στη βενζίνη αλλά αιτία το χάσμα ανάμεσα στη Γαλλία των αστικών κέντρων και σε εκείνη της επαρ­χίας που τα φέρνει δύσκολα βόλτα στο τέλος κάθε μήνα. Οι εικόνες από ένα Παρίσι κατε­στραμ­μένο από τη βία των «μπα­χα­λά­κη­δων» ενί­σχυ­σαν την εικόνα ενός «προ­έ­δρου των πλου­σίων», απο­κομ­μέ­νου από την πραγ­μα­τι­κό­τητα.

Μόνη χαρα­μάδα ελπίδας για τον Μακρόν η εκλογή της Ανε­γκρέτ Κραμπ-Καρενμπάουερ για να δια­δε­χθεί τη Μέρκελ στην προ­ε­δρία του Χρι­στια­νο­δη­μο­κρα­τι­κού Κόμ­μα­τος (CDU). Η Καρεν­μπά­ουερ, που ζει όλη της τη ζωή σε μια κωμό­πολη πολύ κοντά στα γαλ­λο­γερ­μα­νικά σύνορα, είναι γαλ­λο­μα­θής, γαλ­λό­φιλη και δηλω­μένη οπαδός της γαλ­λο­γερ­μα­νι­κής ατμο­μη­χα­νής της Ευρώπης.

 

Ματέο Σαλβίνι – Ενας ακραίος πολι­τι­κός χαμαι­λέ­ο­ντας

Οταν εισήλθε στην πολι­τική, ήταν απο­σχι­στής. Πίστευε ότι η Ιταλία θα έπρεπε να διαι­ρε­θεί και ο Βορράς να γίνει ανε­ξάρ­τητο κράτος με την ονο­μα­σία Padania. Ο Ματέο Σαλβίνι περι­φρο­νούσε τόσο τους νότιους συμπα­τριώ­τες του, που στο Παγκό­σμιο Κύπελλο του 2006 στήριξε την Εθνική Γερ­μα­νίας αντί για τη «squadra azzurra». «Η Ιταλία είναι η χει­ρό­τερη των χει­ρο­τέ­ρων» ισχυ­ρι­ζό­ταν, υπο­στη­ρί­ζο­ντας «οποιον­δή­ποτε άλλον είναι περισ­σό­τερο σοβαρός», όπως χαρα­κτη­ρι­στικά έλεγε.

Αλλά μόλις ανέλαβε την ηγεσία του ακρο­δε­ξιού κόμ­μα­τος δια­δε­χό­με­νος τον Ουμπέρτο Μπόσι, απο­τί­ναξε την προ­σβλη­τική ρητο­ρική απέ­να­ντι στους νότιους «τεμπέ­λη­δες» Ιταλούς που απο­μυ­ζούν τον πλούτο του σκληρά εργα­ζό­με­νου Βορρά. Απο­φά­σισε λοιπόν να αλλάξει στό­χευση και να στρέψει τα βέλη του ενα­ντίον των μετα­να­στών. Ο Σαλβίνι υπο­σχέ­θηκε την επιβολή του νόμου, της τάξης και της ασφά­λειας.

Με το σύνθημα «Πρώτα οι Ιταλοί» ο ακρο­δε­ξιός ηγέτης εξέ­φρασε για την Ευρώπη ό,τι ακριβώς ο πρό­ε­δρος Τραμπ για την Αμερική. Την εικόνα μιας ηπείρου με φρούρια, περι­χα­ρα­κω­μέ­νης μέσα στον φόβο της απέ­να­ντι στους «ξένους». Και φυσικά με το που πήρε το χαρ­το­φυ­λά­κιο του υπουρ­γείου Εσω­τε­ρι­κών την περα­σμένη άνοιξη, φρό­ντισε να επι­βά­λει την αντι­με­τα­να­στευ­τική του ατζέντα κάνο­ντας σε καθη­με­ρινή βάση αισθητή την παρου­σία του στα εγχώρια και όχι μόνο μίντια.

Για πρώτη φορά στην Ιστορία ο Σαλβίνι έκλεισε τα λιμάνια, εκδιώ­κο­ντας τα πλοιά­ρια που ενοι­κιά­ζουν οι ΜΚΟ για να μετα­φέ­ρουν με ασφά­λεια τους μετα­νά­στες από τις ακτές της Λιβύης ως την Ευρώπη. Δήλωσε ότι προ­τί­θε­ται απο­γρά­ψει τους Ρομά της Ιταλίας, να ξεχω­ρί­σει τους καλούς από τους κακούς μετα­νά­στες και να προ­χω­ρή­σει σε μαζικές απε­λά­σεις.

Προ ημερών, κατήρ­γησε διά νόμου την ανθρω­πι­στική προ­στα­σία για όσους απο­κλεί­ο­νται από το καθε­στώς του πρό­σφυγα. Απο­τέ­λε­σμα; Δεκάδες μετα­νά­στες, μεταξύ των οποίων θύματα trafficking και ένα παιδί με ψυχο­λο­γικά προ­βλή­ματα, να μείνουν άστεγοι, όταν τους απο­μά­κρυ­ναν από τα κέντρα υπο­δο­χής.

Και συνε­χί­ζει ακά­θε­κτος. Για να δια­δώ­σει τα πολι­τικά του πιστεύω, ο Σαλβίνι χρη­σι­μο­ποιεί κατά κόρον τα μέσα κοι­νω­νι­κής δικτύ­ω­σης. Δια­θέ­τει περί τους 640.000 ακο­λού­θους στο Twitter και περισ­σό­τε­ρους από δύο εκα­τομ­μύ­ρια στο Facebook. Μέσα από αυτές τις πλατ­φόρ­μες, κάθε μέρα αναρτά βίντεο και φωτο­γρα­φίες, εκφρά­ζει τις εμπρη­στι­κές του απόψεις, δημο­σιο­ποιεί τις συνα­ντή­σεις του και προ­α­ναγ­γέλ­λει τα σχέδιά του.

Σε επι­κοι­νω­νιακό επίπεδο όπως όλα δεί­χνουν η στρα­τη­γική του έχει απο­δώ­σει. Η αντι­με­τα­να­στευ­τική ρητο­ρική σε συν­δυα­σμό με την κυβερ­νη­τική «ανταρ­σία» στην οποία πρω­το­στά­τησε κατά της δημο­σιο­νο­μι­κής λιτό­τη­τας της Ευρώπης, έχει γοη­τεύ­σει τους Ιταλούς.

Στις δημο­τι­κές εκλογές του περα­σμέ­νου Ιουνίου, η Λέγκα σάρωσε σε πολλές ιτα­λι­κές πόλεις, ενώ οκτώ μήνες μετά τον σχη­μα­τι­σμό κυβέρ­νη­σης στη Ρώμη, το ακρο­δε­ξιό κόμμα έχει διπλα­σιά­σει τα ποσοστά του και από το 17% πλέον κατα­γρά­φει 34% στην πρόθεση ψήφου.

Ανα­λυ­τές ανα­φέ­ρουν ότι μια νέα εποχή για την ιταλική Δεξιά έχει ανα­τεί­λει, με πιο σκληρό και λαϊ­κι­στικό πρόσωπο. Ζητού­μενο τώρα είναι πόσο μακριά είναι δια­τε­θει­μέ­νος να φθάσει ο πολι­τι­κός χαμαι­λέ­ο­ντας και πόσο ψηλά θα φθάσει η δημο­τι­κό­τητά του.

 

Τζορτζ Σόρος –  Ο άνθρω­πος που μισούν εθνι­κι­στές και λαϊ­κι­στές

Είναι ο άνθρω­πος που οι απα­ντα­χού λαϊ­κι­στές, ακρο­δε­ξιοί, εθνι­κι­στές και «ψεκα­σμέ­νοι» αγαπούν να μισούν. Τον παρου­σιά­ζουν σαν τη σκο­τεινή φιγούρα που κινεί τα νήματα από το παρα­σκή­νιο και ελέγχει την παγκό­σμια οικο­νο­μία και πολι­τική με στόχο να προ­ω­θή­σει τη φιλε­λεύ­θερη ατζέντα του και να κατα­στρέ­ψει τις λευκές και χρι­στια­νι­κές δυτικές κοι­νω­νίες.

Το 2018 όμως είναι η χρονιά που ο Τζορτζ Σόρος έπαψε να είναι στόχος μόνο των περι­θω­ρια­κών και των συνω­μο­σιο­λό­γων και μετα­κι­νή­θηκε στην κεντρική πολι­τική σκηνή. Σε αυτό συνέ­βαλε και ο Τραμπ: τον κατη­γο­ρεί συχνά μέσω Twitter ότι υπο­κι­νεί «αντι­τρα­μπι­κές» δια­δη­λώ­σεις και τον Οκτώ­βριο τον κατο­νό­μασε ως χρη­μα­το­δότη των καρα­βα­νιών των μετα­να­στών που κατευ­θύ­νο­νται από την Κεντρική Αμερική στις ΗΠΑ. Ο Τραμπ Τζού­νιορ το πήγε ακόμη μακρύ­τερα, τουι­τά­ρο­ντας ότι ο Σόρος υπήρξε συνερ­γά­της των Ναζί (είναι Εβραίος και όταν ξέσπασε ο Β’ Παγκό­σμιος Πόλεμος ήταν μόλις 10 ετών).

Ο 88χρονος μεγα­λο­ε­πεν­δυ­τής με κατα­γωγή από την Ουγ­γα­ρία, που ζει εδώ και δεκα­ε­τίες στις ΗΠΑ και έχει πάρει την αμε­ρι­κα­νική υπη­κο­ό­τητα, είναι γνωστός υπο­στη­ρι­κτής προ­ο­δευ­τι­κών ζητη­μά­των. Από τις προ­ε­δρι­κές εκλογές του 2004 στις ΗΠΑ, είναι κορυ­φαίος χρη­μα­το­δό­της του Δημο­κρα­τι­κού Κόμ­μα­τος και των υπο­ψη­φίων του (ξεκί­νησε για να απο­τρέ­ψει την επα­νε­κλογή του Τζορτζ Μπους υιού). Χρη­μα­το­δο­τεί επίσης πολλά προ­γράμ­ματα στην Ευρώπη, κυρίως στην πρώην Ανα­το­λική, μέσω του ιδρύ­μα­τός του Open Society.

Στη γενέ­τειρά του, την Ουγ­γα­ρία, ο Σόρος έχει μπει στο στό­χα­στρο του Βίκτορ Ορμπαν από το 2012. Εφέτος, πριν από τις βου­λευ­τι­κές εκλογές του Απρι­λίου, η κατά­σταση «ξέφυγε», με τον πρω­θυ­πουργό, που τελικά επα­νε­ξε­λέγη πανη­γυ­ρικά για τρίτη συνεχή θητεία, να κυκλο­φο­ρεί αφίσες και πανό με τη φωτο­γρα­φία του Σόρος και συν­θή­ματα όπως «Ο Σόρος θέλει να στείλει εκα­τομ­μύ­ρια μετα­νά­στες να ζήσουν στην Ουγ­γα­ρία» και «Ο Σόρος θέλει να γκρε­μί­σει τον φράχτη που χτίσαμε στα σύνορά μας».

Σύμφωνα με τον ούγγρο πρω­θυ­πουργό, ο Σόρος είναι ο «μπα­μπού­λας του Μετα­να­στευ­τι­κού» που εργά­ζε­ται υπο­γείως για να στείλει αλλό­θρη­σκους στην Ευρώπη και να αλλοιώ­σει τον χαρα­κτήρα της. Και όμως, ο Ορμπαν ήταν από τους ευερ­γε­τη­θέ­ντες του Σόρος, τόσο προ­σω­πικά (ο Σόρος χρη­μα­το­δό­τησε τις ημι­τε­λείς σπουδές του στην Οξφόρδη) όσο και προς το κόμμα του, Φιντέζ.

Ο αμε­ρι­κα­νός δισε­κα­τομ­μυ­ριού­χος έχει κατη­γο­ρη­θεί ότι προ­σπα­θεί να επη­ρε­ά­σει τις εξε­λί­ξεις στα Σκόπια χρη­μα­το­δο­τώ­ντας μετριο­πα­θείς πολι­τι­κούς. Η χάρη του έφθασε τον Οκτώ­βριο και στην Ελλάδα, όταν ο πρώην υπουρ­γός Εξω­τε­ρι­κών Νίκος Κοτζιάς απο­κά­λυψε πως ο υπουρ­γός Αμυνας Πάνος Καμ­μέ­νος είχε κατη­γο­ρή­σει τον Σόρος ότι προ­σπά­θησε να χρη­μα­το­δο­τή­σει την ελλη­νική κυβέρ­νηση για να επι­σπευ­σθεί η συμ­φω­νία των Πρεσπών.

Ο Σόρος είναι κατά του Brexit, υπέρ της απο­ποι­νι­κο­ποί­η­σης της μαρι­χουά­νας, κατά της ακραίας πολι­τι­κής του κράτους του Ισραήλ και χρη­μα­το­δο­τεί ανα­λό­γως. Στις αρχές Δεκεμ­βρίου ανα­γκά­στηκε να μετα­φέ­ρει το Πανε­πι­στή­μιο της Κεντρι­κής Ευρώπης, που είχε ιδρύσει το 1991, από τη Βου­δα­πέ­στη στη Βιέννη διότι η κυβέρ­νηση του Ορμπαν αρνή­θηκε να το αφήσει να συνε­χί­σει να λει­τουρ­γεί.

 

Μοχά­μεντ μπιν Σαλμάν – Ο σκο­τει­νός πρί­γκι­πας της βαρ­βα­ρό­τη­τας

 

Ηταν μόλις τριάντα ετών όταν πριν από τρία χρόνια ο Μοχά­μεντ μπιν Σαλμάν πήρε το δαχτυ­λίδι της δια­δο­χής. Η άνοδός του στην εξουσία έγινε δεκτή με ενθου­σια­σμό από τους προ­ο­δευ­τι­κούς νέους πολίτες της χώρας και εκείνος φρό­ντισε να τους ανα­κοι­νώ­σει τις προ­θέ­σεις του για μεγάλες μεταρ­ρυθ­μί­σεις, κάτι πρω­τό­γνωρο για τα αυστηρά ήθη της υπερ­συ­ντη­ρη­τι­κής κοι­νω­νίας.

Σύντομα ανα­κοί­νωσε σειρά οικο­νο­μι­κών και κοι­νω­νι­κών μεταρ­ρυθ­μί­σεων με ορί­ζο­ντα το 2030 με την ονο­μα­σία Οραμα 2030. Επρό­κειτο για μέτρα χαλά­ρω­σης των υπερ­βο­λικά συντη­ρη­τι­κών κανόνων της χώρας, με πιο χαρα­κτη­ρι­στικά την ένταξη των γυναι­κών στην αγορά εργα­σίας και άλλες και­νο­το­μίες ώστε να απε­ξαρ­τή­σει την οικο­νο­μία της Σαου­δι­κής Αραβίας από τον μαύρο χρυσό, προ­σελ­κύ­ο­ντας περισ­σό­τε­ρες ξένες επεν­δύ­σεις. Νέοι νόμοι έκαναν την εμφά­νισή τους με δική του απόφαση, όπως να επι­τρέ­πε­ται στις γυναί­κες να οδηγούν ή να μπορούν να πάνε στο γήπεδο για να παρα­κο­λου­θή­σουν αγώνες ποδο­σφαί­ρου.

Ομως η ανη­συ­χία του για τη δια­τή­ρηση του θρόνου τον κατέ­στησε πιο επι­θε­τικό από τους προ­κα­τό­χους του ενα­ντίον των εχθρών. Στη διάρ­κεια των τριών ετών που έχει κυβερ­νή­σει δεκάδες κρα­τού­με­νοι φυλα­κί­στη­καν και υπό τον έλεγχο του ιδίου την άνοιξη του 2017 μια ομάδα σαου­δα­ρά­βων μυστι­κών πρα­κτό­ρων άρχισε να οργα­νώ­νει απα­γω­γές, χρη­σι­μο­ποιώ­ντας «βελ­τιω­μέ­νες», δηλαδή πιο σκληρές, τεχνι­κές ανά­κρι­σης και βασα­νι­στη­ρίων.

Το πρώτο ανη­συ­χη­τικό δείγμα για τον τρόπο που αντι­λαμ­βά­νε­ται τα πράγ­ματα ο νεαρός πρί­γκι­πας ήρθε λίγους μήνες αργό­τερα, όταν στο πλαίσιο μιας επι­χεί­ρη­σης κατά της δια­φθο­ράς φυλά­κισε στο πολυ­τε­λές ξενο­δο­χείο Ritz-Carlton στην πρω­τεύ­ουσα Ριάντ 200 Σαου­δά­ρα­βες, μεταξύ των οποίων 11 πρί­γκι­πες, πολλούς πρώην υπουρ­γούς, στρα­τιω­τι­κούς και σημα­ντι­κούς επι­χει­ρη­μα­τίες.

Ηταν ωστόσο η στυγερή δολο­φο­νία του αντι­φρο­νού­ντος δημο­σιο­γρά­φου Τζαμάλ Κασόγκι τον περα­σμένο Οκτώ­βριο στο προ­ξε­νείο της Σαου­δι­κής Αραβίας στην Κων­στα­ντι­νού­πολη που αμαύ­ρωσε την εικόνα του στο εξω­τε­ρικό, τον κατέ­στησε ως έναν «τοξικό» ηγέτη εντός της χώρας και έφερε ταυ­τό­χρονα και πάλι στο φως τις βάρ­βα­ρες μεθό­δους του βασι­λείου.

Το έγκλημα του επι­φα­νούς δημο­σιο­γρά­φου ήταν ότι έγραφε ελεύ­θερα όσα πίστευε για το βασί­λειο υπό την ηγεσία του νέου πρί­γκιπα. Παρά το γεγονός ότι συμ­φω­νούσε με τις μεταρ­ρυθ­μί­σεις του νεαρού δια­δό­χου, δε συμ­φω­νούσε με τις μεθό­δους του και τον αυταρ­χι­σμό του, τις αμέ­τρη­τες εκτελέσεις-εξαφανίσεις εκα­το­ντά­δων ανθρώ­πων, τις άδικες φυλα­κί­σεις, τα βασα­νι­στή­ρια, τους απο­κε­φα­λι­σμούς και τους διωγ­μούς.

Οσοι γνω­ρί­ζουν τα του Οίκου των Σαούντ δεν έχουν την παρα­μι­κρή αμφι­βο­λία ότι πίσω από το στυγερό έγκλημα βρί­σκε­ται ο διά­δο­χος. Το καθε­στώς δεν ανέ­χε­ται την κριτική και κάθε φωνή αμφι­σβή­τη­σης κόβεται στη ρίζα, συνήθως με εξά­ντληση των μέσων της βίας.

Σε ό,τι αφορά τον πόλεμο της Υεμένης, ο MBS έχει δια­δρα­μα­τί­σει κατα­λυ­τικό ρόλο. Αν και η σύρραξη έχει τα χαρα­κτη­ρι­στικά ενός θρη­σκευ­τι­κού πολέμου μεταξύ των εκπρο­σώ­πων των δύο κύριων δογ­μά­των του Ισλάμ, μια σύγκρουση δι’ αντι­προ­σώ­πων σε ξένο έδαφος, στην πραγ­μα­τι­κό­τητα πρό­κει­ται για τον δικό του πόλεμο που μέχρι και σήμερα εξα­κο­λου­θεί να συντη­ρεί και ο οποίος έχει προ­κα­λέ­σει τη μεγα­λύ­τερη ανθρω­πι­στική κρίση στη σύγ­χρονη ιστορία της ανθρω­πό­τη­τας.

 

Τζαμάλ Κασόγκι – Ο αντι­φρο­νών που πλήρωσε την κριτική στο καθε­στώς

Τον περα­σμένο Αύγου­στο, μιλώ­ντας με τον αμε­ρι­κανό συνά­δελφό του Ρόμπιν Ράιτ, ο Τζαμάλ Κασόγκι έδειχνε πεπει­σμέ­νος ότι «θέλουν να τον βγάλουν από τη μέση». Ο Ράιτ πίστευε ότι ο σαου­δά­ρα­βας αντι­φρο­νών υπε­ρέ­βαλλε. Δεν είχε λόγο εξάλλου να ανη­συ­χεί γιατί είχε βρει κατα­φύ­γιο στην Ουά­σιγ­κτον, όμως ο ίδιος γνώριζε καλά πως ο κλοιός γύρω του έσφιγγε. Μπορεί κάποτε να υπήρξε ένας εκ των στενών συμ­βού­λων της βασι­λι­κής οικο­γέ­νειας της Σαου­δι­κής Αραβίας, πλέον όμως τον είχαν απο­κη­ρύ­ξει. Είχε πέσει σε δυσμέ­νεια.

Το έγκλημά του; Αρχισε να στη­λι­τεύει τον νέο διάδοχο Μοχά­μεντ μπιν Σαλμάν (MBS) που μόνο κατ’ επίφαση, σύμφωνα με τον ίδιο, προ­χω­ρούσε σε μεταρ­ρυθ­μί­σεις, να κατα­δι­κά­ζει το γεγονός ότι η δημο­κρα­τία στον αραβικό κόσμο βάλ­λε­ται όχι μόνο από τους ακραί­ους ισλα­μι­στές, αλλά κυρίως από τους αυταρ­χι­κούς ηγέτες και την άρχουσα τάξη.

Ο Κασόγκι γνώριζε εκ των έσω τις βάρ­βα­ρες πρα­κτι­κές του βασι­λείου. Δεν θα μπο­ρούσε ωστόσο να δια­νοη­θεί τη φρίκη που θα βίωνε δύο μήνες αργό­τερα στο προ­ξε­νείο της Σαου­δι­κής Αραβίας στην Κων­στα­ντι­νού­πολη, όταν οι εκτε­λε­στές του θα τον τεμά­χι­ζαν ζωντανό με πριόνι, φορώ­ντας ακου­στικά για να μην ακούνε τα ουρ­λια­χτά του.

Η στυγερή αυτή δολο­φο­νία είχε σχε­δια­στεί σύμφωνα με τις τελευ­ταίες πλη­ρο­φο­ρίες που ήρθαν στο φως ενάμιση χρόνο νωρί­τερα. Αλλη μια από τις αμέ­τρη­τες εκτελέσεις-εξαφανίσεις εκα­το­ντά­δων ανθρώ­πων στο σκο­τεινό βασί­λειο των άδικων φυλα­κί­σεων, των βασα­νι­στη­ρίων, των απο­κε­φα­λι­σμών και των διωγμών εκείνων που έρχο­νται σε αντί­θεση με τα υπερ­συ­ντη­ρη­τικά «ήθη» του ή τολμούν να ασκή­σουν κριτική σε αυτά.

Ωστόσο, η διαφορά στην υπόθεση του επι­φα­νούς δημο­σιο­γρά­φου είναι ότι για πρώτη φορά η φρίκη σε αυτές τις πρα­κτι­κές πήρε συγκε­κρι­μένη μορφή. Ο Κασόγκι έδωσε πρόσωπο στη βαρ­βα­ρό­τητα και στην αυθαι­ρε­σία του σαου­δα­ρα­βι­κού καθε­στώ­τος, στην κατά­φωρη παρα­βί­αση των ανθρω­πί­νων δικαιω­μά­των, στην απόλυτη ανε­λευ­θε­ρία και η βαναυ­σό­τητα με την οποία εκτε­λέ­στηκε έχει ρίζες βαθιές. Ρίζες σε έναν ατέρ­μονο αγώνα εξου­σίας της βασι­λι­κής οικο­γέ­νειας.

Ο Μοχά­μεντ μπιν Σαλμάν παρέ­λαβε το δαχτυ­λίδι της δια­δο­χής εν μιά νυκτί. Η ανη­συ­χία του για τη δια­τή­ρηση του θρόνου και της εξου­σίας τον κατέ­στησε αρχής εξαρχής ακόμη πιο επι­θε­τικό από τους προ­κα­τό­χους του ενα­ντίον των εχθρών, ακόμη και δυνη­τι­κών. Από την άνοιξη του 2017 μια ομάδα σαου­δα­ρά­βων μυστι­κών πρα­κτό­ρων, υπό τον έλεγχο του βασι­λι­κού δικα­στη­ρίου, κατ’ επέ­κταση του ιδίου, άρχισε να οργα­νώ­νει απα­γω­γές αντι­φρο­νού­ντων εντός και εκτός Σαου­δι­κής Αραβίας σύμφωνα με εμπει­ρο­γνώ­μο­νες.

Δεκάδες κρα­τού­με­νοι φυλα­κί­στη­καν σε άγνωστα σημεία, ενώ οι μυστι­κοί χρη­σι­μο­ποιούν «βελ­τιω­μέ­νες», δηλαδή πιο σκληρές τεχνι­κές ανά­κρι­σης και βασα­νι­στη­ρίων προ­κει­μέ­νου να κάνουν τους απα­χθέ­ντες να μιλή­σουν. Οι περισ­σό­τε­ροι εξα­να­γκά­στη­καν να υπο­γρά­ψουν όρους πως σε περί­πτωση που απο­κα­λύ­ψουν οτι­δή­ποτε, το τίμημα θα είναι βαρύ.

Αμάλ Χουσεϊν – Η «κραυγή» της θα μας στοι­χειώ­νει 

Οταν οι «New York Times» δημο­σί­ευ­σαν τη σκε­λε­τω­μένη εικόνα της, ήταν ήδη πολύ αργά για την επτά­χρονη Αμάλ Χουσεΐν από την Υεμένη. Οι γιατροί δεν μπο­ρού­σαν να κάνουν τίποτε για να στα­μα­τή­σουν την ακα­τά­σχετη διάρ­ροια και τους εμετούς του μικρού κορι­τσιού. Η κατά­στασή της ήταν μη ανα­στρέ­ψιμη. Ηταν θέμα ημερών να πεθάνει.

Χαμο­γε­λούσε ακόμη και όταν πονούσε και το χαμό­γελό της έσβησε μόνο όταν άφησε την τελευ­ταία πνοή, 1η Νοεμ­βρίου. Η Αμάλ έγινε το σύμβολο του εμφυ­λίου πολέμου στη φτω­χό­τερη χώρα του αρα­βι­κού κόσμου, όπου κάθε χρόνο χιλιά­δες παιδιά, νήπια και βρέφη χάνουν τη ζωή τους εξαι­τίας του υπο­σι­τι­σμού και της χολέρας.

Είναι η Σάρα, ο Αντάμ, η Ράνια, ο Αμπ­ντουλ­κου­ντούς. «Κάθε φορά που λέω το όνομά τους, βλέπω αυτά τα παιδιά να είναι ξαπλω­μένα πάνω σε ένα κρεβάτι. Ορι­σμένα έχουν την οικο­γέ­νεια στο πλευρό τους. Αλλα είναι ολο­μό­ναχα στη ζωή» ανα­φέ­ρει αξιω­μα­τού­χος του ΟΗΕ όταν μιλάει για τα ανήλικα θύματα της επι­σι­τι­στι­κής κρίσης.

Κάθε δέκα λεπτά ένα παιδί στην Υεμένη χάνει τη ζωή του εξαι­τίας της ασιτίας ή της διάρ­ροιας καθώς το πόσιμο νερό είναι είδος πολυ­τε­λείας. Του­λά­χι­στον 8.500.000 άνθρω­ποι βρί­σκο­νται στο χείλος του λιμού, περισ­σό­τε­ροι από 700.000 δεν ξέρουν πού θα βρουν το επόμενο γεύμα τους και ο μισός πλη­θυ­σμός από τα 22.000.000 επι­βιώ­νει χάρη στην ανθρω­πι­στική βοήθεια.

Πρό­κει­ται για τη χει­ρό­τερη ανθρω­πι­στική κρίση στη σύγ­χρονη Ιστορία, η οποία είναι σχεδόν «ανύ­παρ­κτη». Κανείς δε μιλάει για αυτήν, κανείς δεν υψώνει τη φωνή του. Οι δημο­σιο­γρά­φοι την έχουν ξεχάσει. Η διεθνής κοι­νό­τητα σιωπά, μολο­νότι τα εργα­λεία που έχει στη διάθεσή της είναι περισ­σό­τερα παρά ποτέ.

Η κατά­σταση αυτή είναι απόρ­ροια του εμφυ­λίου πολέμου που μαί­νε­ται εδώ και σχεδόν τέσσερα χρόνια. Η κυβέρ­νηση που στη­ρί­ζε­ται από τη Σαου­δική Αραβία (δηλαδή το σου­νι­τικό Ισλάμ) πολεμά τους σιίτες αντάρ­τες Χούτι οι οποίοι έχουν τις πλάτες της Τεχε­ρά­νης. Τα απο­τε­λέ­σματα είναι ολέθρια για τους αμάχους. Οι υπο­δο­μές έχουν καταρ­ρεύ­σει πλήρως, οι τιμές έχουν αυξηθεί κατα­κό­ρυφα και χιλιά­δες άνθρω­ποι έχουν μείνει χωρίς δουλειά.

Την ίδια ώρα, ο απο­κλει­σμός λιμα­νιών και κομ­βι­κών οδικών αρτη­ριών έχουν εξα­θλιώ­σει τη συντρι­πτική πλειο­νό­τητα των Υεμε­νι­τών. Γύρω στα 2.000.000 είναι οι εκτο­πι­σμέ­νοι μέσα στην Υεμένη και πάνω από 200.000 εκείνοι που έχουν μετα­να­στεύ­σει σε γει­το­νι­κές χώρες. Βασικές υπη­ρε­σίες έχουν ανα­στα­λεί και η πρό­σβαση στις πλη­γεί­σες περιο­χές έχει περιο­ρι­στεί δρα­μα­τικά. Τα φάρμακα είναι ανύ­παρ­κτα.

Ο θάνατος της Αμάλ δεν ήταν απλώς το τελευ­ταίο στάδιο μιας κατά­στα­σης ασιτίας. Πρώτα είναι οι πόνοι στο στομάχι. Επειτα έρχεται η τύφλωση. Τα μάτια είναι στεγνά και το μυαλό μπαίνει σε μια κατά­σταση σύγ­χυ­σης. Παρα­δό­ξως το σώμα αρχίζει να απορ­ρί­πτει τα τρόφιμα, ακόμη και τα υγρά, με εμετούς και διάρ­ροια. Είναι μια οδυνηρή δοκι­μα­σία, κατά την οποία ο μετα­βο­λι­σμός τρώει στην κυριο­λε­ξία το σώμα.

Η Αμάλ και η κάθε ανήλικη Αμάλ είναι ανοιχτή πληγή για τον πολι­τι­σμένο κόσμο. Δυστυ­χώς η Δύση δεν μπορεί να συλ­λά­βει το πραγ­μα­τικό μέγεθος της τρα­γω­δίας και μένει μόνο στα ευχο­λό­για. Ο πόλεμος στην Υεμένη δεν είναι μόνο το μεγα­λύ­τερο έγκλημα που συντε­λεί­ται στον 21ο αιώνα, είναι μια παγκό­σμια ντροπή που έχει υπαι­τί­ους. Η Αμάλ δεν μπορεί να μιλήσει. Η «κραυγή» της όμως θα στοι­χειώ­νει για καιρό τις συνει­δή­σεις. Αν τις στοι­χειώ­νει και αυτές…

 

Μαρκ Ζάκερ­μπεργκ – Ο φιλε­λεύ­θε­ρος που άνοιξε την πόρτα στα fake news 

Πλα­σά­ρε­ται σαν φιλε­λεύ­θε­ρος, Δημο­κρα­τι­κός, πρό­θυ­μος να συνερ­γα­στεί με τις κυβερ­νή­σεις για να στα­μα­τή­σει την ασύδοτη εμπο­ρική εκμε­τάλ­λευση των χρηστών του Facebook χωρίς τη συγκα­τά­θεσή τους, τα fake news και το μίσος που δια­κι­νού­νται μέσω των σόσιαλ μίντια. Στην πραγ­μα­τι­κό­τητα όμως, όπως έγινε γνωστό μέσα στο 2018, η προ­τε­ραιό­τητα του Facebook είναι η αύξηση των κερδών του και να μην ξεσκε­πα­στούν οι αμφι­λε­γό­με­νες πρα­κτι­κές του σχετικά με την ιδιω­τι­κό­τητα των χρηστών του.

Σύμφωνα με μέιλ που βγήκαν πρό­σφατα στη δημο­σιό­τητα, τα ανώτατα στελέχη της εται­ρείας, περι­λαμ­βα­νο­μέ­νου του Ζού­κερ­μπεργκ, συζη­τού­σαν πώς να ανα­βαθ­μί­σουν μια εφαρ­μογή για Android που να συλ­λέ­γει πλη­ρο­φο­ρίες από τους χρήστες του Facebook χωρίς όμως να ζητεί προη­γου­μέ­νως τη συγκα­τά­θεσή τους.

Λογικό. Το επι­χει­ρη­μα­τικό συμ­φέ­ρον του Facebook έρχεται σε αντί­θεση με την ιδιω­τι­κό­τητα των χρηστών του: όσο περισ­σό­τερο έλεγχο της ιδιω­τι­κό­τη­τάς τους έχουν τόσο λιγό­τερα στοι­χεία τους έχει στη διάθεσή του το Facebook για να τα χρη­σι­μο­ποι­ή­σει για να αυξήσει τα κέρδη του. Μια φράση από μέιλ του Ζού­κερ­μπεργκ προς στελέχη της εται­ρείας, που ήρθε πρό­σφατα στη δημο­σιό­τητα, είναι εξαι­ρε­τικά εύγλωττη: «Αυτό μπορεί να είναι καλό για τον κόσμο αλλά δεν είναι καλό για εμάς».

Το 2018 έφερε στο φως μια σειρά από σκάν­δαλα που έπληξαν το μέσο κοι­νω­νι­κής δικτύ­ω­σης. Το Facebook ζήτησε από την εται­ρεία δημο­σίων σχέσεων Definers Public Affairs να βρει «βρωμιές» για τους εχθρούς της, περι­λαμ­βα­νο­μέ­νου του μεγα­λο­ε­πεν­δυτή Τζορτζ Σόρος ύστερα από την ομιλία του στο Παγκό­σμιο Οικο­νο­μικό Φόρουμ του Νταβός τον Ιανουά­ριο, στην οποία υπο­στή­ριξε ότι το Facebook και η Google απο­τε­λούν «απειλή» και ότι τα «μονο­πώ­λια του Internet» δεν έχουν καμία διάθεση να προ­στα­τεύ­σουν την κοι­νω­νία.

Προ­φα­νώς. Οταν πρω­το­κυ­κλο­φό­ρη­σαν οι υποψίες ότι ρωσικά τρολ είχαν προ­σπα­θή­σει να επη­ρε­ά­σουν τις αμε­ρι­κα­νι­κές προ­ε­δρι­κές του 2016, ο Ζού­κερ­μπεργκ έκανε αρχικά τον χαζό, υπο­στη­ρί­ζο­ντας ότι οι Ρώσοι είχαν ξοδέψει 100.000 δολάρια (αστείο ποσό) για να αγο­ρά­σουν δια­φη­μί­σεις στο Facebook. Στη συνέ­χεια, όταν ξεμπρο­στιά­στηκε για την Cambridge Analytica και τα τρολ, παρα­δέ­χθηκε ότι δεκάδες εκα­τομ­μύ­ρια χρήστες είχαν επη­ρε­α­στεί από την προ­πα­γάνδα υπέρ του Τραμπ. Πολύ αργό­τερα απο­κα­λύ­φθηκε ότι στελέχη της εται­ρείας είχαν πάρει χαμπάρι τα τρολ πολύ νωρί­τερα από τον υπό­λοιπο κόσμο.

Εν τω μεταξύ, ο Ζού­κερ­μπεργκ και οι συνερ­γά­τες του παρου­σί­α­ζαν το Facebook σαν δύναμη υπέρ του καλού για την κοι­νω­νία. Ομως ο λόγος μίσους, το μπού­λινγκ και το τοξικό περιε­χό­μενο γιγα­ντώ­νο­νταν στην πλατ­φόρμα. Οπως έγινε εμφανές τους τελευ­ταί­ους μήνες, το Facebook έχει γίνει όργανο προ­πα­γάν­δας από τη Μιανμάρ και την Ινδία έως τη Γερ­μα­νία. Εσω­τε­ρικά μέιλ της εται­ρείας δεί­χνουν ότι καμία διάθεση δεν είχαν τα στελέχη της εται­ρείας να επέμ­βουν σε αυτό διότι θα ήταν ακριβό, περί­πλοκο και μπο­ρούσε να γυρίσει μπού­με­ρανγκ.

Ωσπου οι πρα­κτι­κές αυτές δημο­σιο­ποι­ή­θη­καν τόσο που o Ζού­κερ­μπεργκ δεν μπο­ρούσε να τις αγνο­ή­σει. Φανερά έκανε δηλώ­σεις περί κοι­νω­νι­κού καλού και κατέ­θεσε στο Κογκρέσο τον Απρίλιο. Κρυφά, προ­σέ­λαβε στρατιά από λομπί­στες για να επη­ρε­ά­σουν Ρεπου­μπλι­κα­νούς πολι­τι­κούς στην Ουά­σιγ­κτον.

 

Αζια Αρτζέ­ντο Η κυρία #MeToo πλη­ρώ­νε­ται με το ίδιο νόμισμα

Ηταν από τις πρώτες που απο­κά­λυ­ψαν τη σεξουα­λική παρε­νό­χληση των ηθο­ποιών από τον παρα­γωγό Χάρβεϊ Γουάιν­στιν, ξεκι­νώ­ντας τη χιο­νο­στι­βάδα του κινή­μα­τος #MeToo. Η 43χρονη ιταλίδα ηθο­ποιός όμως ήταν η μονα­δική που αντι­με­τώ­πισε και η ίδια παρό­μοιες κατη­γο­ρίες. Ο 23χρονος αμε­ρι­κα­νός ηθο­ποιός Τζέιμς Μπένετ βγήκε εφέτος και την κατη­γό­ρησε ότι τον είχε βιάσει πριν από έξι χρόνια, όταν εκείνος ήταν 17 ετών και εκείνη 37.

Η υπόθεση περί­εργη. Ο Μπένετ εκβίασε την Αρτζέ­ντο μόλις αυτή έγινε ένα από τα πρόσωπα του #MeToo, εκείνη δέχθηκε να τον πλη­ρώ­σει 380.000 δολάρια, τα χρήματα έδωσε ο σύντρο­φός της, διά­ση­μος σεφ Αντονι Μπουρ­ντέν (που αυτο­κτό­νησε τον Ιούνιο), η Αρτζέ­ντο υπο­στη­ρί­ζει ότι ο Μπένετ ξεκί­νησε τη σεξουα­λική πράξη και ότι δεν γνώριζε πως ήταν τότε ανή­λι­κος.

Πολλοί χάρηκαν που η ιταλίδα ηθο­ποιός πλη­ρώ­θηκε με το ίδιο νόμισμα. Αλλοι χλεύ­α­σαν ιδιω­τι­κώς τον βιασμό του Μπένετ και αμφι­σβή­τη­σαν ότι συνέβη.

Το #MeToo επα­νέ­φερε στον προ­σκή­νιο και άλλη υπόθεση από το παρελ­θόν. Η 20ή επέ­τειος εφέτος της έναρξης της δικα­στι­κής έρευνας για τη σχέση του Μπιλ Κλίντον με τη Μόνικα Λιουίν­σκι έκανε την τότε 24χρονη μαθη­τευό­μενη του Λευκού Οίκου, σήμερα 44χρονη περι­στα­σιακή αρθρο­γράφο του «Vanity Fair», να την εξε­τά­σει υπό νέο φως: μπορεί να μην υπήρξε ποινικά κολά­σιμη πράξη (π.χ. βιασμός) εκ μέρος του τότε προ­έ­δρου Κλίντον, υπήρξε όμως κατά­φωρη κατά­χρηση εξου­σίας.

Το #MeToo, που στην Ελλάδα συνε­χί­ζει να λάμπει διά της απου­σίας του, έχει επη­ρε­ά­σει συμπε­ρι­φο­ρές και νοο­τρο­πίες σε πολλές χώρες, συχνά προς το καλύ­τερο, άλλες φορές προς την υπερ­βολή. Η Σουηδία έγινε τον Ιούλιο η δέκατη ευρω­παϊκή χώρα που έθεσε σε ισχύ νόμο που ορίζει ότι βιασμός είναι όποτε δεν υπάρχει σαφής και ρητή συναί­νεση της γυναί­κας, και όχι μόνο όταν υπάρχει βία.

Σε όποιον φαί­νε­ται υπερ­βο­λικό αυτό, ας σκεφτεί την υπόθεση των πέντε Ισπανών, επο­νο­μα­ζό­με­νων «αγέλη λύκων», που βίασαν μια 18χρονη στην Παμπλόνα και τον Απρίλιο αθω­ώ­θη­καν από την κατη­γο­ρία του βιασμού επειδή το θύμα δεν ούρ­λιαζε και δεν αντι­στε­κό­ταν.

Η υπερ­βολή περισ­σεύει και από την άλλη πλευρά. Στη Γουόλ Στριτ και σε άλλους επαγ­γελ­μα­τι­κούς χώρους των ΗΠΑ, οι άνδρες, για να μην παρε­ξη­γη­θούν και κατη­γο­ρη­θούν για σεξουα­λική παρε­νό­χληση, κόβουν τα επαγ­γελ­μα­τικά δείπνα με γυναί­κες συνα­δέλ­φους, δεν κάθο­νται δίπλα τους στις πτήσεις, κλεί­νουν δωμάτιο σε δια­φο­ρε­τικό όροφο του ξενο­δο­χείου, απο­φεύ­γουν τις κατ’ ιδίαν συνα­ντή­σεις – λες και μια κόσμια, αξιο­πρε­πής συμπε­ρι­φορά από την πλευρά τους δεν θα ήταν αρκετή. Με την πρα­κτική αυτή δυσκο­λεύ­ουν την επαγ­γελ­μα­τική ζωή των γυναι­κών. Το #MeToo όμως έχει την απά­ντηση: θα απο­φύ­γουν τη μήνυση για σεξουα­λική παρε­νό­χληση αλλά όχι και εκείνη για δια­κρί­σεις εις βάρος των γυναι­κών.

Οι συμπε­ρι­φο­ρές βεβαίως δεν αλλά­ζουν με έναν χρόνο #MeToo. Στην πρό­σφατη τελετή για την απονομή της Χρυσής Μπάλας στην Αντα Χέγκερ­μπεργκ, η 23χρονη νορ­βη­γίδα επαγ­γελ­μα­τίας του γυναι­κείου ποδο­σφαί­ρου ρωτή­θηκε από τον παρου­σια­στή αν μπορεί να κάνει twerk (προ­κλη­τικό χορό που περι­λαμ­βά­νει γρή­γο­ρες κινή­σεις των γοφών σε ημι­κά­θι­σμα). Τέτοια σχόλια στη μετά #MeToo εποχή κατα­στρέ­φουν καριέ­ρες.

 

Όπρα Γουίνφρεϊ- Μια ελεύ­θερη φωνή απέ­να­ντι στον Τραμπ

«Αυτό που γνωρίζω σίγουρα είναι ότι όταν λες την αλήθεια σου, αυτό είναι και το πιο ισχυρό όπλο που δια­θέ­τεις». Αλλη μια αλήθεια της Οπρα Γουίν­φρεϊ, που η ίδια ομο­λό­γησε στη διάρ­κεια της τελετής απο­νο­μής των Χρυσών Σφαιρών στις αρχές του χρόνου, ήρθε να πυρο­δο­τή­σει εκ νέου την έντονη φημο­λο­γία για τις προ­ε­δρι­κές της βλέψεις. Ενώ, όπως απο­κά­λυ­ψαν έγκυρα αμε­ρι­κα­νικά έντυπα, δύο στενοί φίλοι της υπό το καθε­στώς ανω­νυ­μίας επι­βε­βαί­ω­σαν αυτό ακριβώς.

Οτι η αφρο­α­με­ρι­κα­νίδα δημο­φι­λής τηλε­περ­σόνα εξε­τά­ζει σοβαρά το ενδε­χό­μενο να κατέβει ως υπο­ψή­φια στις επό­με­νες εκλογές για την προ­ε­δρία. Δεν είναι η πρώτη φορά που στον δημόσιο διάλογο έρχεται το θέμα, με το μεγα­λύ­τερο ποσοστό των αμε­ρι­κα­νών ψηφο­φό­ρων να βλέπει θετικά μια τέτοια εξέλιξη. Οι δημο­σκο­πή­σεις εξάλλου της δίνουν την πρωτιά (με 48%) έναντι του Ντό­ναλντ Τραμπ. Η ίδια έχει αρνηθεί το ενδε­χό­μενο να θέσει υπο­ψη­φιό­τητα και είναι αυτή της η άρνηση που τρο­φο­δο­τεί τις εικα­σίες.

Η Οπρα Γουίν­φρεϊ δεν είναι μια τυχαία γυναίκα. Είναι μια αυτο­δη­μιούρ­γητη γυναίκα που από την απόλυτη φτώχεια έγινε η πρώτη αφρο­α­με­ρι­κα­νίδα δισε­κα­τομ­μυ­ριού­χος στη χώρα, σπά­ζο­ντας τα στε­ρε­ό­τυπα. Αυτό την ανέ­δειξε σε μια από τις πιο επι­δρα­στι­κές προ­σω­πι­κό­τη­τες στον κόσμο που δεν σταματά να εμπνέει το κοινό με τη ζωή και τη στάση της. Το άλλο, ήταν η προ­σω­πική της ιστορία. Η Οπρα βίωσε τη σεξουα­λική κακο­ποί­ηση από πολύ μικρή ηλικία και κάθε φορά που στις αρχές της καριέ­ρας της μιλούσε για ιστο­ρίες κακο­ποι­η­μέ­νων παιδιών δεν ντρε­πό­ταν να κλάψει μπροστά στον φακό. Οι Αμε­ρι­κα­νοί απλά τη λάτρε­ψαν.

Ωστόσο, τίποτε δεν της χαρί­στηκε. Η ίδια έχει ομο­λο­γή­σει ότι δου­λεύει πολύ, πιστεύει πως η σκληρή δουλειά αντα­μεί­βει κάποια στιγμή τους κόπους και αν δεν τους αντα­μεί­ψει είναι επειδή κάποιος είτε δεν έχει δου­λέ­ψει αρκετά είτε απλώς δεν το άξιζε. «Εάν κάνεις ένα μικρό πράγμα κάθε μέρα που περνάει, θα χτίσεις τη δική σου υστε­ρο­φη­μία» είναι λόγια δικά της από μια άλλη από τις δεκάδες εμπνευ­σμέ­νες ομιλίες που έχει δώσει, η συγκε­κρι­μένη στη διάρ­κεια του πολυ­ή­με­ρου ταξι­διού της στη Νότια Αφρική.

Το βρα­βευ­μένο με Emmy τοκ σόου που την καθιέ­ρωσε στην τηλε­ό­ραση ως την πιο επι­δρα­στική τηλε­πα­ρου­σιά­στρια όλων των εποχών στις Ηνω­μέ­νες Πολι­τείες «The Oprah Winfrey Show» μετα­δι­δό­ταν για 25 χρόνια, από το 1986 έως το 2011. Στα συνο­λικά 4.561 επει­σό­δια η Οπρα πήρε συνε­ντεύ­ξεις από 35.000 καλε­σμέ­νους, ενώ μέχρι σήμερα παρα­μέ­νει το σόου της κατέχει την υψη­λό­τερη τηλε­θέ­αση όλων των εποχών.

Από τον περα­σμένο Ιούνιο και για έναν χρόνο η διάσημη τηλε­περ­σόνα απο­τε­λεί το θέμα έκθεσης στο Εθνικό Μουσείο Αφρι­κα­νι­κής Αμε­ρι­κα­νι­κής Ιστο­ρίας και Πολι­τι­σμού του Ινστι­τού­του Smithsonian στην Ουά­σιγ­κτον των Ηνω­μέ­νων Πολι­τειών. Υπό τον τίτλο «Η Οπρα δια­μορ­φώ­νει την Αμερική», η έκθεση είναι αφιε­ρω­μένη στη συνει­σφορά της στον αμε­ρι­κα­νικό πολι­τι­σμό και στο έργο της ως ακτι­βί­στριας για τα δικαιώ­ματα των αφρο­α­με­ρι­κα­νών.

Σύμφωνα με τους διορ­γα­νω­τές, η Γουίν­φρεϊ απο­τε­λεί ένα παγκό­σμιο φαι­νό­μενο και δεν είναι τυχαίο ότι όποιο προϊόν υπο­στη­ρί­ζει, όπως βιβλία που η ίδια συνιστά, οδη­γεί­ται σε κατα­κό­ρυφη αύξηση των πωλή­σεων. Μεταξύ των εκθε­μά­των είναι και το Προ­ε­δρικό Μετάλ­λιο Ελευ­θε­ρίας, το οποίο ο πρό­ε­δρος Μπαράκ Ομπάμα απέ­νειμε στην παρου­σιά­στρια το 2013.

πηγή tovima.gr