Αυξήθηκε η κατανάλωση σε όσπρια, μειώθηκε στο μοσχάρι-Πώς η κρίση επηρέασε τις διατροφικές συνήθειες των Ελλήνων

Σημα­ντι­κές αλλαγές στη δια­τροφή των Ελλήνων κατα­να­λω­τών κατα­γρά­φο­νται την τελευ­ταία οκτα­ε­τία, σύμφωνα με τα απο­τε­λέ­σματα έρευνας που πραγ­μα­το­ποί­ησε το Ινστι­τούτο Έρευνας Λια­νε­μπο­ρίου Κατα­να­λω­τι­κών Αγαθών, στο πλαίσιο της παγκό­σμιας ημέρας δια­τρο­φής της 16ης Οκτω­βρίου το ΙΕΛΚΑ.

Σύμφωνα με το ΙΕΛΚΑ, η δια­τροφή των ελλη­νι­κών νοι­κο­κυ­ριών έχει επη­ρε­α­στεί σημα­ντικά από την οικο­νο­μική κρίση, καθώς το μείγμα αγορών σε σχέση με τα είδη δια­τρο­φής έχει δια­φο­ρο­ποι­η­θεί σημα­ντικά τα τελευ­ταία χρόνια.

Συγκε­κρι­μένα, συνο­λικά κατα­γρά­φε­ται μία μείωση στην αξία των αγορών κατά 21%, ενώ η εκτί­μηση για τη μείωση του όγκου-ποσότητας των αγορών είναι της τάξης του 15%. Αυτό αντι­κα­το­πτρί­ζε­ται από το γεγονός ότι 19 από τις 26 κατη­γο­ρίες τρο­φί­μων που εξε­τά­ζει στην έρευνά το ΙΕΛΚΑ, παρου­σιά­ζουν μείωση στην ποσό­τητα που αγο­ρά­στηκε το 2017 σε σχέση με το 2010, ενώ 20 από τις 26 κατη­γο­ρίες παρου­σιά­ζουν μείωση στην αξία που αγο­ρά­στηκε το 2017 σε σχέση με το 2010.

Χαρα­κτη­ρι­στι­κές είναι οι αλλαγές που κατα­γρά­φο­νται σε συγ­γε­νι­κές ομάδες τρο­φί­μων. Ειδι­κό­τερα, φθη­νό­τε­ρες επι­λο­γές για πρό­σληψη πρω­τεϊ­νών, όπως τα όσπρια παρου­σιά­ζουν αύξηση κατά 10% από 15 σε 16,6 κιλά, και τα που­λε­ρικά αύξηση κατά 9% από 36,4 σε 39,5 ενώ ακρι­βό­τε­ρες επι­λο­γές παρου­σιά­ζουν μείωση, όπως π.χ. το μοσχάρι κατά 24% από 47,6 κιλά σε 35,9 και το αρνί-κατσίκι κατά 25% από 13,5 κιλά σε 10,2 κιλά.

Αντί­στοιχα κατα­γρά­φε­ται μία σημα­ντική αύξηση στην πρό­σληψη υδα­ταν­θρά­κων τόσο από ζυμα­ρικά όσο και από ρύζι κατά 14% και 8% αντί­στοιχα. Στις θετικές κατευ­θύν­σεις προς πιο υγιει­νές δια­τρο­φι­κές επι­λο­γές κατα­γρά­φε­ται η μείωση στην πρό­σληψη ζάχαρης κατά 44% και ανα­ψυ­κτι­κών κατά 43%. Αντί­θετα στις αρνη­τι­κές κατευ­θύν­σεις κατα­γρά­φε­ται τόσο η μείωση σε φρούτα και λαχα­νικά κατά 23% και 20% αντί­στοιχα, όσο και η μείωση στα γαλα­κτο­κο­μικά, με μείωση 14% για το γάλα και 24% για το τυρί, αλλά και μείωση για το ελαιό­λαδο κατά 18%.

Σημα­ντικό ρόλο φαί­νε­ται ότι παίζουν και οι αλλαγές στην μέση τιμή την οποία πλη­ρώ­νει ο κατα­να­λωτή. Σύμφωνα με την έρευνα, 15 από τις 26 κατη­γο­ρίες παρου­σιά­ζουν μείωση στη μέση τιμή ανά μονάδα μέτρη­σης την οποία πλη­ρώ­νει ο κατα­να­λω­τής, κάτι το οποίο οφεί­λε­ται τόσο στις αλλαγές στις τιμές των προ­ϊ­ό­ντων όσο και στις αγο­ρα­στι­κές επι­λο­γές των κατα­να­λω­τών, όπως στροφή προς φθη­νό­τερα προ­ϊ­ό­ντα στην ίδια κατη­γο­ρία ή αξιο­ποί­ηση των προ­σφο­ρών και εκπτώ­σεων που παρέ­χουν οι αλυ­σί­δες σου­περ­μάρ­κετ και η βιο­μη­χα­νία τρο­φί­μων.

Σημειώ­νε­ται δε, ότι τη συγκε­κρι­μένη χρονική περίοδο ο ΦΠΑ στα τρόφιμα αυξή­θηκε για τα περισ­σό­τερα τρόφιμα από το 9% το 2010 στο 13% από το 2015 και για αρκετά τρόφιμα από το 9% το 2010 στο 24% από το 2016, ενώ άλλα προ­ϊ­ό­ντα όπως ο καφές και τα οινο­πνευ­μα­τώδη αύξησαν την τιμή τους λόγω ειδικών φόρων κατα­νά­λω­σης. Αυτός είναι και ο λόγος που προ­ϊ­ό­ντα όπως το κρασί και καφές παρου­σιά­ζουν τόσο σημα­ντι­κές αυξή­σεις στη μέση τιμή 26% και 22% αντί­στοιχα. Σε γενικές γραμμές κατα­γρά­φε­ται μία αντα­πό­κριση της αγοράς στις δια­τρο­φι­κές συνή­θειες, καθώς σε κατη­γο­ρίες όπως π.χ. τα ζυμα­ρικά η οποία κατέ­γραψε αύξηση κατά 14% στην αγο­ρα­σθείσα ποσό­τητα, η μέση τιμή αγοράς παρου­σί­ασε μείωση κατά 13% από 1,86 ευρώ/κιλό σε 1,62 ευρώ/κιλό.

Οι αλλαγές στις μέσες τιμές των τρο­φί­μων ξεκα­θα­ρί­ζουν σε ένα βαθμό το τοπίο αν κάποια αλλαγή οφεί­λε­ται σε δια­τρο­φική τάση ή αγο­ρα­στική τάση λόγω π.χ. μειω­μέ­νου εισο­δή­μα­τος. Έτσι κατα­γρά­φε­ται ότι η μείωση στις αγορές φρούτων και λαχα­νι­κών είναι περισ­σό­τερο δια­τρο­φική τάση, καθώς η μέση τιμή παρου­σιά­ζει μείωση κατά 5% και 8% αντί­στοιχα. Πρα­κτικά δηλαδή οι κατα­να­λω­τές μείωσαν τις αγορές αυτών των προ­ϊ­ό­ντων από επιλογή και όχι λόγω τιμής, είτε λόγω αλλαγών στη δια­τροφή, είτε λόγω περι­κο­πής σπα­τά­λης πιθανώς

Σε κάθε περί­πτωση ο συν­δυα­σμός των παρα­πάνω στοι­χείων μαζί με τις έρευνες κατα­να­λω­τών του ΙΕΛΚΑ κατα­γρά­φουν μια συνο­λική τάση αλλαγής της δια­τρο­φής των κατα­να­λω­τών. Περίπου 4 στους 10 κατα­να­λω­τές δηλώ­νουν ότι το 2017 άλλαξαν τη δια­τροφή τους. Η συγκε­κρι­μένη τάση είναι εντο­νό­τερη στις μικρό­τε­ρες ηλικίες.

Το ποσοστό των κατα­να­λω­τών που επι­λέ­γουν απο­κλει­στικά την μεσο­γειακή κουζίνα μειώ­νε­ται όλο και περισ­σό­τερο καθώς μικραί­νει η ηλικία και ειδικά στις ηλικίες κάτω των 35 ετών το ποσοστό που επι­λέ­γει την ελλη­νική δια­τροφή πέφτει κάτω από το 50% με τους νέους να επι­λέ­γουν την ποι­κι­λία από δια­φο­ρε­τι­κές κου­ζί­νες. Πρό­κει­ται για μία παγκό­σμια τάση, η οποία σχε­τί­ζε­ται και με την ανά­πτυξη του δια­δι­κτύου και των κοι­νω­νι­κών δικτύων, εργα­λεία που διευ­κο­λύ­νουν τη διάχυση πλη­ρο­φο­ριών από δια­φο­ρε­τικά μέρη του κόσμου.

Αυτό κατα­γρά­φε­ται και στην εμπι­στο­σύνη που δεί­χνουν οι νέοι κατα­να­λω­τές σε διά­φο­ρες πηγές επίδρασης-πληροφόρησης για τη δια­τροφή τους. Ένας στους δύο εμπι­στεύ­ε­ται τους γονείς-οικογένεια ως πηγή πλη­ρο­φό­ρηση, ακο­λου­θεί η τηλε­ό­ραση με ποσοστό 24%. Τα social media με 16% και σε άλλες πηγές του δια­δι­κτύου με 11% κατα­γρά­φουν τη σημασία των ψηφια­κών μέσων.

Μία άλλη πτυχή της πολυ­κα­να­λι­κής λήψης πλη­ρο­φο­ριών σε σχέση με τη δια­τροφή είναι η κατα­νό­ηση του στόχου και των αιτιών των επι­λο­γών της δια­τρο­φής. Ο βασικός λόγος επι­λο­γής τροφών είναι οι ευερ­γε­τι­κές ιδιό­τη­τες για την υγεία. Το 56% του κοινού επι­λέ­γει τροφές με ευερ­γε­τι­κές ιδιό­τη­τες για την υγεία του και το 57% ψάχνει ενεργά για πλη­ρο­φο­ρίες σε σχέση με τις τροφές. Το 63% δηλώνει ότι γενικά προ­σέ­χει τη δια­τροφή του, αλλά αντί­θετα το 50% κατα­γρά­φει αρνη­τι­κές συνή­θειες όπως το «τσι­μπο­λό­γημα» μεταξύ των γευ­μά­των.

Τέλος το 69% επι­λέ­γει εποχικά φρούτα και λαχα­νικά, ανα­δει­κνύ­ο­ντας ένα από τα πλε­ο­νε­κτή­ματα που έχει η ελλη­νική αγορά τρο­φί­μων. Οι τάσεις αυτές έρχο­νται βέβαια σε αντί­θεση με την επί­δραση που άσκησε και ασκεί η οικο­νο­μική κρίση, καθώς από τη μία πλευρά ο κατα­να­λω­τής προ­σπα­θεί να ακο­λου­θή­σει μία συγκε­κρι­μένη πιο υγιεινή δια­τροφή, αλλά από την άλλη πλευρά προ­σπα­θεί να εξι­σορ­ρο­πή­σει τις επι­λο­γές του με το δια­θέ­σιμο εισό­δημα που έχει.

^{Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ}