Κλιματική αλλαγή: Οι απαντήσεις σε επτά πολύ κρίσιμα ερωτήματα

Κάθε χρόνο και χει­ρό­τερα, πιο έντονα «βλέ­πουμε τα δακτυ­λικά απο­τυ­πώ­ματα της κλι­μα­τι­κής αλλαγής στα τοπικά ακραία φαι­νό­μενα», συνο­ψί­ζει ο καθη­γη­τής Μάικλ Μαν του πανε­πι­στη­μίου Πεν­συλ­βά­νια στον Guardian. Πλήθος τα ερω­τή­ματα, με τα πλέον κομβικά:

1. Υπάρχει σαφής τάση υπερ­θέρ­μαν­σης του πλανήτη ή έχουμε τυχαίες εξάρ­σεις;

Ο περα­σμέ­νος Ιούνιος ήταν ο δεύ­τε­ρος πιο θερμός Ιούνιος από κατα­βο­λής μετρή­σεων κι αυτό σε μια χρονιά με το φαι­νό­μενο Λα Νίνια ενεργό, δηλαδή με τον Ειρη­νικό Ωκεανό να απορ­ροφά μεγάλες ποσό­τη­τες θερ­μό­τη­τας τις οποίες θα απε­λευ­θε­ρώ­σει στην ατμό­σφαιρα το 2019 (φαι­νό­μενο Ελ Νίνιο). Τα έτη 2015, 2016, 2017 ήταν τα πιο θερμά στα χρονικά, ενώ η υπερ­θέρ­μανση του πλανήτη εξε­λίσ­σε­ται με «ασυ­νή­θι­στο» ρυθμό, σύμφωνα με προει­δο­ποί­ηση του Παγκό­σμιου Μετε­ω­ρο­λο­γι­κού Οργα­νι­σμού (WMO).

2. Τι άλλες συνέ­πειες έχει η κλι­μα­τική αλλαγή;

Προ­κα­λεί μια γενική δια­τα­ραχή του κλί­μα­τος, γενική ανι­σορ­ρο­πία: ακραία καιρικά φαι­νό­μενα, φυσικές κατα­στρο­φές, καύ­σω­νες, ξηρασία, μεγάλες πυρ­κα­γιές, ραγδαίες βρο­χο­πτώ­σεις που προ­κα­λούν πλημ­μύ­ρες κ.λπ. Κρίσιμη πλευρά απο­τε­λεί η τήξη των πάγων στους πόλους. Η τήξη των πάγων στην Ανταρ­κτική έχει επι­τα­χυν­θεί με ανη­συ­χη­τικό ρυθμό τα τελευ­ταία χρόνια. Μεταξύ 2012-2017 η παγω­μένη ήπειρος έχανε περίπου 219 δισ. τόνους πάγου ετησίως. Η άνοδος της στάθμης των θαλασ­σών εκτι­μά­ται από 40 εκα­το­στά έως ένα μέτρο μέχρι το 2100.

3. Πού οφεί­λε­ται αυτή η δια­δι­κα­σία;

Η Δια­κυ­βερ­νη­τική Επι­τροπή για την Κλι­μα­τική Αλλαγή (IPCC), η οποία έχει συστα­θεί από τον ΟΗΕ και περι­λαμ­βά­νει χιλιά­δες επι­στή­μο­νες από όλο τον κόσμο, μιλά για «ανθρω­πο­γενή» αίτια, που αλλη­λε­πι­δρούν και οξύνουν φυσικές δια­δι­κα­σίες. Το κυρί­αρχο οικο­νο­μικό και κοι­νω­νικό σύστημα προ­κα­λεί πολύ μεγάλες εκπο­μπές αερίων του θερ­μο­κη­πίου (διο­ξεί­διο του άνθρακα, μεθάνιο κ.λπ.), που συσχε­τί­ζο­νται με την απορ­ρύθ­μιση του κλί­μα­τος.

4. Τι ισχύει για την περιοχή της Μεσο­γείου;

Η περιοχή της Μεσο­γείου και η νότια και νοτιο­α­να­το­λική Ευρώπη θεω­ρού­νται «hotspot» της κλι­μα­τι­κής αλλαγής, καθώς βρί­σκο­νται σε κλι­μα­τικό μεταίχ­μιο. Η Μεσό­γειος Θάλασσα υπερ­θερ­μαί­νε­ται χρόνο με τον χρόνο, τόσο στην επι­φά­νεια όσο και σε βάθος, επι­ση­μαί­νει ο διευ­θυ­ντής του WWF Mediterranean Πάολο Λομπάρ­ντι.

5. Ποιες θα είναι οι συνέ­πειες στην Ελλάδα;

Οι συνέ­πειες θα είναι πολ­λα­πλές. Ξεχω­ρί­ζουμε μερικές: Σύμφωνα με την Επι­τροπή Μελέτης Επι­πτώ­σεων Κλι­μα­τι­κής Αλλαγής (ΕΜΕΚΑ) της Τρά­πε­ζας της Ελλάδος θα σημειω­θεί μείωση των βρο­χο­πτώ­σεων κατά 5%-19% μέχρι το τέλος του 21ου αιώνα. Ταυ­τό­χρονα, όμως, θα παρα­τη­ρεί­ται αύξηση των ραγδαίων βρο­χο­πτώ­σεων στην Ανα­το­λική Ελλάδα. Θα αυξη­θούν οι μέρες καύσωνα, θα διευ­ρυν­θεί κατά έναν ολό­κληρο μήνα η περί­ο­δος πυρ­κα­γιών (σύμφωνα με το Αστε­ρο­σκο­πείο Αθηνών ανα­μέ­νε­ται διπλα­σια­σμός των επι­κίν­δυ­νων για πυρ­κα­γιά ημερών), ενώ θα οξυν­θούν προ­βλή­ματα ξηρα­σίας και ερη­μο­ποί­η­σης. Ιδιαί­τερα μεγάλη θα είναι η πίεση στην εκτε­τα­μένη ακτο­γραμμή της Ελλάδας, των 16.300 χλμ. εκ των οποίων το 20% έχει μέτρια ή υψηλή ευπά­θεια στην κλι­μα­τική αλλαγή. Η άνοδος της στάθμης της θάλασ­σας θα πλήξει τις ελλη­νι­κές παρα­λίες και ειδικά περιο­χές σε εκβολές ποταμών. Το 1/3 του πλη­θυ­σμού στην Ελλάδα ζει σε από­σταση μέχρι δύο χιλιο­μέ­τρων από τη θάλασσα, ενώ το 90% των του­ρι­στι­κών υπο­δο­μών είναι παρά­κτιο.

6. Μήπως η αντι­με­τώ­πιση της κλι­μα­τι­κής αλλαγής είναι ακριβή;

Απε­να­ντίας. «Το συνο­λικό σωρευ­τικό κόστος του Σενα­ρίου Μη Δράσης, για το χρονικό διά­στημα έως το 2100, υπο­λο­γί­στηκε σε 701 δισ. (σε τιμές του 2008). Το Σενάριο Μετρια­σμού, σύμφωνα με το οποίο η Ελλάδα μειώνει δρα­στικά τις εκπο­μπές στο πλαίσιο αντί­στοι­χης παγκό­σμιας προ­σπά­θειας περιο­ρι­σμού της αύξησης στους δύο βαθμούς Κελσίου, έχει κόστος 40% μικρό­τερο. Το Σενάριο Προ­σαρ­μο­γής έχει κόστος 577 δισ., δηλαδή και πάλι σημα­ντικά μικρό­τερο του να μην κάνουμε τίποτα», λέει στην «Κ» η κ. Θεοδώρα Αντω­να­κάκη από την Επι­τροπή Μελέτης Επι­πτώ­σεων Κλι­μα­τι­κής Αλλαγής (ΕΜΕΚΑ) της ΤτΕ. «Αρα πρέπει να δρά­σουμε άμεσα, δρώντας προ­ο­δευ­τικά και όχι συντη­ρη­τικά για τον μετα­σχη­μα­τι­σμό της ελλη­νι­κής οικο­νο­μίας. Πρέπει να στρα­φούμε σε νέες καλ­λιέρ­γειες, σε νέες πηγές ενέρ­γειας, σε νέα υλικά και και­νο­το­μία, μελε­τώ­ντας συγκε­κρι­μένα την τρω­τό­τητα υπο­δο­μών και συστη­μά­των και λαμ­βά­νο­ντας μέτρα», συμπλη­ρώ­νει.

7. Υπάρχει κάποιο σχέδιο;

«Εχει ήδη ψηφι­στεί το Εθνικό Σχέδιο Προ­σαρ­μο­γής στην Κλι­μα­τική Αλλαγή», σημειώ­νει η κ. Αντω­να­κάκη. «Τώρα πρέπει να περά­σουμε στην υλο­ποί­ησή του, ενώ προ­γραμ­μα­τί­ζε­ται και η συγκρό­τηση Εθνικού Παρα­τη­ρη­τη­ρίου». Πάντως, μέχρις σήμερα ο παρά­γο­ντας κλι­μα­τική αλλαγή στην πολι­τική σκηνή περισ­σό­τερο μοιάζει με «πολι­τική σάλτσα» παρά για κεντρική επιλογή που επι­φέ­ρει τομές. Τείνει να γίνει πολι­τικό άλλοθι για να κρύψει σοβαρές πολι­τι­κές ευθύνες για μεγάλες κατα­στρο­φές, αντί να ανε­βά­ζει τον πήχυ των πολι­τι­κών περι­βάλ­λο­ντος, πολι­τι­κής προ­στα­σίας κ.λπ. Μόλις τον Νοέμ­βριο του 2017 η Ελλάδα κατε­τάγη 23η μεταξύ των 28 κρατών-μελών της Ε.Ε. όσον αφορά την αντι­με­τώ­πιση της κλι­μα­τι­κής αλλαγής.

Πηγή: Καθη­με­ρινή