Ενας ομογενής από την Νίσυρο μεγαλουργεί στην Αμερική! Ο “πρωθυπουργός της Αστόρια” μιλά στη “δ”

Να ξεκι­νή­σουμε κ. Ανδριώτη την συνέ­ντευξη, από το μονα­δικό ελλη­νο­α­με­ρι­κα­νικό Λύκειο της Αμε­ρι­κής, το οποίο κατα­φέ­ρατε να ιδρύ­σετε, να λει­τουρ­γή­σετε και που υπη­ρε­τείτε μέχρι σήμερα. Εσείς όταν βλέπετε να προ­ά­γε­ται, ο ελλη­νι­σμός, η θρη­σκεία, όταν παρα­κο­λου­θείτε τις γιορτές, πώς αισθά­νε­στε;

Δεν υπάρχει ωραιό­τερο πράγ­ματα, δεν υπάρχει ωραιό­τερη αμοιβή -ηθική κυρίως- από το γεγονός ότι αυτά που είχα στο μυαλό μου πριν από 40 χρόνια, εφαρ­μό­σθη­καν τις τελευ­ταίες δεκα­ε­τίες. Οι περισ­σό­τε­ροι νόμιζαν ότι πρό­κει­ται για τρέλα – γιατί να φαντα­στείς ότι ο προ­ϋ­πο­λο­γι­σμός του σχο­λείου είναι 3,5 εκα­τομ­μύ­ρια δολάρια και να έχεις υπόψη σου ότι δεν το επι­χο­ρη­γεί ούτε το ελλη­νικό κράτος ούτε το αμε­ρι­κα­νικό. Το ελλη­νικό κράτος δεν έχει δικαί­ωμα να πλη­ρώ­σει εδώ στην Αμερική σχολεία. Το μόνο που είχε κάνει το ελλη­νικό κράτος πριν από μερικά χρόνια, και τώρα λόγω της οικο­νο­μι­κής δυσχέ­ρειας το έχει περιο­ρί­σει στο ελά­χι­στο, είναι να στέλνει με από­σπαση εκπαι­δευ­τι­κούς από την Ελλάδα για να μας βοηθούν εδώ στο ελλη­νικό τμήμα. Εχουμε αρκε­τούς απο­σπα­σμέ­νους από την Ελλάδα εκπαι­δευ­τι­κούς που κάνουν και πολύ καλή δουλειά. Το αμε­ρι­κα­νικό κράτος, λόγω του Συντάγ­μα­τος, δεν του επι­τρέ­πε­ται να επι­χο­ρη­γεί ή να πλη­ρώ­νει δασκά­λους για ένα θρη­σκευ­τικό σχολείο. Μπορείς να πιστεύ­εις ο,τι θέλεις αλλά το κράτος δεν επι­χο­ρη­γεί. Αμα έχεις έναν προ­ϋ­πο­λο­γι­σμό 3,5 εκατ. δολάρια υπο­λό­γισε πώς μαζεύ­ο­νται, πώς δια­χει­ρί­ζο­νται για να μπο­ρέ­σεις να κρα­τη­θείς όρθιος. Κι αν έχεις τόσα κτήρια που έχουμε εμείς μαζί με τα παραρ­τή­ματα, τότε απαι­τού­νται και πολλά χρήματα για συντή­ρηση. Το απο­τέ­λε­σμα είναι αυτό που βλέπετε με τα μάτια σας. Πώς αντι­δρούν τα παιδιά όταν βλέπουν έναν άνθρωπο που ξέρουν ότι δου­λεύει γι αυτά και που γνω­ρί­ζουν ότι όλες οι ανέσεις και τα κτήρια αυτά, είναι απο­τέ­λε­σμα της προ­σπά­θειάς του. Δεν είναι εύκολο πράγμα να ζεις στην Αμερική, να ζεις σε μια χώρα που μας έδωσε τόσα πολλά αλλά παράλ­ληλα που είναι και η χώρα η οποία αν δεν προ­σέ­ξεις, θα σε ισο­πε­δώ­σει. Δηλαδή θα γίνεις Αμε­ρι­κα­νός. Αν συνει­δη­το­ποι­ή­σει κανείς αυτό που πετύ­χαμε εμείς σε αντί­θεση με άλλες μειο­νό­τη­τες, είναι τερά­στιο επί­τευγμα. Δεν θα βρεις απο­γό­νους τρίτης και τέταρ­της γενιάς Ιταλών, Γερ­μα­νών, Γάλλων, Ολλαν­δών που ήταν από τους πρώτους μετα­νά­στες, να είναι τόσο κοντά στην πατρίδα τους, στην κατα­γωγή τους όσο εμείς. Αυτή ήταν η προ­σπά­θεια του Ελληνα, ο οποίος δεν κατα­θέ­τει τα όπλα, ποτέ. Οταν ο Ελληνας θέλει, μεγα­λουρ­γεί, κακά τα ψέματα. Οταν μας τρώει η ζήλια, ο φθόνος δεν κατα­φέρ­νουμε τίποτα. Αυτό το ζω κι εγώ εδώ, αλλά δεν έγινε αιτία να με κρα­τή­σει πίσω.

Εσείς πόσων ετών ήρθατε στην Αμερική;

Ηρθα 16 ετών, το 1956.

Είναι γνωστό ότι μεγα­λουρ­γή­σατε εδώ στην Αμερική ξεκι­νώ­ντας από δου­λειές του ποδα­ριού, και παρά το γεγονός ότι όταν ήρθατε γνω­ρί­ζατε μόνο σκόρ­πιες λέξεις αγγλικά. Και μάλιστα η πρώτη σας δουλειά ήταν υπάλ­λη­λος σε ασανσέρ.

Ηρθε χρονιά που άλλαξα έξι δου­λειές. Εκεί όμως που έβγαλα τα πρώτα μου χρήματα, όπως και όλοι οι Ελληνες, ήταν τα εστια­τό­ρια. Δεν θα πω ποτέ κακή κου­βέ­ντα για τα εστια­τό­ρια. Κάναμε τα πρώτα μας καλά λεφτά εκεί. Τα υπό­λοιπα ήταν συνέ­χεια της σκληρής δου­λειάς και μπορώ να πω ότι ήταν και θέμα τύχης. Σε ηλικία 35 ετών επεί­σθην ότι πράγ­ματι υπάρχει και τύχη. Δεν λέω μόνο τύχη. Είχα και τύχη αλλά ήξερα και τι έκανα. Εδώ υπήρχαν πάντα οι ευκαι­ρίες, και συνε­χί­ζουν να υπάρ­χουν, για ανθρώ­πους που θέλουν να δου­λέ­ψουν. Εγώ δουλεύω από 12 χρονών, ξεκί­νησα από το μπα­κά­λικο του χωριού μου, στη Νίσυρο, ως μπα­κα­λό­γα­τος. Και μέχρι σήμερα δουλεύω. Τώρα βέβαια δουλεύω εθε­λο­ντικά αλλά έλα που τώρα δουλεύω πιο πολύ από πριν!

Η διάθεση της προ­σφο­ράς, παρα­μέ­νει ισχυρή, γι αυτό δου­λεύ­ετε ακόμα τόσο πολύ.

Ναι, ναι… Δεν κάνεις κάτι αν δεν σε ευχα­ρι­στεί. Εγώ έκανα και κάνω αυτό που με ευχα­ρι­στεί. Αν στα­μα­τή­σει κάποια στιγμή να με ευχα­ρι­στεί, δεν έχω κανένα πρό­βλημα να το εγκα­τα­λείψω. Εμείς οι Ελληνες, σε τελευ­ταία ανάλυση, δου­λεύ­ουμε για να δια­τη­ρή­σουμε αυτά που πιστεύ­ουμε. Δεν απο­γοη­τεύ­ο­μαι από την σημε­ρινή κατά­σταση που επι­κρα­τεί σήμερα στην Ελλάδα. Παρα­μένω αισιό­δο­ξος, γιατί η αισιο­δο­ξία μου οφεί­λε­ται σε εσάς. Στους νέους ανθρώ­πους και σε αυτά τα παιδιά που μιλάω, και βλέπω ότι έχουμε τέτοια δύναμη, τέτοιο υλικό, που δεν μπορώ παρά να είμαι αισιό­δο­ξος. Από την άλλη, έχουμε ηγέτες, που να πω ότι δεν θα άξιζε να είναι ηγέτες ή είναι το σύστημα τόσο δια­βρω­μένο που δεν μπορεί να δου­λέ­ψει και όποιος έρθει θα τον φάει; Αλλά αφού τώρα είμαστε ενταγ­μέ­νοι σε Ευρώπη και σε Αμερική, είμαστε υπο­χρε­ω­μέ­νοι λόγω των συμ­βά­σεων που υπο­γρά­ψαμε να μας λένε τι θα κάνουμε και ίσως αυτό βγει σε καλό. Εμείς αντι­δρούμε σε αυτό και λέμε και “ποιοι είστε εσείς”, αλλά για να πάει κάτι μπροστά, κάποιος πρέπει να έχει τον τελευ­ταίο λόγο. Κι εδώ, στο σχολείο, αν αυτό το σύστημα δου­λεύει, είναι γιατί υπάρχει κάποιος που έχει τον έλεγχο. Κατορ­θώ­σαμε παράλ­ληλα, ενώ σεβό­μα­στε την θρη­σκεία μας, και την Αρχιε­πι­σκοπή και όλα, να δια­χω­ρί­σουμε τις ευθύνες μας. Αυτό είναι σχολείο που λει­τουρ­γεί κάτω από την Αρχιε­πι­σκοπή, κάτω από την θρη­σκεία μας, αλλά στην δια­χεί­ρισή του δεν επεμ­βαί­νουν. Αυτό είναι δικό μας θέμα. Ηταν σκληρό στην αρχή, το αντε­λή­φθη­σαν όμως και γι αυτό τα κατα­φέ­ραμε και φτάσαμε μέχρι εδώ.

Στην Νίσυρο πηγαί­νετε;

Πηγαίνω ανελ­λι­πώς για 24 χρόνια, εκτός από πέρυσι που λόγω ενός μικρού προ­βλή­μα­τος στο πόδι, δεν πήγα. Το μυαλό μου είναι περισ­σό­τερο κου­ρα­σμένο από το σώμα μου, κι εκεί πηγαίνω γιατί ξεκου­ρά­ζο­μαι. Εκεί βρίσκω και τους ενα­πο­μεί­να­ντες συγ­χω­ρια­νούς μου -γιατί δεν έμειναν και πολλοί- για να κάνουμε καλα­μπούρι! Το να πειράξω συγ­χω­ρια­νούς μου, της ηλικίας μου, που παρέ­μει­ναν στο χωριό και να λέμε διάφορα αστεία, είναι ωραίες στιγμές. Η Νίσυρος είναι μικρό νησί με λίγους κατοί­κους, εκτός από τους καλο­και­ρι­νούς μήνες που έχουμε του­ρι­σμό και ευτυχώς είναι μόνο ημε­ρή­σιος. Το από­γευμα φεύγουν οι του­ρί­στες, και είμαστε μια χαρά. Περνάμε ωραία… Η Νίσυρος της δεκα­ε­τίας του ‘50 που έφυγα εγώ, με την Νίσυρο του σήμερα δεν έχει καμία σύγκριση.

Σκε­φτή­κατε ποτέ να επεν­δύ­σετε στην Ελλάδα;

Στην Ελλάδα γενικά όχι, στη Νίσυρο όμως επέν­δυσα για χάρη του νησιού.

Πέρα από το εστια­τό­ριο που ανοί­ξατε;

Εκτός από το εστια­τό­ριο, αγόρασα στην κεντρική πλατεία του χωριού ένα παρα­δο­σιακό κτήριο. H πλατεία είναι από τις ωραιό­τε­ρες κι έχει απο­σπά­σει βραβεία. Εκεί υπήρχε ένα καφε­νείο το οποίο θυμάμαι από μικρός και στο οποίο μεγα­λώ­σαμε, που ήταν κλειστό για 25 χρόνια. Δεν μπο­ρούσα να το βλέπω κλειστό. Δεν ήθελα μεν να το αγοράσω, για να μην το στερήσω από τους κλη­ρο­νό­μους αλλά οι συγκυ­ρίες το έφεραν έτσι, που τελικά το αγόρασα, το ξανά­νοιξα, του έδωσα το ίδιο όνομα – “Καφε­νείο του Νικόλα” λεγόταν κι έτσι το άφησα κι εγώ- ανε­ξάρ­τητα που έχω κι εγώ το ίδιο όνομα. Ο,τι μπορώ κάνω και προ­σφέρω ό,τι μου ζητηθεί για το νησί μου.

Για τα Δωδε­κά­νησα πάντως και γενι­κό­τερα για την Ελλάδα, απο­τε­λείτε ένα λαμπρό παρά­δειγμα ανθρώ­που που ξεκί­νησε από πολύ χαμηλά, δούλεψε σκληρά και κατά­φερε πολλά.

Ποιος το λέει αυτό; Εγώ δεν το γνωρίζω!

Πολλοί συμπα­τριώ­τες σας και Δωδε­κα­νή­σιοι αλλά και Ελληνες που γνω­ρί­ζουν την πορεία σας… Φαντά­ζο­μαι θα είστε σημείο ανα­φο­ράς όχι μόνο για τους Ελληνες της πρώτης φουρ­νιάς μετα­να­στών αλλά και για τους νεο­με­τα­νά­στες. Ερχο­νται σε επαφή μαζί σας φτά­νο­ντας στην Αμερική σήμερα οι νέοι μετα­νά­στες;

Εχουμε αρκε­τούς νεο­με­τα­νά­στες στα τελευ­ταία χρόνια, και για να είμαι ειλι­κρι­νής προτιμώ να μην έρχο­νται σε επαφή μαζί μου για το λόγο ότι όσοι έρχο­νται, κάτι θέλουν. Δεν μπορώ να τους εξυ­πη­ρε­τήσω όλους με τον τρόπο που ζητούν, ούτε μπορώ να λέω ψέματα. Αν ήθελα να λέω ψέματα θα γινό­μουν πολι­τι­κός, κάτι για το οποίο δέχθηκα πολλές προ­τά­σεις. Αλλά για να πολι­τευ­τεί κανείς πρέπει να λέει ψέματα κι εγώ αυτό δεν μπορώ να το κάνω!

Στους Ελληνες που σήμερα σκέ­φτο­νται να μετα­να­στεύ­σουν στην Αμερική ανα­ζη­τώ­ντας μια καλύ­τερη ζωή, τι συμ­βουλή θα δίνατε;

Καταρ­χήν θέλω να πω σε όσους έφυγαν από την Αμερική για την Ελλάδα ότι ήταν λάθος και το γνω­ρί­ζουν και οι ίδιοι πια…

Υπάρ­χουν πολλοί που έφυγαν;

Πάρα πολλοί στα τελευ­ταία 10 χρόνια. Είχαν σοβαρό λόγο που έφυγαν βέβαια, γιατί η Ελλάδα για κάποιο χρονικό διά­στημα είχε πάρει μια ανοδική πορεία και πολλοί το είδαν ως ευκαι­ρία να επι­στρέ­ψουν στην πατρίδα. Τελικά, αρκετοί από αυτούς που εγκα­τα­στά­θη­καν στην πατρίδα στα τελευ­ταία χρόνια, ξεκί­νη­σαν να επι­στρέ­φουν στην Αμερική. Τώρα, τα νέα παιδιά που έρχο­νται, παρ΄όλο που θα μπο­ρούσα να σου πω ότι δεν θα ήθελα να έρχο­νται και να αφήνουν την πατρίδα, από την άλλη μεριά όμως δεν μπορώ να πω σε έναν επι­στή­μονα, σε ένα νέο παιδί, να μην έρθει στην Αμερική διότι θα με ρωτήσει “και τι να κάνω κύριε Ανδριώτη να μείνω στην Ελλάδα;”. Είναι δίκοπο μαχαίρι. Ερχο­νται εδώ αυτά τα παιδιά και μεγα­λουρ­γούν. Εχουμε Ελληνες επι­στή­μο­νες εδώ, που έχουν δια­πρέ­ψει σε όλους τους τομείς. Και κάθε τόσο, οι επι­τυ­χίες τους αυτές προ­βάλ­λο­νται από τα ΜΜΕ και το δια­δί­κτυο και εκπλήσ­σε­σαι ευχά­ρι­στα από την πρόοδο των Ελλήνων όχι μόνο εδώ στην Αμερική αλλά και σε χώρες της Ευρώπης όπου έχουν μετα­να­στεύ­σει στα τελευ­ταία χρόνια. Αυτό το πράγμα, είναι όμως αιμορ­ρα­γία… Πρέπει η Ελλάδα να βρει τρόπο να στα­μα­τή­σει αυτό. Με πολλούς που συνο­μιλώ από την Ελλάδα, και πολλοί επι­διώ­κουν οι ίδιοι την επι­κοι­νω­νία μαζί μου, τους το επι­ση­μαίνω και τους τα λέω έξω από τα δόντια. Οι περισ­σό­τε­ροι μου λένε ότι έχει δια­βρω­θεί όλο το σύστημα και δεν μπορεί να αλλάξει. Τώρα… τι κάνει ο Τσίπρας; Ε, μόνο αυτός θα μπο­ρούσε να κάνει αυτά που κάνει. Κι αυτό το ξέρετε πολύ καλά. Με άλλο πρω­θυ­πουργό θα είχε καεί η Ελλάδα με όλα όσα συμ­βαί­νουν. Τώρα κατορ­θώ­νει και κρατάει τους συν­δι­κα­λι­στές και δεν αντι­δρούν, διότι εκεί είναι το μεγάλο πρό­βλημα. Και στην Αμερική ήταν το μεγα­λύ­τερο πρό­βλημα ο συν­δι­κα­λι­σμός μέχρι που ήρθε ένας Ρίγκαν και έβαλε φρένο. Δεν λέω ότι πρέπει ο εργο­δό­της να εκμε­ταλ­λεύ­ε­ται τον εργα­ζό­μενο, αλλά όχι όμως ο εργα­ζό­με­νος να κάνει το αφε­ντικό… Όμως κανείς δεν αγγίζει τους συν­δι­κα­λι­στές γιατί φοβού­νται τις ψήφους. Τους λέω, αν δεν μπο­ρείτε να τα πείτε εσείς, καλέστε με εμένα να τα πω μέσα στη Βουλή.

Από την Ελλάδα, σας έχει γίνει πρόταση να ασχο­λη­θείτε με την πολι­τική;

Όχι. Από την Ελλάδα οι πολι­τι­κοί μου ζητούν μόνο να τους βοηθήσω. Αν ασχο­ληθώ με την πολι­τική θα τους χαλάσω την μανέ­στρα! Κάποιους ήθελα να τους βοηθήσω και τους βοήθησα.

Οικο­νο­μικά;

Αστα αυτά! Αυτά δεν γρά­φο­νται. Δεν θέλω να πω περισ­σό­τερα.

Εχετε κατα­φέ­ρει πολλά πράγ­ματα στη διάρ­κεια αυτής της επι­τυ­χη­μέ­νης πορείας στην Αμερική. Υπάρχει κάτι που δεν έχετε ακόμα υλο­ποι­ή­σει και το έχετε στο πίσω μέρος του μυαλό σας;

Οχι. Αυτό το αφήνω στον χρόνο. Θα ήταν ανόητο στην ηλικία που είμαι τώρα να προ­γραμ­μα­τίζω μεγάλα σχέδια. Αυτό που με απα­σχο­λεί τώρα, είναι να βρει την ηρεμία της και η εκκλη­σία της Αμε­ρι­κής, γιατί βρι­σκό­μα­στε σε ένα δύσκολο σταυ­ρο­δρόμι. Εχουν γίνει πράγ­ματα που δεν έπρεπε να γίνουν. Δεν θα πω γιατί, και δεν θα επιρ­ρίψω ευθύνες, γεγονός είναι όμως ότι βρι­σκό­μα­στε σε μια πολύ δύσκολη καμπή και θα πρέπει να ξεδια­λύ­νουν τα πράγ­ματα. Πάνω σε αυτό ό,τι μπορώ να κάνω θα το κάνω, διότι πρέπει οπωσ­δή­ποτε να ξανα­βρούμε το δρόμο μας. Η εκκλη­σία έχει δημιουρ­γή­σει ανά την Αμερική πάνω από 500 κοι­νό­τη­τες κι έχουμε ένα τέτοιο υπό­βα­θρο, που δεν είναι δυνατόν τώρα να κάνουμε ζημιά. Δεν είναι δυνατόν τώρα να ρεζι­λευ­τούμε ενώ θα έπρεπε να βρι­σκό­μα­στε στο ζενίθ. Σύντομα, θα πρέπει ο αρχηγός της εκκλη­σίας που βρί­σκε­ται στο Φανάρι να σκεφτεί αυτή τη φορά μόνο για το συμ­φέ­ρον της εκκλη­σίας… Αυτό είναι που με απα­σχο­λεί τώρα.