Επί της… ουσίας ανοχύρωτοι

Χωρίς εθνικό σχέδιο δράσης κατά των ναρ­κω­τι­κών και με σοβαρές ελλεί­ψεις προ­σω­πι­κού στις μονάδες «στεγνών» προ­γραμ­μά­των απε­ξάρ­τη­σης του ΚΕΘΕΑ θα εορ­τα­στεί εφέτος στην Ελλάδα η 26η Ιουνίου, που έχει καθιε­ρω­θεί ως Παγκό­σμια Ημέρα κατά των Ναρ­κω­τι­κών.

Τη δια­πί­στωση ότι δεν υπάρχει εθνική στρα­τη­γική για την αντι­με­τώ­πιση των ναρ­κω­τι­κών κάνει ο διευ­θυ­ντής του Κέντρου Θερα­πείας Εξαρ­τη­μέ­νων Ατόμων (ΚΕΘΕΑ) κ. Βασίλης Γκι­τά­κος. «Το προη­γού­μενο σχέδιο δράσης τυπώ­θηκε και έμεινε στα χαρτιά. Επί της ουσίας έληξε χωρίς να εφαρ­μο­στεί» τονίζει. Αυτό όμως που βάζει τρο­χο­πέδη στην ανά­πτυξη νέων δράσεων για την αντι­με­τώ­πιση ενός φαι­νο­μέ­νου που μεγε­θύ­νε­ται όσο διαρκεί η κρίση είναι η έλλειψη μόνιμου προ­σω­πι­κού. «Υστερα από μία δεκα­ε­τία έγιναν, το 2017, προ­σλή­ψεις 35 ατόμων μόνιμου προ­σω­πι­κού. Χρειά­ζε­ται να γίνουν κοντά στις 100 προ­σλή­ψεις. Στο πλαίσιο του ΚΕΘΕΑ λει­τουρ­γούν 117 μονάδες, ενώ οι απο­δέ­κτες των υπη­ρε­σιών είναι πάνω από 12.000» δηλώνει.

Αξίζει να σημειω­θεί ότι την τελευ­ταία τριετία κατα­γρά­φε­ται στις μονάδες του ΚΕΘΕΑ αύξηση των αιτη­μά­των για θερα­πεία από κάνναβη σε ποσοστό 15%. «Η κάνναβη συμπε­ρι­λαμ­βά­νε­ται στις προ­κλή­σεις που θα έχουμε το επόμενο διά­στημα» τονίζει ο κ. Γκι­τά­κος. Αντί­στοιχο ποσοστό κατα­γρά­φε­ται στα αιτή­ματα για απε­ξάρ­τηση από το αλκοόλ και τα τυχερά παι­χνί­δια. «Τώρα βλέ­πουμε τι έχει αφήσει πίσω της η κρίση» προ­σθέ­τει ο διευ­θυ­ντής του Κέντρου Θερα­πείας Εξαρ­τη­μέ­νων Ατόμων, δια­πι­στώ­νο­ντας ότι τη δύσκολη περίοδο των τελευ­ταίων εννέα ετών παρα­τη­ρή­θηκε μείωση του κινή­τρου για λήψη θερα­πείας. Ωστόσο, σύμφωνα με παλαιό­τερα στοι­χεία, απ’ όσους κατά­φερ­ναν να ολο­κλη­ρώ­σουν το πρό­γραμμα (διάρ­κειας δύο-τριών ετών, συμπε­ρι­λαμ­βα­νο­μέ­νης της κοι­νω­νι­κής επα­νέ­ντα­ξης), οι επτά στους δέκα κέρ­δι­ζαν το στοί­χημα.

Επίσης, τα χρόνια των μνη­μο­νίων παρα­τη­ρεί­ται επι­δεί­νωση των συν­θη­κών ζωής των χρηστών ναρ­κω­τι­κών (σίτιση, ιατρική βοήθεια). Από τις κινητές μονάδες του ΚΕΘΕΑ που σταθ­μεύ­ουν στο κέντρο της Αθήνας, στις οδούς Βαλ­τε­τσίου και Κου­μουν­δού­ρου, περνούν ημε­ρη­σίως 150-200 χρήστες.

Ανη­συ­χη­τικά στοι­χεία για τους εφήβους

Ανη­συ­χη­τικά είναι τα στοι­χεία για τη χρήση ναρ­κω­τι­κών στις εφη­βι­κές ηλικίες. Σύμφωνα με εκπρο­σώ­πους του Εθνικού Συμ­βου­λίου κατά των Ναρ­κω­τι­κών, στα χρόνια της κρίσης υπήρξε εξά­πλωση της χρήσης των ναρ­κω­τι­κών καθώς και άλλων μορφών εξάρ­τη­σης, επι­δεί­νωση της κατά­στα­σης των εξαρ­τη­μέ­νων που χαρα­κτη­ρί­ζε­ται από τη στροφή τους σε νέες, οικο­νο­μι­κό­τε­ρες αλλά και ιδιαί­τερα επι­κίν­δυ­νες για την υγεία και τη ζωή τους ουσίες («σίσα»).

Επίσης παρα­τη­ρή­θηκε μείωση του κινή­τρου για θερα­πεία, αφού η οικο­νο­μική κρίση συν­θλί­βει τις ελπίδες για κοι­νω­νική επα­νέ­νταξη.

Από την τελευ­ταία πανελ­λή­νια έρευνα για τη χρήση παρά­νο­μων ουσιών από 15χρονους-16χρονους μαθητές στην Ελλάδα, του Ερευ­νη­τι­κού Πανε­πι­στη­μια­κού Ινστι­τού­του Ψυχικής Υγιει­νής (ΕΠΙΨΥ) του Πανε­πι­στη­μίου Αθηνών, προ­κύ­πτει ότι:

Το 9,1%, δηλαδή ένας στους έντεκα, ανα­φέ­ρει χρήση κάν­να­βης του­λά­χι­στον μία φορά.

Οι μισοί εξ αυτών (4,6%) επα­νέ­λα­βαν τη χρήση της ουσίας πάνω από τρεις φορές.

Στις εκθέ­σεις του Εθνικού Κέντρου Τεκ­μη­ρί­ω­σης και Πλη­ρο­φό­ρη­σης για τα Ναρ­κω­τικά (ΕΚΤΕΠΝ) κατα­γρά­φε­ται μείωση της ηλικίας έναρξης χρήσης – πει­ρα­μα­τι­σμού στα 13,5 έτη. Μεταξύ 1984 και 2011 έχει τρι­πλα­σια­στεί το ποσοστό των μαθητών που έχουν κάνει χρήση ναρ­κω­τι­κών. Οι αρμό­διοι ανα­φέ­ρουν ότι την τελευ­ταία δεκα­ε­τία υπάρχει διπλα­σια­σμός της συστη­μα­τι­κής χρήσης κάν­να­βης σε μαθητές και τρι­πλα­σια­σμός της χρήσης ναρ­κω­τι­κών στις μαθή­τριες (με ανοδική τάση).

Προ­βλη­μα­τι­σμό προ­κα­λούν επίσης τα στοι­χεία έρευνας του ΕΣΥΝ που έγινε σε μαθη­τικό πλη­θυ­σμό από 50 γυμνά­σια και λύκεια της χώρας κατά το σχολικό έτος 2016-2017.

Ειδι­κό­τερα:

Το 22%-28% των μαθητών θεωρεί πολύ ή αρκετά εύκολη την πρό­σβαση σε κάνναβη και ηρε­μι­στικά.

Το 10% θεωρεί εύκολη την πρό­σβαση σε οπιούχα, κοκαΐνη και αμφε­τα­μί­νες.

Το 7,8% των μαθητών θεωρεί τη συστη­μα­τική χρήση κάν­να­βης ακίν­δυνη, το 23% περι­στα­σιακή και το 36,5% δοκιμή.

Το 2003 τα αντί­στοιχα ποσοστά ήταν 1,5%, 10,7% και 22,6%.

Το προφίλ του χρήστη

Η πλειο­νό­τητα των χρηστών που προ­σέγ­γι­σαν τα Συμ­βου­λευ­τικά Κέντρα του Κέντρου Θερα­πείας Εξαρ­τη­μέ­νων Ατόμων (ΚΕΘΕΑ) είναι άνδρες ελλη­νι­κής υπη­κο­ό­τη­τας. Οι τέσ­σε­ρις στους δέκα ενη­λί­κους προ­σήλ­θαν στις μονάδες με δική τους πρω­το­βου­λία, ενώ για τους εφήβους βασική πηγή παρα­πο­μπής απο­τέ­λεσε η οικο­γέ­νεια.

Κύριες ουσίες κατά­χρη­σης παρα­μέ­νουν η ηρωίνη και τα οπιοειδή, με επι­κρα­τέ­στε­ρους τρόπους χρήσης την εισπνοή από τη μύτη και το κάπνι­σμα. Το ποσοστό των εξαρ­τη­μέ­νων που ανα­φέ­ρουν ως κύρια ουσία χρήσης την κάνναβη αυξά­νε­ται, φτά­νο­ντας τους τρεις στους δέκα. Πάνω από οκτώ στους δέκα ενη­λί­κους ξεκί­νη­σαν τη χρήση ουσιών με κάνναβη. Το αντί­στοιχο ποσοστό ξεπερνά το 90% για τους εφήβους.

Επτά στους δέκα μένουν με την οικο­γέ­νειά τους, κυρίως τη γονική. Ο ένας στους τρεις έχει δια­κό­ψει το σχολείο περίπου στην ηλικία των 15 ετών. Στην πλειο­νό­τητά τους δεν έχουν σταθερό εισό­δημα. Ο ένας στους δύο είναι άνεργος, ενώ σταθερή απα­σχό­ληση δηλώνει ο ένας στους πέντε.

Οι τρεις στους δέκα ανα­φέ­ρουν κάποιο πρό­βλημα υγείας. Η ηπα­τί­τιδα C απο­τε­λεί την επι­κρα­τέ­στερη μολυ­σμα­τική ασθέ­νεια και ακο­λου­θούν τα ορθο­παι­δικά προ­βλή­ματα. Ο ένας στους τέσ­σε­ρις ανα­φέ­ρει ιστο­ρικό ψυχο­λο­γι­κών προ­βλη­μά­των. Ο ένας στους πέντε δεν έχει υπο­βλη­θεί ποτέ σε ιατρι­κές εξε­τά­σεις.

Οι τρεις στους τέσ­σε­ρις έχουν συλ­λη­φθεί του­λά­χι­στον μία φορά και πάνω από τέσ­σε­ρις στους δέκα έχουν κατα­δι­κα­στεί του­λά­χι­στον μία φορά. Ο ένας στους τέσ­σε­ρις έχει φυλα­κι­στεί, ενώ οι τέσ­σε­ρις στους δέκα έχουν δικα­στι­κές εκκρε­μό­τη­τες.