Πιο χαμηλά ο πήχυς της μάθησης στο σχολείο

Τα μα­θή­μα­τα για το σχο­λι­κό έτος ολο­κλη­ρώ­θη­καν, όμως οι εν­δο­σχο­λι­κές εξε­τά­σεις είναι… παι­χνι­δά­κι. Η δια­δρο­μή των μα­θη­τών στην υπο­χρε­ω­τι­κή εκ­παί­δευ­ση είναι ανε­μπό­δι­στη, καθώς ο πήχυς της προ­α­γω­γής ή από­λυ­σης έχει χα­μη­λώ­σει ιδιαί­τε­ρα. Ενας μα­θη­τής μπο­ρεί να προ­α­χθεί ακόμη και με βαθ­μούς κάτω από τη βάση σε κρί­σι­μα μα­θή­μα­τα, ενώ οι ηγε­σί­ες του υπουρ­γεί­ου Παι­δεί­ας την τε­λευ­ταία τριε­τία έχουν μειώ­σει τα υπό εξέ­τα­ση μα­θή­μα­τα στο τέλος της σχο­λι­κής χρο­νιάς στο γυ­μνά­σιο. Μά­λι­στα, πλη­ρο­φο­ρί­ες ανα­φέ­ρουν ότι η ηγε­σία του υπουρ­γεί­ου Παι­δεί­ας εξε­τά­ζει τη μεί­ω­ση των υπό εξέ­τα­ση μα­θη­μά­των στο τέλος της χρο­νιάς και για την Α΄ και Β΄ του Λυ­κεί­ου.

Σή­με­ρα, οι μα­θη­τές της Α΄ Λυ­κεί­ου για να προ­α­χθούν εξε­τά­ζο­νται στο τέλος της χρο­νιάς σε 13 μα­θή­μα­τα και της Β΄ σε 16. Οι σκέ­ψεις κά­νουν λόγο για πε­ριο­ρι­σμό του αριθ­μού κατά το ήμισυ. Από την άλλη, όπως ανα­φέ­ρει στην «Κ» ο μα­θη­μα­τι­κός-ανα­λυ­τής Στρά­τος Στρα­τη­γά­κης, τώρα ένας μα­θη­τής λυ­κεί­ου μπο­ρεί να προ­α­χθεί εάν έχει ετή­σιο βαθμό στα Μα­θη­μα­τι­κά 5 και στα Θρη­σκευ­τι­κά 15. Ο γε­νι­κός μέσος όρος, που προ­κύ­πτει από όλα τα μα­θή­μα­τα πλην της Γυ­μνα­στι­κής, πρέ­πει να είναι του­λά­χι­στον 9,5. Αυτό ση­μαί­νει ότι είναι εξαι­ρε­τι­κά δύ­σκο­λο ένας μα­θη­τής να μεί­νει με­τε­ξε­τα­στέ­ος.

Αρ­νη­τι­κές επι­πτώ­σεις

Πρό­κει­ται για επι­λο­γή που ναι μεν πλήτ­τει τη βαθ­μο­θη­ρία και πε­ριο­ρί­ζει τον φόρτο των μα­θη­τών, αλλά έχει και αρ­νη­τι­κές επι­πτώ­σεις στη μά­θη­ση τόσο στο γυ­μνά­σιο όσο και στο λύ­κειο. Και αυτό διότι «οι πε­ρισ­σό­τε­ροι μα­θη­τές, με στόχο την εύ­κο­λη προ­α­γω­γή, απο­στη­θί­ζουν απο­σπα­σμα­τι­κά την ύλη κατά τη διάρ­κεια της χρο­νιάς και δεν υπο­χρε­ού­νται να τη με­λε­τή­σουν κρι­τι­κά και με σφαι­ρι­κό­τη­τα στο τέλος της χρο­νιάς», όπως τό­νι­σε στην «Κ», ο φυ­σι­κός σε γυ­μνά­σιο κ. Νίκος Κόλ­λιας.

• Στο δη­μο­τι­κό στις τά­ξεις Α΄ και Β΄ γί­νε­ται μόνο πε­ρι­γρα­φι­κή αξιο­λό­γη­ση και οι μα­θη­τές προ­ά­γο­νται κατά την κρίση του δα­σκά­λου. Στις τά­ξεις Γ΄ και Δ΄ εκτός από την πε­ρι­γρα­φι­κή αξιο­λό­γη­ση χρη­σι­μο­ποιεί­ται η κλί­μα­κα βαθ­μο­λο­γί­ας Αρι­στα (Α), Πολύ Καλά (Β), Καλά (Γ), Σχε­δόν Καλά (Δ). Οταν στους τε­λι­κούς μέ­σους όρους υπε­ρι­σχύ­ουν οι χα­ρα­κτη­ρι­σμοί «Δ», ο μα­θη­τής επα­να­λαμ­βά­νει την τάξη. Σε Ε΄ και ΣΤ΄ του Δη­μο­τι­κού προ­βλέ­πε­ται λε­κτι­κή και αριθ­μη­τι­κή κλί­μα­κα βαθ­μο­λο­γί­ας: «Αρι­στα» για μέσον όρο πάνω από 9, «Πολύ καλά» (7-8), «Καλά» (4,5-6) και «Σχε­δόν καλά» για έως 4,5. Το προ­ε­δρι­κό διά­ταγ­μα 8 του 1995 όριζε το «Καλά» με­τα­ξύ 5 και 6, και το «Σχε­δόν Καλά» έως 4. Ωστό­σο, από­φα­ση του υπ. Παι­δεί­ας Κώστα Γα­βρό­γλου διευ­κρί­νι­σε ότι εάν ο μα­θη­τής έχει 4,5 έως 4,9 προ­ά­γε­ται. Προς το παρόν, σε 100 δη­μο­τι­κά γί­νε­ται πι­λο­τι­κή εφαρ­μο­γή της απο­κλει­στι­κής πε­ρι­γρα­φι­κής αξιο­λό­γη­σης των μα­θη­τών. «Στις δύο πρώ­τες τά­ξεις του δη­μο­τι­κού ο μα­θη­τής οφεί­λει να έχει κα­τα­κτή­σει τον μη­χα­νι­σμό της ανά­γνω­σης. Σε αντί­θε­τη πε­ρί­πτω­ση, εάν προ­α­χθεί, θα δυ­σκο­λευ­θεί στη με­τέ­πει­τα δια­δρο­μή του στο σχο­λείο. Γι’ αυτό ίσως στις δύο πρώ­τες τά­ξεις πρέ­πει να κρί­νε­ται εάν πρέ­πει ο μα­θη­τής να επα­να­λά­βει την τάξη. Είναι μία από­φα­ση που πρέ­πει να λη­φθεί με ιδιαί­τε­ρη προ­σο­χή από το σχο­λείο και οι γο­νείς να είναι ενή­με­ροι», λέει στην «Κ» ο σχο­λι­κός σύμ­βου­λος πρω­το­βάθ­μιας εκ­παί­δευ­σης Χάρης Πα­πα­δό­που­λος. Βε­βαί­ως, στην πράξη, και ορθώς σύμ­φω­να με τον κ. Πα­πα­δό­που­λο, σπά­νια ένα παιδί κα­λεί­ται να επα­να­λά­βει την τάξη, καθώς έτσι ίσως να του προ­κλη­θεί ψυ­χι­κό πλήγ­μα και να στιγ­μα­τι­σθεί. «Από την άλλη, η αξιο­λό­γη­ση των μα­θη­τών πρέ­πει να γί­νε­ται με αξιο­πι­στία», το­νί­ζει ο ίδιος.

• Στο γυ­μνά­σιο, με βάση εγκύ­κλιο του 2012 (βα­σι­ζό­με­νη και σε εγκύ­κλιο του 1984) τα μα­θή­μα­τα χω­ρί­στη­καν σε τρεις ομά­δες (με βάση τη βα­ρύ­τη­τά τους), και η προ­α­γω­γή /από­λυ­ση γι­νό­ταν όταν ο μα­θη­τής είχε σε κάθε μά­θη­μα των ομά­δων Α΄ και Β΄ ετή­σιο γε­νι­κό βαθμό του­λά­χι­στον 10 ή υπό προ­ϋ­πο­θέ­σεις 13, φτά­νει να μην υστε­ρού­σε σε κρί­σι­μα μα­θή­μα­τα. Με από­φα­ση του Νίκου Φίλη μόνο τα τέσ­σε­ρα μα­θή­μα­τα της Α΄, βα­σι­κό­τε­ρης ομά­δας (Νε­ο­ελ­λη­νι­κή Γλώσ­σα και Γραμ­μα­τεία, Μα­θη­μα­τι­κά, Φυ­σι­κή και Ιστο­ρία), εξε­τά­ζο­νται γρα­πτώς στο τέλος της σχο­λι­κής χρο­νιάς. Ο μα­θη­τής κρί­νε­ται άξιος προ­α­γω­γής ή από­λυ­σης όταν έχει σε κάθε μά­θη­μα βαθμό ετή­σιας επί­δο­σης του­λά­χι­στον 10, ή όταν έχει βαθμό ετή­σιας επί­δο­σης σε κα­θέ­να από τα μα­θή­μα­τα της Ομά­δας Α΄ του­λά­χι­στον 8, και έχει συ­νο­λι­κό μέσον όρο βαθ­μών ετή­σιας επί­δο­σης του­λά­χι­στον 12. Πριν από την από­φα­ση, οι μα­θη­τές εξε­τά­ζο­νταν σε 12 μα­θή­μα­τα. Η από­φα­ση μεί­ω­σε τον φόρτο με­λέ­της και το άγχος των μα­θη­τών, το άγχος και τα έξοδα φρο­ντι­στη­ρί­ου για τους γο­νείς, τον φόρτο της διόρ­θω­σης των γρα­πτών για τους κα­θη­γη­τές.

• Στο λύ­κειο, ο πήχυς προ­α­γω­γής και από­λυ­σης άρ­χι­σε να χα­μη­λώ­νει μετά τη με­ταρ­ρύθ­μι­ση του υπουρ­γού Παι­δεί­ας Γε­ρά­σι­μου Αρ­σέ­νη το 1999. Τότε, ο μα­θη­τής της Β΄ Λυ­κεί­ου για να προ­α­χθεί εξε­τα­ζό­ταν σε όλα τα μα­θή­μα­τα σε Πα­νελ­λή­νιες Εξε­τά­σεις και ο προ­φο­ρι­κός του βαθ­μός προ­σαρ­μο­ζό­ταν στον γρα­πτό έως 3 μο­νά­δες (π.χ. εάν ο μα­θη­τής έγρα­φε σε ένα μά­θη­μα 5, ο προ­φο­ρι­κός βαθ­μός θα έπε­φτε στο 8). Το απο­τέ­λε­σμα ήταν το 30% των μα­θη­τών να μένει στην ίδια τάξη. Οι αντι­δρά­σεις οδή­γη­σαν σε αλ­λα­γές και η προ­σαρ­μο­γή του προ­φο­ρι­κού στον γρα­πτό έγινε 5 μο­νά­δες. Τα επό­με­να χρό­νια τα εξε­τα­ζό­με­να μα­θή­μα­τα από 14 μειώ­θη­καν σε 9 και κα­τό­πιν σε 6, οι Πα­νελ­λή­νιες Εξε­τά­σεις στη Β΄ Λυ­κεί­ου κα­ταρ­γή­θη­καν, αλλά το 9,5 ως μέσος όρος προ­α­γω­γής δεν άλ­λα­ξε μέχρι το 2014. Τότε ει­σή­χθη η Τρά­πε­ζα Θε­μά­των στις εξε­τά­σεις του Ιου­νί­ου και θε­σπί­σθη­κε όριο προ­α­γω­γής το 10.

Το 2015, ο υπουρ­γός Παι­δεί­ας Τάσος Κου­ρά­κης κα­τήρ­γη­σε την Τρά­πε­ζα Θε­μά­των και επα­νέ­φε­ρε το 9,5 ως βάση προ­α­γω­γής. Πλέον, με βάση την από­φα­ση του υπουρ­γού Κώστα Γα­βρό­γλου για το απο­λυ­τή­ριο με­τρούν και οι επι­δό­σεις στα εν­δο­σχο­λι­κά εξε­τα­ζό­με­να μα­θή­μα­τα –πλην της Γυ­μνα­στι­κής– και όχι μόνο τα εξε­τα­ζό­με­να μα­θή­μα­τα για ει­σα­γω­γή στην τρι­το­βάθ­μια εκ­παί­δευ­ση. Ο βαθ­μός απο­λυ­τη­ρί­ου πρέ­πει να είναι του­λά­χι­στον 9,5. Εάν με­τρού­σαν μόνο οι βαθ­μοί των πα­νελ­λα­δι­κώς εξε­τα­ζό­με­νων μα­θη­μά­των, πε­ρί­που το 25% θα κιν­δύ­νευε να «μεί­νει» στην ίδια τάξη.

«Η κα­τά­στα­ση χρόνο με τον χρόνο χει­ρο­τε­ρεύ­ει. Τα παι­διά αντι­με­τω­πί­ζουν το γυ­μνά­σιο ως ευ­χά­ρι­στη δια­δρο­μή, στην Α΄ Λυ­κεί­ου νιώ­θουν ότι τα πράγ­μα­τα δυ­σκο­λεύ­ουν, φτά­νουν στη Β΄ Λυ­κεί­ου και λένε ότι θα εντεί­νουν τη με­λέ­τη τους. Ενας μα­θη­τής, όμως, που δεν έχει εκ­παι­δευ­θεί να δια­βά­ζει μέχρι τα 17 του χρό­νια δεν μπο­ρεί να το κάνει ξαφ­νι­κά. Απο­τέ­λε­σμα είναι στη Γ΄ Λυ­κεί­ου πολ­λοί μα­θη­τές να μην μπο­ρούν να απο­δώ­σουν όπως θέ­λουν. Και αρ­χί­ζει το άγχος των Πα­νελ­λη­νί­ων Εξε­τά­σε­ων», λέει ο κ. Στρα­τη­γά­κης. Μετά όλα αυτά βέ­βαια, ερώ­τη­μα είναι εάν ο πήχυς του… λαϊ­κι­σμού θα χα­μη­λώ­σει και άλλο τον βαθμό δυ­σκο­λί­ας του σχο­λεί­ου.

Η κουλ­τού­ρα της ευ­κο­λί­ας

«Ο στό­χος είναι το απρο­ϋ­πό­θε­το σχο­λείο», λέει στην «Κ» ο φι­λό­λο­γος Γιάν­νης Αντω­νί­ου, ερ­μη­νεύ­ο­ντας τη συ­νε­χή άρση των εμπο­δί­ων –μεί­ω­ση των εξε­τά­σε­ων, ψα­λί­δι­σμα των βαθ­μο­λο­γι­κών ορίων– για την προ­α­γω­γή των μα­θη­τών στην επό­με­νη τάξη. «Η κουλ­τού­ρα της ευ­κο­λί­ας δια­περ­νά τη Με­τα­πο­λί­τευ­ση. Η άποψη για προ­α­γω­γή χωρίς υψηλά εμπό­δια για τον μα­θη­τή συ­νά­δει με την ιδε­ο­λο­γι­κή θέση ότι το σχο­λείο είναι μη­χα­νι­σμός της αστι­κής τάξης και γι’ αυτό πρέ­πει να υπο­νο­μευ­θεί. Μια ιδε­ο­λο­γία που υιο­θε­τούν και πα­νε­πι­στη­μια­κοί που ανέ­λα­βαν τον υπουρ­γι­κό θώκο της Παι­δεί­ας την τε­λευ­ταία τριε­τία», προ­σθέ­τει ο κ. Αντω­νί­ου, και το­νί­ζει: «Η ερ­γα­λειο­ποί­η­ση της ευ­κο­λί­ας γί­νε­ται για πο­λι­τι­κούς λό­γους. Η ιδε­ο­λο­γι­κή αυτή θέση συ­μπλέ­κε­ται με μια λαϊ­κι­στι­κή πο­λι­τι­κή, η οποία υπό­σχε­ται εύ­κο­λη προ­α­γω­γή των μα­θη­τών ελ­πί­ζο­ντας ότι με τον τρόπο αυτό θα υπάρ­ξει πο­λι­τι­κό όφε­λος». Πλέον απαι­τού­νται προ­σπά­θειες για ανά­σχε­ση της κουλ­τού­ρας της ευ­κο­λί­ας που δια­πνέ­ει όχι μόνο το σχο­λείο αλλά και πολ­λούς άλ­λους το­μείς στην Ελ­λά­δα.