Το πέρασμα στην «οικονομία της φιλοξενίας»

1. Η Ελλάδα βασί­ζε­ται στην οικονοµία υπη­ρε­σιών.Αυτό είναι το µοντέλο ανά­πτυ­ξης που οφείλει να υπη­ρε­τή­σει, προ­σα­να­το­λί­ζο­ντας προς αυτή την κατεύ­θυνση τις δυνάµεις της, κοι­νω­νι­κές, οικονοµικές, αλλά και πολι­τι­στι­κές.

2. Χωρίς κανένα προφανή λόγο, η Ελλάδα επι­δει­κνύει µια εσω­στρέ­φεια που έχει σαν συνέ­πεια να επι­φέ­ρει πολύ µεγάλο κόστος στους κατοί­κους της και να σαµποτάρει την προ­ο­πτική της.

3. Η Ελλάδα δεν έχει «παιδεία». Δεν αναφέροµαι στην παιδεία που έχει να κάνει µε την ιστορία, τον πολιτισµό της ή τις γενικές γνώσεις των κατοί­κων της. Αλλά στην έλλειψη παι­δείας που δεν της επι­τρέ­πει να απο­δε­χτεί τα βασικά της µεγέθη, την ικα­νό­τητά της να διαπραγµατεύεται τον ρόλο που καλεί­ται να παίξει στην Ευρώπη, αλλά και στη λεκάνη της Μεσο­γείου, το µέλλον των παιδιών της και την προ­ο­πτική ανά­πτυ­ξής της.

4. Η Ελλάδα, τέλος, λόγω της γεω­πο­λι­τι­κής της θέσης βρί­σκε­ται µόνιµα σε «λάθος» συζη­τή­σεις. Αντί να χρησιµοποιεί αυτή τη θέση ως διαπραγµατευτικό εργα­λείο, βρί­σκε­ται µονίµως σε θέση άµυνας και, κυρίως, σε θέση απο­λο­γη­τική.

Ξεκινάω µε αυτές τις παρα­δο­χές για τον απλού­στατο λόγο ότι στη βάση αυτών έχουν γίνει τα µεγαλύτερα λάθη της τελευ­ταίας δεκα­ε­τίας.

Θα αποφύγω να πάρω θέση για όλα τα παρα­πάνω, αφού είναι γνωστό ότι για κάποια από αυτά απαι­τεί­ται ηγεσία ενός ικανού µεγέθους και κυρίως ιστο­ρι­κές αναδροµές που στε­να­χω­ρούν, χωρίς απα­ραί­τητα να µπορεί να απα­ντη­θεί το γιατί.

Σήµερα η οικονοµία µας βασί­ζε­ται κυρίως στην παροχή υπη­ρε­σιών. Στην κορυφή βρί­σκε­ται ο τουρισµός, γι’ αυτό και στο εξής θα αναφέροµαι σε αυτόν ως οικονοµία της φιλο­ξε­νίας. Όλα τα χρόνια που αναφερόµαστε στη φιλο­ξε­νία µε τον όρο «τουρισµός», την υποβαθµίζουµε σε µια οικονοµική δρα­στη­ριό­τητα λίγων, αλλά και σε ένα οικονοµικό αποτέλεσµα πολύ περιορισµένο. Στην πράξη, η οικονοµία της φιλο­ξε­νίας είναι το µεγαλύτερο επιχειρηµατικό οικοσύστηµα στην Ελλάδα, που σε περιο­χές όπως λ.χ. το Νότιο Αιγαίο, απο­τε­λεί και το 85% της συνο­λι­κής οικονοµίας. Θα ρωτή­σετε: «Τι µαθηµατικά απαι­τού­νται για να κατα­λή­ξει κανείς σε αυτό το συµπέρασµα;» Μα, τα απλού­στερα!

Πίσω από την οικονοµία της φιλο­ξε­νίας βρί­σκο­νται όλες εκείνες οι οικονοµικές δρα­στη­ριό­τη­τες που συν­θέ­τουν το σηµερινό µοντέλο φιλο­ξε­νίας, όχι µόνο κατά τη διάρ­κεια της παροχής της υπη­ρε­σίας, αλλά και κατά την περίοδο που συντί­θε­ται αυτό το προϊόν από επαγγελµατίες κλάδων που δεν συν­δέ­ο­νται άµεσα µε αυτή. Κατα­σκευές, µεταποιήσεις, µεταφορές, δηµόσιες υπη­ρε­σίες παντός είδους, λιµάνια, αεροδρόµια, ταβέρ­νες, ταξί, πολυκαταστήµατα, εµπορικά καταστήµατα, κηπο­τε­χνίες, ελαιοχρωµατισµοί, είναι λίγα µόνο από τα επαγγέλµατα που ζουν από την οικονοµία της φιλο­ξε­νίας, αλλά και τρο­φο­δο­τούν το του­ρι­στικό πακέτο µε προ­ϊ­ό­ντα και υπη­ρε­σίες υπε­ρα­ξίας.

Με τα παρα­πάνω, εύκολα µπορεί να κατα­λά­βει κανείς πώς απει­λεί­ται η ελλη­νική οικονοµία και η αντα­γω­νι­στι­κό­τητα του ελλη­νι­κού του­ρι­στι­κού πακέτου, εν συγκρί­σει µε αυτό που προ­σφέ­ρε­ται στην ευρύ­τερη λεκάνη της Μεσο­γείου. Κυρίως, µάλιστα, όταν αποδοµήσουµε το όνειρο της φιλό­ξε­νης Ελλάδας και το προφίλ του φιλό­ξε­νου Έλληνα.

Συχνά γίνεται το λάθος να συγκρί­νε­ται η Ελλάδα µε χώρες της Ευρω­ζώ­νης, όπως είναι η Ιταλία, η Ισπανία και η Γαλλία. Οι κύριοι αντα­γω­νι­στές της Ελλάδας, όµως, είναι η Τουρκία, η Αίγυ­πτος, η Τυνησία, η Κροατία, η Βουλ­γα­ρία και άλλες χώρες µε όµοια χαρα­κτη­ρι­στικά. Παρότι θέλουµε να θεωρούµαστε Ευρω­παίοι, σε πολλά θέµατα είµαστε Βαλ­κά­νιοι ή Μεσο­γεια­κοί. Ακόµα κι αν αυτό δεν µας βολεύει ή δεν µας αρέσει.

Είναι -και θα συνε­χί­ζει να είναι- µεγάλη πρό­κληση η τοπο­θέ­τηση της Ελλάδας ακριβώς στη θέση όπου πρέπει να βρί­σκε­ται. Έξω από πολι­τι­κές και ρητο­ρι­κές. Να πούµε ανοιχτά ότι η Ελλάδα είναι µια χώρα της Μεσο­γείου, µε συγκεκριµένα οικονοµικά, πολι­τι­στικά, κοι­νω­νικά, περι­βαλ­λο­ντικά και, βέβαια, ανα­πτυ­ξιακά χαρα­κτη­ρι­στικά.

Οργανωµένη παραλία σε περιοχή της Ελλάδας. Οι περισ­σό­τε­ροι επιµένουν να παρα­βλέ­πουν ότι πίσω από την οικονοµία της φιλο­ξε­νίας βρί­σκο­νται όλες εκείνες οι οικονοµικές δρα­στη­ριό­τη­τες που συν­θέ­τουν το σηµερινό µοντέλο φιλο­ξε­νίας, όχι µόνο κατά τη διάρ­κεια της παροχής της υπη­ρε­σίας, αλλά και κατά την περίοδο που συντί­θε­ται αυτό το προϊόν από επαγγελµατίες κλάδων που δεν συν­δέ­ο­νται άµεσα µε αυτή. (Shutterstock/Calin Stan)

Θα έχουµε αρκετές ευκαι­ρίες εφεξής αφενός να αποδεχτούµε ποιοι είµαστε,αφε­τέ­ρου να µάθουµε να ζούµε και να λειτουργούµε µε τον τρόπο αυτό. H οικονοµία της φιλο­ξε­νίας είναι το παρόν και το µέλλον µας όχι ως µονοκαλλιέργεια, αλλά ως ένα επιχειρηµατικό οικοσύστηµα που δίνει προ­ο­πτική σε πολλούς και λύσεις σε όλους.

Για να κλείσουµε σχεδόν όπως ανοίξαµε, έχουµε να αντιµετωπίσουµε σηµαντικές προ­κλή­σεις για να «επιβάλουµε» τη χώρα µας ως τόπο φιλο­ξε­νίας, ώστε να διαφοροποιήσουµε στη συνεί­δηση του µέσου Ευρω­παίου την οικονοµία µας από τις οικονοµίες του Βορρά, αλλά και για να µπορέσουµε να βρούµε ο καθένας τον ρόλο που θέλει να έχει µέσα σε αυτή την οικονοµία. Επι­τρέψτε µου να αναφέρω επτά από αυτές τις προ­κλή­σεις, οι οποίες και θα απο­τε­λέ­σουν αντικείµενο συζή­τη­σης για αυτή τη γενιά, αλλά και για τις επόµενες.

1. Η γεω­πο­λι­τική µας θέση απο­τε­λεί πάλι λόγο για πολλή ανα­τα­ραχή, που ναι µεν δεν στο­χεύει ευθέως σε µας, αλλά δυστυ­χώς µας εµπλέκει σε περι­πέ­τειες.

2. Η αυξηµένη ανεργία στην Ελλάδα συν­δέ­ε­ται τόσο µε την έλλειψη παι­δείας όσο και µε την έλλειψη κατεύ­θυν­σης στο ανώτατο επίπεδο. Οφείλουµε, σήµερα κιόλας, να εµπλουτίσουµε τα όνειρα των νέων µε ρεαλισµό, αλλά και πλη­ρο­φο­ρίες για τον ρόλο που καλού­νται να παίξουν στις οικονοµίες του µέλλοντος. Εντυ­πω­σιά­ζει αρνη­τικά πώς µετατρέπονται τα όνειρα των νέων σε θυµό, αφού δεν βρί­σκουν έκφραση στην πραγµατική οικονοµία.

3. Οι νέες τεχνο­λο­γίες, µε αιχµή του δόρατος την τεχνητή νοηµοσύνη, έρχο­νται να αντι­κα­τα­στή­σουν την ανθρώ­πινη εργασία σε πολλά από τα παρα­δο­σιακά επαγγέλµατα. Την ίδια ώρα, όποιος δεν είναι αρκετά ενήµερος για τις δυνα­τό­τη­τες της νέας τεχνο­λο­γίας, είτε αρέ­σκε­ται στην κιν­δυ­νο­λο­γία είτε κοιµάται τον ύπνο του δικαίου, απολαµβάνοντας υπη­ρε­σίες που δεν έχουν κανένα παρα­γω­γικό αποτέλεσµα και το µόνο που κάνουν είναι να ανα­κυ­κλώ­νουν συναίσθηµα και εικόνα. Η αλήθεια βρί­σκε­ται κάπου στη µέση και απαι­τεί­ται ρεαλισµός, αλλά και καλύ­τερη επί της ουσίας ενηµέρωση για το τι συνε­πά­γε­ται η νέα τεχνο­λο­γία για το µέλλον των νέων, για την εργασία, για την παρα­γωγή.

4. Τα εισοδήµατα στην Ευρώπη βαίνουν µειούµενα, γεγονός που αργά ή γρήγορα θα απει­λή­σει το µοντέλο φιλο­ξε­νίας όπως το γνωρίζουµε σήµερα. Ήδη µε την ανά­πτυξη της Airbnb και άλλων υπη­ρε­σιών διαµοιρασµού στον κλάδο της φιλο­ξε­νίας, που δεν εντάσ­σο­νται στο παρα­δο­σιακό µοντέλο, βλέπει κανείς µια στροφή σε ένα περισ­σό­τερο ελεύ­θερο και σαφέ­στατα λιγό­τερο ρυθµισµένο -regulated- µοντέλο φιλο­ξε­νίας, το οποίο απειλεί νόµους, φορο­λο­γική πολι­τική, αλλά και οικονοµικά µοντέλα ανά­πτυ­ξης. Ενώ θα ήταν ουτο­πικό να σταµατήσουµε την όποια εξέλιξη, θα ήταν εξαι­ρε­τικά επι­κίν­δυνο να παραγνωρίσουµε το πώς αυτό επη­ρε­ά­ζει την καθηµερινότητά µας και, πολύ περισ­σό­τερο, το µέλλον µας.

5. Στις τάσεις που πρέπει να κατα­γρά­ψει κάποιος είναι και η εφαρµογή του Γενικού Κανονισµού για την Προ­στα­σία Δεδοµένων, γνωστού ως GDPR, που στο­χεύει στην προ­στα­σία των προ­σω­πι­κών δεδοµένων στη σύγ­χρονη εποχή. Απο­τε­λεί, µάλιστα, ένα ιδιό­τυπο πισωγύρισµα στην αξιο­ποί­ηση και χρήση των δεδοµένων από κυβερ­νή­σεις, επι­χει­ρή­σεις και δηµόσιες υπη­ρε­σίες. Προ­σω­πικά µε βρίσκει απόλυτα σύµφωνο, από την άλλη, όµως, θα κληθούµε να βρούµε απα­ντή­σεις για το πώς επικοινωνούµε και συναλλασσόµαστε.

6. Ειδικά για την Ελλάδα, πρέπει άµεσα να γίνει εθνική υπόθεση η οικονοµία της φιλο­ξε­νίας και να πάψει να ανα­φέ­ρε­ται, αλλά και να στο­χο­ποιεί­ται ως οικονοµική δρα­στη­ριό­τητα µόνο των επι­χει­ρή­σεων τουρισµού. Είναι αφελές, επι­κίν­δυνο, αλλά και κατα­δει­κνύει την παντελή έλλειψη όλων των προ­ε­κτά­σεων της οικονοµικής δρα­στη­ριό­τη­τας που συν­δέ­ο­νται µε το µοντέλο της οικονοµίας της φιλο­ξε­νίας.

Περισ­σό­τερο από ποτέ σήµερα, που ψάχνουµε να βρούµε λύσεις για να ορθο­πο­δή­σει η χώρα µας και να επέλθει η πολυ­πό­θητη ανά­πτυξη, ήρθε η ώρα να συνδέσουµε τις επιµέρους οικονοµικές δρα­στη­ριό­τη­τες µε τα επιχειρηµατικά οικοσυστήµατα. Αντιλαµβάνοµαι ότι µε την πολυ­διά­σπαση των υπουρ­γείων και µε τη δυσκο­λία από­δο­σης ευθυνών, κάτι τέτοιο δεν θα είναι ιδιαί­τερα εύκολο. Το παράδειγµα πάντως γει­το­νι­κών χωρών όπου η οικονοµία της φιλο­ξε­νίας είναι στο χαρ­το­φυ­λά­κιο του πρω­θυ­πουρ­γού ή του προ­έ­δρου της χώρας, θα έπρεπε να είναι αρκετό για να προβούµε σε αντί­στοι­χες κινή­σεις που θα µας οδη­γή­σουν στην ανά­πτυξη.

7. Η µεγαλύτερη πρό­κληση, τέλος, είναι να αντιληφθούµε ποιοι είµαστε και όχι ποιοι νοµίζουµε ότι είµαστε, τόσο ως µονάδες όσο και ως χώρα. Έχουµε πράγµατι υψηλό νοητικό επίπεδο, εξει­δί­κευση, αλλά και δυνα­τό­τη­τες που άλλοι δεν έχουν. Για να τα αξιοποιήσουµε όλα αυτά, χρειαζόµαστε κατεύ­θυνση. αλλά και κάτι ακόµα σηµαντικότερο. Χρειαζόµαστε παιδεία. Χρειαζόµαστε κάποιον να µας εµπνεύσει.

Οι προ­κλή­σεις της Ελλάδας είναι πολλές, αλλά κύρια πρό­κληση είναι να πάψουµε να βρίσκουµε δικαιο­λο­γίες και να αρχίσουµε να εξετάζουµε λύσεις και να τις εφαρµόζουµε.

*Ο Αλέ­ξαν­δρος Αγγε­λό­που­λος είναι Διευ­θύ­νων Σύµβουλος του Οµίλου Αldemar Resorts

Πηγή euro2day.grl