Τα πιθανά σενάρια για προσφυγή σε πρόωρες κάλπες

Πιέσεις για πρόωρη προ­σφυγή στις κάλπες νωρίς την άνοιξη δέχεται από μερίδα κυβερ­νη­τι­κών και κομ­μα­τι­κών στε­λε­χών ο πρω­θυ­πουρ­γός Αλέξης Τσίπρας. Ο σχε­δια­σμός του ιδίου, ωστόσο, δείχνει να είναι για την ώρα δια­φο­ρε­τι­κός και ο προ­σα­να­το­λι­σμός του άμεσου επι­τε­λείου είναι η επόμενη εκλο­γική ανα­μέ­τρηση να γίνει είτε τον Νοέμ­βριο του 2018 είτε, στην έσχατη περί­πτωση, τον Ιούνιο του 2019.

Σε κυβέρ­νηση και κόμμα υπάρ­χουν στελέχη που εκφρά­ζουν την ανη­συ­χία ότι η ολο­κλή­ρωση του μνη­μο­νίου, τον Αύγου­στο του 2018, δεν θα συνο­δευ­θεί από «καθαρή έξοδο», θα έχει σημα­ντι­κούς περιο­ρι­σμούς που θα ακυ­ρώ­σουν το αφήγημα της ολο­κλή­ρω­σης της μνη­μο­νια­κής περιό­δου. Σχε­τι­κές δημό­σιες τοπο­θε­τή­σεις έχουν γίνει από τους κ. Πάνο Σκουρ­λέτη και Νίκο Φίλη. Ενας επι­πλέον προ­βλη­μα­τι­σμός είναι ότι η τέταρτη και τελευ­ταία αξιο­λό­γηση, στην οποία έχουν «στρι­μω­χθεί» αρκετά δύσκολα ζητή­ματα, ακριβώς στη λογική μετα­φο­ράς και του συνα­κό­λου­θου πολι­τι­κού κόστους, μπορεί να σωρεύ­σει περαι­τέρω φθορά στην κυβέρ­νηση. Υπάρχει σε μερίδα στε­λε­χών και η λογική της «δεξιάς παρέν­θε­σης», να γίνουν, δηλαδή, νωρίς την άνοιξη εκλογές, προ­κει­μέ­νου να εισπρά­ξει το κόστος της τελευ­ταίας κρί­σι­μης και δύσκο­λης αξιο­λό­γη­σης η επόμενη κυβέρ­νηση, όπως και το όποιο κόστος από ένα δυσμε­νές πλαίσιο εξόδου της χώρας από το μνη­μό­νιο.

Για την ώρα, ανα­φέ­ρουν καλά ενη­με­ρω­μέ­νες πηγές, ο κ. Τσίπρας δεν συμ­με­ρί­ζε­ται το σκε­πτικό αυτό. Μάλιστα, στο στενό επι­τε­λείο του επι­κρα­τεί η άποψη ότι το μονα­δικό επι­χεί­ρημα με το οποίο θα μπο­ρούσε να λάβει μια τέτοια απόφαση θα ήταν αυτό της ανα­ζή­τη­σης νωπής εντολής για την τελική δια­πραγ­μά­τευση της επό­με­νης μέρας, κάτι που δεν θεω­ρεί­ται απα­ραί­τητο στη δεδο­μένη συγκυ­ρία.

Οι δύο σταθμοί

Εφόσον δεν προ­κύ­ψει κάποια έκτακτη κρίση, που θα υπο­χρε­ώ­σει την κυβέρ­νηση σε αλλαγή του σχε­δια­σμού, ο πρώτος πιθανός εκλο­γι­κός σταθμός στις πρω­θυ­πουρ­γι­κές επι­λο­γές είναι ο Νοέμ­βριος του 2018. Εκεί, η κυβέρ­νηση μπορεί να δια­μορ­φώ­σει, ήδη από τον Σεπτέμ­βριο του 2018, το αφήγημα της επι­τυ­χίας εξόδου της χώρας από τα μνη­μό­νια και, παράλ­ληλα, να υπο­σχε­θεί, με βάση ένα ανα­με­νό­μενο θετικό απο­τέ­λε­σμα της οικο­νο­μίας, εκ νέου τη διανομή μερί­σμα­τος, για τρίτη συνεχή χρονιά. Η επιλογή αυτή έχει αρκε­τούς οπαδούς στην κυβέρ­νηση και στο κόμμα. Εχει δια­τυ­πω­θεί, ωστόσο, μια ένσταση και αυτή αφορά τον προ­βλη­μα­τι­σμό ότι η επιλογή προ­σφυ­γής στις κάλπες εκείνη τη χρονική περίοδο θα βοη­θή­σει τη Ν.Δ. να οικο­δο­μή­σει ένα εύκολο προ­ε­κλο­γικό αφήγημα, ότι η κυβέρ­νηση δρα­πε­τεύει από την έναρξη υλο­ποί­η­σης των συμ­φω­νη­θέ­ντων μέτρων στις αρχές του 2019. Ο άγνω­στος Χ σε όλη αυτή τη συζή­τηση, που πιθα­νό­τατα θα γείρει την πλά­στιγγα προς τη μία ή προς την άλλη πλευρά, είναι το ενδε­χό­μενο απο­χώ­ρη­σης του Ταμείου από το ελλη­νικό πρό­γραμμα, εξέλιξη που θα μπο­ρούσε να συμπα­ρα­σύ­ρει και τα μέτρα που έχουν συμ­φω­νη­θεί για τη διετία 2019-2020.

Το σενάριο παρά­τα­σης του κυβερ­νη­τι­κού βίου μέχρι τον Ιούνιο του 2019 δείχνει να συμ­με­ρί­ζε­ται ο υπουρ­γός Οικο­νο­μι­κών Ευκλεί­δης Τσα­κα­λώ­τος. Εφόσον επι­βε­βαιω­θούν ορι­σμέ­νες εκτι­μή­σεις, είναι πιθανόν μέχρι τότε να εισέλ­θει η οικο­νο­μία σε φάση έντονης ανά­πτυ­ξης, που θα δώσει τη δυνα­τό­τητα στην κυβέρ­νηση να διεκ­δι­κή­σει εκ νέου την εξουσία παρου­σιά­ζο­ντας μια συνο­λική απο­τί­μηση ολο­κλή­ρω­σης του προ­γράμ­μα­τος, αλλά και του επι­τεύγ­μα­τος μιας οικο­νο­μίας σε άνθηση. Ως μειο­νέ­κτημα στην επιλογή αυτού του χρόνου θεω­ρεί­ται η ισχυρή πιθα­νό­τητα διά­ψευ­σης των μετα­μνη­μο­νια­κών ελπίδων. Είναι σχεδόν βέβαιο ότι όσο καλή και να είναι η πορεία της οικο­νο­μίας και των δημο­σιο­νο­μι­κών μεγεθών, η μετα­βολή στην απτή καθη­με­ρι­νό­τητα των πολιτών θα αργήσει να επέλθει. Ετσι, ελλο­χεύει ο κίν­δυ­νος της απο­γο­ή­τευ­σης από τη διά­ψευση των προσ­δο­κιών για την επομένη της ολο­κλή­ρω­σης του μνη­μο­νίου.

Τις τελικές απο­φά­σεις, πάντως, όσον αφορά τον χρόνο των εκλογών, θα επη­ρε­ά­σουν δύο παρά­γο­ντες, εν μέρει αλλη­λέν­δε­τοι: ο πρώτος είναι η κυβέρ­νηση που θα σχη­μα­τι­σθεί τελικά στη Γερ­μα­νία. Στο Μέγαρο Μαξίμου περι­μέ­νουν να απο­τι­μή­σουν, με βάση το τελικό κυβερ­νη­τικό σχήμα, ποια θα είναι η επιρροή των Σοσιαλ­δη­μο­κρα­τών, που μπορεί να επη­ρε­ά­σει συνο­λικά τις ισορ­ρο­πίες στην Ευρώπη. Ο δεύ­τε­ρος παράγων είναι οι ενδεί­ξεις που θα δια­μορ­φω­θούν στα­διακά για το πλαίσιο της εξόδου από τη μνη­μο­νιακή περίοδο. Αν, δηλαδή, θα επι­λε­γεί για την Ελλάδα ένα δια­φο­ρε­τικό πρό­γραμμα, που θα σημαί­νει ότι η χώρα εξα­κο­λου­θεί να απο­τε­λεί ιδιαι­τε­ρό­τητα στην Ευρώπη, ή θα επι­λε­γεί η λύση εφαρ­μο­γής της συντα­γής που ακο­λου­θή­θηκε σε Πορ­το­γα­λία ή Κύπρο και θα σημαί­νει επι­στροφή της χώρας στην κανο­νι­κό­τητα.