Alpha Bank: Η συμβολή του τουρισμού στην ανάκαμψη της οικονομίας

Τη συμβολή του του­ρι­σμού στην ανά­καμψη της ελλη­νι­κής οικο­νο­μίας εξε­τά­ζει η Διεύ­θυνση Οικο­νο­μι­κών Μελετών της Alpha Bank στο Εβδο­μα­διαίο Δελτίο Οικο­νο­μι­κών Εξε­λί­ξεων που έδωσε σήμερα στη δημο­σιό­τητα.

Στην ανάλυση της η τρά­πε­ζας Alpha Bank παρου­σιά­ζει τους παρά­γο­ντες που στή­ρι­ξαν την άνοδο της συμ­βο­λής του κλάδου, ενώ σημειώ­νει τη διακοπή της καθο­δι­κής τάσεως της απο­δό­σεως των επι­σκέ­ψεων ξένων του­ρι­στών με το α΄ εξάμηνο να εμφα­νί­ζει αύξηση της μέσης δαπάνης ανά ταξίδι κατά 0,7%, έναντι σημα­ντι­κής πτώσεως κατά 7,4% στην αντί­στοιχη περίοδο του 2016. Χαρα­κτη­ρί­ζει παράλ­ληλα “ιδιαί­τερα ενθαρ­ρυ­ντική” την επίδοση του Ιουνίου και εκτιμά ότι το 2017 ανα­μέ­νε­ται να είναι μία ακόμη ικα­νο­ποι­η­τική χρονιά για τον ελλη­νικό του­ρι­σμό.

Ανα­λυ­τικά, η τράπεζα σημειώ­νει τα εξής:

Η συμβολή του ελλη­νι­κού του­ρι­σμού στην ανά­καμψη της ελλη­νι­κής οικο­νο­μίας και την μείωση του ελλείμ­μα­τος των εξω­τε­ρι­κών συναλ­λα­γών το 2017, ανα­μέ­νε­ται ότι θα είναι καθο­ρι­στι­κής σημα­σίας καθώς – σύμφωνα με τα στοι­χεία της Τρα­πέ­ζης Ελλάδος που δημο­σιεύ­θη­καν αυτήν την εβδο­μάδα – η δρα­στη­ριό­τητα του κλάδου ενι­σχύ­θηκε σημα­ντικά, όχι μόνο με βάση τον αριθμό αφίξεων επι­σκε­πτών, αλλά και του ύψους των ταξι­διω­τι­κών εισπρά­ξεων που πέρυσι είχε παρα­τη­ρη­θεί πτώση.

Συγκε­κρι­μένα, σημα­ντική αύξηση κατά 6,6%, σε ετήσια βάση, σημεί­ω­σαν οι αφίξεις του­ρι­στών στο πρώτο εξάμηνο του 2017, έναντι μειώ­σεως κατά 1,6% το πρώτο εξάμηνο του 2016. Ο αριθμός των εισερ­χό­με­νων ταξι­διω­τών ανήλθε σε 7,9 εκατ. την περίοδο Ιανουα­ρίου – Ιουνίου 2017, έναντι 7,5 εκατ. ατόμων την  αντί­στοιχη περίοδο του 2016 φθά­νο­ντας στο υψη­λό­τερο επίπεδο των τελευ­ταίων ετών. Παράλ­ληλα, οι ταξι­διω­τι­κές εισπρά­ξεις αυξή­θη­καν σημα­ντικά κατά 7,1% στο πρώτο εξάμηνο του 2017, έναντι πτώσεως κατά 7,9% στην αντί­στοιχη χρονική περίοδο του 2016 και ανήλθαν σε €4,1 δισ., προ­σεγ­γί­ζο­ντας το επίπεδο της αντί­στοι­χης περιό­δου του 2015.

Η συμβολή του κλάδου, στην ελλη­νική οικο­νο­μία, σε διαρκή ανοδική πορεία

Το ύψος της συμ­βο­λής ενός κλάδου στην εθνική οικο­νο­μία εξαρ­τά­ται από το μέγεθος του κλάδου, την πολυ­πλο­κό­τητα των προ­σφε­ρό­με­νων υπη­ρε­σιών και την αλλη­λε­πί­δρασή του με τους υπό­λοι­πους κλάδους. Ερευ­νώ­ντας το ζήτημα από τη σκοπιά της συμ­με­το­χής στην ενεργό ζήτηση, σημειώ­νουμε ότι οι δαπάνες των του­ρι­στών κατά την επί­σκεψή τους στη χώρα μας, αντι­στοι­χού­σαν σε 7,5% του ΑΕΠ το 2016. Εξε­τά­ζο­ντας τη συνει­σφορά του κλάδου από την πλευρά της προ­σφο­ράς, σημειώ­νε­ται ότι η συμ­με­τοχή των κατα­λυ­μά­των και δρα­στη­ριο­τή­των υπη­ρε­σιών εστιά­σεως δια­μορ­φώ­θηκε το 2015 στο 6,2% της συνο­λι­κής ακα­θά­ρι­στης προ­στι­θέ­με­νης αξίας (ΑΠΑ). Ωστόσο, η συνο­λική συμβολή του του­ρι­σμού στην οικο­νο­μία (πέραν της άμεσης, έτσι όπως προσ­διο­ρί­ζε­ται από την συμ­με­τοχή του στην ΑΠΑ) είναι μεγα­λύ­τερη, επη­ρε­ά­ζο­ντας περισ­σό­τε­ρές πτυχές της οικο­νο­μίας (π.χ. την κατα­νά­λωση, το εμπόριο, τις μετα­φο­ρές, τις επεν­δύ­σεις). Σύμφωνα με τον διεθνή οργα­νι­σμό  World Travel & Tourism Council, η συνο­λική συμβολή υπερέβη το 18,6% το 2016 ενώ τo 2017 ανα­μέ­νε­ται να αυξηθεί στο 19,6% και να δια­μορ­φω­θεί άνω του 20% το 2018.  Επι­πλέον, η άμεση συμβολή του του­ρι­σμού στην απα­σχό­ληση αυξή­θηκε από 8,5% το 2008 σε 11,5% το 2016.

Επίσης, σύμφωνα με εκτι­μή­σεις του World Travel & Tourism Council, το 2016 οι επεν­δύ­σεις στον κλάδο του του­ρι­σμού ανήλθαν σε Ευρώ 3,2 δισ. ή 15,7% των συνο­λι­κών επεν­δύ­σεων. Σε αυτό το σημείο, θα πρέπει να υπο­γραμ­μι­σθεί ότι η υψηλή φορο­λο­γική επι­βά­ρυνση από τους έμμε­σους και άμεσους φόρους απο­τε­λεί αντι­κί­νη­τρο για τις επεν­δύ­σεις και απο­τε­λεί τρο­χο­πέδη στην περαι­τέρω ανά­πτυξη του του­ρι­σμού, καθώς το σημα­ντικό όφελος σε όρους αντα­γω­νι­στι­κό­τη­τας από την εσω­τε­ρική υπο­τί­μηση των προη­γού­με­νων ετών αντι­σταθ­μί­ζε­ται σε μεγάλο βαθμό από την πρό­σθετη φορο­λο­γική επι­βά­ρυνση.

Τέλος, ο του­ρι­σμός απο­τε­λεί έναν από τους πιο εξω­στρε­φείς κλάδους της Ελλη­νι­κής Οικο­νο­μίας και η εισροή ταξι­διω­τι­κού συναλ­λάγ­μα­τος επιδρά θετικά στο ισο­ζύ­γιο πλη­ρω­μών της χώρας, συμ­βάλ­λο­ντας στη μείωση του ελλείμ­μα­τος των τρε­χου­σών συναλ­λα­γών. Η σημασία του του­ρι­σμού για τη χρη­μα­το­δό­τηση του ελλείμ­μα­τος του εμπο­ρι­κού ισο­ζυ­γίου, είναι εξαι­ρε­τικά μεγάλη. Το 2016 οι ταξι­διω­τι­κές εισπρά­ξεις κάλυψαν το 79,6% του εμπο­ρι­κού ελλείμ­μα­τος.

Παρά­γο­ντες που στή­ρι­ξαν την άνοδο της συμ­βο­λής του κλάδου

Τα τελευ­ταία έτη παρα­τη­ρεί­ται σημα­ντική αύξηση των αφίξεων (από 16,9 εκατ. το 2012 σε 28 εκατ. το 2016) και των του­ρι­στι­κών εισπρά­ξεων (από €10,4 εκατ. το 2012 σε €13,2 εκατ. το 2016) αλλά και αλλαγές ποιο­τι­κού χαρα­κτήρα του εγχώ­ριου του­ρι­στι­κού προ­ϊ­ό­ντος. Η εξέλιξη αυτή οφεί­λε­ται σε μεγάλο βαθμό στην πιο αντα­γω­νι­στική τιμο­λο­γιακή πολι­τική των του­ρι­στι­κών επι­χει­ρή­σεων, στην ανα­ζή­τηση νέων αγορών για το Ελλη­νικό του­ρι­στικό προϊόν, στη χρονική επι­μή­κυνση της του­ρι­στι­κής περιό­δου και στα προ­βλή­ματα ασφα­λείας πολλών αντα­γω­νι­στι­κών Μεσο­γεια­κών προ­ο­ρι­σμών.

Εκτός από την άνοδο της ζητή­σεως και των εξω­γε­νών παρα­γό­ντων που ωφέ­λη­σαν τον Ελλη­νικό του­ρι­σμό σε σχέση με τις αντα­γω­νί­στριες χώρες, καθο­ρι­στικό ρόλο έπαιξαν ορι­σμέ­νες σημα­ντι­κές διαρ­θρω­τι­κές μεταρ­ρυθ­μί­σεις και νομο­θε­τι­κές πρω­το­βου­λίες που έλαβαν χώρα κατά τη διάρ­κεια των Προ­γραμ­μά­των Προ­σαρ­μο­γής, δηλαδή από το 2010 και μετά.

Οι παρεμ­βά­σεις αυτές, ανα­βάθ­μι­σαν σημα­ντικά το πλαίσιο λει­τουρ­γίας της αγοράς του­ρι­στι­κών υπη­ρε­σιών. Συγκε­κρι­μένα: α) η άρση των δασμών καμπο­τάζ και η  χορή­γηση του δικαιώ­μα­τος σε ξένες ακτο­πλοϊ­κές εται­ρίες να πραγ­μα­το­ποιούν κρουα­ζιέ­ρες που θα ξεκι­νούν από ελλη­νικά λιμάνια και θα κάνουν στάσεις και σε άλλα λιμάνια της Μεσο­γείου  β) η απλο­ποί­ηση της εκδό­σεως του­ρι­στι­κής βίζας για τη Ρωσία, την Τουρκία και την Κίνα που διευ­κο­λύ­νει την προ­σέ­λευση του­ρι­στών από αυτές τις χώρες γ) η απλο­ποί­ηση, με σχετικό νόμο, των δια­δι­κα­σιών αδειο­δο­τή­σεως για τις του­ρι­στι­κές επι­χει­ρή­σεις και η προ­ώ­θηση μεγάλων του­ρι­στι­κών επεν­δύ­σεων  δ) Η αδειο­δό­τηση για τη δημιουρ­γία και ανά­πτυξη σύν­θε­των του­ρι­στι­κών κατα­λυ­μά­των με μεγάλα γήπεδα με χώρους για γκολφ, ιαμα­τικό του­ρι­σμό, θαλασ­σο­θε­ρα­πεία και συνε­δριακά κέντρα και ε) άλλες ρυθ­μι­στι­κές παρεμ­βά­σεις που βελ­τί­ω­σαν τη λει­τουρ­γία της αγοράς όπως, για παρά­δειγμα, η καθιέ­ρωση διευ­ρυ­μέ­νου ωραρίου επι­σκέ­ψεων σε μουσεία και αρχαιο­λο­γι­κούς χώρους.

Οριακή άνοδος της μέσης δαπάνης ανά ταξίδι στο πρώτο εξάμηνο 2017

Αξιο­ση­μεί­ωτη είναι η διακοπή της καθο­δι­κής τάσεως της απο­δό­σεως των επι­σκέ­ψεων ξένων του­ρι­στών. Συγκε­κρι­μένα,  στο πρώτο εξάμηνο του 2017 παρα­τη­ρεί­ται αύξηση της μέσης δαπάνης ανά ταξίδι κατά 0,7%, έναντι σημα­ντι­κής πτώσεως κατά 7,4% στην αντί­στοιχη περίοδο του 2016. Σε τούτο συνέ­βαλε ουσια­στικά η ενί­σχυση του αριθμού των αφίξεων από τις χώρες της Ευρω­ζώ­νης που εμφα­νί­ζουν υψη­λό­τερη κατά κεφαλήν δαπάνη ανά ταξίδι. Συγκε­κρι­μένα, όσον αφορά τις ταξι­διω­τι­κές εισπρά­ξεις με βάση τη χώρα προ­έ­λευ­σης των ξένων επι­σκε­πτών, την περίοδο Ιανουα­ρίου – Ιουνίου 2017, σημα­ντική αύξηση σημεί­ω­σαν οι εισπρά­ξεις από του­ρί­στες από τη Γαλλία κατά 17,3% (από πτώση 26,1% την αντί­στοιχη περίοδο του 2016) και από τη Γερ­μα­νία κατά 15,4% (από πτώση 11,7% την αντί­στοιχη περίοδο του 2016). Αύξηση σημεί­ω­σαν και οι εισπρά­ξεις ταξι­διω­τών και από το Ηνωμένο Βασί­λειο κατά 4,6% (Α΄ε­ξά­μηνο 2016: -5,0%) τους πρώτους έξι μήνες του τρέ­χο­ντος έτους, σε ετήσια βάση.

Σημειώ­νε­ται ότι η Γαλλία, η Γερ­μα­νία και το Ηνωμένο Βασί­λειο απο­τε­λούν τις σημα­ντι­κό­τε­ρες πηγές εσόδων για τον ελλη­νικό του­ρι­σμό καθότι το πρώτο εξάμηνο του 2017 μόνο από τις τρείς αυτές χώρες προήλθε το 40,4% των συνο­λι­κών εσόδων (εξαι­ρου­μέ­νης της κρουα­ζιέ­ρας). Ενδει­κτική είναι η άνοδος των εισπρά­ξεων  από την Ευρω­ζώνη κατά 14,4%, σε ετήσια βάση, στο πρώτο εξάμηνο του 2017, έναντι μειώ­σεως του πρώτου εξα­μή­νου 2016 (-9,5%). Αντί­θετα, πτώση παρου­σί­α­σαν οι εισπρά­ξεις από κατοί­κους που προ­έρ­χο­νται από χώρες ΕΕ28 εκτός ζώνης ευρώ κατά 1,5%, σε ετήσια βάση, στο πρώτο εξάμηνο του τρέ­χο­ντος έτους από μικρό­τερη πτώση κατά 1,3% το αντί­στοιχο χρονικό διά­στημα πέρυσι.

Ιδιαί­τερα ενθαρ­ρυ­ντική η επίδοση του Ιουνίου

Την θετική εξέλιξη των μεγεθών στον κλάδο του του­ρι­σμού κατά το πρώτο εξάμηνο του τρέ­χο­ντος έτους επη­ρέ­ασε η σημα­ντική άνοδος που παρα­τη­ρή­θηκε ειδικά τον Ιούνιο, ο οποίος απο­τε­λεί έναν από τους σημα­ντι­κό­τε­ρους μήνες για την πορεία της του­ρι­στι­κής περιό­δου, τόσο σε όρους  ταξι­διω­τι­κών εισπρά­ξεων όσο και σε όρους εισερ­χό­με­νης ταξι­διω­τι­κής κινή­σεως.

Συγκε­κρι­μένα τον Ιούνιο του 2017 οι ταξι­διω­τι­κές εισπρά­ξεις αυξή­θη­καν κατά  14,2%, σε ετήσια βάση, έναντι σημα­ντι­κής πτώσεως κατά 8,4% τον αντί­στοιχο μήνα του 2016, ενώ οι αφίξεις του­ρι­στών αυξή­θη­καν τον Ιούνιο του 2017 κατά 13%, σε ετήσια βάση έναντι πτώσεως κατά 2,0% τον Ιούνιο του 2016. Κατά τον μήνα Ιούνιο ο αριθμός των του­ρι­στών ανήλθε σε 3,4 εκατ. άτομα και απο­τε­λεί το υψη­λό­τερο επίπεδο για αυτόν τον μήνα κατά τα τελευ­ταία έτη.

Το 2017, ανα­μέ­νε­ται να είναι μία ακόμη ικα­νο­ποι­η­τική χρονιά για τον ελλη­νικό του­ρι­σμό καθώς, σύμφωνα με εκτι­μή­σεις του ΣΕΤΕ, οι του­ρι­στι­κές αφίξεις ανα­μέ­νε­ται να προ­σεγ­γί­σουν τα 28,5 εκατ.(συμπε­ρι­λαμ­βα­νο­μέ­νης της κρουα­ζιέ­ρας)  και οι συνο­λι­κές εισπρά­ξεις να αυξη­θούν κατά 7,5% (Μάιος 2017).

capital.gr