Η συρρίκνωση της μεσαίας τάξης

Ενα μεγάλο μέρος του πλούτου που δημιουρ­γή­θηκε τα τελευ­ταία 40 χρόνια σε παγκό­σμιο επίπεδο απο­δί­δε­ται στα οφέλη της παγκο­σμιο­ποί­η­σης. Το εμπόριο σε σχέση με το ΑΕΠ εκτι­νά­χθηκε κατά το απο­κα­λού­μενο «τρίτο κύμα της παγκο­σμιο­ποί­η­σης» που γνώρισε ο κόσμος, το οποίο αρχίζει με την κατάρ­ρευση του Τείχους του Βερο­λί­νου, καθώς αυξα­νό­ταν χρόνο με τον χρόνο περισ­σό­τερο από το συνο­λικό εισό­δημα. Ωστόσο, οι ανι­σό­τη­τες διευ­ρύν­θη­καν, καθώς περίπου 33 εκατ. άνθρω­ποι με περιου­σία (κινητή και ακίνητη) μεγα­λύ­τερη του 1 εκα­το­μυ­ρίου (μεταξύ των οποίων και 77.000 Ελληνες), που αντι­στοι­χούν στο 0,7% του παγκό­σμιου πλη­θυ­σμού, ελέγ­χουν σήμερα σύμφωνα με την Credit Suisse περιου­σιακά στοι­χεία – σε χρη­μα­το­οι­κο­νο­μική και φυσική μορφή – αξίας 116,6 τρισ. δολα­ρίων ή το 45,6% του παγκό­σμιου πλούτου που κυμαί­νε­ται στα 256 τρισ. δολάρια.

Σε παγκό­σμιο επίπεδο ο αριθμός των ανθρώ­πων που ανήκουν οικο­νο­μικά στη μεσαία τάξη αυξή­θηκε, απόροια όμως της οικο­νο­μι­κής «άνθησης» των ανα­δυό­με­νων οικο­νο­μιών, που ευνόησε την ανά­δειξη μιας ευρείας μεσαίας τάξης σε πολλές από αυτές τις χώρες.

Στις βιο­μη­χα­νι­κές χώρες ωστόσο παρα­τη­ρεί­ται αντί­θετη τάση. Για παρά­δειγμα, στις ΗΠΑ παλαιό­τερα το ποσοστό της μεσαίας τάξης αντι­προ­σώ­πευε το 60% του πλη­θυ­σμού και τώρα μειώ­θηκε στο 50%, ενώ και στην Ευρώπη η μεσαία τάξη μειώ­θηκε κατά 5%-8% τα τελευ­ταία χρόνια, καθώς, όπως εκτι­μά­ται γενικά, στον δυτικό κόσμο «η μεσαία τάξη συρ­ρι­κνώ­θηκε γιατί ο πλούτος συσ­σω­ρεύ­ε­ται προς τα πάνω». Συνο­λικά το φτω­χό­τερο ήμισυ του παγκό­σμιου πλη­θυ­σμού μοι­ρά­ζε­ται κάτι λιγό­τερο από το 1% του παγκό­σμιου πλούτου, την ώρα που το πλου­σιό­τερο 10% έχει στα χέρια του το 89% του συνο­λι­κού πλούτου, με το κορυ­φαίο 1% μάλιστα να ελέγχει τα μισά περιου­σιακά στοι­χεία του πλανήτη.

Από την άλλη πλευρά, σύμφωνα με την Allianz, η κρίση άφησε μεγάλα σημάδια στην Ελλάδα, καθώς ενώ σχεδόν ο μισός πλη­θυ­σμός της ανήκε στη μεσαία τάξη όταν η χώρα εισερ­χό­ταν στο ευρώ, σήμερα το ποσοστό αυτο μειώ­θηκε στο 20%-25%. Πρό­σφατη έρευνα της Ευρω­παϊ­κής Τρά­πε­ζας Ανα­συ­γκρό­τη­σης και Ανά­πτυ­ξης (EBRD) σημεί­ωνε εξάλλου πως ενώ κατά την κρίση του 2008-2010 στις χώρες του πυρήνα της ευρω­ζώ­νης μόνο ένα στα τρία νοι­κο­κυ­ριά υπέστη σημα­ντι­κές εισο­δη­μα­τι­κές απώ­λειες, η ελλη­νική κρίση, που είναι πιο βαθιά και με μεγα­λύ­τερη διάρ­κεια, επη­ρέ­ασε συνο­λικά το 92% των ελλη­νι­κών νοι­κο­κυ­ριών, με το 76% εξ αυτών μάλιστα να έχει υποστεί σημα­ντικό εισο­δη­μα­τικό πλήγμα.

Ερευνα του ινστι­τού­του μελετών της ελβε­τι­κής τρά­πε­ζας Credit Suisse υπο­λό­γισε πως η συνο­λική περιου­σία των Ελλήνων υπο­χώ­ρησε κατά 587 δισ. ευρώ στα χρόνια της κρίσης, ενώ κάθε νοι­κο­κυ­ριό είδε την περιου­σία του να μειώ­νε­ται κατά 67.703 ευρώ, καθώς από τα 165.410 ευρώ σε μέσα επίπεδα το 2007 υπο­χώ­ρησε κατά 41% ως το 2016 στα 97.706 ευρώ, κάτι που συμπί­πτει και με πρό­σφατη μελέτη της ΤτΕ που υπο­λο­γί­ζει πως η διάμεση αξία του καθαρού πλούτου των νοι­κο­κυ­ριών κατά τη διάρ­κεια της κρίσης μειώ­θηκε κατά 40% αντί­στοιχα. Οι φορο­λο­γού­με­νοι μάλιστα που δήλωναν εισό­δημα από 10.000 ως 50.000 ευρώ μειώ­θη­καν κατά περίπου 600.000 από το 2008, ενώ  οι φορο­λο­γού­με­νοι οι οποίοι δήλωσαν αντί­στοιχα από 1.000 ως 10.000 ευρώ αυξή­θη­καν κατά περίπου 1 εκα­τομ­μύ­ριο.

ΒΗΜΑ