Eντεκα νέα μέτρα με τον προϋπολογισμό του 2018

Τον προ­ϋ­πο­λο­γι­σμό του 2017 αφορά η «τρύπα» στα φορο­λο­γικά έσοδα, αλλά η εκτέ­λεση του προ­ϋ­πο­λο­γι­σμού του 2018 προ­κα­λεί τον μεγάλο πονο­κέ­φαλο στην κυβέρ­νηση. Η υστέ­ρηση των περίπου 650 εκατ. που απο­τυ­πώ­θηκε στα έσοδα του φετινού επτα­μή­νου «υπεν­θύ­μισε» τον βασικό κανόνα της φορο­λο­γι­κής πολι­τι­κής: όσο περισ­σό­τερο αυξά­νο­νται οι φορο­λο­γι­κοί συντε­λε­στές, τόσο περισ­σό­τερο μειώ­νο­νται τα φορο­λο­γικά έσοδα. Η επι­βε­βαί­ωση ήρθε με τον πρώτο κιόλας «δύσκολο» μήνα της φετινής χρονιάς. Περίπου 5,8 δισ. έπρεπε να εισπρα­χθούν μέσα στον Ιούλιο από την κατα­βολή της πρώτης δόσης του φόρου εισο­δή­μα­τος για φυσικά και νομικά πρόσωπα. Η υστέ­ρηση έφτασε στα 730 εκατ. και ενώ τα δύσκολα για τον φετινό προ­ϋ­πο­λο­γι­σμό είναι ακόμη μπροστά: από τον Αύγου­στο μέχρι και τον Δεκέμ­βριο θα πρέπει να εισπράτ­το­νται του­λά­χι­στον πέντε δισ. ευρώ σε μηνιαία βάση, προ­κει­μέ­νου ο φετινός προ­ϋ­πο­λο­γι­σμός να κλείσει με πρω­το­γε­νές πλε­ό­να­σμα της τάξεως του 1,8%, δηλαδή οριακά υψη­λό­τερα από τον μνη­μο­νιακό στόχο του 1,75%.

Στην κυβέρ­νηση αισιο­δο­ξούν ότι παρά τις απο­κλί­σεις του Ιουλίου, ο φετινός προ­ϋ­πο­λο­γι­σμός θα εκτε­λε­στεί εντός στόχων έστω και με τη «βοήθεια» μέτρων με εφάπαξ χαρα­κτήρα, όπως είναι η εισπρα­κτική απόδοση του νόμου για την οικειο­θελή απο­κά­λυψη εισο­δη­μά­των, οι αυξη­μέ­νες προ­κα­τα­βο­λές φόρου για ελεύ­θε­ρους επαγ­γελ­μα­τίες και επι­χει­ρή­σεις, καθώς και οι ρυθ­μί­σεις οφειλών παρελ­θό­ντων ετών. Για το 2018 όμως, οι δια­βε­βαιώ­σεις δεν μπορεί να είναι τόσο κατη­γο­ρη­μα­τι­κές. Ο πήχυς του πρω­το­γε­νούς πλε­ο­νά­σμα­τος για το 2018 ανε­βαί­νει κατά 3,18 δισ. συγκρι­τικά με το 2017 και αυτό υπό την προ­ϋ­πό­θεση ότι ο φετινός προ­ϋ­πο­λο­γι­σμός θα εκτε­λε­στεί «κατά γράμμα». Για την επόμενη χρονιά, προ­βλέ­πο­νται του­λά­χι­στον 11 νέα εισπρα­κτικά μέτρα στο σύνολό τους, έχουν όμως υφε­σιακό χαρα­κτήρα: το δια­θέ­σιμο εισό­δημα θα μειωθεί για τους σημε­ρι­νούς δικαιού­χους του ΕΚΑΣ και τους νέους συντα­ξιού­χους (ειδικά χηρείας). Οι φόροι θα αυξη­θούν και πάλι λόγω της κατάρ­γη­σης της έκπτω­σης του ειδικού καθε­στώ­τος ΦΠΑ στα νησιά, της κατάρ­γη­σης της έκπτω­σης φόρου λόγω ιατρι­κών δαπανών, αλλά και της απε­νερ­γο­ποί­η­σης της έκπτω­σης του 1,5% στην παρα­κρά­τηση φόρου. Τα επι­δό­ματα θα «εξορ­θο­λο­γι­στούν» με πρώτο και καλύ­τερο το επίδομα θέρ­μαν­σης και ενώ η «μεταρ­ρύθ­μιση» για το σύνολο της επι­δο­μα­τι­κής πολι­τι­κής βρί­σκε­ται προ των πυλών.

Ο προ­ϋ­πο­λο­γι­σμός του 2018, το προ­σχέ­διο του οποίου θα πρέπει να κατα­τε­θεί στη Βουλή τις πρώτες ημέρες του Οκτω­βρίου, θα πρέπει να απαντά με πει­στικό τρόπο στο εξής ερώτημα: με τα σημάδια της εξά­ντλη­σης της φορο­δο­τι­κής ικα­νό­τη­τας να είναι εμφανή και με τα νέα μέτρα να είναι προ των πυλών, οι φορο­λο­γού­με­νοι θα πρέπει να απο­δώ­σουν το 2018 1,15 δισ. περισ­σό­τε­ρους έμμε­σους και άμεσους φόρους και αυτό παρά το γεγονός ότι οι δαπάνες του Δημο­σίου –κατά κύριο λόγο το εισό­δημα των συντα­ξιού­χων– θα πρέπει να ψαλι­δι­στούν κατά περίπου 1,4 δισ.

Νέα μείωση του ΕΚΑΣ και κατάρ­γηση του ειδικού καθε­στώ­τος ΦΠΑ στα νησιά

Τα νέα μέτρα έχουν τελειώ­σει –του­λά­χι­στον μέχρι νεω­τέ­ρας– μόνο σε επίπεδο νομο­θέ­τη­σης. Σε επίπεδο πλη­ρω­μής, ο δρόμος είναι ακόμη πολύ μακρύς. Μέσα στο 2018, η συνο­λική απόδοση των νέων μέτρων του τρίτου μνη­μο­νίου θα πρέπει να αυξηθεί περαι­τέρω στα 8,34 δισ. ευρώ, δηλαδή κατά 1,86 δισ. ευρώ επι­πλέον σε σχέση με το 2017. Ο κατά­λο­γος περι­λαμ­βά­νει του­λά­χι­στον μια… ντου­ζίνα πρό­σθετα μέτρα μαζικής επί­δρα­σης, τόσο στο σκέλος των εσόδων όσο και στο σκέλος των δαπανών. Μεταξύ αυτών ξεχω­ρί­ζουν:

1. Η περαι­τέρω αλλαγή στα κρι­τή­ρια χορή­γη­σης του ΕΚΑΣ μέσω της οποίας δεκάδες χιλιά­δες συντα­ξιού­χοι θα στε­ρη­θούν ακόμη και 1.400 ευρώ τον χρόνο. Η δαπάνη για το ΕΚΑΣ θα πρέπει, σε ετήσια βάση, να περιο­ρι­στεί στα μόλις 80 εκατ. ευρώ από 900 εκατ. ευρώ που ήταν πριν από το 3ο μνη­μό­νιο και 320 εκατ. ευρώ που είναι κατά τη διάρ­κεια του 2017.

2. Η κατάρ­γηση της έκπτω­σης των ιατρι­κών δαπανών, η οποία θα φορ­τώ­σει τους φορο­λο­γού­με­νους με προ­βλή­ματα υγείας, με πρό­σθε­τους φόρους 121 εκατ. ευρώ. Για να απο­δώ­σει το μέτρο μέσα στο 2017 σημαί­νει ότι δεν θα ανα­γνω­ρι­στούν οι απο­δεί­ξεις φαρ­μά­κων και ιατρι­κών δαπανών που εκδό­θη­καν ή θα εκδο­θούν μέσα στο 2017.

3. Η νέα αλλαγή στον τρόπο υπο­λο­γι­σμού των ασφα­λι­στι­κών εισφο­ρών για ελεύ­θε­ρους επαγ­γελ­μα­τίες και επι­τη­δευ­μα­τίες. Από 1/1/2018 οι εισφο­ρές θα υπο­λο­γί­ζο­νται επί των καθαρών κερδών του επαγ­γελ­μα­τία ή της επι­χεί­ρη­σης, προ­σαυ­ξη­μέ­νων με τις ασφα­λι­στι­κές εισφο­ρές που έχουν κατα­βλη­θεί κατά τη διάρ­κεια του 2017. Στην πράξη, όσοι πλή­ρω­σαν ή θα πλη­ρώ­σουν πολλές εισφο­ρές το 2017 θα περί­με­ναν να κατα­βάλ­λουν λιγό­τερα το 2018 (λόγω μείωσης κερ­δο­φο­ρίας), κάτι όμως που δεν θα συμβεί. Το 2018 θα είναι μετα­βα­τικό καθε­στώς, καθώς αντί για το 100% των ασφα­λι­στι­κών εισφο­ρών του 2017, θα προ­σμε­τρη­θεί στα καθαρά κέρδη το 80%. Ετσι, το 2019 θα υπάρξει και νέα επι­βά­ρυνση.

4. Το φθι­νό­πωρο, το υπουρ­γείο Οικο­νο­μι­κών θα εκδώσει νέα απόφαση αυστη­ρο­ποί­η­σης των κρι­τη­ρίων χορή­γη­σης του επι­δό­μα­τος θέρ­μαν­σης. H δαπάνη περι­κό­πτε­ται για δεύτερη δια­δο­χική χρονιά. Από τον Ιανουά­ριο, κάποιοι θα χάσουν εντελώς το επίδομα, ενώ δεν απο­κλεί­ε­ται και η μείωση του επι­δό­μα­τος ανά λίτρο.

5. Η κατάρ­γηση της έκπτω­σης στην παρα­κρά­τηση φόρου θα απο­τυ­πω­θεί ως περαι­τέρω μείωση των καθαρών απο­δο­χών για μισθω­τούς και συντα­ξιού­χους από την 1/1/2018. Η μείωση θα είναι –για την πλειο­ψη­φία των φορο­λο­γου­μέ­νων– της τάξεως των ολίγων ευρώ σε μηνιαία βάση. Εστω και με αυτόν τον τρόπο όμως, το υπουρ­γείο προ­βλέ­πει να συγκε­ντρώ­σει περί τα 68 εκατ. ευρώ μέσα στο 2018.

6. Από το νέο έτος θα ενερ­γο­ποι­η­θεί και το νέο πακέτο μέτρων στον του­ρι­σμό. Περι­λαμ­βά­νει την ενερ­γο­ποί­ηση του τέλους δια­νυ­κτε­ρεύ­σεων αλλά και το νέο καθε­στώς φορο­λό­γη­σης στις βρα­χυ­χρό­νιες ενοι­κιά­σεις τύπου Airbnb. Συνο­λικά από τα δύο μέτρα ανα­μέ­νο­νται περίπου 122 εκατ. ευρώ.

7. Η κατάρ­γηση του ειδικού καθε­στώ­τος ΦΠΑ και στα υπό­λοιπα 32 νησιά του Αιγαίου απο­τε­λεί εξαι­ρε­τικά «ευαί­σθητο» θέμα για την κυβέρ­νηση, δεδο­μέ­νου ότι το προ­σφυ­γικό εξα­κο­λου­θεί να υφί­στα­ται ως πρό­βλημα. Το ειδικό καθε­στώς θα εξα­κο­λου­θή­σει να ισχύει μέχρι 31/12/2017 για τα νησιά των νομών Εβρου, Λέσβου, Χίου, Σάμου και Δωδε­κα­νή­σου, πλην Ρόδου και Καρ­πά­θου.

Θα αυξη­θούν άμεσοι και έμμεσοι φόροι κατά 1,15 δισ.

Πριν καν εξα­σφα­λί­σει πώς θα συγκε­ντρώ­σει τα έσοδα της φετινής χρονιάς, η κυβέρ­νηση καλεί­ται να συντά­ξει –σε πρώτη φάση σε επίπεδο προσχεδίου- τον προ­ϋ­πο­λο­γι­σμό του 2018, ο οποίος προ­βλέ­πει ακόμη περισ­σό­τε­ρους φόρους και νέα μέτρα. Αμεσοι και έμμεσοι φόροι της επό­με­νης χρονιάς θα πρέπει να αυξη­θούν του­λά­χι­στον κατά 1,15 δισ. ευρώ συγκρι­τικά με τις εισπρα­κτι­κές επι­δό­σεις του 2017, υπό την προ­ϋ­πό­θεση βεβαίως ότι αυτές θα επι­τευ­χθούν. Συνο­λικά τα έσοδα θα πρέπει να ενι­σχυ­θούν κατά 1,782 δισ. ευρώ, ενώ οι πρω­το­γε­νείς δαπάνες θα πρέπει να συμπιε­στούν κατά 1,397 δισ. ευρώ, πρω­τί­στως μέσα από την περι­κοπή της συντα­ξιο­δο­τι­κής δαπάνης. Το 2018 θα πρέπει να επι­τευ­χθεί ο κεντρι­κός στόχος του τρίτου μνη­μο­νίου, δηλαδή η εμφά­νιση πρω­το­γε­νούς πλε­ο­νά­σμα­τος 3,5% του ΑΕΠ ή 6,625 δισ. ευρώ έναντι 3,446 δισ. ευρώ που είναι ο στόχος για τη φετινή χρονιά. Ιδού λοιπόν το μεγάλο «στοί­χημα»: με τη φορο­δο­τική ικα­νό­τητα των Ελλήνων να περιο­ρί­ζε­ται μήνα με τον μήνα –τα απο­τε­λέ­σματα του Ιουλίου προ­κά­λε­σαν μεγάλη ανη­συ­χία– η κυβέρ­νηση καλεί­ται να σχε­διά­σει τον πιο κρίσιμο προ­ϋ­πο­λο­γι­σμό των τελευ­ταίων ετών ποντά­ρο­ντας ότι θα εισπρά­ξει ακόμη περισ­σό­τερα από φόρους, τη στιγμή μάλιστα που θα ψαλι­δί­ζει εισο­δή­ματα, κυρίως των συντα­ξιού­χων.

Οι βασικοί στόχοι της επό­με­νης χρονιάς και οι πηγές από τις οποίες θα πρέπει να προ­έλ­θει το πρό­σθετο πρω­το­γε­νές πλε­ό­να­σμα της τάξεως των 3,179 δισ. ευρώ, έχουν απο­κα­λυ­φθεί μέσω του μεσο­πρό­θε­σμου προ­γράμ­μα­τος που ψηφί­στηκε στη Βουλή τον Μάιο. Ετσι:

1. Οι άμεσοι φόροι θα πρέπει να απο­δώ­σουν μέσα στο 2018 περί τα 18,843 δισ. ευρώ έναντι 18,435 δισ. ευρώ που είναι ο στόχος για το 2017. Η διαφορά των 408 εκατ. ευρώ θα πρέπει να καλυ­φθεί κυρίως μέσα από την εμφά­νιση περισ­σό­τε­ρων εισο­δη­μά­των.

2. Για τους έμμε­σους φόρους, ο πήχυς ανε­βαί­νει στα 30,714 δισ. ευρώ έναντι 29,972 δισ. ευρώ που είναι ο αντί­στοι­χος στόχος για το 2017. Ζητεί­ται περισ­σό­τερη κατα­νά­λωση καθώς στο σκέλος των έμμεσων φόρων τα νέα μέτρα (κατάρ­γηση του ειδικού καθε­στώ­τος στα υπό­λοιπα νησιά του Αιγαίου και τέλος δια­νυ­κτε­ρεύ­σεων) δεν ανα­μέ­νε­ται να έχουν μεγάλη απόδοση.

3. Για τους λοιπούς φόρους, ο πήχυς κατε­βαί­νει το 2018 στα 4,538 δισ. ευρώ έναντι στόχου 4,913 δισ. ευρώ το 2017.

4. Οι επι­στρο­φές φόρων θα πρέπει να συγκρα­τη­θούν στα 3,383 δισ. ευρώ έναντι στόχου 3,324 δισ. ευρώ το 2017. Δεν θα είναι εύκολο, καθώς κατά τη διάρ­κεια της τρέ­χου­σας χρονιάς η εφορία προ­χω­ράει σε υπε­ρεί­σπραξη φόρων κυρίως μέσω της αυξη­μέ­νης προ­κα­τα­βο­λής.

5. Οι ασφα­λι­στι­κές εισφο­ρές θα πρέπει να απο­φέ­ρουν 20,277 δισ. ευρώ έναντι στόχου 19,85 δισ. ευρώ το 2017. Το στοί­χημα είναι κατά πόσο θα υπάρξει αύξηση της απα­σχό­λη­σης. Από την 1/1/2018 θα ενερ­γο­ποι­η­θεί και ο νέος τρόπος υπο­λο­γι­σμού των ασφα­λι­στι­κών εισφο­ρών για τους επαγ­γελ­μα­τίες.

Καθη­με­ρινή